Giới Thiệu Sách

Nhà văn Mai Thảo không xa lạ gì đối với độc giả Việt Nam. Tập truyện đầu tay của ông, "Đêm giã từ Hà nội", đã gây tiếng vang lớn ngay khi vừa phát hành. Ông trước bạ tên ông trên tạp chí Sáng Tạo và nhà xuất bản Sáng Tạo, mở ra một phong trào văn học nghệ thuật mới sau hiệp định Genève 1954. Chính ông đã khám phá và giới thiệu những khuôn mặt văn nghệ lẫy lừng như Thanh Tâm Tuyền, Doãn Quốc Sĩ, Dương Nghiễm Mậu, Duy Thanh, Ngọc Dũng... Mai Thảo, Duyên Anh và Nhã Ca là ba nhà văn viết nhanh nhất, có nhiều sách xuất bản nhất trước 1975. Ở tiểu thuyết của ông, Mai Thảo không thích truy nã thân phận con người, không ham gào thét cô đơn, không động lòng về những trắc ẩn của đời sống hoặc ưu tư về những vấn đễ nước non. Xuyên suốt tiểu thuyết của ông, Mai Thảo chỉ muốn tìm cái lãng quên của những kiếp người lỡ trớn đời, những người thèm "Sống chỉ một lần," để "Cũng đũ lãng quên đời" và "Để tưởng nhớ một mùi hương..." Muốn thẩm định chính xác văn chương của Mai Thảo, có một cách duy nhất là đọc ông.

Tác giả Trùng Dương kể chuyện một kẻ tình phụ. Thư sống như đi dạo, không dấn thân, vô khuôn,.....Nhân-vật Duẩn đã đính hôn với Thục những yêu Thư: “Hình như trong khi mình giễu cợt là mình ý thức rõ hơn cả về cái thân phận của mình giữa cuộc sống ồ ạt xô bồ này, giữa cuộc sống mà cá nhân chẳng nghĩa lý gì và người ta bị cưỡng bức phải làm những việc mà mình không muốn”,... Các nhân-vật đôi lúc cũng trăn trở, nhìn về lối thoát có thể ở phía trước, nhưng dễ mất lòng tin và nhìn cuộc sống như cơn ác mộng, như Thư "... mơ thấy tôi trôi giạt vào một hòn đảo nhỏ xíu ở giữa biển sóng lớn nước mênh mông. Ở giữa đảo là một cái cây trụi lá, lớn như một cây cổ thụ và rễ chiếm hết đảo. Tôi như không thấy mình đâu nữa. Và tôi mơ hồ lo sợ một lúc nào đó cái cây bị sóng biển đánh bật rễ và mình sẽ không còn nơi nào để bấu víu..."

Cổ nhân nói: “Quốc gia hưng vong, thất phu hữu trách”, làm tôi áy náy nghi ngờ. Quốc gia thịnh hay suy mà lại là trách nhiệm của người dân bình thường hay sao?
Tôi cứ tưởng rằng cơ đồ bền vững hưng thịnh là do nhà vua anh minh đức độ biết kén chọn hiền tài điều khiển muôn dân. Cơ đồ sụp đổ là do tổng thống tài hèn sức mọn, dùng bè đảng vây cánh tác hại dân lành. Có đâu trách nhiệm đến kẻ thứ dân.
Lại như câu “Thượng bất chánh, hạ tắc loạn”, trên phải ra trên, dưới phải ra dưới mới có trật tự an ninh ngăn nắp. Ép anh dân thường phải lãnh trách nhiệm, e không ổn tí nào.
Bây giờ, sau khi để dăm ba phút suy nghĩ, tôi bỗng tìm ra chân lý của câu nói “Quốc gia hưng vong, thất phu hữu trách”.

Cường Lì cầm bằng một băng nhóc ở xóm lò heo, chuyên ăn cắp đầu thừa đuôi thẹo trong lò heo để bán kiếm sống. Tài Hoàng Đạo cầm đầu băng nhóc nhảy tàu lửa bên ga Hòa Hưng nhưng khi nhìn thấy một đứa trong băng té và bị xe lửa cán chết, nó sợ cũng chết như thằng kia bỏ bà ngoại già hổng ai nuôi, nó mò qua đường Đặng Văn Ngữ và phát hiện ra cái lò heo “hết sẩy”, vậy là nó quyết sang chiếm cái lò heo. Hai nhóm đánh nhau và Tài Hoàng Đạo bị đánh trọng thương phải nằm viện. Cảm phục thằng Tài “anh hùng” không khai với công an phường mình đánh nó, thằng Cường Lì sai nhỏ Sương Đen đem sữa, thịt bồi dường cho Tài Hoàng Đạo nhưng không cho thằng Tài biết vì biết thì thằng kia nhứt định không lấy. Vừa ngồi dậy được, thằng Tài tập họp đám đàn em quyết tâm trả thù thằng Cường Lì. Nhưng khi hai nhòm sắp lao vào nhau ăn thua đủ thì đã bị công an và dân phòng tóm gọn. Tại trụ sở công an phường, anh Phương - người công an khu vực nhân hậu đã báo cho hai thằng một cái tin khiến hai thằng “méo xệch”: lò heo sắp giải tỏa. Sau đó anh Phương đề nghị đưa hai nhóm nhóc bụi đời đi học nghề ở Hội liên hiệp thanh niện quận và về ở nhà mở do anh Phong - người bảo vệ lò heo - quản lý.

Tôi bị đuổi khỏi thiên đường ấy ngày 28-5-75. Một mối liên lạc đầy biến cố. Cuộc chiến các giáo phái chút nữa giết tôi, vụ ám sát ông Diệm, quân Mỹ ồ ạt tới, hàng loạt những cuộc đảo chánh, Khánh với bộ râu dê và chẳng có gì trong đầu, Kỳ với những bộ đồ phi công hào nhoáng, Thiệu không có bộ mặt, và Minh Cồ thì lặng lẽ, có thể vì chẳng có gì để mà nói nhưng lại biết chơi quần vợt khá và chơi hoa lan.
Cái thành phố từ đó tôi bị xua đuổi không còn mang tên là Saigon nữa. Bây giờ tên nó là Hồ Chí Minh, thành phố của bác Hồ. Mỗi ngày thành phố ấy lại thêm xa lạ với tôi. Tôi chẳng còn gì để làm ở đó nữa.
(trích...)