Trẻ lên ba bắt đầu có cảm giác thích thú mọi điều xung quanh, thường nêu ra nhiều câu hỏi. Cách trả lời tốt nhất đảm bảo vừa thoả mãn tính hiếu kỳ của trẻ, lại kích thích tư duy.
Hỏi ngược lại
Khi trẻ nêu ra câu hỏi, bạn đừng bao giờ vội giải thích hoặc trả lời ngay mà có thể dùng hình thức hỏi ngược lại câu hỏi của con bạn để khơi gợi trẻ tự suy nghĩ, tìm ra câu trả lời độc lập hoặc bạn cùng trao đổi với trẻ nhằm loại trừ các sai sót để có lời giải thích chính xác nhất.
Ví như khi con hỏi bạn vì sao miếng sắt chìm trong chậu nước mà miếng xốp lại nổi? Bạn hãy để chúng tự nghĩ xem, sao lại có hiện tượng như vậy hoặc khuyến khích chúng dùng tay sờ thử để phân biệt miếng sắt và miếng xốp khác nhau thế nào. Trẻ sẽ phát hiện một điều: sắt nặng hơn miếng xốp.
Ngoài ra, bạn có thể lấy thanh sắt có trọng lượng bằng miếng xốp rồi thả chúng vào chậu nước để trẻ quan sát, hướng dẫn chúng phát hiện ngoài trọng lượng, vật còn chịu ảnh hưởng của thể tích.
Cách làm này sẽ tránh được tính ỷ lại của trẻ, cổ vũ khích lệ tinh thần tìm hiểu, thǎm dò sự vật, hiện tượng độc lập.
Gợi trí tưởng tượng
Bạn hay đọc cho trẻ một câu truyện ngắn trước giờ đi ngủ. Đây là thói quen tốt, không chỉ trau dồi ngôn ngữ mà còn có lợi trong việc bồi dưỡng phẩm chất, phát triển sự hiểu biết và thúc đẩy trí lực phát triển. Tuy nhiên, để tạo điều kiện cho trẻ có khả nǎng suy luận, óc tưởng tượng tốt và tinh thần sáng tạo, bạn đừng đọc phần kết. Chắc chắn, khi đang đọc, bạn dừng lại, trẻ sẽ hỏi phần kết thúc thế nào. Bạn hãy cho trẻ tự tưởng tượng, để xem trẻ đưa ra ý tưởng gì mới, sau đó bổ sung phần kết. Như vậy, từ một câu truyện in trong sách, vô hình chung, bạn đã biến thành câu chuyện có nội dung phong phú, kết độc đáo hơn nhờ tài tưởng tượng và khả nǎng tư duy logic của trẻ.
Gợi liên tưởng
Qua các câu hỏi của trẻ, bạn hãy khơi gợi trẻ liên hệ suy nghĩ về các sự việc cùng loại với vấn đề trẻ hỏi để tìm ra phần chung của vấn đề và tự mình có đáp án. Khi giải thích cho trẻ biết mẩu xốp để trong nước nổi thì trẻ tự giải đáp được miếng nhựa, tờ giấy hoặc bọt biển để trong nước chìm hay nổi, nhờ liên hệ tính chất cùng loại của vật thể và sẽ tự trả lời chính xác. Hay bạn giải thích cho trẻ con gà là vật nuôi trong nhà, có hai chân và có cánh nên gọi là gia cầm, trẻ sẽ liên hệ các con vật hai chân khác như: vịt, ngan, ngỗng... cũng gọi là gia cầm.
Phương pháp này sẽ giúp trẻ học cách áp dụng kiến thức đã biết để có tư duy giải quyết vấn đề mới.
Trả lời theo kiểu gợi lại hồi ức
Bạn nên hướng dẫn trẻ nhớ lại các sự việc đã qua để giải quyết vấn đề, rèn luyện nǎng lực hồi tưởng và ứng biến của trẻ. Ví như trẻ hỏi một vật nào đó thì cha mẹ nhắc lại buổi gia đình thǎm vườn thú trước đây, để trẻ kể lại tình cảnh vườn thú lúc bấy giờ. Hay chữ vừa học đã quên, cha mẹ gợi cho con nhớ lại hàm ý của từ đó như: ''chữ này con học qua rồi, nghĩ lại xem con có thể ghép thành từ gì'', ''chữ đó có ở bài nào, sách nào con đã xem qua''...
Cùng thǎm dò cùng trao đổi
Cha mẹ không nên trả lời trực tiếp câu hỏi cho trẻ ngay mà nên cùng sinh hoạt, trao đổi với trẻ để tìm ra đáp án chung. Ví như không hiểu hiện tượng vật lý nào đó có thể cùng làm thí nghiệm nhỏ với nó, thiếu đồ chơi thì đi tìm nguyên vật liệu và người lớn hướng dẫn trẻ làm lấy.
Cách làm này sẽ rèn luyện trẻ có thói quen chịu làm, chịu động não và cùng hợp tác thǎm dò; bồi dưỡng tính thích thú khi học tập cũng như trong lúc nghiên cứu.
Trả lời kiểu bảo lưu nghi vấn
Có những câu hỏi mà trẻ đặt ra liên quan đến các hiện tượng phức tạp của tự nhiên, xã hội, nếu bạn trả lời quá khả nǎng hiểu biết của trẻ cũng như khó trả lời rõ ràng. Ví như trẻ hỏi vì sao em bé lại ra đời? hay tại sao có chiến tranh... bạn không cần giải thích và đòi hỏi trẻ hiểu rõ tất cả ngay. Khi đó, bạn có thể nói với con bằng thái độ rất nhã nhặn rằng con còn bé, chưa hiểu nhiều, ít nữa lớn con sẽ hiểu hết. Với cách thức này, trẻ mang theo tâm tư nghi vấn để quan sát. Tuy nhiên, không nên áp dụng tuỳ tiện, bởi các câu hỏi của trẻ nếu thường không được giải đáp thoả đáng, sẽ làm mất đi tính tích cực về việc suy nghĩ các vấn đề cần hiểu.
Tư vấn tiêu dùng
Hỏi ngược lại
Khi trẻ nêu ra câu hỏi, bạn đừng bao giờ vội giải thích hoặc trả lời ngay mà có thể dùng hình thức hỏi ngược lại câu hỏi của con bạn để khơi gợi trẻ tự suy nghĩ, tìm ra câu trả lời độc lập hoặc bạn cùng trao đổi với trẻ nhằm loại trừ các sai sót để có lời giải thích chính xác nhất.
Ví như khi con hỏi bạn vì sao miếng sắt chìm trong chậu nước mà miếng xốp lại nổi? Bạn hãy để chúng tự nghĩ xem, sao lại có hiện tượng như vậy hoặc khuyến khích chúng dùng tay sờ thử để phân biệt miếng sắt và miếng xốp khác nhau thế nào. Trẻ sẽ phát hiện một điều: sắt nặng hơn miếng xốp.
Ngoài ra, bạn có thể lấy thanh sắt có trọng lượng bằng miếng xốp rồi thả chúng vào chậu nước để trẻ quan sát, hướng dẫn chúng phát hiện ngoài trọng lượng, vật còn chịu ảnh hưởng của thể tích.
Cách làm này sẽ tránh được tính ỷ lại của trẻ, cổ vũ khích lệ tinh thần tìm hiểu, thǎm dò sự vật, hiện tượng độc lập.
Gợi trí tưởng tượng
Bạn hay đọc cho trẻ một câu truyện ngắn trước giờ đi ngủ. Đây là thói quen tốt, không chỉ trau dồi ngôn ngữ mà còn có lợi trong việc bồi dưỡng phẩm chất, phát triển sự hiểu biết và thúc đẩy trí lực phát triển. Tuy nhiên, để tạo điều kiện cho trẻ có khả nǎng suy luận, óc tưởng tượng tốt và tinh thần sáng tạo, bạn đừng đọc phần kết. Chắc chắn, khi đang đọc, bạn dừng lại, trẻ sẽ hỏi phần kết thúc thế nào. Bạn hãy cho trẻ tự tưởng tượng, để xem trẻ đưa ra ý tưởng gì mới, sau đó bổ sung phần kết. Như vậy, từ một câu truyện in trong sách, vô hình chung, bạn đã biến thành câu chuyện có nội dung phong phú, kết độc đáo hơn nhờ tài tưởng tượng và khả nǎng tư duy logic của trẻ.
Gợi liên tưởng
Qua các câu hỏi của trẻ, bạn hãy khơi gợi trẻ liên hệ suy nghĩ về các sự việc cùng loại với vấn đề trẻ hỏi để tìm ra phần chung của vấn đề và tự mình có đáp án. Khi giải thích cho trẻ biết mẩu xốp để trong nước nổi thì trẻ tự giải đáp được miếng nhựa, tờ giấy hoặc bọt biển để trong nước chìm hay nổi, nhờ liên hệ tính chất cùng loại của vật thể và sẽ tự trả lời chính xác. Hay bạn giải thích cho trẻ con gà là vật nuôi trong nhà, có hai chân và có cánh nên gọi là gia cầm, trẻ sẽ liên hệ các con vật hai chân khác như: vịt, ngan, ngỗng... cũng gọi là gia cầm.
Phương pháp này sẽ giúp trẻ học cách áp dụng kiến thức đã biết để có tư duy giải quyết vấn đề mới.
Trả lời theo kiểu gợi lại hồi ức
Bạn nên hướng dẫn trẻ nhớ lại các sự việc đã qua để giải quyết vấn đề, rèn luyện nǎng lực hồi tưởng và ứng biến của trẻ. Ví như trẻ hỏi một vật nào đó thì cha mẹ nhắc lại buổi gia đình thǎm vườn thú trước đây, để trẻ kể lại tình cảnh vườn thú lúc bấy giờ. Hay chữ vừa học đã quên, cha mẹ gợi cho con nhớ lại hàm ý của từ đó như: ''chữ này con học qua rồi, nghĩ lại xem con có thể ghép thành từ gì'', ''chữ đó có ở bài nào, sách nào con đã xem qua''...
Cùng thǎm dò cùng trao đổi
Cha mẹ không nên trả lời trực tiếp câu hỏi cho trẻ ngay mà nên cùng sinh hoạt, trao đổi với trẻ để tìm ra đáp án chung. Ví như không hiểu hiện tượng vật lý nào đó có thể cùng làm thí nghiệm nhỏ với nó, thiếu đồ chơi thì đi tìm nguyên vật liệu và người lớn hướng dẫn trẻ làm lấy.
Cách làm này sẽ rèn luyện trẻ có thói quen chịu làm, chịu động não và cùng hợp tác thǎm dò; bồi dưỡng tính thích thú khi học tập cũng như trong lúc nghiên cứu.
Trả lời kiểu bảo lưu nghi vấn
Có những câu hỏi mà trẻ đặt ra liên quan đến các hiện tượng phức tạp của tự nhiên, xã hội, nếu bạn trả lời quá khả nǎng hiểu biết của trẻ cũng như khó trả lời rõ ràng. Ví như trẻ hỏi vì sao em bé lại ra đời? hay tại sao có chiến tranh... bạn không cần giải thích và đòi hỏi trẻ hiểu rõ tất cả ngay. Khi đó, bạn có thể nói với con bằng thái độ rất nhã nhặn rằng con còn bé, chưa hiểu nhiều, ít nữa lớn con sẽ hiểu hết. Với cách thức này, trẻ mang theo tâm tư nghi vấn để quan sát. Tuy nhiên, không nên áp dụng tuỳ tiện, bởi các câu hỏi của trẻ nếu thường không được giải đáp thoả đáng, sẽ làm mất đi tính tích cực về việc suy nghĩ các vấn đề cần hiểu.
Tư vấn tiêu dùng
www.pwd.vn - www.nguoikhuyettat.org