DU HỌC SINH VN ĐÓN TẾT XA XỨ:
Tìm Tết Việt trên xứ Tây
TỐ PHƯƠNG – NHẬT ANH
Tết đã về rất gần trong vẻ tất bật của người dân ngược xuôi mua sắm, trong cái lạnh tràn về đầy ngẫu hứng. Phi trường, bến tàu, bến xe đầy những người là người. Vé mua không kịp, hoặc không có tiền về nhà, có khi bị kẹt công tác, là thấy được ngay những gương mặt buồn thiu vì… phải đón Tết xa nhà.
Tại những nơi khác biệt múi giờ với VN, những bạn du học sinh vẫn hướng về gia đình trong đêm giao thừa, theo những bước chân chúc Tết của người thân, để dù bận bịu việc học hành mà lòng thì vẫn ôm nỗi hoài nhớ về hương vị Tết Việt của quá khứ chưa xa…
Không có Tết như ở Việt Nam
Nguyễn Thúy Hoa (du học sinh Nhật Bản) đang… buồn muốn khóc vì đây là “lần đầu tiên ăn Tết xa nhà”. Sau 9 tháng trên đất Nhật, đến bây giờ Hoa vẫn thấy “lạnh, trống vắng, xa lạ và mọi thứ đều là mới”. Nhiều khi cảm giác “sợ” lại chợt đến… Cô tâm sự: “Em nhớ nhà ghê gớm, nhất là thời gian này, chỉ muốn được về nhà thăm gia đình”.
Hoa kể: “bên này có lễ hội nhưng mà buồn lắm. Cũng có thể là em chưa quen, với lại nơi em ở người già không thôi, không có người trẻ nhiều nên không nhộn như VN. Thế giới của họ là xe điện và xe hơi, không chen lấn như thế giới xe máy của mình. Họ cũng chẳng bận rộn và tấp nập. Bên mình thì bánh chưng bánh giò, con cháu tập trung đông đúc… Họ giống mình ở truyền thống về thăm lại cha mẹ trong dịp Xuân và chúc Tết ông bà… Đi chúc Tết và thăm người quen biết, họ còn mang theo quà bánh nữa. Nhưng mà thức ăn ngày Tết của người Nhật chủ yếu là dâu! Món gì cũng là dâu và khoai lang hầm cho thật nhuyễn, ngọt lắm, em ăn không quen”.
Lê Trọng (California), đang theo học ngành Microbiology của trường UC Berkeley (University of California, Berkeley) sang Mỹ đã được 5 năm. Từ một du học sinh, cậu đã trở thành “du dân” ở Mỹ sống cùng cha mẹ và chị gái. Là con trai, nhưng Trọng cũng biết đi chợ. Cậu xem đó là chuyện bình thường vì “qua đây ai rảnh thì đi thôi, riết cũng quen”. Phụ việc nhà cho chị gái với Trọng cũng là “chuyện nhỏ” luôn vì “việc nặng nhọc thì chị gái đâu làm được!”. Trọng "phác thảo" về tình hình Tết nơi cậu đang sống: “Hiện nay trời khá lạnh. Vì phải đi học và đi làm nên cuối tuần nhà Trọng mới đi chợ Tết. Năm nay vẫn sẽ là mua bánh mứt, trái cây về cúng ông bà và xem chợ còn có những món nào khác nữa”. Từ nhà đến chợ khoảng 1 giờ lái xe. Hầu như năm nào Trọng cũng đi chợ và thích đi, vì “trẻ ai lại không thích đi đến nơi náo nhiệt, đông người” (dĩ nhiên là “tùy cảm hứng”). Chợ Tết khu Trọng ở, có nhiều rạp, bán nhiều thứ. Hội chợ thì có cả bầu cua và lô tô, nhưng sinh hoạt không đa dạng như hồi Trọng còn ở VN. Trọng nói nhỏ: “Trọng không thích chơi bầu cua, lô tô vì… đó là cờ bạc”. Giọng Trọng buồn so: “Chợ Tết ở VN có rất nhiều thứ, còn bên này thì rất ít. Đa số chợ Tết bên đây cũng bắt chước giống ở VN thôi. Cũng có chợ hoa, quầy rạp này nọ,… nhưng quy mô thì nhỏ hơn”. Trong suy nghĩ của Trọng, người VN bên Mỹ vẫn còn xem Tết là quan trọng, nên vẫn còn tổ chức chợ Tết, vẫn đi lễ chùa…
VN giờ xa rồi, nhưng không phải là sự đứt đoạn. Những suy tư lại có dịp trở về với Trọng ngày cuối năm: “Trước khi sang Mỹ, cũng nghĩ, mơ tưởng về một nơi mình sẽ đến. Cũng giằng co không muốn đi… Thích vì ở đây có nhiều cơ hội trong học tập và công việc, nhưng không thích vì đây không phải là Việt Nam”. Rồi Trọng lại cười xòa: “Mà có phải là xa luôn đâu, mình sẽ về mà! Thật ra ở Mỹ này Tết cũng không tới nỗi buồn, nhưng có lẽ Trọng còn mang đậm hình ảnh cái Tết ở VN, nên nhìn thấy Tết ở Mỹ không vui lắm. Theo mình, một cái Tết truyền thống của VN muốn đủ ý nghĩa, ngoài vật chất, cần phải có thêm tinh thần nữa. Cho dù vật chất không đủ, mà trong lòng nghĩ Tết thì vẫn là Tết ý nghĩa!”.
Chẳng có dịp vui chơi, vì còn phải đi học, Phạm Mai Khôi (đang theo học ngày Nurse - Cerritos College – Mỹ) nhận định: “Bên Mỹ không có khái niệm Tết. Ngày Tết không được coi là ngày Lễ của nước Mỹ nên coi như là một ngày bình thường. Thiệt ra, nếu như bên này có không khí Tết giống như ở VN (ai cũng lo đi mua sắm, rồi háo hức, nôn nao…) thì chắc là em sẽ rất nhớ cảm giác ở nhà, sẽ rất buồn và cô đơn. Nhưng "may mắn" là bên này chẳng có không khí Tết, nên em cũng quên đi phần nào cảm giác buồn. Nếu như mọi người không nhắc tới Tết thì chắc em cũng… chẳng biết tuần sau là Tết. Mấy ngày này em vẫn phải đi học, cụôc sống vẫn không có gì khác so với ngày thường. Nên nó cũng ảnh hưởng rất nhiều đến vấn đề tinh thần và ý nghĩa của Tết. Nói chung là không có Tết ở Mỹ!”.
Nếp sống văn hóa, hoàn cảnh địa lý mỗi nơi mỗi khác. Sống trên xứ người, ít nhiều người Việt ta cũng đã hòa nhập và dễ dàng hòa theo những phong tục mới. "Giao thừa này em sẽ uống rượu nhạt theo phong tục của người Nhật và ăn udon”, Thúy Hoa giải thích thêm: “món udon như là bún của mình vậy. Nhưng phải ăn nhanh, vì nếu để đến 1g sáng thì không còn hiệu quả nữa. Họ có quan niệm là ăn hết udon thì năm mới sẽ may mắn và nhiều thành công, tràn như bát udon vậy”. Hoa bảo: “mình đang ở Nhật, nên cũng tập như họ”.
Tìm không khí Tết chung với cộng đồng người Việt tại Bắc Cali là bạn Bích Thủy: “Ở đây có nhiều người Việt, nên có nhiều khu chợ, khu ăn uống của người Việt như Lion, Grand Centery… Những ngày như thế này, họ cũng bày hoa, bánh kẹo, ra vỉa hè bán chứ bình thường thì không có. Nói là vỉa hè, nghĩa là ngoài trời thôi, nhưng cũng phải nằm trong một khu vực nào đó chứ không bày bán ngoài đường như ở VN. Tết năm ngoái, em và ca đoàn Thánh Linh (nhà thờ Saint Victor – San Jose) làm fashion show, nhờ vậy mà vui hơn. Mỗi cặp mặc thời trang một miền, em làm cô gái Bắc kỳ. Năm nay cũng có, nhưng bận đi học nên em không tham gia được”.
Nguyễn Vy Vân, sinh viên ở Western, Australia, buồn rầu kể: “Nơi chúng tôi ở không có nhiều người Việt. Ngày mồng Một Tết mọi người vẫn đi làm như nhịp sống bình thường ở đây vậy. Chúng tôi cũng đi chợ cuối năm, mua ít thịt heo, thịt gà, mua trái cây và đồ để nấu chè. Mâm cơm cúng giao thừa cũng đủ bánh chưng, củ kiệu, thịt kho tàu. Mùi nhang trầm thơm thơm thật ấm cúng, có chút gì đó bâng khuâng. Nhớ nhà quá! Đứa thì kể hồi ở nhà đêm 30 bao giờ cũng đòi vào ngủ chung với mẹ; đứa khác lau tau khoe mình có đứa em trai rất “dễ thương”, có bao nhiêu tiền lì xì đều đưa cho chị giữ (và xài dùm luôn). Tranh nhau kể, tranh nhau nói; rồi bỗng nhiên cả bọn im lặng, phút giao thừa đã điểm. Không ai nói gì nhưng tất cả điều hiểu, chúng tôi đang lắng lòng mình, trong giây phút thiêng liêng này, để nhớ về mảnh đất hiền hòa quê hương, nơi ấy có cha mẹ, có những đứa em, có cả con đường Nguyễn Huệ mát rượi gió sông Bạch Đằng. Nhớ lắm, Sài Gòn ơi!”.
Nhớ Tết ở VN quá…
Nhớ! Đó là cảm giác rất chung của những người con xa xứ trong phút giây Trời Đất giao hòa, năm cũ qua đi nhường chỗ cho năm mới. Trong giây phút ấy, người ta thường mơ ước điều gì? “Tôi có một đứa con gái nhỏ, nó mới 2 tuổi 3 tháng thôi. Vậy mà đã hơn 1 năm rồi tôi chưa gặp lại con. Đi học xa nhà, nhớ vợ, nhớ con lắm. Nhất là lúc này, bên nhà chắc tấp nập, vui tươi lắm. Thể nào vợ tôi cũng nấu một nồi thịt kho tàu với nước dừa để ăn với dưa giá. Đó là món tôi rất thích. Nhớ lắm! Ước gì có con gái tôi ở đây, tôi sẽ ôm bé vào lòng hôn lên đôi má bầu bĩnh của nó và cầu mong bé sẽ lớn lên xinh đẹp, hiền hòa, cầu cho con gái tôi có cuộc sống hạnh phúc” - giản dị vậy thôi, tấm lòng người cha đang tràn ngập khiến anh Bùi Quốc Huy như nghẹn lời. Anh sang Pháp du học lấy bằng Tiến sĩ, mỗi khi rảnh rỗi (mà những giây phút ấy mới hiếm hoi làm sao) anh lại lấy ảnh con gái ra ngắm nghía. Cũng như anh, Lệ Vy, cô sinh viên năm 3 khoa Công nghệ thông tin ở Canada thì than: “Ở đây tuyết đang phủ trắng trời, nhưng có lẽ không lạnh bằng nỗi trống vắng trong lòng em. Sao nhớ mẹ quá! Nếu ở quê, em sẽ cùng mẹ đi chợ Xuân. Để mặc mẹ sắm Tết, em chỉ tha thẩn ngắm chợ hoa. Thôi thì đủ cả: Cúc, Layon, Huệ, và Đào, ôi nhiều và đẹp vô ngần. Em chỉ muốn mang tất cả về nhà và chưng khắp nhà trên nhà dưới. Giờ này có lẽ mẹ cũng đang nhớ em. Thương mẹ ghê lắm nhưng em không thể về được. Còn phải đi học nữa, vả chăng tiền vé máy bay đắt lắm, sinh viên tụi em lấy đâu ra tiền. Thôi, đừng đưa hình em lên báo, mẹ mà nhìn thấy lại khóc ròng cả tháng vì nhớ con mất!”.
Bạn Bích Thủy (California): "xem phim thấy không khí Tết ở VN cũng háo hức, cũng nao nao..."
Cũng vì sợ mẹ sẽ khóc nên Tết này khi gọi điện về chúc tết mẹ và bố, Thúy Hoa sẽ “chỉ dám chảy nước mắt thôi, chứ không khóc ra tiếng cho mẹ biết đâu". Nghĩ tới cảnh phải ăn một bát udon thiệt đầy, Hoa lại tiếc rẻ: “Tết của người ta không “tình cảm” như ở VN mình. Chủ yếu là các đôi nam nữ đi chơi với nhau. Trong Tết VN, em thích nhất là “chúc Tết bố mẹ và thăm ông bà, thăm những người mà hàng ngày mình ít có dịp gặp”. Nhận là “cũng lớn rồi" nhưng Hoa… thích nhất là được nhận tiền lì xì đầu năm. Cô nhí nhảnh: “được ăn bánh thỏa thích nữa chứ! Nhưng mà, cái món mà em thích nhất vẫn là bịch lì xì của ông bà và bố mẹ”.
Muốn về VN dịp Tết nhưng không có thời gian thích hợp, bạn Lê Trọng chỉ biết thở dài "tiếc lắm…”. Sao mà lại không muốn “về quê” dịp Xuân cơ chứ, khi “không khí Tết ở VN mạnh mẽ hơn bên đây nhiều. Nhà nhà đều hăng say đón Tết, còn bên đây thì không, thấy ảm đạm lắm”. Trọng cho biết nhà mới chuẩn bị Tết “có một chút” - “mẹ đã gói bánh chưng và bánh tét, hột dưa cũng đã có rồi, nhưng hoa thì chưa có”. Sáng giao thừa Trọng sẽ đi chợ Tết, rồi sau đó về dọn dẹp, ở nhà đón giao thừa với ba mẹ. Nơi Trọng sống không có nhiều người Việt thì “lấy ai mà đi chúc Tết”. Nhưng truyền thống chúc tuổi trong gia đình vẫn được tôn trọng: con cái chúc tuổi bố mẹ và được bố mẹ lì xì “tiền may mắn đầu năm”. Tưởng là con út thì Trọng được lì xì nhiều hơn nhưng Trọng cười: “nam nữ bình đẳng, còn phải làm việc nhà nhiều hơn nữa”. Nhớ những cái Tết khi còn ở VN, đêm giao thừa cả nhà cùng đón thời khắc chuyển giao giữa năm cũ và năm mới, rồi coi kịch táo quân trên ti-vi. Trọng tiết lộ: “Chương trình tivi ngày Tết bao giờ cũng đặc biệt hơn ngày thường. Nhưng mà Trọng thích nhất là kịch táo quân đó”. Mồng 1, Trọng thích đi chúc Tết. Ngoài lý do được… lì xì thì “đi ra ngoài vẫn tốt hơn ở nhà”. Mồng 2, đi chơi với gia đình rồi sau đó Trọng và bạn bè sẽ kéo nhau đi đâu đó. “Bây giờ qua đây thì… hết rồi”, nghe Trọng nói như than! Hỏi Trọng có thể “tạo ra không khí Tết không?”, cậu bảo: “Có thể tạo, nhưng không tạo được. Thí dụ như cuối tuần này là Tết, nhưng sang tuần sau là Trọng có kiểm tra rồi, đâu còn thời gian đi chơi Tết!”.
Nhiều bạn cũng thừa nhận là ngày Tết cổ truyền VN đang “chán dần” đi, nhưng… “xem phim thấy không khí Tết ở VN cũng háo hức, cũng nao nao… Càng thấy, lại càng nhớ VN, nhớ người VN, nhớ lại những ngày mình đón Tết ở quê nhà và… so sánh. Tết ở Mỹ được đốt pháo, nhưng cũng có giới hạn.Thích nghe tiếng pháo, nên em thích nhất Tết ở đây là như vậy. Nhưng đón Tết ở VN thì có “không khí” hơn vì đâu đâu bà con cũng đón xuân. Ở đây, em cũng chở mẹ đi chợ, mua vài thứ đồ để mẹ đi chúc Tết họ hàng. Nhưng Tết ở đây chẳng có phong trào đi sắm đồ mới, có gì mặc đó. Em thích nhất là những ngày trước Tết, chuẩn bị đón Tết, dọn dẹp nhà cửa, đi mua sắm ở chợ Sặt, chợ Biên Hòa (Đồng Nai). Và đêm 30 nữa chứ! Nhưng bên này không có cảm giác đó, mặc dù vẫn cố tạo ra cho mình có một cái gì đặc biệt trong ngày Tết, cũng thức đón giao thừa nhưng… không thấy gì cả” – bạn Bích Thủy nói với giọng đầy vẻ nuối tiếc.
Chính vì đón “tết ta” tại một nơi không phải “đất nhà”, nên nỗi nhớ ấy càng thẳm sâu. Đôi khi chỉ là nhớ những điều nhỏ nhặt mà khi xưa họ từng chẳng để ý. Ngoài sự “náo nức, nôn nóng, hồi hộp và một cảm giác linh thiêng lạ lùng mà không nơi nào có được”, bạn Phạm Mai Khôi còn nhận xét: “Một điểm khác biệt giữa Tết ở VN và năm mới ở Mỹ là khi Tết ở VN, mọi người có cơ hội để gặp gỡ người thân, chúc tuổi nhau, con cái được chúc tuổi cha mẹ, anh chị em được gặp gỡ trong đại gia đình, Đó là một điểm rất hay của Tết VN. Bên Mỹ cho dù những ngày lễ như Lễ Thanksgiving hoặc là Christmas thì mọi người cũng không thể gặp mặt thân mật như ở VN được. Mọi năm, em thường đi chúc Tết với ba mẹ. Tận hưởng khoảng thời gian rảnh rỗi trong suốt một năm học. Nhiều khi còn chơi bầu cua cá cọp, lô tô, hay đánh bài ở gia đình. Đó mới là không khí Tết! Còn năm nay thì em sẽ gởi email để chúc Tết ông bà ngoại, ba mẹ và nói chung là cả gia đình. Đó là tất cả những gì em có thể làm được để chúc Tết người thân ở VN”.
Người ta chỉ có thể quên đi cái Tết "truyền thống" của dân tộc, văn hóa của đất nước khi họ không còn nặng lòng với hai chữ "Việt Nam". Còn với các du học sinh xa xứ, những nỗi nhớ cứ về ồ ạt trên từng cánh thư, trong những cú điện thoại đường dài và trong cả những nỗi niềm khó có thể gọi thành lời... Dù không cùng hẹn Xuân trên mảnh đất quê hương, chúng tôi vẫn xin chúc những người con đất Việt xa xứ một mùa Xuân trong tâm tưởng với "nụ cười nở giữa mênh mông..."
Tìm Tết Việt trên xứ Tây
TỐ PHƯƠNG – NHẬT ANH
Tết đã về rất gần trong vẻ tất bật của người dân ngược xuôi mua sắm, trong cái lạnh tràn về đầy ngẫu hứng. Phi trường, bến tàu, bến xe đầy những người là người. Vé mua không kịp, hoặc không có tiền về nhà, có khi bị kẹt công tác, là thấy được ngay những gương mặt buồn thiu vì… phải đón Tết xa nhà.
Tại những nơi khác biệt múi giờ với VN, những bạn du học sinh vẫn hướng về gia đình trong đêm giao thừa, theo những bước chân chúc Tết của người thân, để dù bận bịu việc học hành mà lòng thì vẫn ôm nỗi hoài nhớ về hương vị Tết Việt của quá khứ chưa xa…
Không có Tết như ở Việt Nam
Nguyễn Thúy Hoa (du học sinh Nhật Bản) đang… buồn muốn khóc vì đây là “lần đầu tiên ăn Tết xa nhà”. Sau 9 tháng trên đất Nhật, đến bây giờ Hoa vẫn thấy “lạnh, trống vắng, xa lạ và mọi thứ đều là mới”. Nhiều khi cảm giác “sợ” lại chợt đến… Cô tâm sự: “Em nhớ nhà ghê gớm, nhất là thời gian này, chỉ muốn được về nhà thăm gia đình”.
Hoa kể: “bên này có lễ hội nhưng mà buồn lắm. Cũng có thể là em chưa quen, với lại nơi em ở người già không thôi, không có người trẻ nhiều nên không nhộn như VN. Thế giới của họ là xe điện và xe hơi, không chen lấn như thế giới xe máy của mình. Họ cũng chẳng bận rộn và tấp nập. Bên mình thì bánh chưng bánh giò, con cháu tập trung đông đúc… Họ giống mình ở truyền thống về thăm lại cha mẹ trong dịp Xuân và chúc Tết ông bà… Đi chúc Tết và thăm người quen biết, họ còn mang theo quà bánh nữa. Nhưng mà thức ăn ngày Tết của người Nhật chủ yếu là dâu! Món gì cũng là dâu và khoai lang hầm cho thật nhuyễn, ngọt lắm, em ăn không quen”.
Lê Trọng (California), đang theo học ngành Microbiology của trường UC Berkeley (University of California, Berkeley) sang Mỹ đã được 5 năm. Từ một du học sinh, cậu đã trở thành “du dân” ở Mỹ sống cùng cha mẹ và chị gái. Là con trai, nhưng Trọng cũng biết đi chợ. Cậu xem đó là chuyện bình thường vì “qua đây ai rảnh thì đi thôi, riết cũng quen”. Phụ việc nhà cho chị gái với Trọng cũng là “chuyện nhỏ” luôn vì “việc nặng nhọc thì chị gái đâu làm được!”. Trọng "phác thảo" về tình hình Tết nơi cậu đang sống: “Hiện nay trời khá lạnh. Vì phải đi học và đi làm nên cuối tuần nhà Trọng mới đi chợ Tết. Năm nay vẫn sẽ là mua bánh mứt, trái cây về cúng ông bà và xem chợ còn có những món nào khác nữa”. Từ nhà đến chợ khoảng 1 giờ lái xe. Hầu như năm nào Trọng cũng đi chợ và thích đi, vì “trẻ ai lại không thích đi đến nơi náo nhiệt, đông người” (dĩ nhiên là “tùy cảm hứng”). Chợ Tết khu Trọng ở, có nhiều rạp, bán nhiều thứ. Hội chợ thì có cả bầu cua và lô tô, nhưng sinh hoạt không đa dạng như hồi Trọng còn ở VN. Trọng nói nhỏ: “Trọng không thích chơi bầu cua, lô tô vì… đó là cờ bạc”. Giọng Trọng buồn so: “Chợ Tết ở VN có rất nhiều thứ, còn bên này thì rất ít. Đa số chợ Tết bên đây cũng bắt chước giống ở VN thôi. Cũng có chợ hoa, quầy rạp này nọ,… nhưng quy mô thì nhỏ hơn”. Trong suy nghĩ của Trọng, người VN bên Mỹ vẫn còn xem Tết là quan trọng, nên vẫn còn tổ chức chợ Tết, vẫn đi lễ chùa…
VN giờ xa rồi, nhưng không phải là sự đứt đoạn. Những suy tư lại có dịp trở về với Trọng ngày cuối năm: “Trước khi sang Mỹ, cũng nghĩ, mơ tưởng về một nơi mình sẽ đến. Cũng giằng co không muốn đi… Thích vì ở đây có nhiều cơ hội trong học tập và công việc, nhưng không thích vì đây không phải là Việt Nam”. Rồi Trọng lại cười xòa: “Mà có phải là xa luôn đâu, mình sẽ về mà! Thật ra ở Mỹ này Tết cũng không tới nỗi buồn, nhưng có lẽ Trọng còn mang đậm hình ảnh cái Tết ở VN, nên nhìn thấy Tết ở Mỹ không vui lắm. Theo mình, một cái Tết truyền thống của VN muốn đủ ý nghĩa, ngoài vật chất, cần phải có thêm tinh thần nữa. Cho dù vật chất không đủ, mà trong lòng nghĩ Tết thì vẫn là Tết ý nghĩa!”.
Chẳng có dịp vui chơi, vì còn phải đi học, Phạm Mai Khôi (đang theo học ngày Nurse - Cerritos College – Mỹ) nhận định: “Bên Mỹ không có khái niệm Tết. Ngày Tết không được coi là ngày Lễ của nước Mỹ nên coi như là một ngày bình thường. Thiệt ra, nếu như bên này có không khí Tết giống như ở VN (ai cũng lo đi mua sắm, rồi háo hức, nôn nao…) thì chắc là em sẽ rất nhớ cảm giác ở nhà, sẽ rất buồn và cô đơn. Nhưng "may mắn" là bên này chẳng có không khí Tết, nên em cũng quên đi phần nào cảm giác buồn. Nếu như mọi người không nhắc tới Tết thì chắc em cũng… chẳng biết tuần sau là Tết. Mấy ngày này em vẫn phải đi học, cụôc sống vẫn không có gì khác so với ngày thường. Nên nó cũng ảnh hưởng rất nhiều đến vấn đề tinh thần và ý nghĩa của Tết. Nói chung là không có Tết ở Mỹ!”.
Nếp sống văn hóa, hoàn cảnh địa lý mỗi nơi mỗi khác. Sống trên xứ người, ít nhiều người Việt ta cũng đã hòa nhập và dễ dàng hòa theo những phong tục mới. "Giao thừa này em sẽ uống rượu nhạt theo phong tục của người Nhật và ăn udon”, Thúy Hoa giải thích thêm: “món udon như là bún của mình vậy. Nhưng phải ăn nhanh, vì nếu để đến 1g sáng thì không còn hiệu quả nữa. Họ có quan niệm là ăn hết udon thì năm mới sẽ may mắn và nhiều thành công, tràn như bát udon vậy”. Hoa bảo: “mình đang ở Nhật, nên cũng tập như họ”.
Tìm không khí Tết chung với cộng đồng người Việt tại Bắc Cali là bạn Bích Thủy: “Ở đây có nhiều người Việt, nên có nhiều khu chợ, khu ăn uống của người Việt như Lion, Grand Centery… Những ngày như thế này, họ cũng bày hoa, bánh kẹo, ra vỉa hè bán chứ bình thường thì không có. Nói là vỉa hè, nghĩa là ngoài trời thôi, nhưng cũng phải nằm trong một khu vực nào đó chứ không bày bán ngoài đường như ở VN. Tết năm ngoái, em và ca đoàn Thánh Linh (nhà thờ Saint Victor – San Jose) làm fashion show, nhờ vậy mà vui hơn. Mỗi cặp mặc thời trang một miền, em làm cô gái Bắc kỳ. Năm nay cũng có, nhưng bận đi học nên em không tham gia được”.
Nguyễn Vy Vân, sinh viên ở Western, Australia, buồn rầu kể: “Nơi chúng tôi ở không có nhiều người Việt. Ngày mồng Một Tết mọi người vẫn đi làm như nhịp sống bình thường ở đây vậy. Chúng tôi cũng đi chợ cuối năm, mua ít thịt heo, thịt gà, mua trái cây và đồ để nấu chè. Mâm cơm cúng giao thừa cũng đủ bánh chưng, củ kiệu, thịt kho tàu. Mùi nhang trầm thơm thơm thật ấm cúng, có chút gì đó bâng khuâng. Nhớ nhà quá! Đứa thì kể hồi ở nhà đêm 30 bao giờ cũng đòi vào ngủ chung với mẹ; đứa khác lau tau khoe mình có đứa em trai rất “dễ thương”, có bao nhiêu tiền lì xì đều đưa cho chị giữ (và xài dùm luôn). Tranh nhau kể, tranh nhau nói; rồi bỗng nhiên cả bọn im lặng, phút giao thừa đã điểm. Không ai nói gì nhưng tất cả điều hiểu, chúng tôi đang lắng lòng mình, trong giây phút thiêng liêng này, để nhớ về mảnh đất hiền hòa quê hương, nơi ấy có cha mẹ, có những đứa em, có cả con đường Nguyễn Huệ mát rượi gió sông Bạch Đằng. Nhớ lắm, Sài Gòn ơi!”.
Nhớ Tết ở VN quá…
Nhớ! Đó là cảm giác rất chung của những người con xa xứ trong phút giây Trời Đất giao hòa, năm cũ qua đi nhường chỗ cho năm mới. Trong giây phút ấy, người ta thường mơ ước điều gì? “Tôi có một đứa con gái nhỏ, nó mới 2 tuổi 3 tháng thôi. Vậy mà đã hơn 1 năm rồi tôi chưa gặp lại con. Đi học xa nhà, nhớ vợ, nhớ con lắm. Nhất là lúc này, bên nhà chắc tấp nập, vui tươi lắm. Thể nào vợ tôi cũng nấu một nồi thịt kho tàu với nước dừa để ăn với dưa giá. Đó là món tôi rất thích. Nhớ lắm! Ước gì có con gái tôi ở đây, tôi sẽ ôm bé vào lòng hôn lên đôi má bầu bĩnh của nó và cầu mong bé sẽ lớn lên xinh đẹp, hiền hòa, cầu cho con gái tôi có cuộc sống hạnh phúc” - giản dị vậy thôi, tấm lòng người cha đang tràn ngập khiến anh Bùi Quốc Huy như nghẹn lời. Anh sang Pháp du học lấy bằng Tiến sĩ, mỗi khi rảnh rỗi (mà những giây phút ấy mới hiếm hoi làm sao) anh lại lấy ảnh con gái ra ngắm nghía. Cũng như anh, Lệ Vy, cô sinh viên năm 3 khoa Công nghệ thông tin ở Canada thì than: “Ở đây tuyết đang phủ trắng trời, nhưng có lẽ không lạnh bằng nỗi trống vắng trong lòng em. Sao nhớ mẹ quá! Nếu ở quê, em sẽ cùng mẹ đi chợ Xuân. Để mặc mẹ sắm Tết, em chỉ tha thẩn ngắm chợ hoa. Thôi thì đủ cả: Cúc, Layon, Huệ, và Đào, ôi nhiều và đẹp vô ngần. Em chỉ muốn mang tất cả về nhà và chưng khắp nhà trên nhà dưới. Giờ này có lẽ mẹ cũng đang nhớ em. Thương mẹ ghê lắm nhưng em không thể về được. Còn phải đi học nữa, vả chăng tiền vé máy bay đắt lắm, sinh viên tụi em lấy đâu ra tiền. Thôi, đừng đưa hình em lên báo, mẹ mà nhìn thấy lại khóc ròng cả tháng vì nhớ con mất!”.
Bạn Bích Thủy (California): "xem phim thấy không khí Tết ở VN cũng háo hức, cũng nao nao..."
Cũng vì sợ mẹ sẽ khóc nên Tết này khi gọi điện về chúc tết mẹ và bố, Thúy Hoa sẽ “chỉ dám chảy nước mắt thôi, chứ không khóc ra tiếng cho mẹ biết đâu". Nghĩ tới cảnh phải ăn một bát udon thiệt đầy, Hoa lại tiếc rẻ: “Tết của người ta không “tình cảm” như ở VN mình. Chủ yếu là các đôi nam nữ đi chơi với nhau. Trong Tết VN, em thích nhất là “chúc Tết bố mẹ và thăm ông bà, thăm những người mà hàng ngày mình ít có dịp gặp”. Nhận là “cũng lớn rồi" nhưng Hoa… thích nhất là được nhận tiền lì xì đầu năm. Cô nhí nhảnh: “được ăn bánh thỏa thích nữa chứ! Nhưng mà, cái món mà em thích nhất vẫn là bịch lì xì của ông bà và bố mẹ”.
Muốn về VN dịp Tết nhưng không có thời gian thích hợp, bạn Lê Trọng chỉ biết thở dài "tiếc lắm…”. Sao mà lại không muốn “về quê” dịp Xuân cơ chứ, khi “không khí Tết ở VN mạnh mẽ hơn bên đây nhiều. Nhà nhà đều hăng say đón Tết, còn bên đây thì không, thấy ảm đạm lắm”. Trọng cho biết nhà mới chuẩn bị Tết “có một chút” - “mẹ đã gói bánh chưng và bánh tét, hột dưa cũng đã có rồi, nhưng hoa thì chưa có”. Sáng giao thừa Trọng sẽ đi chợ Tết, rồi sau đó về dọn dẹp, ở nhà đón giao thừa với ba mẹ. Nơi Trọng sống không có nhiều người Việt thì “lấy ai mà đi chúc Tết”. Nhưng truyền thống chúc tuổi trong gia đình vẫn được tôn trọng: con cái chúc tuổi bố mẹ và được bố mẹ lì xì “tiền may mắn đầu năm”. Tưởng là con út thì Trọng được lì xì nhiều hơn nhưng Trọng cười: “nam nữ bình đẳng, còn phải làm việc nhà nhiều hơn nữa”. Nhớ những cái Tết khi còn ở VN, đêm giao thừa cả nhà cùng đón thời khắc chuyển giao giữa năm cũ và năm mới, rồi coi kịch táo quân trên ti-vi. Trọng tiết lộ: “Chương trình tivi ngày Tết bao giờ cũng đặc biệt hơn ngày thường. Nhưng mà Trọng thích nhất là kịch táo quân đó”. Mồng 1, Trọng thích đi chúc Tết. Ngoài lý do được… lì xì thì “đi ra ngoài vẫn tốt hơn ở nhà”. Mồng 2, đi chơi với gia đình rồi sau đó Trọng và bạn bè sẽ kéo nhau đi đâu đó. “Bây giờ qua đây thì… hết rồi”, nghe Trọng nói như than! Hỏi Trọng có thể “tạo ra không khí Tết không?”, cậu bảo: “Có thể tạo, nhưng không tạo được. Thí dụ như cuối tuần này là Tết, nhưng sang tuần sau là Trọng có kiểm tra rồi, đâu còn thời gian đi chơi Tết!”.
Nhiều bạn cũng thừa nhận là ngày Tết cổ truyền VN đang “chán dần” đi, nhưng… “xem phim thấy không khí Tết ở VN cũng háo hức, cũng nao nao… Càng thấy, lại càng nhớ VN, nhớ người VN, nhớ lại những ngày mình đón Tết ở quê nhà và… so sánh. Tết ở Mỹ được đốt pháo, nhưng cũng có giới hạn.Thích nghe tiếng pháo, nên em thích nhất Tết ở đây là như vậy. Nhưng đón Tết ở VN thì có “không khí” hơn vì đâu đâu bà con cũng đón xuân. Ở đây, em cũng chở mẹ đi chợ, mua vài thứ đồ để mẹ đi chúc Tết họ hàng. Nhưng Tết ở đây chẳng có phong trào đi sắm đồ mới, có gì mặc đó. Em thích nhất là những ngày trước Tết, chuẩn bị đón Tết, dọn dẹp nhà cửa, đi mua sắm ở chợ Sặt, chợ Biên Hòa (Đồng Nai). Và đêm 30 nữa chứ! Nhưng bên này không có cảm giác đó, mặc dù vẫn cố tạo ra cho mình có một cái gì đặc biệt trong ngày Tết, cũng thức đón giao thừa nhưng… không thấy gì cả” – bạn Bích Thủy nói với giọng đầy vẻ nuối tiếc.
Chính vì đón “tết ta” tại một nơi không phải “đất nhà”, nên nỗi nhớ ấy càng thẳm sâu. Đôi khi chỉ là nhớ những điều nhỏ nhặt mà khi xưa họ từng chẳng để ý. Ngoài sự “náo nức, nôn nóng, hồi hộp và một cảm giác linh thiêng lạ lùng mà không nơi nào có được”, bạn Phạm Mai Khôi còn nhận xét: “Một điểm khác biệt giữa Tết ở VN và năm mới ở Mỹ là khi Tết ở VN, mọi người có cơ hội để gặp gỡ người thân, chúc tuổi nhau, con cái được chúc tuổi cha mẹ, anh chị em được gặp gỡ trong đại gia đình, Đó là một điểm rất hay của Tết VN. Bên Mỹ cho dù những ngày lễ như Lễ Thanksgiving hoặc là Christmas thì mọi người cũng không thể gặp mặt thân mật như ở VN được. Mọi năm, em thường đi chúc Tết với ba mẹ. Tận hưởng khoảng thời gian rảnh rỗi trong suốt một năm học. Nhiều khi còn chơi bầu cua cá cọp, lô tô, hay đánh bài ở gia đình. Đó mới là không khí Tết! Còn năm nay thì em sẽ gởi email để chúc Tết ông bà ngoại, ba mẹ và nói chung là cả gia đình. Đó là tất cả những gì em có thể làm được để chúc Tết người thân ở VN”.
Người ta chỉ có thể quên đi cái Tết "truyền thống" của dân tộc, văn hóa của đất nước khi họ không còn nặng lòng với hai chữ "Việt Nam". Còn với các du học sinh xa xứ, những nỗi nhớ cứ về ồ ạt trên từng cánh thư, trong những cú điện thoại đường dài và trong cả những nỗi niềm khó có thể gọi thành lời... Dù không cùng hẹn Xuân trên mảnh đất quê hương, chúng tôi vẫn xin chúc những người con đất Việt xa xứ một mùa Xuân trong tâm tưởng với "nụ cười nở giữa mênh mông..."