Quan âm thị Kính
sang tác: khuyết danh
Tác Giả Và Tác Phẩm
Truyện này do một tác-giả vô danh Việt-Nam biên soạn. Truyện diễn ca gồm có 788 câu, có thể chia làm 5 hồi:
1. Nỗi oan giết chồng
Đức Quan-Âm nguyên trước kia là đàn ông, tu-hành đắc đạo gần thành Phật. Nhưng Đức Mâu-ni hiện ra người con gái đẹp để thử lòng thì ngài hẹn đến kiếp sau sẽ vầy duyên. Vì vậy Đức Phật bắt ngài sinh làm kiếp thứ mười và cho ngài đầu thai làm con gái họ Mãng ở quận Lũng-tài nước Cao-ly, rồi bắt suốt đời phải chịu oan-khổ để thử lòng. Người con gái ấy tên là Thị Kính, lớn lên có tài-sắc nết-na. Sau cha mẹ gả cho Thiện-Sĩ, một thư-sinh, con nhà họ Sùng. Hai vợ chồng ăn ở với nhau rất hòa-thuận. Một đêm kia chồng ngồi đọc sách, nàng ngồi khâu bên cạnh. Chồng mệt tựa bên cạnh ngủ. Nàng nhìn thấy nơi cằm chồng có râu mọc ngược; sẵn dao nơi tay, nàng toan cắt sợi râu đi. Bỗng người chồng giật mình thức dậy, tưởng vợ có ý ám hại mình bè tri-hô lên. Cha mẹ chồng đến, một mực buộc nàng cố ý giết chồng, rồi sai mời Mãng-ông đến bảo để giao trả nàng lại.
2. Thi Kính đi tu
Về nhà cha mẹ, oan-ức và đau buồn mà không biết thổ lộ cùng ai, nàng định tự tử. Song nàng nghĩ mình là con một, mà cha mẹ thì đã già nên không nỡ dứt tình. Nàng bèn quyết chí đi tu. Nàng giả dạng nam-nhi, đến chùa Vân-tự xin qui-y. Được sư-cụ thừa-nhận, đặt tên cho là Kính-Tâm.
3. Nỗi oan thông dâm
Nhờ câu kinh tiếng kệ, Kính-Tâm dần quên được đau buồn. Nhưng không bao lâu lại xảy ra tai-vạ nữa. Nguyên trong làng có Thị-Mầu, con gái của một phú-ông, hiện đường kén chồng nên thường hay đến lễ chùa. Thị Mầu thấy tiểu Kính-Tâm có tư-sắc thanh tao, đem lòng say-mê, nhưng kính-Tâm thì vẫn thờ-ơ. Vì mơ-tưởng nguyệt-hoa quá nên khi lửa dục nhóm lên, không tự-chủ được, Thị-Mầu mới thông dâm với đứa đầy-tớ trong nhà, thành ra có mang. Chuyện đổ-bể ra, làng biết, gọi ra tra hỏi thì Thị-Mậu đổ cho Kính-Tâm. Kính-Tâm khó thể minh-oan nên làng phạt đánh và bắt khoán. Nhà sư thương-hại đứng ra lĩnh về.
4. Thị-Kính nuôi con Thị-Mầu
Sau Thị-Mầu sinh được một đứa con-trai, đem ra chùa trả cho Kính-Tâm. Vì dạ hiếu sinh, Kính-tâm ẩn-nhẫn nuôi đứa hài-nhi. Ba năm sau, đứa bé khôn lớn. Kính-tâm đã đén ngày siêu-hóa, bèn gọi đứa bé lại dặn-dò rồi viết một bức thư để lại cho cha mẹ trước khi xả-tự.
5. Rửa oan thành Phật
Khi sư-vãi trong chùa liệm thi-hài mới biết Kính-Tâm là đàn-bà giả trai. Làng hay, bắt Phú-ông phải sắp-đặt việc chôn cất. Thị-Mầu khi ấy hổ-thẹn phải liều mình. Và lúc chết phải sa vào địa-ngục. Được thư báo tin, ông bà họ Mãng cùng Thiện-Sĩ và đứa bé đến chùa lo việc ma-chay, cầu cho Thị-Kính kiếp sau khỏi khổ-nạn. Trong lúc chay đàn, đức Phật Thiên-Tôn hiện xuống truyền cho Kính-Tâm được lên trời làm Phật Quan-Âm, ông bà họ Mãng và đứa tiểu-nhi cũng được siêu thăng. Duy chỉ có Thiện-Sĩ thì cho làm con vẹt đứng nhờ một bên.
Tu Là Cội Phúc
1. Nhân sinh thành Phật dễ đâu,
Tu hành có khó rồi sau mới thành.
Ai hay vững dạ làm lành,
Chứng minh trong chốn minh minh cũng tường.
5. Kìa Ngô thị, tụng Kim Cang,
Chân thân còn để tượng vàng nghìn thu.
Kìa Địa Tạng, dốc lòng tu,
Độ thân cũng được khỏi tù đấng thân.
Ấy là những truyện gần gần,
10. Tu thân mà được, độ thân lắm người.
Lọ là đức hạnh tót vời,
Đức Quán Âm ấy truyện đời còn ghi.
Tiền Kiếp Của Quán Âm Thị Kính
Vốn xưa là đấng nam nhi,
Dốc lòng từ thủa thiếu thì xuất gia.
15. Tu trong chín kiếp hầu qua,
Bụi trần dũ sạch, thói tà rửa không.
Đức Mâu Ni xuống thử lòng,
Hiện ra một ả tư dung mỹ miều.
Lần khân ép dấu nài yêu,
20. Người rằng: " Vốn đã lánh điều nguyệt hoa. "
"Có chăng kiếp khác họa là,"
"Kiếp này sợi chỉ trót đà buộc tay".
Nào ngờ phép Phật nhiệm thay,
Lỡ lời mà đã vin ngay lấy lời.
25. Chờ cho kiếp nữa đủ mười,
Thử cho đày đọa suốt đời xem sao?
Quán Âm Đầu Thai Xuống Trần Thế
Cõi trần mượn cửa thác vào,
Hóa sinh, sinh hóa lẽ nào cho hay.
Cao Ly là nước lớn thay,
30. Đại bang thành vốn xưa nay gọi là.
Lũng Tài quận ấy không xa,
Hồ Nam huyện Bắc, có nhà Mãng Ông.
Gia tư thì cũng bậc trung,
Chỉ hiềm trước cửa treo cung còn chầy.
35. Vết Kim Tiễn kể thiêng thay,
Báo thai mộng nguyệt, mãn ngày treo khăn.
Tuy chưa phải đấng thạch lân,
Khấn cầu cũng bỏ người thân muộn màng.
Đặt cho Thị Kính tên nàng,
40. Đượm nhuần sắc nước, dịu dàng nét hoa.
Não nùng chim cũng phải sa,
Người tiên cung ở đâu ta trên đời.
Gồm trong tứ đức vẹn mười,
Cửa Vương đạo dễ mấy người tường đông.
Họ Sùng Ngỏ Lời Thông Gia Với Họ Mãng
45. Ở trong quận, có họ Sùng,
Sẵn khuôn y bát, vốn dòng cân đai.
Sinh chàng Thiện Sĩ là trai,
Qua vòng tổng giốc mới ngoài gia quan.
Kể điều tài mạo cũng ngoan,
50. Gã tào kiếp trước, chàng Phan phen này.
Đã trồng bạch bích sẵn đây,
Còn chờ bói phượng chưa vầy bạn loan.
Thư trung dành có ngọc nhan,
Sách đèn còn bận, buông màn Quảng Xuyên.
55. Vẳng nghe họ Mãng gần miền,
Lam kiều là chốn thần tiên có người.
Bức tranh khổng tước vẽ vời,
Tay hèn dấu bắn mấy đời cho tin.
Đem cân mà thử nhắc lên,
62. Bên tài bên sắc đôi bên cũng vừa.
Mượn người đánh tiếng trình thưa,
Cầu hôn mới viết thư từ đệ sang.
Họ Mãng Nhận Lời Cầu Hôn
Mở ra họ Mãng xem tường,
Cùng phu nhân mới lo lường trước sau.
65. Bấy lâu vốn đã quen nhau,
Họ người vả cũng công hầu xưa kia
Con trai rèn cập sớm khuya,
Nhà thi thư lại giữ nghề thi thư.
Vừa đôi phải lứa Quán thư,
70. Há rằng Trịnh với Tề ư mà ngờ.
Đừng rằng oanh yến lọc lừa,
Lại còn nay đợi mai chờ nơi nao?
Tơ hồng đã khéo se vào,
Viết thơ hoàn cát mà trao họ Sùng.
Thị Kính Buồn Nuối Phải Xa Cha Mẹ
75. Nàng nghe nghĩ ngợi đã xong,
Năm canh thắc mắc, trong lòng cảm thương.
Linh Xuân một khóm hầu vang,
Quế non Yên đã nở nang chồi nào?
Có ta một chút má đào,
80. Thần hôn cũng đã ra vào làm khuây.
Áo Lai chưa múa sân này,
Thì đem kinh bố mà thay gọi là,
Tòng phu nếu đã từ gia,
Thừa hoan như lúc ở nhà được đâu?
Cha Mẹ Khuyên Giải Thị Kính
85. Song thân thấy ý đeo sầu,
Gọi con mới dạy gót đầu cho hay.
"Kẻ làm phụ mẫu xưa nay,
"Gái sinh mong sớm đến ngày hữu gia.
"Cứ xem phúc trạch nhà ta,
90. "Một mai cũng dễ trai già nở châu.
"Sự nhà chớ lấy làm sầu,
"Miễn con giữ đạo làm dâu cho toàn.
"Núi kia ắt hẳn chưa mòn,
"Thông kia sương tuyết hãy còn chở che.
95. "Vả xem lối lại đường đi,
"Quanh đây thăm viếng đôi khi cũng gần."
Thị Kính Về Nhà Chồng
Nàng nghe dạy dỗ ân cần,
Gạt châu mới nghĩ, lại dần dần khuây.
Cá đi, nhạn lại, tin bay,
100. Đủ năm lễ đã đến ngày thừa long.
Đào yêu choi chói màu hồng,
Ngọc trao chén dặn, hương xông áo nguyền.
Gió đằng kể khéo đưa duyên,
Chàng lưu giong ruổi đến miền Thiên thai.
105. Tiếng cầm tiếng sắt bẻ bai,
Tiếng chuông, tiếng trống, bên tai rập rình.
Một đôi tài sắc vừa xinh,
Đố Tăng Đô vẽ bức tranh nào bằng?
110. Một rằng thế thế hai rằng sinh sinh.
Đá kia tạc lấy lời minh,
Vàng kia thiếp lấy chữ tình mà treo,
Xét nàng nết đủ mọi điều,
Đã niềm hiếu thảo, lại chiều đoan trang.
115. Ở trên hiếu thuận song đường,
Lòng quỳ dám trễ, tay khương nào rời.
Câu thơ liễn nhứ ngâm chơi,
Dẫu tài nàng Tạ đã xơi cho tày.
Khuyên chàng kinh sử đêm ngày.
120. Thanh mây mong nhắc chân giầy cho cao.
Nghi gia hai chữ thơ Đào,
Nhận ra trăm nết, nết nào còn chê.
Thị Kính Bị Nghi Oan Giết Chồng
Hôm mai trong chốn thâm khuê,
Kẻ đường kim chỉ, người nghề bút nghiên.
125. Canh khuya bạn với sách đèn,
Mỏi lưng chàng mới tựa bên cạnh nàng.
Phải khi liếc mắt trông chàng,
Thấy râu mọc ngược ở ngang dưới cằm.
Vô tâm xui bỗng gia tâm,
130. Dao con sẵn đấy, mới cầm lên tay.
Vừa giơ sắp tiến cho tày,
Giật mình chàng đã tỉnh ngay bấy giờ.
Ngán thay sửa dép ruộng dưa,
Dẫu ngay cho chết, cũng ngờ rằng gian.
135. Thất thần nào kịp hỏi han,
Một lời la lối rằng toan giết người,
Song thân nghe tiếng rụng rời,
Rằng: " Sao khuya khoắt mà lời gớm thay?"
Thưa rằng: "Giấc bướm vừa say,
140. "Dao con nàng bỗng cầm tay kề gần.
"Hai vai hộ có quỷ thần,
"Thực hư đôi lẽ xin phân cho tường."
Thị Kính Bày Tỏ Nỗi Oan
Nàng vâng thưa hết mọi đường,
Rằng: " Từ gảy khúc loan hoàng đến nay.
145. "Án kia nâng để ngang mày,
"Sạch trong một tiết, thảo ngay một bề.
"Bởi chàng đèn sách mỏi mê,
"Gối Ôn Công thủa giấc hòe thiu thiu.
"Thấy râu mọc chút chẳng đều,
150. "Cầm dao tiến để một chiều như nhau.
"Há rằng có phụ tình đâu,
"Muôn trông xét đến tình đầu kẻo oan.
"Thác đi phỏng lại sinh hoàn,
"Thì đem lá phổi buồng gan giãi bày".
Thị Kính Bị Nghi Ngờ Ngoại Tình
155. Cô công rằng: " Bảo cho hay,
"Trộm hương, cắp phấn cũng đầy chan chan.
"Mấy người một ngựa một an,
"Nay Trương, mai Lý thế gian hiếm gì?
"Ấy may mà tỉnh ngay đi,
160. "Đỉnh đình đinh nữa có khi còn đời.
"Sự này chớ lấy làm chơi",
Sai người tức khắc đến mời Mãng Ông.
Trách rằng: " Sự mới lạ lùng,
"Sinh con ai dễ sinh lòng ấy đâu?
165. "Sắt cầm bỗng dở dang nhau,
"Say đâu với đứa trong dâu hẹn hò.
"Sông kia còn có kẻ dò,
"Lòng người ai dễ mà đo cho cùng.
"Sự này mười mắt đều trông,
170. "Thôi đừng tra hỏi, gạn gùng nữa chi.
"Nghe anh nào có bụng gì,
"Đem lòng dạy dỗ sau thì mặc anh."
Lặng nghe kể hết sự tình,
Ngậm ngùi nghĩ đến con mình mà thương.
175. Nỗi kia, đoạn nọ ngổn ngang,
Tủi thân khôn đậu hai hàng mưa sa.
Thưa rằng: " Trong nghĩa thông gia,
"Ơn lòng chiếu cố thực là hậu thay.
"Hiếm hoi mới một chút này,
180. "Được nương cửa ấy, đã may bội phần,
"Nguyền xưa mong vẹn Tấn Tần,
"Hai non ngoảnh lại cho gần cả hai,
"Nào ngờ trẻ mỏ nghe ai,
"Thả chông đường nghĩa, rắc gai lối tình.
185. "Phù dung nỡ để lìa cành,
"Giếng thơi nỡ để rơi mình từ đây.
"Nước trong bát, đã rời tay,
"Có còn bốc lại cho đầy được chăng?
"Mưa tan mây cuốn nửa chừng,
190. "Rộng dung dạy thế, xin vâng lĩnh về.
"Lờn bơn chịu ép một bề,
"Quản làm sao được kẻ chê người cười".
Gọi con đến trước lạy người,
Lạy lương nhân đã, sẽ rời chân ra.
sang tác: khuyết danh
Tác Giả Và Tác Phẩm
Truyện này do một tác-giả vô danh Việt-Nam biên soạn. Truyện diễn ca gồm có 788 câu, có thể chia làm 5 hồi:
1. Nỗi oan giết chồng
Đức Quan-Âm nguyên trước kia là đàn ông, tu-hành đắc đạo gần thành Phật. Nhưng Đức Mâu-ni hiện ra người con gái đẹp để thử lòng thì ngài hẹn đến kiếp sau sẽ vầy duyên. Vì vậy Đức Phật bắt ngài sinh làm kiếp thứ mười và cho ngài đầu thai làm con gái họ Mãng ở quận Lũng-tài nước Cao-ly, rồi bắt suốt đời phải chịu oan-khổ để thử lòng. Người con gái ấy tên là Thị Kính, lớn lên có tài-sắc nết-na. Sau cha mẹ gả cho Thiện-Sĩ, một thư-sinh, con nhà họ Sùng. Hai vợ chồng ăn ở với nhau rất hòa-thuận. Một đêm kia chồng ngồi đọc sách, nàng ngồi khâu bên cạnh. Chồng mệt tựa bên cạnh ngủ. Nàng nhìn thấy nơi cằm chồng có râu mọc ngược; sẵn dao nơi tay, nàng toan cắt sợi râu đi. Bỗng người chồng giật mình thức dậy, tưởng vợ có ý ám hại mình bè tri-hô lên. Cha mẹ chồng đến, một mực buộc nàng cố ý giết chồng, rồi sai mời Mãng-ông đến bảo để giao trả nàng lại.
2. Thi Kính đi tu
Về nhà cha mẹ, oan-ức và đau buồn mà không biết thổ lộ cùng ai, nàng định tự tử. Song nàng nghĩ mình là con một, mà cha mẹ thì đã già nên không nỡ dứt tình. Nàng bèn quyết chí đi tu. Nàng giả dạng nam-nhi, đến chùa Vân-tự xin qui-y. Được sư-cụ thừa-nhận, đặt tên cho là Kính-Tâm.
3. Nỗi oan thông dâm
Nhờ câu kinh tiếng kệ, Kính-Tâm dần quên được đau buồn. Nhưng không bao lâu lại xảy ra tai-vạ nữa. Nguyên trong làng có Thị-Mầu, con gái của một phú-ông, hiện đường kén chồng nên thường hay đến lễ chùa. Thị Mầu thấy tiểu Kính-Tâm có tư-sắc thanh tao, đem lòng say-mê, nhưng kính-Tâm thì vẫn thờ-ơ. Vì mơ-tưởng nguyệt-hoa quá nên khi lửa dục nhóm lên, không tự-chủ được, Thị-Mầu mới thông dâm với đứa đầy-tớ trong nhà, thành ra có mang. Chuyện đổ-bể ra, làng biết, gọi ra tra hỏi thì Thị-Mậu đổ cho Kính-Tâm. Kính-Tâm khó thể minh-oan nên làng phạt đánh và bắt khoán. Nhà sư thương-hại đứng ra lĩnh về.
4. Thị-Kính nuôi con Thị-Mầu
Sau Thị-Mầu sinh được một đứa con-trai, đem ra chùa trả cho Kính-Tâm. Vì dạ hiếu sinh, Kính-tâm ẩn-nhẫn nuôi đứa hài-nhi. Ba năm sau, đứa bé khôn lớn. Kính-tâm đã đén ngày siêu-hóa, bèn gọi đứa bé lại dặn-dò rồi viết một bức thư để lại cho cha mẹ trước khi xả-tự.
5. Rửa oan thành Phật
Khi sư-vãi trong chùa liệm thi-hài mới biết Kính-Tâm là đàn-bà giả trai. Làng hay, bắt Phú-ông phải sắp-đặt việc chôn cất. Thị-Mầu khi ấy hổ-thẹn phải liều mình. Và lúc chết phải sa vào địa-ngục. Được thư báo tin, ông bà họ Mãng cùng Thiện-Sĩ và đứa bé đến chùa lo việc ma-chay, cầu cho Thị-Kính kiếp sau khỏi khổ-nạn. Trong lúc chay đàn, đức Phật Thiên-Tôn hiện xuống truyền cho Kính-Tâm được lên trời làm Phật Quan-Âm, ông bà họ Mãng và đứa tiểu-nhi cũng được siêu thăng. Duy chỉ có Thiện-Sĩ thì cho làm con vẹt đứng nhờ một bên.
Tu Là Cội Phúc
1. Nhân sinh thành Phật dễ đâu,
Tu hành có khó rồi sau mới thành.
Ai hay vững dạ làm lành,
Chứng minh trong chốn minh minh cũng tường.
5. Kìa Ngô thị, tụng Kim Cang,
Chân thân còn để tượng vàng nghìn thu.
Kìa Địa Tạng, dốc lòng tu,
Độ thân cũng được khỏi tù đấng thân.
Ấy là những truyện gần gần,
10. Tu thân mà được, độ thân lắm người.
Lọ là đức hạnh tót vời,
Đức Quán Âm ấy truyện đời còn ghi.
Tiền Kiếp Của Quán Âm Thị Kính
Vốn xưa là đấng nam nhi,
Dốc lòng từ thủa thiếu thì xuất gia.
15. Tu trong chín kiếp hầu qua,
Bụi trần dũ sạch, thói tà rửa không.
Đức Mâu Ni xuống thử lòng,
Hiện ra một ả tư dung mỹ miều.
Lần khân ép dấu nài yêu,
20. Người rằng: " Vốn đã lánh điều nguyệt hoa. "
"Có chăng kiếp khác họa là,"
"Kiếp này sợi chỉ trót đà buộc tay".
Nào ngờ phép Phật nhiệm thay,
Lỡ lời mà đã vin ngay lấy lời.
25. Chờ cho kiếp nữa đủ mười,
Thử cho đày đọa suốt đời xem sao?
Quán Âm Đầu Thai Xuống Trần Thế
Cõi trần mượn cửa thác vào,
Hóa sinh, sinh hóa lẽ nào cho hay.
Cao Ly là nước lớn thay,
30. Đại bang thành vốn xưa nay gọi là.
Lũng Tài quận ấy không xa,
Hồ Nam huyện Bắc, có nhà Mãng Ông.
Gia tư thì cũng bậc trung,
Chỉ hiềm trước cửa treo cung còn chầy.
35. Vết Kim Tiễn kể thiêng thay,
Báo thai mộng nguyệt, mãn ngày treo khăn.
Tuy chưa phải đấng thạch lân,
Khấn cầu cũng bỏ người thân muộn màng.
Đặt cho Thị Kính tên nàng,
40. Đượm nhuần sắc nước, dịu dàng nét hoa.
Não nùng chim cũng phải sa,
Người tiên cung ở đâu ta trên đời.
Gồm trong tứ đức vẹn mười,
Cửa Vương đạo dễ mấy người tường đông.
Họ Sùng Ngỏ Lời Thông Gia Với Họ Mãng
45. Ở trong quận, có họ Sùng,
Sẵn khuôn y bát, vốn dòng cân đai.
Sinh chàng Thiện Sĩ là trai,
Qua vòng tổng giốc mới ngoài gia quan.
Kể điều tài mạo cũng ngoan,
50. Gã tào kiếp trước, chàng Phan phen này.
Đã trồng bạch bích sẵn đây,
Còn chờ bói phượng chưa vầy bạn loan.
Thư trung dành có ngọc nhan,
Sách đèn còn bận, buông màn Quảng Xuyên.
55. Vẳng nghe họ Mãng gần miền,
Lam kiều là chốn thần tiên có người.
Bức tranh khổng tước vẽ vời,
Tay hèn dấu bắn mấy đời cho tin.
Đem cân mà thử nhắc lên,
62. Bên tài bên sắc đôi bên cũng vừa.
Mượn người đánh tiếng trình thưa,
Cầu hôn mới viết thư từ đệ sang.
Họ Mãng Nhận Lời Cầu Hôn
Mở ra họ Mãng xem tường,
Cùng phu nhân mới lo lường trước sau.
65. Bấy lâu vốn đã quen nhau,
Họ người vả cũng công hầu xưa kia
Con trai rèn cập sớm khuya,
Nhà thi thư lại giữ nghề thi thư.
Vừa đôi phải lứa Quán thư,
70. Há rằng Trịnh với Tề ư mà ngờ.
Đừng rằng oanh yến lọc lừa,
Lại còn nay đợi mai chờ nơi nao?
Tơ hồng đã khéo se vào,
Viết thơ hoàn cát mà trao họ Sùng.
Thị Kính Buồn Nuối Phải Xa Cha Mẹ
75. Nàng nghe nghĩ ngợi đã xong,
Năm canh thắc mắc, trong lòng cảm thương.
Linh Xuân một khóm hầu vang,
Quế non Yên đã nở nang chồi nào?
Có ta một chút má đào,
80. Thần hôn cũng đã ra vào làm khuây.
Áo Lai chưa múa sân này,
Thì đem kinh bố mà thay gọi là,
Tòng phu nếu đã từ gia,
Thừa hoan như lúc ở nhà được đâu?
Cha Mẹ Khuyên Giải Thị Kính
85. Song thân thấy ý đeo sầu,
Gọi con mới dạy gót đầu cho hay.
"Kẻ làm phụ mẫu xưa nay,
"Gái sinh mong sớm đến ngày hữu gia.
"Cứ xem phúc trạch nhà ta,
90. "Một mai cũng dễ trai già nở châu.
"Sự nhà chớ lấy làm sầu,
"Miễn con giữ đạo làm dâu cho toàn.
"Núi kia ắt hẳn chưa mòn,
"Thông kia sương tuyết hãy còn chở che.
95. "Vả xem lối lại đường đi,
"Quanh đây thăm viếng đôi khi cũng gần."
Thị Kính Về Nhà Chồng
Nàng nghe dạy dỗ ân cần,
Gạt châu mới nghĩ, lại dần dần khuây.
Cá đi, nhạn lại, tin bay,
100. Đủ năm lễ đã đến ngày thừa long.
Đào yêu choi chói màu hồng,
Ngọc trao chén dặn, hương xông áo nguyền.
Gió đằng kể khéo đưa duyên,
Chàng lưu giong ruổi đến miền Thiên thai.
105. Tiếng cầm tiếng sắt bẻ bai,
Tiếng chuông, tiếng trống, bên tai rập rình.
Một đôi tài sắc vừa xinh,
Đố Tăng Đô vẽ bức tranh nào bằng?
110. Một rằng thế thế hai rằng sinh sinh.
Đá kia tạc lấy lời minh,
Vàng kia thiếp lấy chữ tình mà treo,
Xét nàng nết đủ mọi điều,
Đã niềm hiếu thảo, lại chiều đoan trang.
115. Ở trên hiếu thuận song đường,
Lòng quỳ dám trễ, tay khương nào rời.
Câu thơ liễn nhứ ngâm chơi,
Dẫu tài nàng Tạ đã xơi cho tày.
Khuyên chàng kinh sử đêm ngày.
120. Thanh mây mong nhắc chân giầy cho cao.
Nghi gia hai chữ thơ Đào,
Nhận ra trăm nết, nết nào còn chê.
Thị Kính Bị Nghi Oan Giết Chồng
Hôm mai trong chốn thâm khuê,
Kẻ đường kim chỉ, người nghề bút nghiên.
125. Canh khuya bạn với sách đèn,
Mỏi lưng chàng mới tựa bên cạnh nàng.
Phải khi liếc mắt trông chàng,
Thấy râu mọc ngược ở ngang dưới cằm.
Vô tâm xui bỗng gia tâm,
130. Dao con sẵn đấy, mới cầm lên tay.
Vừa giơ sắp tiến cho tày,
Giật mình chàng đã tỉnh ngay bấy giờ.
Ngán thay sửa dép ruộng dưa,
Dẫu ngay cho chết, cũng ngờ rằng gian.
135. Thất thần nào kịp hỏi han,
Một lời la lối rằng toan giết người,
Song thân nghe tiếng rụng rời,
Rằng: " Sao khuya khoắt mà lời gớm thay?"
Thưa rằng: "Giấc bướm vừa say,
140. "Dao con nàng bỗng cầm tay kề gần.
"Hai vai hộ có quỷ thần,
"Thực hư đôi lẽ xin phân cho tường."
Thị Kính Bày Tỏ Nỗi Oan
Nàng vâng thưa hết mọi đường,
Rằng: " Từ gảy khúc loan hoàng đến nay.
145. "Án kia nâng để ngang mày,
"Sạch trong một tiết, thảo ngay một bề.
"Bởi chàng đèn sách mỏi mê,
"Gối Ôn Công thủa giấc hòe thiu thiu.
"Thấy râu mọc chút chẳng đều,
150. "Cầm dao tiến để một chiều như nhau.
"Há rằng có phụ tình đâu,
"Muôn trông xét đến tình đầu kẻo oan.
"Thác đi phỏng lại sinh hoàn,
"Thì đem lá phổi buồng gan giãi bày".
Thị Kính Bị Nghi Ngờ Ngoại Tình
155. Cô công rằng: " Bảo cho hay,
"Trộm hương, cắp phấn cũng đầy chan chan.
"Mấy người một ngựa một an,
"Nay Trương, mai Lý thế gian hiếm gì?
"Ấy may mà tỉnh ngay đi,
160. "Đỉnh đình đinh nữa có khi còn đời.
"Sự này chớ lấy làm chơi",
Sai người tức khắc đến mời Mãng Ông.
Trách rằng: " Sự mới lạ lùng,
"Sinh con ai dễ sinh lòng ấy đâu?
165. "Sắt cầm bỗng dở dang nhau,
"Say đâu với đứa trong dâu hẹn hò.
"Sông kia còn có kẻ dò,
"Lòng người ai dễ mà đo cho cùng.
"Sự này mười mắt đều trông,
170. "Thôi đừng tra hỏi, gạn gùng nữa chi.
"Nghe anh nào có bụng gì,
"Đem lòng dạy dỗ sau thì mặc anh."
Lặng nghe kể hết sự tình,
Ngậm ngùi nghĩ đến con mình mà thương.
175. Nỗi kia, đoạn nọ ngổn ngang,
Tủi thân khôn đậu hai hàng mưa sa.
Thưa rằng: " Trong nghĩa thông gia,
"Ơn lòng chiếu cố thực là hậu thay.
"Hiếm hoi mới một chút này,
180. "Được nương cửa ấy, đã may bội phần,
"Nguyền xưa mong vẹn Tấn Tần,
"Hai non ngoảnh lại cho gần cả hai,
"Nào ngờ trẻ mỏ nghe ai,
"Thả chông đường nghĩa, rắc gai lối tình.
185. "Phù dung nỡ để lìa cành,
"Giếng thơi nỡ để rơi mình từ đây.
"Nước trong bát, đã rời tay,
"Có còn bốc lại cho đầy được chăng?
"Mưa tan mây cuốn nửa chừng,
190. "Rộng dung dạy thế, xin vâng lĩnh về.
"Lờn bơn chịu ép một bề,
"Quản làm sao được kẻ chê người cười".
Gọi con đến trước lạy người,
Lạy lương nhân đã, sẽ rời chân ra.
Nguyễn Mạnh Hùng
0976 570 045
0976 570 045