Mắm cá thu là đặc sản của vùng biển Bình Định. Nổi tiếng nhất là mắm thu chà và mắm cá cắt khúc.

Mắm cá thu chà

Những ai ghiền an mắm thì sẽ phân biệt được đâu là mùi thơm của mắm thính cá chuồn, vị ngọt dai của mắm cá thu chà hay vị chua cay của mắm sò. Cá thu nhỏ thường được chọn để làm mắm. Cá đem về rửa lại bằng nước biển hoặc chút nước muối, lọc lấy hai phần philê và bỏ hết da, xương, đầu, bụng. Nạc cá đem quết nhuyễn cùng với các gia vị như muối, đường, tỏi, ớt, riềng. Đặc biệt, phải dùng muối hầm trong quá trình quết mắm, không dùng muối bọt vì mắm sẽ bị chảy nước và không thơm. Muối hầm đã nung nhằm hút hết thành phần nước trong muối, hạt muối có mầu trắng ngà, khô, và rát mịn.


Tỷ lệ muối cũng rất quan trọng. Làm để trong nhà ăn, sẽ dùng 12 cá và 1 muối, cứ 12 chén cá, 1 chén muối. Làm mắm để bán nữa thì phải nhiều muối hơn, 7, 8 cá và 1 muối. Nhiều muối thì mắm để được lâu hơn, bán quanh năm mà mỗi lần múc ra thì phải dùng chén sạch và đậy điệm lại cẩn thận. Món mắm làm để ăn trong nhà không để lâu được nhưng khi thưởng thức thấy mượt, thơm và dễ dàng cảm nhận được từng thớ thịt cá thu ngọt dai trong miệng. Mắm muốn ăn nhanh thì bỏ trong keo thủy tinh rồi đem phơi nắng, chỉ khoảng 2 tuần là đem trộn thêm chanh ớt đường ăn kèm thịt ba rọi luộc cuốn chuối khế. Trời mưa rả rích, bới tô cơm nguội ăn với mắm cá thu chà, ngon lạ lùng. Hái thêm mớ đọt rau lang luộc chấm mắm dằm ớt thiệt cay, càng đậm đà thêm bữa cơm vùng biển.


Mắm thu cắt khúc

Cũng là con cá thu, thay vì chà thịt thật tơi ra làm mắm thu chà thì đem cắt khúc. Sau đó xếp một lớp cá, một lớp muối hột cho cá ngấm muối trong vòng một tuần. Loại mắm này đem để vô chỗ tối nhưng phải khô ráo và sạch sẽ. Mắm tuyệt đối kỵ những chỗ ẩm thấp vì con mắm chỉ ngấu mà không thơm. Sau một tuần dỡ mắm ra, giũ sạch muối hột, lúc này miếng cá đã ngấm muối, trở mầu, nhưng chưa thể ăn được.


Lựa mua mấy trái bắp già, luộc chín rồi tách hạt phơi khô. Với cái nắng biển miền Trung thì chừng 1, 2 nắng là hạt bắp có thể đem rang được rồi . Muốn làm được loại thính bắp thiệt ngon thì ngoài công đoạn phơi sấy còn phải rang lên để tạo mùi thơm cho mắm sau này. Bắp rang chín được đem giã nhuyễn, trộn chung với ớt bột trộn đều vô từng khứa cá thu. Xếp cá lèn chặt với nhau, ngoại lấy lá chuối ém vô hũ mắm rồi gài tre lên trên, sao cho thật khít không còn khe hở nào trong hũ mắm. Sau cùng là công đoạn quan trọng nhất, phải lựa loại nước mắm thiệt ngon chế lên mặt lá chuối và thanh tre gài, sao cho nước mắm chỉ có thể thấm từ từ xuống phần cá muối thính bên dưới.


(Theo Tư vấn tiêu dùng)