Mission completed!
Minh gui chuong 17, 18, 19, 20 da danh may nha. Nho cac ban kiem tra lai.
Thanks.
CHƯƠNG 17
‘CẦN’ LÀ THẾ NÀO?
Iuri nghĩ về mình thì ít mà nghĩ đến các bạn thì nhiều. Lúc đầu em thành thật thuơng hại họ, rồi sau em cảm thấy thương hại chính bản thân em; vì em cũng rất muốn đựơc du lịch một chuyến ra trò trong vũ trụ. Mà nếu họ buộc phải trở về thì em cũng phải trở về thôi.
Đến đây, em hiểu hết sức rõ rệt là nếu họ trở về thì dĩ nhiên em sẽ không trở về nơi em định về, tức là Trái đất Xanh yêu dấu, mà là trở về Trái đất Hồng xa lạ nhưng chắc hẳn rất thú vị.
Điều đó lúc đầu làm em bối rối, thậm chí hơi hoảng sợ nữa, nhưng em quyết định.
Dù mình có đi đâu chăng nữa, thì khi trở về Trái đất thân yêu mình vẫn đem lại ích lợi cho tất cả mọi nguời, vì mình sẽ mang theo những kiến thức mới, những kiến thức mà trên Trái đất của mình chưa một ai có. Tức là, bản thân mình không quan trọng, việc mình bay đi đâu, cái đó không quan trọng. Nếu mình bay đến Trái đất Hồng thì có thể còn có ích cho mình hơn nữa là khác.
Vấn đề là ở các bạn của mình.
Đúng, Iuri bao giờ cũng là một người bạn chân chính và em nghĩ đến bạn bè trứơc tiên. Chắc hẳn chính điều đó đã khiến em thật sự quan tâm đến tình thế đã xảy ra.
Trước hết, dĩ nhiên là em hình dung xem một người đàn ông chân chính sẽ hành động như thế nào ở địa vị các bạn em.
Vì dù có nói gì thì nói, - Iuri vẫn coi bố em là ngừơi đàn ông chân chính nhất, nên em rất muốn biết ông sẽ nói gì đây.
Ai mà thỉnh thoảng chẳng mắc một khuyết điểm nào đấy. Nhưng đôi khi chỉ do ngẫu nhiên. Tất cả vấn đề là ở chỗ đó … Khuyết điểm thì ai cũng có thể mắc. Và nếu cứ mắc mỗi khuyết điểm lại bị trừng phạt thì có lẽ chẳng lấy đâu ra đựơc lắm hình phạt đến thế.
”Người nào nhận ra khuyết điểm và bắt tay sửa chữa thì đáng đuợc tha thứ. -- Bố Iuri nói vậy khi em nâng được từ điểm hai lên điểm bốn. -- Một người như thế dù sai lầm vẫn đáng được kính trọng. Còn nếu anh ta nói dối, tìm cách rũ sạch nợ và đổ khuyết điểm cho người khác – cho các bạn, cho cô giáo, cho thời tiết – thì người đó không đáng giá một xu.”
Tức là, cần phải sửa chữa khuyết điểm. Nhưng họ mắc bao nhiêu khuyết điểm và đấy là những khuyết điểm gì thi Iuri không biết. Có lẽ cả những người da xanh cũng không biết. Mà điều đó lại cần biết, nhất thiết phải biết. Vì nếu không, làm sao mà sửa chữa được khuyết điểm thì cũng đừng hòng nói đến chuyện tiếp tục chuyến bay nữa.
Iuri nói vậy với các bạn em. Không phải họ đồng ý ngay. Họ hội ý, thở dài, và cuối cùng Kvat trả lời:
- Chúng tớ đang sửa chữa khuyết điểm đấy thôi. Ngay trước đây chúng tớ cũng đã nghĩ cách sửa chữa khuyết điểm rồi còn gì?
- Đừng có rên lên thế! - Lần đầu tiên Zed nói rất nghiêm khắc. – Đúng là chúng ta cần suy nghĩ xem đã phạm những khuyết điểm gì và phải sửa chữa chúng như thế nào. Khuyết điểm thứ nhất là hạ cánh. Chúng ta đang sửa chữa khuyết điểm này bằng cách tăng tốc con tàu. Tức là thời gian mà chúng ta tiêu phí vào việc hãm lại và dạo chơi trên Trái đất Xanh sẽ được bù lại. Khuyết điểm thứ hai là lấy hành khách …
Nghe đến đây tất cả đều liếc nhình Zed với vẻ tò mò tinh quái: cậu ta sẽ rũ sạch khuyết điểm này thế nào đây?
Còn Iuri bực bội nhìn Zed và có phần lo ngại nữa.
”Nếu biết là phạm khuyết điểm, thì mời mình lên làm quái gì, đấy là một … Hai là … Hai là … liệu họ có bắt mình xuống giữa vũ trụ không nhỉ?”
Chắc hẳn Zed đoán được ý nghĩ của Iuri, cậu ta thoáng mỉm cười và tiếp tục nói:
- Khuyết điểm này thì không thể sửa chữa được: chúng ta dứt khoát không quay lại và không đời nào chúng ta lại đuổi khách ra khỏi con tàu. Hơn nữa, qui tắc cao cả của Trái đất Hồng chúng ta là hiếu khách cơ mà?
Miro xen vào:
- Vấn đề ở đây còn lớn hơn thế nữa. Ở đây là vấn đề truyền đạt kiến thức. Mà điều đó thì đã được trực tiếp ghi trong bộ luật du hành vũ trụ …
Iuri ngắt lời:
- Đấy là bộ luật gì?
- Đấy là những quy tắc cư xử của các nhà du hành vũ trụ. Trong đó có ghi: góp phần bằng mọi cách vào việc truyền đạt kiến thức cho người dân địa phương với điều kiện là những kiến thức ấy không gây hại cho họ. Nghĩa vụ thứ hai của nhà du hành vũ trụ là học hỏi kiến thức của nhân dân địa phương.
Zed xen vào:
- Nếu nghĩ cho kỹ thì hoá ra khuyết điểm thứ hai thực ra không phải là khuyết điểm. Chúng ta không những mang bạn Iuri theo để truyền cho bạn ấy kiến thức của chúng ta mà ở mức độ nào đó còn làm bạn ấy khỏi phải chịu những chuyện bực dọc nữa …
Kvat mỉm cười:
- Điều đó thì chưa hẳn.
- Được thôi … Tớ đồng ý. Nhưng dù sao, tớ cũng không thấy có khuyết điểm gì đặc biệt trong chuyện này. Chính Iuri đã quyết định cùng đi với chúng ta. Chúng ta không bắt buộc và không cưỡng bức cậu ấy đi. Đúng không?
- Đúng …
- Tức là khuyết điểm thứ hai của chúng ta không phải là khuyết điểm lắm. Nếu không có chuyện protein, hay nói đúng hơn, nếu như thức ăn dự trữ không bị biến mất…
Kvat nói với vẻ khuyến khích:
- Tớ không thấy mối liên hệ gì giữa khách của chúng ta và vấn đề thức ăn cả.
Zed đáp lại:
- Thật đáng tiếc là … tớ thì tớ thấy … Chỉ cần nhìn Sarik là ai cũng hiểu thực phẩm biến đi đâu mất.
Zed nhìn các bạn. Cậu ta rất không muốn bị hiểu lầm là cậu ta tiếc thực phẩm. Nhưng sự thật vẫn là sự thật và cậu ta nói lên sự thật ấy.
- Nhưng chúng ta cũng không biết tình hình thực sự của vấn đề thực phẩm là như thế nào. – Zed chữa lại. - Những người máy kiểm tra không báo cáo cho chúng ta rõ về kết quả kiểm tra. Miro, cậu thử lo việc ấy xem sao?
Trong khi Miro thở hổn hển và khó nhọc bấm các nút bật thì Ten trầm ngâm hỏi:
- Iuri này, ở Trái đất các cậu có hay xảy ra những trường hợp như vậy không?
- Những trường hợp gì?
- Những trường hợp là … sinh vật bỗng tự nhiên bắt đầu lớn lên một cách khác thường ấy.
Iuri ngẫm nghĩ rồi quả quyết trả lời:
- Tớ chưa thấy như vậy. Tớ cũng không đọc thấy ở đâu viết về việc đó nữa. Tớ cũng không hiểu chuyện gì đã xảy ra với Sarik. Hay là tại các tia vũ trụ? Hay là do một thứ bệnh vũ trụ đặc biệt nào chăng?
- Không phải, chúng ta chẳng việc gì phải sợ các tia vũ trụ cả: hệ thống bảo vệ chắc chắn lắm. Còn những bệnh như vậy cũng không hề có. Một chuyện khác kia.
Tất cả lại yên lặng, rồi Zed trầm ngâm lên tiếng:
- Sarik hinh như hiểu tiếng nói của chúng ta thì phải?
- Có vẻ như vậy. Nhưng nó không nói được. Lưỡi của nó không thích ứng với việc nói.
- Thế thì các cậu ạ! – Zed phấn khởi thốt lên. – Các cậu nghe tớ nói nhé!...
Nhưng cậu ta không kịp nói gì hết: giọng pha âm sắc kim loại của người máy ập vào phòng. Nó vang lên đều đặn, mực thước, và do đó không lấy gì làm êm tai lắm.
- Việc kiểm tra nhiều lần tình hình lương thực chứng tỏ dự trữ các phân tử protein động vật, mỡ và phần nào là các hydrat carbon đã gỉam đến mức nguy kịch. Vậy mà việc hao phí chúng vẫn tiếp diễn. Mặc dù các dự trữ vitamin, protein thực vật và hormon có nhiều hơn một chút, nhưng ngay có cho chạy các thiết bị tổng hợp hoá học thì cũng không bảo đảm được việc thực hiện chương trình dự tính.
Các nhà du hành vũ trụ lo ngại nhìn nhau.
Người máy tiếp tục nói:
- Như vậy, việc phân tích chung chứng tỏ đoàn du hành phải thi hành càng mau càng tốt những biện pháp nhằm bổ sung chúng, vì tỉ lệ giữa các hợp phần không cho phép tiếp tục chuyến bay.
Miro thở dài:
- Thế mới gay chứ. Hình như chưa một chuyến bay nào lại xảy ra một chuyện như vậy thì phải.
Kvat nhận xét cụt ngủn:
- Sa lầy rồi!
Người máy ngừng một lát rồi lại tiếp:
- Tuy nhiên, cần chú ý là kết quả công việc của những máy phân tích xác nhận rằng, thứ sản phẩm được yêu cầu phân tích và làm tăng thêm đã được nghiên cứu xong. Đã phát hiện được những phẩm chất dinh dưỡng cao của nó. Nhóm các máy móc phân tích và ghi nhớ nhận xét rằng, công thức thứ thực phẩm như vậy chưa từng được thấy trong bất kỳ chuyến du hành vũ trụ nào và do đó, việc hạ cánh xuống Trái đất Xanh để có được công thức này là hoàn toàn chính đáng. Các máy phân tích đang bắt tay làm tăng số lượng những nấm men góp phần tạo ra thứ thực phẩm làm bằng protein thực vật này. Rất có thể đoàn du hành sẽ sử dụng được loại thực phẩm ấy, và khi đó, tình hình đáng lo ngại về thức ăn sẽ giải quyết được phần nào, mặc dù vẫn không loại trừ được nguy hiểm.
Một tiếng “tách” nhẹ và người máy ngừng nói. Các nhà du hành vũ trụ nhìn nhau, không hiểu rõ lắm thứ thực phẩm gì. Mà bởi vì tất cả những chuyện mới mẻ chỉ có thể đến từ Trái đất Xanh xa lạ kia hoặc đến từ Iuri hay Sarik, nên tất cả đều nhìn Iuri. Em cũng suy nghĩ, rồi nhớ lại tất cả và hét tướng lên:
- Bánh mì! Các máy phân tích đã nghiên cứu xong bánh mì! Chúng ta có thể sản xuất bánh mì ngay trong vũ trụ.
Ten nghi ngờ hỏi:
- Bánh mì nào? Sao lại bánh mì ở đây?
Iuri vẫn hét lớn:
- Cậu có nhớ lúc chúng ta chế dâu không?
- Tớ … có nhớ.
- Thế cậu có nhớ chúng ta đã đưa phân tích cái mà … cái thứ mà … còn sót lại trong túi tớ không? Rồi sau đó, những người máy báo tin là việc phân tích rất phức tạp và khó khăn ấy?
- Đúng thế, nhưng bánh mì thì có liên quan gì? Đây là chuyện thức ăn cơ mà… Có cả những loại nấm gì đó nữa … Nấm men thì phải.
- Thì đấy chính là bánh mì mà lại! Bánh mì! Cậu hiểu không? Còn nấm, Iuri nói thêm, giọng không tự tin lắm, - nấm là ở trong men.
Vẻ thiếu tự tin đó không thể lọt qua nổi Kvat. cậu ta giễu cợt hỏi:
- Nấm thì có liên quan gì đến chuyện này? Chúng ta đang nói đến bánh mì kia mà?
Ten cau mày:
- Chúng ta hãy làm cho rõ thêm xem bánh mì là gì nào?
Không hiểu sao, Iuri phát cáu:
- Nhưng cậu đã nhìn thấy rồi còn gì?
- Tớ nhìn thấy ở tay cậu một nhúm vụn gì đấy mà cậu móc trong túi áo ra. Bánh mì như vậy mà làm thức ăn thì tớ không thích.
- Nhưng Ten ạ, đấy có phải là bánh mì đâu? Đấy chỉ là vụn bánh mì thôi. Còn bánh mì … Bánh mì là …
Iuri ngắt ngứ. Tất cả niềm vui, niềm tự hào và rất nhiều cảm giác tốt đẹp khác trào lên trong tâm hồn em sau lời tuyên bố của người máy, nay đâm mờ nhạt đi và em sượng sùng nhìn xuống.
Hoá ra em có thể kể đủ các loại bánh mì, có thể mô tả mùi vị của nó, hình dáng bề ngoài của nó, thậm chí, cả giá tiền và cửa hàng nào có bánh mì nữa. Nhưng nói xem bánh mì là gì thì em chịu. Em không biết bánh mì là gì.
Em im lặng,ngắc ngứ và bối rối. Các nhà du hành vũ trụ da xanh đang lo lắng về cái thông báo lạ lùng, cực kỳ nghiêm trọng và thậm chí còn nguy hiểm nữa của người máy nên tâm trạng họ âu sầu và bực bội. Nhưng nhìn Iuri, họ bình tĩnh lại đôi chút và còn mỉm cười nữa.
Zed lên tiếng gíup em:
- Iuri này, cậu không biết công thức của nó chứ gì? Điều đó thì chúng tớ hiểu. Các cậu chưa học qua nó chẳng khác gì chúng tớ chưa học qua hệ thống liên lạc độc lập ấy mà.
Miro và Kvat thoáng đưa mắt nhìn nhau và mặt họ tim tím lên, Iuri không thể không đánh giá cao sự hỗ trợ thân ái của Zed. Em cảm thấy tự tin hơn.
” Thực ra, ai cũng phải biết là chẳng có gì đáng lên mặt hết. Anh không biết điều này, tôi lại không biết điều khác. Có thế thôi. Chẳng có gì đáng lên mặt cả …”
- Nhưng cậu có thể kể cho chúng tớ xem bánh mì gồm những gì và làm nó như thế nào được không? Biết đâu khi ấy chúng tớ sẽ hiểu được đôi chút.
Chẳng lẽ việc ấy mà cũng không làm nổi ư? Ai mà tin được như vậy! Và thế là Iuri liến láu:
Bánh mì của chúng tớ lắm loại lắm: bánh bột đen này, bánh bột trắng này, bánh bột mịn này, bánh bột thô này. Nó có đủ mọi kiểu: bánh tròn này, bánh dài này, bánh gối này, rồi … bánh vuông nữa … Bánh sừng bò thực ra cũng là bánh mì … Nói chung bánh mì gồm nhiều thứ …
Hoá ra, liến láu về một chuyện mà mình không biết chắc chắn không phải dễ. Hơn nữa, thành thật mà nói thì bánh sừng bò đâu có phải là bánh mì! Hay đúng là bánh mì nhỉ? Nếu thế thì cả bánh nướng, cả bánh qui, cả bánh xốp cũng là bánh mì tất à?
Vấn đề rõ ràng là lôi thôi lên đấy. Rồi em lại nhớ đến đủ các loại mì sợi nữa … Để mau mau tránh khỏi mối hiểm nguy ấy, Iuri nói tiếp, giọng đã không còn mau mắn, tức là, đã không còn tự tin như trước.
Nó thường có màu xám, màu trắng … và màu đen. Vị nó ngọt hay hơi mằn mặn … Rồi thì … rồi thì nếu được nướng khéo thì nó rất nở. Còn nếu mà nướng vụn thì … không nở lắm.
- Gượm đã, gượm đã. Hoá ra người ta nướng bánh mì à?
Iuri phấn khởi :
- Tất nhiên rồi! Trước hết người ta nhào bột nhão, sau đó đem nướng.
- Thế bột nhão làm bằng gì?
- Người ta nướng ở đâu và nướng như thế nào?
- Người ta nướng trong những … những cái lò. Iuri hơi cụt hứng, rồi sau khi nhớ đến cách bà em nướng bánh mì và bánh xốp, có thứ còn đem rán nữa, em nói rõ thêm: - Nướng trên những tấm sắt … Nếu không thì rán lên. Còn bột nhão ấy à? Người ta lấy bột , đem nhào với nước, cho thêm men rồi để vào chỗ ấm.
- Thế bột là gì?
- Người ta xay gạo thật nhỏ ra … là thành bột.
- Vậy nấm men có liên quan gì đến chuyện này? nấm men gây ra sự lên men và rốt cuộc, biến đổi protein thực vật thành đường và rượu. Hoá ra ăn bánh mì thì say à?
Cuối cùng, đến lượt câu hỏi thẳng thắn nhất và chân thành nhất:
- Thế cậu có biết sự khác nhau giữa hoá hữu cơ và hoá vô cơ không?
Nói gì về cái sự khác nhau này được, nếu Iuri dù có nặn óc ra vẫn hầu như không biết gì về bánh mì cả. Mà lại về chính cái thứ bánh mì có viết trong tất cả các sách giáo khoa và là thức ăn chính hàng ngày cầm trong tay, thứ bánh mì mà không có nó người ta không thể sống nổi đến một ngày, mới ức chứ.
Các nhà du hành vũ trụ rất có thể đã quay ra chế giễu em, nhưng chắc họ nhớ lại là chính bản thân họ còn lâu mới biết được tất cả những điều cần phải biết. Do đó mọi người đều lặng yên nghĩ ngợi một lúc. Cuối cùng Zed dịu dàng hỏi:
- Cậu có nhớ người máy vừa nói gì không?
- Tớ không nhớ…
- Người máy bảo là để có được công thức làm bánh mì thì bay đến Trái đất Xanh của cậu cũng bõ công. Hoá ra khuyết điểm của chúng tớ lại biến thành một phát minh mới hay chứ.
Mọi người yên lặng, nhưng hình như hơi thở đã có phần nhẹ nhõm hơn. Trong khi Zed tiếp tục nói:
- Nhưng về phát minh này của chúng ta thì trên Trái đất Hồng còn chưa biết. Tín hiệu đi tới đó rất lâu. Nhưng ở đấy lại đã biết chúng ta vi phạm chương trình chuyến bay và có thể trừng phạt bằng cách bắt chúng ta quay về. Cậu hãy tưởng tượng xem, chúng ta quay về với một điều bí mật vô giá, nhưng điều bí mật ấy lại thiếu mất cái chính, đó là cách làm thứ bánh mì của cậu.
Iuri thốt lên:
- Nhưng tớ đã nói rồi còn gì! Cần phải nướng bánh mì!
- Nhưng nướng như thế nào, nướng ở đâu, nướng bao nhiêu lâu thì cậu có biết không? – Zed ngắt lời Iuri và nói nốt: - không, không phải biết như cậu đâu mà phải biết chính xác kia, để có thể làm được mọi thứ như ở Trái đất Xanh các cậu. Cậu hiểu chứ?
Iuri chống đỡ yếu ớt:
- Nhưng các cậu có máy móc cơ mà? …
- Dĩ nhiên là có rồi! Nhưng máy móc là máy móc. Chúng chỉ làm những việc mà con người dạy chúng. Chúng làm ra dâu vì cậu đã cung cấp mẫu cho chúng. Căn cứ theo mẫu, chúng chế ra sản phẩm. Có thể thay mẫu bằng công thức cũng được. Nhưng ngay cả công thức cậu cũng có biết đâu? Hoá ra, thứ cậu vừa đưa vào máy không phải là bánh mì thực sự mà chỉ là bán thành phẩm của nó. Chỉ là bột nhão thôi. Máy móc cũng sản xuất được cả bột nhão cho chúng ta. Nhưng là gì với bột nhão ấy mới được chứ?
Iuri lắp bắp:
- Tớ … tớ sẽ thử nhớ lại xem sao.
Zed quả quyết nói:
- Việc cần đấy. Nếu chúng ta phải quay về thì khi cậu đặt chân lên Trái đất Hồng chúng tớ và kể cách làm thứ thực phẩm tuyệt diệu này, chắc chắn cả Trái đất chúng tớ sẽ kính trọng cậu và nền văn minh của Trái đất Xanh các cậu. Iuri này, bây giờ cậu dường như đại diện cho toàn bộ Trái đất của cậu đấy nhé. Dứt khoát cậu phải nhớ lại tất cả những gì cậu biết về bánh mì mới được.
Có lẽ đó là lần đầu tiên Iuri hiểu được rằng con người cần phải biết những gì ở xung quanh ta. Phải biết, phải hiểu, và phải hình dung được thật rõ về những thứ ấy. Dù những hiểu biết này có vẻ như chẳng bao giờ dùng đến và chẳng có ích cho ai cũng vậy. Vì lúc nào cũng có thể gặp phải hoàn cảnh khiến những hiểu biết ấy trở nên tối cần thiết.
Tất cả yên lặng hồi lâu, mỗi người cân nhắc tình hình chung và số phận mình theo kiểu riêng. Đột nhiên, trong khung cảnh tĩnh mịch; giữa tiếng động cơ ầm ì đều đều và căng thẳng, một tiếng rú thảm thiết, vừa cao lại vừa hơi khàn khàn, bỗng vang động khắp các ngăn con tàu. Hình như đấy không phải là tiếng rú mà là tiếng khóc mới đúng. Nó bất ngờ và não ruột đến nỗi cả Iuri, cả Zed và hình như ngay cả anh chàng Kvat nghiêm nghị kia nữa cũng rùng mình và nhìn quanh.
- Lại con Sarik! – Iuri thở dài và buồn rầu hỏi: - Chuyện gì xảy ra với nó nhỉ? Tại sao nó lại lớn lên một cách khác thường như thế nhỉ?
hết chương 17.
CHƯƠNG 18
SARIK KỂ CHUYỆN MÌNH
Mọi người ngẫm nghĩ và Zed kêu lên lần thứ hai:
- Các cậu này! – Zed kêu tướng lên, bộ mặt hiền hậu với đôi tai vểnh của cậu ta hình như đượm màu hồng hồng. – Các cậu này, nếu Sarik không biết nói vì cấu tạo của lưỡi nó không thích hợp thì nó phải biết nghĩ chứ nhỉ?
Miro không hiểu:
- Gì kia? Nghĩ là thế nào?
- Có gì đâu! Sarik phải biết nghĩ chứ nhỉ? Dù có tồi chăng nữa, dù có lơ mơ chăng nữa, nhưng vẫn phải biết nghĩ chứ nhỉ?
Mọi người lại thoáng nín lặng rồi Ten khẳng định:
- Đúng đấy. Vì nếu nó không biết nghĩ thì làm sao nó tìm cái ăn được …
Ten vỗ tay vào trán và nghiêm nghị nhướng mày:
- Mà này, các cậu có thấy lạ không nhé: thực ra, chẳng ai cho nó ăn cả, thế mà nó vẫn cứ sống và lại còn lớn lên lạ lùng nữa.
Ten lầu bầu:
- Chắc các công thức thì nó không biết đâu. Nó biết chỗ để phiếu và biết cách sử dụng những phiếu ấy thôi.
- Không phải vô cớ mà nó cứ ngồi lì trong bếp mãi.
Zed lại kêu lên:
- Các cậu này! Nhưng nếu nó biết sử dụng nhà bếp của chúng ta thì tức là nó biết suy nghĩ. Có phải thế không nhỉ?
Miro hiền hậu tán thành:
- Hẳn là thế rồi.
- Mà nếu nó biết suy nghĩ thì tức là chúng ta có thể nói chuyện được với nó. Nó biết tiếng nói của chúng ta cơ mà? Nó hiểu chúng ta nói gì nhưng bản thân nó thì không nói được thôi. Nhưng nếu nó có thể suy nghĩ bằng tiếng nói của chúng ta thì …
Kvat kêu lên:
- Đúng đấy!
Miro xen vào:
- Có lẽ là một ý hay đấy.
Ten quyết định:
- Ta thử xem sao.
Iuri yên lặng. Thật khó mà tin được. Sarik không biết nói chuyện bởi vì cấu tạo của lưỡi nó không thích hợp và nó không thể phát ra được những từ cần thiết. Thế mà lại có thể nói chuyện được với nó vì nó biết suy nghĩ. Nhưng làm sao có thể truyền đạt ý nghĩ của mình cho người khác mà lại không dùng đến lời lẽ nhỉ?
Lời lẽ sở dĩ tồn tại chính là để truyền đạt ý nghĩ. Nhưng nếu Sarik không nói năng được thì nó cũng không thể truyền đạt ý nghĩ của nó.
Vậy là thế nào nhỉ?
Giờ đây Iuri không vội vàng bày tỏ những ý nghĩ và những điều nghi vấn của em. Cuộc sống của những người da xanh đã dạy em có thái độ bình tĩnh hơn đối với những sự việc thoạt đầu có vẻ kỳ quái. Còn chuyện gì mà các nhà bác học ở Trái đất Hồng xa xôi kia không nghĩ ra nữa!
Iuri theo thói quen nhìn sang Zed, nhưng cậu ta đã đứng dậy khỏi chiếc giường kiểu ghế bành và nặng nề chậm chạp đi đến hành lang, dường như có hàng nghìn cân treo trên lưng và vai cậu ta. Đến cửa, cậu ta quay lại và vừa khó nhọc mỉm cười và chậm rãi nói:
- Chúng ta sẽ làm được tất cả những chuyện đó.
Kvat cũng đứng dậy và cũng từ từ đi theo nhưng dừng lại ở cửa. Iuri chăm chú theo dõi họ nhưng em không nhận thấy có gì đặc biệt cho đến khi Zed đưa Kvat bốn chiếc mũ trùm đầu nhẹ nhành sáng loáng, hệt như những chiếc mũ mà các nhà du hành vũ trụ đã đội lúc họ lang thang trên khoảng rừng dâu ở Trái đất Xanh.
Vẫn với dáng đi khó nhọc, chậm chạp như vậy, Kvat trở lại phân phát mũ cho các bạn. Iuri quay quay chiếc mũ và nhìn Kvat ra ý dò hỏi. Cậu ta bực bội nhíu mày:
- Tớ quên bẵng mất là cậu từ Trái đất khác đến và phải giảng giải mọi việc cho cậu. Đây là … Miro này, cậu giải thích đi, cậu thạo hơn tớ.
Miro im lặng vài phút và có vẻ suy nghĩ sâu xa lắm, trán nhăn lại. Sau đó, cậu ta giật giọng hỏi một cách nghi ngờ:
- Cậu có biết là bất kỳ công nào cũng đều làm thoát ra năng lượng không?
À, vấn đề này thì Iuri đã học qua ít nhiều rồi nên em mạnh dạn trả lời:
- Không hoàn toàn như vậy. Để sản ra bất kỳ công nào cũng cần có năng lượng mới đúng.
- Đúng lắm, nếu cậu đã biết vậy thì tớ giải thích cho cậu sẽ dễ hơn. Thế này nhé, khi chúng ta suy nghĩ,bộ óc chúng ta cũng làm việc,tức là cũng sản ra năng lượng để thực hiện công ấy. Thế cậu có biết là bất kỳ thứ năng lượng nào cũng có thể thu được bằng cách này hay cách khác không?
- Có, tớ có biết.
- Thế này nhé, năng lượng do bộ óc sản ra nói chung là ít. Để các tế bào não hoạt động và để tư duy được, thì năng lượng ít như vậy quả thật cũng đủ, nhưng khó mà thu được nó. Đó còn là vì nhiều bộ phận của não cũng tham gia vào quá trình tư duy nữa. Thế đấy … còn những chiếc mũ của chúng ta có tác dụng thu lấy năng lượng ấy, khuếch đại nó lên và truyền vào không gian. Những chiếc mũ khác trên đầu những người khác thu lấy năng lượng đó, cũng khuếch đại lên, do đó người kia có thể biết người bên cạnh đang nghĩ gì. Cậu hiểu chứ?
Quả thật, nếu nói Iuri hiểu được ngay tất cả thì tức là nói dối. Mà khi không hiểu được tất cả thì hãy đặt câu hỏi đơn giản nhất, để có thể hiểu được những điều phức tạp hơn.
- Chiếc mũ này làm bằng gì? – Iuri lưỡng lự hỏi, em chỉ lo các bạn cười giễu.
Nhưng các nhà du hành vũ trụ không cười.
- Thành phần của nó rất phức tạp, ngay cả chúng tớ cũng chịu. Nhưng cậu nắm được ý chính chứ?
- Có gì mà chẳng nắm được! Iuri nhún vai có phần tự hào.- Chúng ta đội mũ vào, bắt đầu suy nghĩ. Thế là não sản ra năng lượng.
- Đúng lắm!- Ten tán thưởng với vẻ vì nể, nhưng Iuri không hể để ý đến cậu ta.
- Chiếc mũ làm bằng hợp kim kỳ lạ này liền thu lấy năng lượng ấy và truyền đi … Người khác thu lấy … Không, một chiếc mũ khác thu lấy năng lượng đó thì đúng hơn …
- Lại thu lấy chứ. – Miro đệm vào, giọng dạy đời.
- Dĩ nhiên rồi! – Iuri thực sự ngạc nhiên. - Nhất định nó phải thu lấy và truyền cho người đội chiếc mũ ấy rồi. Người đó liền hiểu được những gì người thứ nhất đang suy nghĩ.
- Cậu nắm được nguyên tắc hoạt động khá lắm.
- Thì có gì phức tạp đâu? Những chương trình truyền thanh cũng vậy thôi. Một cô danh ca hát, trạm thu lấy và truyền sóng vô tuyến vào không khí, đúng hơn là vào không gian. Đài bắt lấy sóng vô tuyến ấy, khuếch đại lên và biến đổi thành âm thanh. Còn người ta thì nghe. Có thế thôi…
- Đúng đấy, nhưng ở đây …
Iuri ngắt lời:
- Tớ biết rồi. Ở đây là dòng điện sinh vật chứ gì? Tớ đã đọc trong sách, đã nghe đài nói về chuyện ấy. nhưng nguyên tắc thì giống nhau. Còn những chi tiết thì tớ đang tìm hiểu. Lúc nào chúng ta mở những người máy dạy học, tớ sẽ tìm hiểu thêm.
Ten thốt lên:
- Iuri, cậu cừ lắm! Ước gì giai đoạn tăng tốc mau mau chấm dứt để chúng ta bắt đầu học tập thật sự nhỉ!
Rõ ràng Zed đã đến được chỗ Sarik và đã chụp chiếc mũ lên đầu nó để khuếch đại dòng điện sinh vật của não – trên màn ảnh đã thấy xuất hiện chiếc mõm đầy vẻ bối rối và đau khổ của con Sarik. Cặp mắt thông minh của nó dường như xuyên thấu đến tâm hồn mọi người, nhất là Iuri, em hiểu rằng nó đang gặp một chuyện gì đó rất khủng khiếp.
Các nhà du hành vũ trụ vội vàng đội mũ vào đầu. Thoạt tiên Iuri nghe thấy những tiếng ken két và lạo xạo lạ lùng, chẳng khác gì đâu đây bên cạnh em có một chiếc ổ trục lâu không bôi dầu đang quay tít và những hòn bi trong ổ nghiến vào nhau ken két. Iuri chợt nghĩ: “Ơ kìa, óc con Sarik bị hỏng hóc thật à?” Nhưng ngay lập tức em đâm phát cáu với em: không nên nói lung tung về những chuyện nghiêm chỉnh. Trong não làm gì có bi mà hỏng hóc được. Trong óc chỉ có tế bào thôi, mà chúng thì không thể kêu ken két hay lạo xạo được.
Đúng lúc đó, Iuri nghe thấy nửa như giọng nói nửa như dòng điện sinh học của Zed:
- Hệ thống đã được loại bỏ nhiều. Có thể bắt đầu nói chuyện được.
Đột nhiên, những cái gì kỳ lạ, rời rạc, không ra tiếng nói mà cũng không ra ý nghĩ bỗng trào đến hoà lẫn với tiếng rít, tiếng rên.
- Đói quá … đói quá … ô-ô-ôi … r r r r … Đau quá … chỗ nào cũng đau … tôi gặp chuyện gì thế này … chuyện gì thế này … thật đích đáng nhé … chẳng có ai … chẳng một ai muốn giúp đỡ tôi … đói quá … r r r r …
Iuri quên bẵng mọi chuyện trên đời, em gọi to:
- Sarik ơi, mày làm sao thế?
Chiếc mõm Sarik trên màn ảnh buông thõng sang bên. Dường như nó lắng nghe nhưng chưa hiểu giọng nói ấy là của ai và từ đâu vọng đến. Bởi vậy nó bất lực lúc lắc chiếc đầu to xù và liếc nhìn khắp các phía.
Nó không biết rằng, dù nó có muốn hay không thì tất cả những ý nghĩ của nó đều bị thu lấy và truyền đi. Bởi vậy mọi người đều nghe thấy những điều Sarik đang nghĩ:
- Lạ lùng thật … giá mà tôi biết được chuyện gì đã xảy ra với tôi nhỉ. Đói quá. Ai nói thế nhỉ? Sao lại đói đến thế, giờ thì tôi cũng chén tất. Giọng ai nghe là lạ thế nào ấy. Cả người tôi đau ê ẩm, nhất là cẳng sau bên trái! Sao tôi lại thèm ăn thèm uống đến thế nhỉ? Ôi, khát quá, khát hơn cả đói nữa!
Nó Còn lý lẽ một hồi lâu, cố hiểu xem chuyện gì đang xảy ra với nó. Nhưng các nhà du hành đã hiểu được cái chính: Sarik hoàn toàn không biết, hay như trên Trái đất Xanh thường nói, nó hoàn toàn mù mờ về việc nó đã lớn phổng lên đến mức căn bếp không còn chứa nổi người nó nữa. Thân thể nó cứ lớn lên, trong khi nhà bếp lại vẫn như cũ. Nếu không tìm cách cứu nó, nó sẽ phát phổng lên trong căn bếp chật hẹp và rốt cuộc nó sẽ bị chết ngạt mất.
Iuri khẩn khoảng:
- Phải làm một việc gì chứ?
Kvat rầu rĩ xen vào:
- Làm gì được bây giờ? Đến phải mở rộng tường thôi.
Kvat lại lầu bầu:
- Gì mà chẳng có thể được. Nhưng làm như vậy vừa không tiện, vừa … có thể nguy hiểm là khác.
Miro hỏi với vẻ thành thạo:
- Theo cậu thì thiết bị sinh hoá nấu nướng và tổng hợp sẽ phải đưa xuống chỗ động cơ chứ gì?
- Chứ còn đi đâu được nữa?
- Nhưng ở đấy phải có thiết bị bảo vệ phóng xạ phụ mới được.
Kvat chép miệng:
- Vấn đề chính là chỗ đó đấy.
Đúng lúc ấy, như vẫn thường xảy ra trong giờ phút khó khăn, những ý nghĩ của Zed vang lên:
- Thế tại sao chúng ta lại phải đưa nhà bếp xuống chỗ động cơ?
- Vậy cậu định nhét nó vào đâu mới được chứ?
- Chúng ta chịu chật chội một chút có được không? Như vậy vừa đơn giản hơn vừa an toàn hơn.
Giải pháp ấy quả thật cực kỳ giản dị khiến tất cả đều đưa mắt nhìn nhau. Mọi việc đều được các nhà du hành vũ trụ nghĩ đến, nhưng chỉ Zed là biết nghĩ đúng. Tại sao nhỉ? Chắc là vì cậu ta luôn luôn nghĩ đến mình ít hơn và nghĩ đến người khác nhiều hơn. Hơn nữa, khi nghĩ đến người khác, cậu ta lúc nào cũng sẵn sàng nhường nhịn những tiện nghi của bản thân. Mặc dù Iuri nhận thấy tất cả các nhà du hành đều có phẩm chất nổi bật, nhưng không hiểu tại sao Zed bao giờ cũng là người biểu lộ ra.
Miro đồng ý:
- Vậy quyết định như thế nhé! Ten, cậu bắt tay bố trí lại đi.
Ten hổn hển đứng dậy và đến gần tường. Cậu ta chăm chú nhìn một lúc lâu những đốm lửa nhắp nháy chạy đi chạy lại, rồi nhanh nhẹn và quả quyết ấn những nút nào đó mà chỉ riêng cậu ta biết.
Iuri khẽ hỏi để không làm phiền ai:
- Cậu ấy đang làm gì đấy?
Nhưng em quên là giờ đây, tất cả những gì em nói, tất cả những gì em nghĩ đều bị mọi người nghe thấy hết. Do đó tất cả quay lại nhìn Iuri. Ngay cả Sarik trên màn ảnh cũng nhìn cậu chủ nó.
Miro trả lời:
- Thế này nhé, như cậu biết đấy, bất kỳ vật liệu nào cũng tạo nên từ các phân tử. Mà phân tử thì do nguyên tử hợp lại. Mối liên kết giữa các nguyên tử càng chặt chẽ thì vật liệu càng bền chắc. Trên con tàu chúng ta, mọi thứ đều được chế tạo đặc biệt khiến chúng ta có thể giảm đi hay tăng cường mối liên kết giữa các nguyên tử, tức là giữa các phân tử với nhau. Ten điều chỉnh hệ thống một cái là mối liên kết phân tử sẽ lập tức giảm đi. Những bức tường nào mà lực liên kết này giảm đi thì sẽ chảy lỏng ra và di chuyển đến chỗ chúng ta muốn. Có thế thôi!
- Tức là bàn ghế các cậu cũng làm như vậy?
- Tất nhiên! Chúng tớ làm yếu lực liên kết giữa các phân tử và nguyên tử của vật liệu và buộc nó phải tiếp nhận hình dạng của ghế bành, hoặc của đi-văng hay của ca nước chẳng hạn. – Miro sửa lại ngay: - Dĩ nhiên không phải chúng tớ mà là những người máy của chúng tớ. Việc đó cực kỳ phức tạp, cậu có tưởng tượng cũng chắng hiểu nổi đâu. Chúng tớ ra lệnh cho chúng, còn chúng tính toán xem cần làm yếu lực liên kết đến mức độ nào để làm ra được vật này hay vật khác. Ten hiện đang ra những lệnh như thế đấy.
- Thế bất kỳ chỗ nào của con tàu cũng có thể làm như vậy à?
- Dĩ nhiên rồi! Từng ngăn một đều có những chỗ qui tụ các nút điều khiển người máy. Khi chúng tớ không có mặt trên con tàu, hoặc khi chúng tớ ngủ hay chỉ do bất cẩn mà một ngôi sao băng kỳ lạ nào đấy đâm vào con tàu chẳng hạn thì những người máy sẽ tự thực hiện những tính toán và điều chỉnh cần thiết. Chúng vá vết nứt lại.
Những bức tường ở gần cửa ra vào dãy hành lang dẫn xuống bếp bắt đầu từ từ tiến đến và toàn bộ căn phòng giữa nhỏ đi không tài nào cưỡng nổi.
- Còn … vật liệu thừa … thì sao? – Iuri dè dặt hỏi.
Miro không hiểu:
- Vật liệu thừa nào?
- Kia kìa … cái gì mà chẳng nhỏ hẹp bớt đi.
- À, cái này ấy à? … Nó được lèn chặt lại rồi chuyển thành dự trữ, đó cũng là nhiên liệu nguyên tử của chúng tớ. Đấy, nó đang chuyển thành dự trữ đấy.
- À ra thế … tớ hiểu … chuyển thành dự trữ. – Iuri vừa kéo dài giọng vừa nhìn lên trần.
Đột nhiên, mọi người nghe thấy một tiếng thở phào vang động và sung sướng, dường như có một người nào rất to lớn, rất mệt mỏi và đau đớn, bỗng vui vẻ nói: “Hà-à! Có thế chứ!”
Tất cả liền nhìn lên màn ảnh. Cái đầu xù của Sarik trông chứa chan hạnh phúc. Thậm chí nó khoan khoái nheo mắt lại và thè cái đầu lưỡi hồng hồng ra. Trông các vẻ hớn hở của nó, người ta quên hẳn đi cái thân hình lớn quá khổ của nó, nó lại như một con chó nghịch ngợm và vui vẻ.
Nhưng chỉ một giây sau thôi, mũ các nhà du hành đã nhận được và khuếch đại những ý nghĩ của con chó khổng lồ vui vẻ này.
- Khát quá! Sao lại khát đến thế. Giá mà quay đầu lại được thì tốt quá. Quay lại một chút thôi cũng được. Đói quá! Đói quá đi mất!
Từ phút đó, con Sarik tỏ ra rất hỗn xược. Nó cựa quậy lung tung, nó kêu ăng ẳng, nó đòi ăn đòi uống dữ dội khiến cả con tàu hình như nghiêng ngả đi.
Nguy thật! Thức ăn đang hết dần mà Sarik chỉ mơ tưởng đến mỗi chuyện thèm ăn khát uống. Nhưng nếu trong có mấy ngày mà nó đã phát phổng lên đến nỗi phải mở rộng gian bếp mới giải thoát được nó khỏi tình trạng tù túng thì sau này sẽ ra sao?
Chắc vì vậy, ý nghĩ đầu tiên thoáng qua óc mọi người là: đã đến lúc chấm dứt cái chuyện ngốn thức ăn này lại. Nó không mang lại điều gì tốt lành cho Sarik cũng như cho đoàn du hành cả.
Iuri tuyệt vọng nghĩ:
- Không được cho Sarik ăn uống nữa! Dứt khoát không cho ăn nữa!
Nhưng ý nghĩ của em đã được các nhà du hành da xanh thu lấy. Mới trước đây một giây thôi, có thể họ cũng nghĩ hệt như vậy, song bây giờ họ không hiểu nổi.
Zed buồn bã và dịu dàng đáp lại:
- Không được, Iuri ạ.
- Nếu người hay động vật muốn ăn hay muốn uống thì cũng phải cho ăn cho uống chứ…
Cậu ta ngừng lại, nhưng ai cũng hiểu: đúng không thể khác được thật. Đối với một con vật, lại là một con vật thân thiết, hiền lành, thì ai lại nỡ không cho nó ăn uống được.
Những bức tường trong con tàu vẫn cừ ép lại vì di chuyển. Chẳng bao lâu, những đường liên lạc chung được kết cấu theo kỹ thuật âm thanh lập thể đã phát tra những âm thanh mới. Đấy không phải là tiếng rên, cũng không phải là những tiếng biểu lộ sự khoái trá. Zed giải thích:
- Sarik rốt cuộc đã quay lại được và bây giờ đang uống đấy.
Hình trên màn ảnh cho thấy rõ Sarik quả thật đã quay lại được trong gian bếp rộng thêm ra. Chiếc đuôi cộc ngắn ngủn nhưng bây giờ đã to xù của nó quay tròn như chong chóng. Đấy là Sarik đang khoái trá. Sau đó, chiếc đuôi ngừng quay và vang lên rành rọt tiếng tớp tớp và tiếng rống đều đều. Zed báo tin:
- Nó đang ăn. Nó ăn liền một hơi.
Lần này, những chiếc mũ không thấy khuếch đại các ý nghĩ nữa. Mọi người đều yên lặng, cắn răng chờ đợi. Quả thật, thỉnh thoảng cũng có xuất hiện những cái gì giống như các ý nghĩ rời rạc nhưng chúng đều quy về một việc: xử sự với Sarik thế nào đây, và cái chính là làm cách nào biết được chuyện gì đã xảy ra với nó đây.
Điểm cuối cùng này đặc biệt quan trọng. Vì nếu Sarik mắc một thứ bệnh lạ lùng, có thể gọi là chứng khổng lồ, thì các nhà du hành cũng có thể mắc chứng bệnh đó lắm chứ.
Cũng có thể xảy ra một điều còn nguy hiểm hơn là biết đâu con tàu đã sa vào những khu vực khác thường của vũ trụ, tại đấy vật chất hay các tia có ảnh hưởng bất ngờ đến sự phát triển của sinh vật. Nếu thế thì phải nghiên cứu ngay thứ vật chất khác thường này, truyền đạt lập tức những kết quả nghiên cứu về Trái đất Hồng cũng như cho các người máy ghi nhớ để ghi lại. Nếu không, những con tàu tiếp sau họ có thể lại rơi vào hoàn cảnh kỳ quặc như thế này mất.
Trong khi các nhà du hành vũ trụ suy nghĩ xem phải làm gì khi Sarik cứ ăn, cứ gầm gừ và thở phì phò. Khó mà nói được nó ăn như vậy trong bao nhiêu lâu. Thời gian như ngừng lại, như gắn liền với Sarik, với việc ăn uống của nó, dường như phụ thuộc vào nó.
Rốt cuộc Sarik đã no nê. Nó liếm mép, thở phào và nằm xuống. Nó thiu thiu ngủ.
- Không được cho nó ngủ. Nó sẽ ngủ quá lâu mất và chúng ta sẽ chẳng biết được gì hết.
Kvat quyết định:
- Tìm cách kích thích nó đi, Zed!
- Được … Tớ đề nghị mắc vào đầu nó bộ kích thích.
Các nhà du hành da xanh đưa mắt nhìn nhau rồi quyết định:
- Cậu cứ làm đi!
Zed nối vào gáy Sarik hai dây dẫn mảnh. Sarik rùng mình và chồm dậy:
- Cái gì thế? Các gì làm tôi rung cả người lên thế?
Miro lập tức xen vào:
- Sarik, cứ bình tĩnh! Bộ kích thích đánh thức mày đấy.
- Tôi cần gì đến nó? Tôi đang buồn ngủ đây. Díp cả mắt lại rồi.
- Khi nào mày kể xong chuyện gì đã xảy ra với mày thì mày mới được ngủ.
Các chiếc mũ yên lặng một lát. Rốt cuộc Sarik trả lời:
- Nếu như tôi biết được chuyện gì đã xảy ra với tôi … Nếu như tôi biết được thì còn nói gì nữa.
Giọng nó đầy vẻ buồn bã và có vẻ như nó chân thành hối tiếc sự việc đã xảy ra.
- Vậy thì chúng ta hãy cùng nhau phân tích xem sao?
Họ thật lòng muốn tìm hiểu cho rõ vấn đề, nhưng những câu trả lời rời rạc của Sarik không giúp ích gì được cả. Kvat phát cáu:
- Dù sao thì nó cũng rất … chậm hiểu. Và không có óc quan sát.
Iuri vừa thương hại vừa giận con Sarik. Em tìm cách bênh vực nó:
- Cậu nói thì hay lắm! Cậu đã mười bốn tuổi rồi còn gì. Còn nó mới được hơn hai năm, tức làm mới lên ba thôi. Lúc bằng tuổi nó, liệu cậu có sáng ý hơn và có óc quan sát hơn không?
Ten ngạc nhiên:
- Chẳng lẽ nó mới hơn hai năm à?
Zed cũng nghĩ:
- Nó mới có hơn hai tuổi đầu thôi à?
Anh chàng Miro thông thái quả quyết:
- Nếu thế thì các cậu ạ, ta phải đối xử với nó khác hẳn mới được. Giận nó cũng vô ích thôi.
Sarik lập tức rống lên:
- Các cậu đừng có giận tôi. – Xin lấy danh dự của loài chó mà thề là tôi không hiểu gì hết. Tôi rất khó chịu trong người, khó chịu lắm các cậu ạ. Các cậu hãy gíup tôi…
Thế là nó bắt đầu sủa vang lên khiến hệ thống loa điện trên tàu kêu ầm ầm. Anh chàng Miro thông thái phải ra lệnh bằng ý nghĩ:
- Im ngay! Cứ yên tâm. Hãy tập trung tư tưởng trả lời các câu hỏi của chúng tao. Mày gặp những chuyện gì lúc mày lên con tàu? Mày muốn gì nhất khi ấy?
- Tôi muốn ăn. Muốn uống nữa.
- Nhưng mày đã ăn cùng mọi người rồi kia mà?
- Tôi ngượng nên không dám ăn nhiều. – Sarik trả lời, và mọi người thấy nó ân hận quay tròn mẩu đuôi cụt. - Đến bây giờ chuyện đó vẫn làm tôi xấu hổ quá. Nhưng tôi biết làm thế nào được?
- À ra thế … Vậy mày đã làm gì?
- Lúc mọi người ngủ, tôi liền đi xuống bếp.
- Làm sao mày biết được bếp của chúng tao ở đâu?
- Tôi đánh hơi. Tôi thạo các mùi lắm. Thạo hơn các cậu kia.
Iuri xác nhận:
- Đúng đấy!
- Hoàn toàn đúng như vậy. Lúc ấy, tôi còn chưa biết ăn như các cậu vẫn ăn nên tôi chỉ uống thôi … uống một thứ nước gì đăng đắng … và lờm lợm.
- Mày uống gì? Uống ở đâu? - Miro bỗng nghiêm khắc nghĩ, thậm chí, cậu ta hơi nhô người về phía trước, dường như trong óc cậu ta chợt loé lên một điều gì rất quan trọng. – Mày nói ngay xem mày uống ở chỗ nào nào?
Trên màn ảnh, mọi người thấy Sarik đứng dậy và thử quay người lại nhưng nó không quay ngay được vì gian bếp đã mở rộng vẫn còn chật đối với nó. Nhưng cuối cùng, nó vẫn quay lại được và thân hình nó che lấp toàn bộ gian bếp.
Khi ấy, bỗng vang lên tiếng Zed kêu:
- Các cậu ạ, nó uống hết một nửa bình chưa chất kích thích sinh vật.
Trừ Iuri, mọi nguời đều lặng đi. Những chiếc mũ làm việc hết công suất, nhưng chúng chẳng khuếch đại được gì, vì những người da xanh đã hết cả ý nghĩ. Họ kinh hoàng quá, họ đâm ra mụ người đi. Tuy nhiên, họ vẫn hiểu được đôi chút, còn Sarik thì chẳng hiểu gì cả. Do đó nó càng khiếp hãi.
- Tôi khát quá … vậy mà không có … chất nước nào cả … Lúc đó tôi còn chưa biết cách vặn vòi nước … - Sarik nghĩ một cách rời rạc, và tiếng sủa trầm trầm, đức đoạn, đáng ghét của nó vang khắp con tàu. – Khi ấy tôi cũng không biết là tôi đã nói chuyện được như mọi người. Hãy tha lỗi cho tôi …- Đến đây, chắc nó khiếp hãi quá nên giọng nó nức nở: - Các cậu hãy cứu gíup tôi! Tôi không muốn lớn nữa. Xương cốt tôi đau như dần. Các cậu hãy giúp tôi! Các cậu là người cơ mà? Cái gì các cậu chẳng biết. Còn tôi, tôi chỉ là một con chó tầm thường, một con chó nhỏ nữa là khác. Trông tôi to xác thế thôi, chứ thật ra tôi còn nhỏ lắm. Tôi mới có hơn hai năm thôi mà.
Sarik sủa và khóc, nó ứa ra những giọt nước mắt khổng lồ. Chỉ có Zed nhìn thấy những giọt nước mắt ấy vì cậu ta bị thân hình to xù của Sarik ép chặt trong bếp. Zed quát nó:
- Đừng có gào lên thế! Ngay cả nước cũng phải tiết kiệm chứ. Thế mà mày gào khóc ra những giọt nước mắt to đến khiếp! Bằng lượng nước dùng cho cả một bữa ăn còn gì.
Sarik ngoan ngoãn ngừng khóc,nhưng vẫn còn khụt khịt.
Cuối cùng, Miro nghĩ:
- Thế là rõ cả rồi. Chúng ta làm gì bây giờ đây? Iuri, cậu nghĩ sao? Vì trước hết, đấy là bạn cậu cơ mà?
- Đúng. Nó là bạn tớ thật. Và tớ cảm thấy rằng, nếu có chất kích thích sinh vật thì chắc phải có … một chất gì khác tác động ngược lại chứ?
Kvat không hiểu ngay:
- Tại sao lại ngược lại? Chất kích thích sinh vật thúc đẩy sự lớn lên cơ mà.
- Đúng như vậy. Nhưng chắc phải có một chất gì kìm hãm sự lớn lên chứ? Thậm chí còn bắt phải bé … xuống nữa ấy chứ. Bà tớ chẳng vẫn nói: “Trẻ lớn ra, già bé lại” là gì.
Các nhà du hành vũ trụ nhìn nhau và Miro lưỡng lự nghĩ:
- Không … chúng tớ không biết chất phản kích thích sinh vật như vậy?
- Đây là các cậu không biết đó thôi. Thế nhỡ các người máy biết thì sao? Ta thử hỏi chúng xem sao.
Nhưng họ không đạt được kết quả gì. Trên tàu không có chất làm cơ thể sống phải nhỏ đi. Ngay cả trên Trái đất Hồng cũng chưa chắc đã có chất ấy. Cho tới nay, người ta chưa cần đến nó. Bởi vậy, không ai biết phải làm gì bây giờ và đối xử ra sao với con Sarik. Trong khi ấy, nó vẫn van nài mọi người giúp nó đừng lớn thêm nữa. Nó muốn nhỏ lại như trước.
Tất cả những chuyện đó không có gì đáng ngạc nhiên cả.
Ở bất kỳ Trái đất nào, con người bao giờ cũng muốn to lớn hơn, thông minh hơn, mạnh mẽ hơn. Họ còn muốn cả động vật, thực vật cũng to lớn hơn. Vì bò càng đẫy thì nó càng cho nhiều sữa và thịt. Cây càng to thì nó càng cho nhiều trái, nhiều củi, nhiều sợi. Cá càng lớn thì còn nói gì nữa: Trứng cá sẽ to hơn, ngon hơn, cá chiên sẽ đậm hơn. Nhưng không ở một Trái đất nào người ta lại nghĩ cách làm khoai tây hay táo nhỏ đi, làm con bò chỉ nhỏ bằng con mèo hay biến tất cả cá thành cá bột cho các bể nuôi cá. Chính vì vậy, người ta không tìm cách chế ra những chất là chậm sự phát triển lại.
Phải, những người ở Trái đất Hồng cừ thật: họ đã sáng chế được chất kích thích mạnh mẽ sự phát triển, nó có thể biến ngay tức khắc một con chó nhà bình thường trở nên to lớn như con voi. Chắc với chất kích thích như vậy thì rất dễ tăng thêm thịt và sữa ở Trái đất Hồng cũng như trên bất kỳ hành tinh nào khác. Nhưng những người da xanh chưa bao giờ nghĩ đến chuyện gì có thể xảy ra nếu uống phải quá nhiều chất kích thích ấy.
Vậy làm gì bây giờ?...
- Zed này, cậu tháo bộ kích thích cho nó đi. Mặc nó ngủ. Tạm thời chúng ta chưa tìm được cách gì cả.
Một lát sau Sarik đã ngáy khò khò, còn Zed thì trở về ngăn chỉ huy đã thu nhỏ lại và nằm nghỉ.
Mọi người cởi mũ chùm đầu ra và bây giờ mỗi người lại theo đuổi những ý nghĩ riêng. Nhưng lúc này không ai nghĩ được điều gì thích hợp.
Các người máy yên lặng, chúng cũng chưa bao giờ gặp phải hoàn cảnh như thế. Mà bản thân chúng thì không thể nghĩ ra cái mới được. Chúng chỉ có thể nghĩ về những thứ có từ trước và những gì có thể sử dụng để thích nghi với tình thế mới thôi. Tình thế chưa từng xảy ra như thế này khiến chúng đâm bối rối. Chỉ con người mới giải quyết được tình thế ấy vì con người là những sinh vật biết suy nghĩ, có khả năng sáng tạo.
Hết chương 18
Chương 19
CUỘC SỐNG ĐÒI HỎI PHẢI GIẢI QUYẾT
Đúng, cuộc sống đòi hỏi phải giải quyết.
Iuri kêu lên:
- Các cậu ơi, trên Trái đất các cậu người ta đã nghĩ ra được biết bao nhiêu thứ hết sức thông minh. Ngay cả nhà bếp hoá học họ còn nghĩ ra được cơ mà. Chẳng lẽ họ không thể nghĩ ra được cái gì đó có thể cứu Sarik của chúng ta hay sao? Cứ cho là nó không phải bạn của chúng ta, nhưng dù sao …
Ten nghiêm nghị nói:
- Iuri nói đúng! Cậu đánh điện ngay về Trái đất Hồng báo tin tình hình đã xảy ra. Hội đồng bác học tối cao của Trái đất Hồng chúng ta nhất đinh sẽ nghĩ ra được một giải pháp nào đấy.
- Thế nếu Hội đồng chậm trễ thì sao? Miro hỏi và không hiểu tại sao cậu ta lại mỉm cười.
- Khi ấy sẽ làm thế nào?
Zed phẫn nộ:
- Nhưng không thể không làm một việc gì được! Không thể cứ ngồi suy nghĩ và khoanh tay chờ đợi được …
Miro lên tiếng:
- Tình hình quả thật hết sức nguy kịch và chúng ta cần cùng nhau tìm ra lối thoát. Iuri là người đầu tiên tìm ra lối thoát ấy. Phải thông báo về Trái đất Hồng ngay. Zed là người thứ hai đã nhắc không nên khoanh tay chờ đợi. Phải làm một việc gì đó …
Kvat mỉm cười:
- Vấn đề chính là chỗ ấy đấy.
- Thế trên Trái đất chúng ta, người ta làm gì khi cần ăn?
- Cậu hỏi vớ vẩn thế? Người ta đi đến nhà ăn và mang thức ăn về nhà hay tự làm lấy món gì mà họ thích chứ còn sao nữa?
- Vậy chúng ta làm gì khi chẳng có gì để ăn cả? – Miro tiếp tục truy hỏi vẫn với giọng nghiêm nghị như trước, giữa hai hàng lông mày nhạt của cậu ta cũng hằn lên các nếp nhăn nghiêm khắc.
Ten bực mình:
- Nhưng đây là vũ trụ cơ mà?
- Phải, nhưng trong tay chúng ta lại có con tàu vũ trụ được trang bị toàn là kỹ thuật hiện đại nhât.
Mọi người lại im lặng. Zed thở dài, rồi nói bằng giọng dịu dàng như mọi khi:
- Miro nói đúng. Cậu ta lại đúng một lần nữa. Để kiếm được thức ăn, tức là để tiếp tục chuyến bay, chúng ta cần …
Kvat ngắt lời:
- Tớ hiểu ý cậu rồi. Nhưng hạ cánh xuống đâu mới là vấn đề.
- Đấy đã thuộc phạm vi công việc rồi. – Miro mỉm cười nhưng lại nghiêm nghị ngay. - Tức là có hai đề nghị: một là, lập tức gửi điện về Trái đất Hồng, không che giấu gì hết và thẳng thắn yêu cầu giúp đỡ. Hai là, kích thích bô nhớ tạo hàng điện tử của con tàu và xác định hành tinh nào gần đường bay chúng ta hơn cả mà trên đó có thể có sự sống.
Ten hỏi:
- Rồi sau đó sẽ làm gì?
- Sau đó chúng ta sẽ hạ cánh xuống hành tinh này và sẽ bổ sung dự trữ các phân tử protein động vật, các loại mỡ và … cái gì nữa thì các người máy sẽ nhắc chúng ta. Tôi đề nghị để nửa giờ suy nghĩ rồi quyết định. Nhưng trước hết, ai tán thành đánh điện về Trái đất Hồng đã?
Cả bốn thành viên lần lượt gõ nhẹ vào tay dựa chiếc ghế bành của mình. Điều đó cũng dễ hiểu thôi: khi lực hút đè nặng lên người thì giơ tay rất khó, nó nặng như chì ấy. Còn âm thanh thì khi có lực hút cũng lan truyền hệt như lúc không có lực hút. Do đó ai gõ tức là tán thành.
- Ai đồng ý giao nhiệm vụ ngay cho các người máy?
Zed hỏi thêm cho rõ:
- Nhiệm vụ gì?
- Nhiệm vụ tìm kiếm hành tinh thích hợp. Mà Iuri này, cậu phản đối đề nghị thứ nhất à?
Iuri bối rối:
- Không, tại sao lại phản đối … Nhưng tớ tưởng … Tớ tưởng tớ là khách …
Các nhà du hành đưa mắt nbìn nhau. Zed thở dàu rồi xua tay:
- H-ừ-m …
Miro nhìn Iuri với vẻ trách móc và lắc đầu.
Dù Iuri hết sức bối rối nhưng em bỗng cảm thấy trong giây phút đó Miro là người chính yếu nhất trên con tàu. Chắc đấy không phải vì cậu ta thông minh nhất: Ten chẳng hạn, có thông minh kém gì Miro đâu. Mà cũng không phải vì cậu ta can đảm nhất và kiên quyết nhất. Người can đảm nhất và kiên quyết nhất trên con tàu tất nhiên phải là Kvat kia. Chỉ phải các cậu ta có lẽ hơi cộc cằn một chút. Miro có vẻ già dặn và thông minh nhất cũng không phải vì cậu ta cần mẫn nhất và hiền hậu nhất. Zed mới là người như vậy.
Mặc dù hình như Miro không có đức hạnh gì thật đặc biệt, nhưng trong giây phút ấy, chính cậu ta lại là người chỉ huy thật sự của con tàu. Mỗi lời nói của cậu ta là một mệnh lệnh. Mà đâu chỉ có lời nói! Mỗi cử động, mỗi cái nhìn, mỗi lời ám chỉ của cậu ta đều là một mệnh lệnh vì cậu ta hiểu tất cả mọi người và mọi người đều hiểu cậu ta.
Nhưng tại sao cậu ta lại hiểu được tất cả mọi người thì chưa rõ lắm. Mỗi người một khác kia mà, và trong số những con người khác nhau ấy, Miro cũng khác, tuy cậu ta cũng bình đẳng với tất cả. Dù sao chăng nữa thì vào giây phút đó, cậu ta vẫn là chỉ huy. Thậm chí, Iuri cảm thấy muốn đứng phắt dậy, giơ tay chào và rắn rỏi nói: “Có mặt!”
Nhưng dĩ nhiên Iuri không làm như vậy. Em chỉ đỏ bừng mặt lên. Còn Miro thì bắt đầu nói, nói chậm rãi, vừa nói vừa suy nghĩ, dường như cậu ta không nói riêng với Iuri mà nói với cả đoàn du hành:
- Iuri này, tất cả những điều cậu kể về Trái đất Xanh của cậu buộc tớ phải nghĩ rằng cậu có phần lạc hậu. Cậu đừng giận nhé, tớ không nói rằng tớ nghĩ như thế. Tớ chỉ nói rằng tớ buộc phải nghĩ như thế. Tại sao vậy? Lý do là thế này: cậu kể rằng ở đất nước các cậu, mọi người đều giải quyết công việc một cách tập thể, đều chung sức giải quyết. Vậy mà cậu lại đứng bên rìa. Không hẳn là người quan sát, không hẳn là …
- Không đúng! – Iuri ngắt lời Miro. - Tớ lấy danh dự mà nói là không đúng! Tớ chỉ …
- Không, không có “chỉ” chiếc gì cả. Lúc này, chúng ta đang quyết định điều quan trọng nhất, đấy là: chúng ta có thể sống, tức là, chúng ta có thể hoàn thành được nhiệm vụ hay không? Vấn đề là ở đấy. Vậy mà cậu lại coi mình là khách. Kết quả là thế nào? Cậu ưu ái ban cho chúng tớ cái quyền phải nát óc suy nghĩ, phải quyết định, phải đánh liều, còn cậu thì cứ việc ngồi đoán xem tình hình chúng ta sẽ ra sao? Nếu chẳng thành công thì cậu không có lỗi gì cả vì cậu có cùng chúng tớ quyết định đâu. Cậu tốt thật đấy! Tức là nếu thất bại thì cậu không chịu trách nhiệm. Nhưng nếu mọi chuyện đều ổn thì cậu cũng được hưởng thành quả ngang với mọi người. Vì cậu là khách kia mà. Người ta phải đối xử với cậu sao cho thật tốt chứ. Có đúng thế không?
- Không đúng, hoàn toàn không đúng! – Iuri rên lên. Em tuyệt vọng vì bị hiểu lầm.
- Chúng tớ tin rằng cậu không nghĩ như thế. Nhưng cậu làm như thế.
- Nhưng tớ không biết … Tớ cảm thấy bất tiện … Tớ ngại mọi người sẽ nói: đấy, mới chân ướt chân ráo mà đã can thiệp vào…
Hình như chỉ nói thêm hai tiếng nữa thôi là Iuri sẽ khóc rống lên mất.
Các nhà du hành vũ trụ lại nhìn nhau ý hiểu, và Ten nhận xét:
- Cậu ấy nói đúng!
Miro tiếp tục nói:
- Nếu vậy thì thế này, Iuri ạ. Ta hãy thoả thuận với nhau ngay: cậu là một thành viên chính thức của đoàn du hành. Cậu đừng để ý là hôm nay tớ bỗng trở thành chỉ huy nhé. Chắc đây là vì trong khi cậu còn đang thích ứng với hoàn cảnh thương hại Sarik, trong khi Zed và Ten thì trực nhật, còn Kvat thì chưa hết mệt sau chuyến hạ cánh xuống Trái đất Xanh các cậu, thì tớ chẳng làm gì cả. Tớ chỉ ngủ và nghỉ ngơi. Chắc vì thế mà đầu óc tớ hôm nay sáng suốt hơn những người khác và hôm nay tớ dường như là chỉ huy. Còn trước khi hạ cánh xuống Trái đất các cậu thì người chỉ huy là Kvat kia. Nhưng Iuri này, từ nay trở đi, cậu hãy nhớ là vào bất kỳ lúc nào, nhất là trong những trường hợp gay go như thế này,người quyết định không phải là người dường như quan trọng nhất vào giờ phút đó mà là tất cả tập thể. Đó là quy luật của các nhà du hành vũ trụ. Tất nhiên, đa số có thể buộc thiểu số phải phục tùng. Hơn nữa, trên Trái đất thì điều đó là cần thiết. Nhưng trong vũ trụ, không thể làm như vậy được. Cậu biết tại sao không?
- Tớ chưa rõ lắm …
- Đó là vì trong vũ trụ, cả người chỉ huy tạm thời lẫn các nhà du hành khác đều phải tin chắc rằng không thể hành động khác được. Mỗi chúng ta đều phải tin tưởng sâu sắc rằng, các đã quyết định làm là giải pháp duy nhất đúng. Nếu không, sẽ không có thái độ tự giác thật sự đối với công việc. Nếu các nhà du hành nào còn băn khoăn: “Biết đâu không nên làm như vậy? Biết đâu ý kiến tôi đúng hơn?” thì trong giây phút gay go nhất, khi mọi người hy vọng vào anh ta, anh ta có thể bỏ lỡ mất cơ hội thoáng qua, gây khó khăn và làm hại tất cả. Không! Trong những quy luật của vũ trụ có một quy luật rất giản dị: mình vì mọi người, mọi người vì mình. Một người nên đề nghị, tất cả đều tham gia quyết định. Không có kỷ luật tự giác thật sự của vũ trụ thì không thể làm được gì hết.
- Thế nhỡ tớ còn chưa hiểu cả thì sao? … Nhỡ tớ tán thành tất cả … với tập thể, nhưng trong thâm tâm tớ chưa tin tưởng thì sao?
Miro đáp lại với vẻ cứng rắn và khinh bỉ:
- Như vậy cậu là kẻ không trung thực! Tức là khi biểu quyết, khi thông qua những quyết nghị định đoạt cả cuộc đời cậu, cả cuộc đời các bạn cậu, cả toàn bộ công việc đã giao phó cho mọi người, cậu đã giả dối, cậu đã lẩn mình đi. Trong vũ trụ, điều đó không thể chấp nhận được. Trong chúng ta có mọi điều kiện để tìm được một giải pháp đúng, duy nhất đúng. Chỉ cần suy nghĩ thôi. Cậu hiểu cả rồi chứ, Iuri?
Iuri rắn rỏi trả lời:
- Hiểu! Qui luật của vũ trụ cũng chính là qui luật của Trái đất tớ. Chỉ phải các … Chỉ có cái không phải bao giờ chúng tớ cũng biết làm theo mà thôi.
- Nhưng ở đây, chúng ta sẽ thực hiện qui luật đó thật chính xác. Vậy là, cậu tán thành đề nghị thứ nhất chứ?
- Sao lại không? Chính tớ nêu đề nghị ấy mà lại.
- Còn về đề nghị thứ hai thì ai tán thành?
Mọi người lại gõ vào tay vịn ghế bành. Bây giờ, Iuri biết rằng, Miro cũng như tất cả mọi người. Nếu lúc này cậu ta chỉ huy thì lúc khác ai cũng có thể là chỉ huy được cả. Muốn vậy chỉ cần một điều kiện thôi: hãy như tất cả mọi người.
Nhưng ngay cả trong những ước mơ kiêu hãnh nhất thoáng hiện vào giây phút đó, Iuri cũng không dám mơ ước, sẽ đến lúc em cũng trở thành chỉ huy. Iuri đã hiểu rằng, trước hết em phải trở nên như tất cả đã. Vậy mà họ đã bỏ cách em rất xa: họ hiểu biết nhiều hơn. Nhưng kiến thức lại là thứ hoàn toàn có thể đạt được. Bởi vậy, mặc dù ước mơ đó thậm chí không thoáng qua tâm trí Iuri, nó vẫn sống trong con người em.
- Nửa giờ để suy nghĩ. – Miro nói và nhắm mắt lại.
Trực nhật Ten đi đánh điện và trao nhiệm vụ cho các người máy.
Con tàu trở nên yên lặng. Yên lặng tĩnh mịch, yên lặng của động cơ cũng không nghe thấy, chẳng khác gì trên thảo nguyên ban đêm, ta không nghe thấy tiếng lách tách của lũ châu chấu – nó đã trở thành một bộ phận của khung cảnh tĩnh mịch trang trọng mênh mông.
Cuối cùng, những người máy ghi nhớ đã trả lời, nhưng Iuri cảm thấy chúng có vẻ bối rối. Trí nhớ điện tử sâu thẳm của chúng dĩ nhiên là đủ tìm thấy những hành tinh có sự sống và thậm chí có cả nền văn minh nữa. Trước kia, những nhà du hành vũ trụ của Trái đất Hồng đã khám phá ra các hành tinh đó và đưa chúng vào bộ nhớ điện tử của các người máy. Nhưng không may, tất cả những hành tinh này đều cách xa đường bay con tàu đến hàng chục hay hàng trăm năm ánh sáng. Còn quanh đấy thì những người máy không biết một hành tinh nào thích hợp cả.
Kvat lắc đầu:
- Gay đấy, gay go đấy.
Miro quyết định:
- Ta hãy chờ xem những người máy thiên văn chuyên phân tích và theo dõi nói gì?
Nhóm người máy này làm việc rất nhanh. Chúng báo cáo: hơi lệch phía bên trên một chút, ở phía sau con tàu, có một hành tinh khác thích hợp vừa lướt qua. Bầu khí quyển của nó giống bầu khí quyển Trái đất Xanh và Trái đất Hồng. Trên mặt hành tinh này đương nhiên có nước, có cả nhiều chất khí nữa. Điều đáng tiếc là hàm lượng khí carbonic có phần cao, ít ra thì cũng ở các lớp thượng tầng khí quyển. Điều đó cho phép dự đoán rằng trên hành tinh này hoặc là có cuộc sống hết sức đơn gỉan, hoặc là đã xuất hiện động vật, điều sau này chắc chắn hơn.
- Do đó, hãy tự quyết định lấy …
Miro chậm rãi nói:
- Đúng, đúng là chúng ta phải tự quyết định lấy. Ta hãy tính toán nhé. Nếu quay lại, chúng ta sẽ mất vài ngày. Nếu đi tiếp, chúng ta sẽ có nguy có mất rất nhiều thứ. Có thể mất tất cả nữa. Các cậu hãy suy nghĩ đi.
Họ nghiêm túc suy nghĩ, tập trung tư tưởng. Suy nghĩ và im lặng.
Nửa giờ sau, mọi người đề gõ tay vào tay ghế bành thông qua quyết định chung là quay lại và hạ cánh xuống hành tinh xa lạ.
Đấy cũng là một bước liều. Thế nhỡ hành tinh này chẳng có gì hết và việc hạ cánh hoá ra vô ích thì sao?
Nhưng dù có vậy đi chăng nữa thì việc hạ cánh vẫn ích nhiều bổ ích: tín hiệu của Trái đất Hồng sẽ đuổi kịp họ mau hơn; các nhà du hành vũ trụ sẽ có thể nghiên cứu chính xác hơn các hành tinh xung quanh và biết đâu, vẫn có thể tìm được một hành tinh có cuộc sống dù là đơn sơ nhất; cuối cùng hành tinh này chứa đựng nhiều chất khí, tức là có cả các nguyên tố của hệ thống tuần hoàn. Có thể có tất cả các nguyên tố cũng nên. Nếu vậy, nhà bếp hoá học của con tàu sẽ có thể chuẩn bị được mọi dự trữ cần thiết.
Đúng, họ cần phải hạ cánh. Không có lương thực, không thể bay xa được.
Hết chương 19
CHƯƠNG 20
HÀNH TINH BÌNH MINH ĐỎ
Mệnh lệnh được phát ra. Những người máy đạo hàng thiên văn đã tính toán quỹ đạo và chế độ bay. Khi tính toán xong xuôi chúng tắt tất cả các động cơ.
Con tàu bay theo quán tính, từ từ vòng theo một đường khổng lồ. Con tàu sẽ gặp hành tinh tại một nơi nào đó rất xa phía trước, hay phía sau thì đúng hơn, vì đường cong mà con tàu bay đang bay theo, tính đến cùng thì lại đ đưa nó trở lại. Các tính toán chứng tỏ rằng ít nhất là một ngày một đêm theo thời gian Trái đất: những số liệu chính xác mà những người máy đưa ra cho thấy hành tinh này quay quanh mặt trời của nó theo một quỹ đạo hơn kéo dài.
Miro nhận xét:
- Tức là mùa đông trên hành tinh này ngắn và mùa hè không nóng lắm. Những điều kiện như vậy chỉ có thể tạo nên những hình thức sống rất thú vị. Ta hãy xem xem.
Để có thể mở to mắt xem xét cuộc sống lạ lùng này, trước hết họ quyết định phảu ngủ thật thoải mái đã.
Việc hạ cánh xuống các hành tinh bao giờ cũng đi đôi với may rủi. Có thể xảy ra mọi chuyện bất ngờ và mạo hiểm, tức là thần kinh phải thật ổn. Chính vì thế, đoàn du hành ngủ rất lâu và rất say sưa. Iuri ngủ ngon đến nổi em chẳng mơ thấy gì cả.
Làm sao khác được? Sau khi con tàu ngừng tăng tốc, tình trạng tăng trọng lượng cũng biến mất. Trên những con tàu vũ trụ của Trái đất Xanh thì chắc hẳn vào lúc đó sẽ xảy ra tình trạng không trọng lưọng. Nhưng trên con tàu này không có tình trạng đó vì những người máy đã cho chạy các thiết bị trọng lực và các phòng đều được đặt trong chế độ giảm nhẹ. Đó là chế độ không có những phụ tải lớn lẫn tình trạng không trọng lượng.
Thân thể cảm thấy nhẹ nhõm và dường như được tháo gỡ cùm xích. Thở hít vô cùng thoải mái. Khi Iuri thức dậy, em có cảm giác như hôm nay là một ngày hội lớn mà em đã đón mừng một cách xứng đáng bằng những điểm chín điểm mười, bằng trận bóng thắng lợi. Em cảm thấy dường như một bộ phận quần áo mới hay những tặng phẩm hết sức thú vị cho em đang chờ em.
Nhưng đồng thời, sao em thèm làm một việc gì đó thật quan trọng, thật phức tạp và thật thú vị đến thế. Hơn nữa, làm ngay tức khắc, không để mất một giây phút nào. Em cảm thấy trong người phấn chấn mạnh mẽ, em nhảy phắt xuống sàn và phóc một cái đã ở bên chiếc cửa dẫn vào dãy hành lang đưa xuống bếp.
Trông thấy Iuri, Zed mỉm cười:
- Cậu làm sao thế? Bạn bè xuống kiểm tra nhau chắc?
- Không … tớ chỉ …
- Cậu cẩn thận đấy, sau tình trạng tăng trọng lượng mà di chuyển kiểu như vậy ở đây thì bao giờ cũng kết thúc bằng bươu đầu sứt trán đấy. Do đó phải cẩn trọng mới được.
Nhưng Iuri cũng không phải thận trọng quá lâu – các nhà du hành khác đã thức dậy cả. Họ khẩn trương ăn sáng, bát đĩa và bàn lại tan vào sàn, rồi Kvat bỗng thét lên một tiếng man rợ, vật Ten và Miro xuống đấy. Iuri không thể tưởng tượng được những người da xanh lại có thể nô đùa thoải mái đến thế nên em lo ngại nhìn Zed. Nhưng Zed cũng thét lên lanh lảnh, dữ dội và như một kỵ sĩ, nhảy bổ vào Kvat. Bản thân cũng không biết tại sao,nhưng chắc vì sức lực bị kìm hãm mãi trong cảnh nhàn rỗi bó buộc bùng lên, Iuri cũng nhào vào đám bạn.
Cả năm người cùng rít lên, thở hổn hển, quay lông lốc rồi chạy tản ra. Miro nhảy bổ ngay đến tường, cậu ta ấn tất cả các nút liền một lượt, những đốm lửa muôn màu trên các tường lồng lộn lên như điên dại. Các bức tường rùng rùng trượt đi tạo nên những đường hành lang dài. Có lẽ tất cả các căn phòng còn bỏ trống vào lúc đó đều bị những bức tường chuyển động này dồn ép lại, để lộ ra những khoảng không ngày càng lớn.
Zed nhảy bổ đi đâu đó vào các ngăn và trở lại với chính bó tên và hai cây cung mà Iuri đã nhìn thấy trong tay cậu ta lúc ở Trái đất Xanh.
Iuri hỏi:
- Các cậu này, các cậu lấy cung tên ở đâu đấy? Các cậu săn bằng cung tên à?
- Tumus! Ở Trái đất Hồng chúng tớ, chỉ các cuốn sách cổ mới nói đến chuyện đi săn thôi.
- Tớ là Tumus cũng được. Nhưng các cậu lấy cung này ở đâu? Trong các cuốn sách cổ à?
- Không phải. Khi chúng tớ hạ cánh xuống Trái đất Xanh các cậu, chúng tớ nhìn qua hệ thống quan sát từ xa thấy trên một hòn đảo có những người gần như trần truồng đang bắn cung. Chúng tớ thấy thích và thế là…
- Tức là các cậu mang khỏi Trái đất chúng tớ hai sáng chế là cung và bánh mì đấy.
Miro cười vang:
- Đúng thế! Bởi vậy tớ đề nghị mở cuộc thi tài.
Kvat hét lên:
- Gượm đã! Phải khởi động hẵng. Ta làm gò nhé?
- Làm đi! – Miro quyết định, và Kvat nhảy đến các bức tường.
Đột nhiên xảy ra một việc hoàn toàn mới mẻ - sàn gồ lên và tất cả những gian phòng đang dài rộng bỗng lao vút đến tận trần, dựng đứng như đỉnh ngọn sóng.
Kvat chạy lung tung và vừa nhảy trên các lượn sóng vừa lấy đà vụt lên đỉnh sát trần nhưng không giữ yên được nên lại lăn xuống dưới. Những nguời khác cũng nhào theo.
Iuri cũng nhảy như các bạn từ gò này sang gò khác. Em cảm thấy thân thể di chuyển lạ lùng như trong mộng, từ từ và rất nhẹ nhàng. Khi em chạm phải chỗ gò và bay lên, em còn kịp quẫy quẫy chân trong không khí, và khi hạ xuống thì chỗ gò kế tiếp từ từ tiến lại, và Iuri còn có thời giờ tính toán bước nhảy sau. Chắc vì vậy em chạy được lên đỉnh xa hơn cả.
Đỉnh dốc đứng đến nỗi Iuri chắc hẳn đã ngã chổng kềnh và lăn xuống dưới nếu như em không kịp giơ tay, áp sát bàn tay vào trần. Đứng ở tư thế đó thật bất tiện nhưng vẫn thật thú vị: dù thế nào đi nữa, em vẫn là người duy nhất lên được tận đỉnh. Chắc anh chàng Kvat tinh quái hiểu như thế nên cậu ta hét lên:
- Iuri! Đằng sau kìa!
Iuri không biết cái gì ở đằng sau. Em quay phắt lại để nhìn. Thế cân bằng bị mất và Iuri lăn xuống dưới. Tất nhiên, nếu như ở trên mặt đất mà em ngã từ chỗ dốc đứng như thế thì chắc em đã bươu đầu sứt trán. Nhưng ở đây, trọng lực đã giảm đi, em nhẹ nhàng và vui vẻ lộn qua đầu, bay ngửa người đến gò kế tiếp và dừng lại trên đỉnh.
Các nhà du hành vũ trụ cười ầm lên. Họ cười hết sức thoải mái vì vẻ mặt Iuri quả thực bực dọc, ngơ ngác và đồng thời như chờ đợi. Chắc là vì khi rơi xuống em tưởng sẽ bị va một cú ra trò. Nhưng chuyện đó không xảy ra. Đến bây giờ em mới hiểu rằng, các thú vị nhất trong cuộc thi tài này không phải là leo lên được càng cao càng tốt hay ở yên được trên đỉnh càng lâu càng tốt mà là hạ xuống nhẹ nhàng, không đau đớn gì, hệt như khi bay.
Trò chơi này lại một lần nữa dạy em rằng, ở trên con tàu, không nên chơi trội, không nên nhấn mạnh thắng lợi của mình dù là để đùa chăng nữa.
Cái quan trọng không phải là thắng lợi. Cái quan trọng là tâm trạng chung.
Chắc vì vậy mà trong lúc bắn cung, Iuri lúc đầu không cảm thấy thích thú lắm, thậm chí em còn liếc nhìn các nhà du hành vũ trụ da xanh với vẻ chê trách: họ say sưa tranh cãi xem tên của ai bắn trúng vào vòng tròn hồng tâm mà Ten đã vẽ ngay lên tường. Mà vì tường làm kim loại hay lưỡng kim loại, nên mũi tên bằng gỗ không để lại dấu vết gì. Iuri cảm thấy điều đó không quan trọng: quan trọng là tâm trạng chung.
Nhưng dần dần cả em cũng bị lôi cuốn, em cũng bắt đầu tranh cãi, chứng minh là chính em mới bắn trúng hồng tâm. Và thế là bùng lên những tiếng ồn ào ầm ĩ. Tâm trạng chung bỗng bị quên bẵng đi, và cái quan trọng bây giờ là thành tích cá nhân trong cuộc thi. Khi các bạn đều xác nhận Iuri hay bắn trúng hồng tâm hơn những người khác, em hết sức tự hào.
- Khá lắm! – Kvat chậm rãi nói với vẻ suy nghĩ và quay sang Zed: - Bây giờ cậu ta phải …
Zed thở dài:
- Nhất định rồi. Qui tắc là như vậy.
Rõ ràng cậu ta không thích lắm qui tắc đó, nhưng cậu ta vẫn tuân theo. Cậu ta đưa cung tên cho Iuri:
- Cậu cầm lấy. Nếu cậu bắn cừ hơn cả thì cậu hãy giữ lấy và chăm sóc chu đáo.
Iuri đành cầm lấy cung tên. Qui tắc là qui tắc chứ biết thế nào. Nhưng em không thể không ngạc nhiên về qui tắc này. Hoá ra người chiến thắng trong các cuộc thi tài không được nhận phần thưởng hay một cái gì dễ chịu mà là phải gánh những trách nhiệm mới. Thế thì có nên cố gắng không nhỉ?
Nhưng mặt khác,nếu người nào nắm vững nghệ thuật bắn cung hơn cả thì còn ai chăm sóc nó đáng tin cậy hơn nữa? Hoá ra ngay cả trong cuộc thi tài, cái cốt yếu vẫn là tâm trạng chung, và tính đến cùng, vẫn là mình lo cho mọi người, mọi người lo cho mình. Mặc dù không phải cái gì trong qui tắc này cũng quen thuộc với em, nhưng nền tảng của nó thầm nhắc em nhớ tới những điều quen thuộc mà em đã nhiều lần nghe thấy trong thị trấn nhỏ bé của em.
Em cầm lấy bộ cung tên - những vật đầu tiên trong con tàu vũ trụ mà em chịu trách nhiệm trước tất cả mọi nguời. Có lẽ điều đó thực sự có chứa đựng cái gì chân chính và toát ra tình bạn lớn lao.
Nhưng như vẫn thường xảy ra trong chuyến bay, Iuri không kịp nghiền ngẫm sự việc ấy - giọng nói pha âm sắc kim loại của người máy bỗng cất lên thông báo cho đoàn du hành:
- Mục đích hạ cánh đang xuất hiện ở tầm nhìn trực tiếp.
Tất cả nhìn lên màn ảnh quan sát bên ngoài.
Ở mép trái màn ảnh, một ngôi sao bí ẩn đang đỏ hồng lên như bóng đèn trong chiếc đèn pin điện đã yếu. Phía bên nó, lấp lánh một ngôi sao nhưng sáng lạ lùng và do đó, có màu xanh xanh. Mặc dù các người máy đều yên lặng và không một các gì trên màn ảnh có thể gợi đến quyết định của đoàn du hành, Iuri vẫn hiểu ra ngay: ngôi sao đỏ mờ kia chính la hành tinh mà con tàu sắp hạ cánh. Ngôi sao nhỏ rực sáng đến mức xanh xanh kia chính là mặt trời mà hành tinh này quay quanh.
Tại sao em lại hiểu như vậy? Khó mà nói được … Chắc là vì dù muốn hay không, em vẫn luôn luôn nghĩ đến vũ trụ. Vũ trụ tồn tại vô hình trong tâm trí Iuri, trong ý nghĩ và tình cảm của em. Chẳng có gì đáng ngạc nhiên là cuối cùng, bản năng vũ trụ ấy đã thức tỉnh trong tâm hồn Iuri. Và như mọi bản năng khác, nó không đòi hỏi phải giải thích đặc biệt. Nó hoạt động như người máy vậy - kịp thời, chắc chắn và chính xác.
Zed quyết định:
- Đã đến lúc chuẩn bị hạ cánh!
Không một ai tỏ vẻ ngạc nhiên, Kvat lên tiếng:
- Tớ chịu trách nhiệm về xe việt dã và vũ khí.
Ten nói:
- Tớ chịu trách nhiệm về máy móc và thiết bị.
Zed ưng thuận:
- Được! Miro là dự bị, còn Iuri theo dõi chúng tớ.
Và mọi người đều hiểu: hôm nay Zed là người quan trọng nhất, chủ chốt nhất. Tại sao vậy? Ai trao cho cậu ấy cái quyền ấy? Không một ai lên tiếng hỏi. Ngay cả Iuri nữa. Đó chỉ là vì chính bản thân Zed cảm thấy hôm nay cậu ta sẽ làm được việc, sẽ cống hiến cho đoàn du hành được nhiều hơn những người khác.
Đúng, Iuri bay càng lâu và tiếp xúc càng nhiều với những người da xanh thì em càng thấy rõ họ sống theo qui luật rất giống những qui luật của những người trên Trái đất Xanh. Rất giống, nhưng vẫn có khác chút ít. Khác một chút thôi, nhưng dù sao cũng vẫn là khác. Về một mặt nào đó, những qui luật đó cao thượng hơn và trong sạch hơn một chút. Nhưng đấy là những qui luật mà Iuri không cần cố gắng lắm cũng hiểu được, cũng cảm thấy được tất cả sự hấp dẫn và tính đúng đắn của chúng, tiếp nhận chúng như những qui luật của em. Em không thấy khó khăn khi làm theo những qui luật ấy, vì ở nơi quê hương xa xôi của em, em đã được chuẩn bị để trở nên trong sạch hơn một chút và cao thượng hơn một chút. Em ngẫm nghĩ mãi và bật cười thầm:
”Tóm lại, có thể nói rằng, tất cả vấn đề là ở cái một chút ấy…”
Trong khi Zed đứng bên bảng chỉ huy thì Iuri và Kvat đi theo những lối ngang và những đường hành lang xoắn ốc bây giờ đã rất hẹp để xuống tận hầm tàu, nơi có đặt các kho vật liệu dự trữ và thiết bị. Ở đây ẩm ĩ và toát ra những mùi man mát, cay xè.
Kvat bảo Iuri:
- Động cơ ở gần đây thôi. Tuy chúng ta có được sự bảo vệ hết sức cẩn thận để tránh bức xạ nhưng ngay cả những vách chắn neutrino cũng không có tác dụng. Do đó ở đây có nhiều khí ozon.
- Thế những tia ấy không nguy hiểm à?
- Nếu ở đây liền một vài tuần thì chắc cơ thể sẽ bị ảnh hưởng. Nhưng nếu chỉ ở trong kho vài giờ thôi thì còn có ích nữa thì khác. Cơ thể cảm thấy sảng khoái và sẽ làm việc tốt hơn. Ta bắt đầu nào!
Nhưng Iuri không biết bắt đầu từ đâu. Trong các kho tràn ngập thứ ánh sáng không phải nhờ nhờ tối mà là nhờ nhờ sáng màu xanh xanh mà mỗi khi tắt hệ thống chiếu sáng đặc biệt, nó lại toả khắp con tàu.
Trong cảnh tranh tối tranh sáng ấy, mắt Iuri nhận thấy nhiều vật lạ lùng hoặc khá quen thuộc. Treo trên tường là quần áo: những bộ áo liền quần không trong suốt và chắc chắn là rất dày, do đó mới trông cũng đã thấy chúng cồng kềnh. Trên các giá để đầy những chi tiết máy móc sáng bóng, những ống nhỏ, những bánh xe, những dụng cụ và những khối dụng cụ đã lắp sẵn. Ngổn ngang nào hòm to hòm nhỏ, nào chai nào lọ, nào bình bằng thuỷ tinh hay trông giống thuỷ tinh. Xa hơn nữa đằng phía sau dãy giá, nhô lên những máy móc, những thiết bị gì đó, sáng loáng và lạ lùng…
Kvat bước đến gần một thiết bị như vậy.
- Đây, xe việt dã của chúng ta đây. Chúng có thể chạy mọi địa hình, và nếu cần, bơi ở mọi địa hình đấy.
Làm sao lại không hết lòng kính trọng và thán phục một chiếc máy kỳ lạ như vậy. Nhưng khi đến thật gần xem thì hoá ra chẳng có gì để thán phục cả.
Trước hết, chiếc xe khác thường này trong xấu xí và đầy góc cạnh như lắp bằng lăng kính vậy. Mỗi một lăng kính lớn lại gồm có những lăng kính nhỏ, và những lăng kính nhỏ này lại gồm những lăng kính còn nhỏ hơn nữa. Tất cả những lăng kính ấy đều trong suốt. Ở bụng xe, về phía dưới, những chi tiết là những cụm gì đó đen đen đỏ đỏ ánh lên một cách mơ hồ.
Iuri hỏi:
- … Cái thứ xe này … dùng làm gì?
- Toàn bộ xe đều được chế tạo sao cho mỗi điểm của xe đều có góc khúc xạ.
- Gì cơ, gì cơ?
Kvat nghi ngờ hỏi:
- Góc khúc xạ chứ còn gì nữa! Cậu không hiểu ư?
- Thực tình tớ không hiểu.
- Chúng tớ thường phải hạ cánh xuống những hành tinh hoàn toàn xa lạ. Quả thật, các người máy có cung cấp cho chúng tớ những tin tức khác đầy đủ, nhưng toàn bộ những tin tức ấy vẫn cần kiểm tra tại chỗ. Cậu hãy hình dung xem, chúng tớ hạ cánh xuống một hành tinh nào đó … Vậy mà nền văn minh trên hành tinh này còn thấp chẳng hạn. Có những sinh vật có lý trí, thậm chí, kỹ thuật của họ không phải là xoàng, vậy mà nền văn minh vẫn cứ thấp.
- Sao lại thế nhỉ? Có kỹ thuật, kỹ thuật lại không phải xoàng, vậy mà nền văn minh vẫn cứ thấp à?
- Tất cả vấn đề là ở chỗ nền văn minh này hướng đi đâu. Nền văn minh thấp chỉ nghĩ đến việc làm sao giết chết con người tinh vi hơn. Ngược lại, nền văn minh cao cố gắng làm đời sống con người càng tốt đẹp, càng thú vị, càng đầy đủ càng tốt. Vậy cậu hãy hình dung xem, chúng tớ hạ cánh xuống một hành tinh nào đó mà người ta lại đón chúng tớ bằng vũ khí chẳng hạn. Thế thì chúng tớ phải làm gì? Trước hết, phải quan sát. Chiếc xe của chúng tớ thích hợp với mục đích đó. Nó dường như được chế tạo bằng các tinh thể. Qua đấy có thể nhìn thấy hết, nhưng dù nó có gặp phải … một viên đạn đại bác hay một tia giết người nào đấy, thì những vũ khí ấy cũng chẳng gân được tác hại mấy, vì mỗi điểm của xe đều có góc khúc xạ tốt. Cả đạn lẫn tia đều không xuyên vào được bên trong xe - nhất định nó sẽ bị bật trở lại hay… Hừng, biết nói với cậu thế nào nhỉ…
- Nẩy thia lia đi ấy à?
- Đúng rồi. Đúng là nẩy thia lia đấy. Cậu hiểu chứ? Ngoài ra, xe còn được chế tạo thế nào để nếu chúng tớ có vô ý gặp tai nạn, chẳng hạn như bị lăn từ trên dốc đứng xuống, nó vẫn không bị vỡ. Những lănh kính lớn nhỏ sẽ chịu những va đập, và chúng tớ ở bên trong sẽ được an toàn.
Kvat mở cửa và họ đi vào bên trong chiếc xe vạn năng. Nhớ đến những máy móc ở Trái đất và những máy móc trong các truyện viễn tưởng, Iuri tin chắc sẽ nhìn thấy một lô những nút bấm, nút bật và đèn tín hiệu. Dĩ nhiên cả những đồng hồ đo nữa chứ. Nhưng em lại lầm một lần nữa. Ngay đến tay lái chiếc xe cũng không có. Chỉ thấy những chỗ ngồi thênh thang, những hòm, những hốc, những móc. Nhưng tay lái thì không.
Iuri ngạc nhiên:
- Thế làm thế nào điều khiển được nó?
- Có gì đâu! Cậu nhìn đây!
Kvat ngồi vào ghế sau, còn Iuri ngồi bên cạnh cậu ta.
- Cậu nhìn chân tớ đây này! – Kvat nói.
Như ở bất kỳ chiếc ô tô nào, Iuri thấy phía dưới nó có ba bàn đạp.
- Chỉ có vậy thôi. Khi cậu khởi động xong động cơ nguyên tử, cậu chỉ việc dùng chân để điều khiển. Bàn đạp thứ nhất là bàn đạp tốc độ. Cậu càng đạp mạnh thì tốc độ càng lớn. Bàn đạp bên trái là bàn đạp rẽ quành.
- Nhưng nó cũng bơi được trong mọi địa hình, bay được trong mọi địa hình nữa cơ mà?
- Thế có gì là lạ? Nếu đi xuống nước, nó sẽ bơi. Còn nếu cần bay thì cậu ấn bàn đạp tốc độ mạnh hơn một chút, nó sẽ bay. Như cậu thấy đấy,nó không có bánh xe. Nó chạy bằng đệm không khí. Động cơ ép không khí vào đáy xe, nó sẽ vượt lên trên mặt đất hay mặt nước và cứ thế bay.
- Thế nếu ở dưới nước …
- Cậu chỉ việc giảm tốc độ. Nó sẽ chìm xuống, trong khi những khuỷu nhỏ vẫn cứ đẩy nó đi. Hoặc nếu cậu muốn thì lùi lại cũng được…
- Kvat này, thế trên những hành tinh không có không khí thì xe của các cậu sẽ di chuyển thế nào?
Kvat nhại lại:
- “Thế nào” mới chẳng “thế nào”! Nó cứ thế di chuyển chứ còn thế nào nữa!
Iuri quả quyết nói:
- Không! Trên những hành tinh như vậy nó không di chuyển được!
- Tại sao vậy? Nó đã từng di chuyển khắp nơi rồi, chẳng lẽ vì cậu nói thế mà nói dừng lại chắc?
- Dứt khoát nó sẽ dừng lại và đứng yên không nhúc nhích.
- Tại sao vậy?
- Vì không có không khí!
Kvat phát bực:
- Ở đâu không có không khí mới được chứ?
- Trên các hành tinh không có khí quyển ấy.
- Hừm … quả thật là như vậy … Nó chẳng chạy bằng đệm không khí mà … Nếu không có không khí thì tức là không có cả đệm không khí. Trong trường hợp ấy thì làm thế nào nhỉ?
- Đúng thế! – Iuri hỏi lại, vẻ hoàn toàn ngây thơ. – Trong trường hợp ấy thì làm thế nào nhỉ? Vì có đệm không khí đâu?
- Hừm … Có lẽ không hạ cánh xuống được những hành tinh như thế mất?
- Nhưng nếu cần phải hạ cánh thì làm thế nào?
- Hừ … hừm… Cái cậu này mới lạ chứ? – Kvat bỗng nổi cáu. – Lúc nào cũng hỏi mãi! Làm sao tớ biết được phải làm thế nào trong trường hợp ấy?
Iuri hỏi, giọng đã có vẻ giễu cợt:
- Hoá ra các cậu chưa học qua chuyện đó à?
- Iuri, nhưng làm sao biết được mọi thứ trên đời … Chúng tớ chưa có dịp gặp phải hành tinh không có khí quyển. Nên …
- Được, cứ cho là thế đi. Nhưng cậu có sơ đồ của xe, có bản vẽ của nó chứ?
- Chắc là có … Người máy có …
- “Người máy, người máy” mãi! Tớ ngán người máy rồi! Thế bản thân cậu có hiểu, bản thân cậu có biết gì không?
- Tất nhiên tớ có biết chút ít … Nhưng tớ sẽ tìm hiểu ngay bây giờ.
Kvat liền bấm nút “tách” một tiếng. Những người máy tuân lệnh, bật tấm màn ảnh sáng rực và chiếu lên màn ảnh sơ đồ chiếc xe di chuyển trong vũ trụ. Giọng pha âm sắc kim loại nên không lấy gì làm êm tai lắm của chúng kể về cách hoạt động của chiếc xe vạn năng ấy.
Hoá ra chiếc xe có thể hoạt động trên các hành tinh hoàn toàn không có khí quyển, nhưng không phải chỉ có thế. Nó có thể di chuyển ngay cả trong nham thạch và kim loại nóng chảy, trong cả dung nham nữa. Nó có thể chạy, bay và bơi trong bất kỳ môi trường nào. Nhưng thật lạ lùng, nó sợ cái lạnh lẽo của những khoảng không sâu thẳm giữa các hành tinh và của những hành tinh không có khí quyển hơn là sợ dung nham nóng chảy. Tất cả vấn đề là ở chỗ những tinh thể cấu tạo nên vỏ máy có thể chịu được nhiệt độ vài nghìn độ. Nhưng cái lạnh trong vũ trụ là 271 độ âm tức là độ không tuyệt đối, các tinh thể trở nên ròn và dễ vỡ. Phải luôn luôn chiếu nóng chúng từ bên trong. Có thế, chúng mới chịu đựng được.
Các người máy còn kể rằng, chiếc xe vạn năng có thể di chuyển không chỉ bằng đệm không khí. Cũng bằng cách sử dụng hệ thống làm yếu mối liên kết giữa các phân tử như ở trong con tàu, các nhà du hành vũ trụ có thể buộc xe phải di chuyển nhờ chính những vân tiểu tinh thể ấy. Muốn vậy, họ làm mềm các phân tử của chúng rồi cho chạy cơ cấu chấn động - tịnh tiến. Những vân tiểu tinh thể biến thành một thứ dường như chân bước. Chúng rung rung, chấn động, và lúc thì nhô ra – khi đó máy bước lên một bước, lúc thì lùi lại – khi đó máy như đứng yên một chỗ. Mà vì máy có rất nhiều những bàn chân nhỏ bằng tinh thể ấy; nên mặc dù nguyên tắc di chuyển của nó cũng là nguyên tắc di chuyển của con rết, nó vẫn chạy rất nhanh.
- Cừ quá! – Iuri thán phục. - Tức là các nhà thiết kế của các cậu đã bắt chước con rết của chúng tớ chứ gì?
- Tớ không biết con rết là của các cậu hay của chúng tớ, - Kvat ranh mãnh trả lời, - nhưng chiếc xe này quả thật có vận dụng nguyên tắc cấu tạo phỏng sinh học thật.
- Cấu tạo gì kia?
- Cấu tạo phỏng sinh học. Người ta nhận thấy là trong thiên nhiên các sinh vật có kiểu cấu tạo rất đáng chú ý, họ nghiên cứu kiểu cấu tạo ấy và áp dụng vào kỹ thuật. Có vậy thôi. Tớ xin nói thêm rằng chiếc máy này không sợ bị lật úp.
- Lật úp là thế nào?
- Có gì đâu! Nếu như gặp sự cố mà nó bị lật nghiêng hay lật úp, nó vẫn làm việc và di chuyển hoàn hảo được.
- Thế hành khách không bị lộn tùng phèo chứ?
- Không. Chiếc xe có vận dụng nguyên tắc hệ thống treo độc lập. Vòm xe có thể lật ngửa tuỳ ý, nhưng tất cả mọi thứ bên trong - động cơ này, máy móc này, chỗ ngồi này, - bao giờ cũng giữ nguyên tư thế.
- Tiện quá nhỉ … - Iuri kéo dài giọng, em cảm thấy khó mà tin được là mọi thứ bên trong xe lại có thể độc lập với thùng xe. Nhưng rồi em nhớ lại rằng, có những đồ chơi như con lật đật đấy thôi, tha hồ xô lắc nó, nó vẫn không ngã mà trở về vị trí ban đầu. Chắc là trong xe, người ta đã chọn trọng tâm sao cho toàn bộ cơ cấu của nó bao giờ cũng ở một tư thế.
Bây giờ, sau khi đã được các người máy giúp đỡ, thì việc nắm được chiếc xe vũ trụ vạn năng chẳng có gì khó khăn. Hơn nữa, chỉ cần hai chân để khởi động, còn khi xe đang chạy rồi thì hai chân cũng thường là thất nghiệp.
Nắm được vũ khí lại còn đơn gỉan hơn. Những chiếc que kim loại phát ra những tia rất mạnh và hết sức nguy hiểm - chỉ việc ngắm, bóp cò, và “đạn” sẽ làm tê liệt bất kỳ một tia nào.
Trong lúc Iuri và Kvat đang tập, đường dây thông tin bên trong con tàu báo tin:
- Chú ý! Chúng ta đang chuyển sang chế độ hạ cánh. Chú ý! Hãy chuẩn bị quyết định! Chúng tôi áp dụng chương trình hạ cánh số 7. Chúng tôi xin nhắc lại: chúng tôi đang áp dụng chương trình hạ cánh số 7.
Iuri và Kvat nhảy bổ đến căn phòng trung tâm. Nhưng dù đang chạy, Iuri vẫn hỏi dò xem chương trình hạ cánh số 7 là thế nào.
- Ở Trái đất Hồng chúng tớ, người ta đã nghiên cứu được vài chục chương trình hạ cánh xuống các loại hành tinh: hành tinh của mình này, hành tinh có người ở này, không có người ở này, bạn bè này, thù địch này, có khí quyển này, không có khí quyển này, đã được nghiên cứu này, chưa từng nghiên cứu này … vân vân … Lần này chúng ta hạ cánh xuống một hành tinh có khí quyển nhưng chưa được nghiên cứu và có thể có sinh vật sống. Còn chương trình này được thực hiện như thế nào thì chính cậu sẽ thấy.
Chương trình được thực hiện tuyệt diệu đến nỗi Iuri không nhận thấy quá trình thực hiện đó. Mọi chuyện đều cực kỳ đơn gỉan, hợp lý và duy nhất đúng, khiến khó mà cho rằng nó đã được dự liệu trước. Nhưng có lẽ đó chính là sức mạnh của chương trình chăng? Vì nó đã đúc kết kinh nghiệm của nhiều, có lẽ là của hàng nghìn chuyến bay vũ trụ và những chuyến hạ cánh xuống các hành tinh xa lạ.
Trên màn ảnh quan sát bên ngoài, đâu đó ở rất xa thấy có những ngôi sao lấp lánh. Ánh sáng nhấp nháy của chúng hoà tan mờ ảo vào khoảng không vũ trụ xanh xanh tím tím đen đe, nhưng vẫn như được ánh sáng soi rọi. Tất cả đều vẫn như trước, những vẫn có một cái gì đó mới mẻ.
Trước hết, ánh sáng vô hình của vũ trụ đã rạng rỡ hơn và dzsường như có sức nặng. Ta không những đã cảm thấy nó mà còn nhận thấy rõ rệt nữa. Trong vũ trụ, tất cả đã thay đổi, nhưng thay đổi kỳ ảo đến nỗi hình như không thể hiểu được những thay đổi này, không thể đo được chúng.
Từng giây một, những thay đổi ngày này càng rõ rệt hơn. Màn đen bí ẩn của vũ trụ dần dần tan đi. Thay vào đấy là những màu sắc. Ánh sáng trắng dường như phân huỷ thành ánh sáng xanh xanh, lam lam và hình như vàng vàng. Sau đó ánh sáng đỏ đỏ nhập thêm vào, và khỏang không vũ trụ đen đen xanh xanh tím tím nay chỉ còn lại màu xanh lơ. Nhưng từ màu xanh lơ đặc sệt, nó biến thành màu xanh lơ tươi, nhẹ nhàng như không khí. Song tất cả những màu này không sắp đặt theo một trình tự nghiêm ngặt, vĩnh viễn như ở cầu vồng, mà lung tung, lộn xộn.
Đây đó, những điểm sáng bùng lên rồi tắt đi hay thay đổi – lúc thì đỏ - xanh lơ, lúc thì vàng – xanh lam, lúc thì những màu gì đó nữa. Anh chàng Miro thông thái trang trọng cất tiếng khiến mọi ngừơi phải quay lại nhìn:
- Những dấu hiện đầu tiên của khí quyển.
Những dấu hiệu này mỗi lúc một nhiều, nhưng chẳng bao lâu chúng lại biến mất. Cuối cùng, xung quanh con tàu lại là vũ trụ đen thẫm. Có thể tửơng rằng, sau khi đã đến gần hành tinh xa lạ, các nhà du hành đã thay đổi ý định và tiếp tục bay vào vũ trụ.
Nhưng đó chỉ là cảm giác thôi. Chẳng qua là con tàu đã đi hết đường cong khổng lồ của mình và hiện đang chuyển sang chế độ bay vòng theo đường xoắn ốc. Nó bay trên hành tinh theo đường tròn. Đúng vào lúc ấy, nó tiến vào bóng của hành tinh và màn đêm vũ trụ đen thẫm bao bọc lấy nó.
Nhưng thực ra, đây không còn là màn đêm đen thẫm của vũ trụ nữa. Trên màn ảnh hiện lên một hình tròn màu đen, phía bên ngòai hình nón ấy nhấp nháy những dải liên tục muôn màu sắc. Ngay bản thân hình nón màu đen của bóng hành tinh cũng không dày đặc và tối tăm như những khỏang không vũ trụ sâu thẳm. Đây là bóng tối như thường thấy trong nhà, đã có vẻ ấm cúng, mặc dầu không hiểu sao vẫn khiến ta lo ngại. Có lẽ vì trong thứ bóng tối ấy có thấp thóang những ánh đỏ rực, dừơng như có những tia nắng lúc hòang hôn hay lúc rạng đông, hoặc những buổi bình minh rực rỡ phía xa đang từ đâu đó ở bên cạnh phản chiếu lại.
Con tàu đã bay ngang qua hình nón tối đen. Những ngừơi máy đã thăm dò hành tinh bằng tia la-de, ma-de, các tia ra-đa siêu âm và hạ âm, và hàng chục những dụng cụ phức tạp khác mà các nhà du hành da xanh cũng chưa học qua về cấu tạo và nguyên tắc hoạt động. Bây giờ, các người máy đang tổng kết những số lịêu đầu tiên.
Việc khảo sát đã xác nhận và chính xác hoá những kết quả của công cuộc thăm dò từ xa trong vũ trụ: trên hành tinh có oxy, nitơ, khí carbonic và nhiều thứ khí khác. Cũng có tất cả những thứ gì vẫn thấy trên các hành tinh đã xuất hiện sự sống và thậm chí, đã xuất hiện nền văn minh nữa. Tức là hành tinh này có thể có sự sống. Mà nếu đã có thể có sự sống thì chắc phải có rất nhiều phân tử protein.
Mặc dù mọi chuyện đều đã rõ ràng và dường như dễ hiểu, con tàu vẫn không vội tiến đến hành tinh. Nó từ từ bay ở phía trên, dùng các dụng cụ để nghiên cứu từng tấc đất. Nó càng nghiên cứu lâu thì cả các ngừơi máy lẫn đoàn du hành càng thận trọng.
Hành tinh hoá ra khác lạ lùng: nó không có núi. Trên tấc cả các hành tinh, ngay cả trên Mặt trăng ở gần Trái đất Xanh nhất, không những có các ngọn núi, thậm chí có những hệ thống các dãy núi nữa. Không thể khác được.
Bên trong các hành tinh, có một thứ lửa mạnh khác thường hiện đang rực cháy hoặc đã từng rực cháy. Nó làm nóng chảy vật chất của hành tinh, vật chất này cũng như bất kỳ chất nào, nhất định bị nở ra khi đốt nóng và làm vỡ lớp vỏ ngoài đã nguội. Khi ấy nó phụt lên bề mặt và ngưng đọng lại thành những triền núi. Lớp vỏ ngoài cong lại và những ngọn núi dần dần bám chắc trên bề mặt bất kỳ hành tinh nào.
Vậy mà trên hành tinh này lại không có núi.
Hơn nữa, trên mọi hành tinh, các lục địa thừơng nằm dọc theo các đừơng kinh tuyến, từ cực này đến cực khác. Còn trên hành tinh này chỉ có độc một lục địa, và nó ôm lấy toàn bộ hành tinh thành một vòng đai phẳng lì, rìa nham nhở.
Ten là người đầu tiên lên tiếng:
- Lạ lùng thật! Lạ lùng thật đấy …
- Hay là ở đây chưa bắt đầu thời kỳ tạo núi chăng?
Miro xen vào:
- Đúng đấy. Tại sao lại chậm thế nhỉ?
Ten đáp lại:
- Một hiện tựơng mới đấy.
Mọi người im lặng, chăm chú nhìn chỉ số các dụng cụ và màn ảnh theo dõi bên ngoài.
- Được! – Zed quyết định. – Rồi ta sẽ kiểm tra tại chỗ. Bắt đầu hạ cánh rồi đấy.
Con tàu hơi rùng mình một cái rồi bắt đầu hạ thấp. Sau đó nó bay chậm lại và xiết vào những lớp hạ tầng khí quyển.
Những ánh phản chiếu đỏ hồng dày đặc hơn, còn những ánh chớp muôn màu nhợt nhạt đi và cuối cùng tắt hẳn.
Bây giờ, trên các màn ảnh quan sát bên ngoài cảnh rộng lớn của hành tinh xa lạ từ từ hiện ra. Nó màu hung hung xanh xanh và bị các đám mây mờ mờ bao phủ.
Phần giữa hành tinh hầu như không có mây - ở đấy trải ra cả một khoảng đất khổng lồ hình tròn. Nó có màu hung hung xanh xanh, và ngang dọc những con sông trông như những đường gân xanh.
Phần giữa khoảng đất rắn và các bình nguyên trắng ở hai cực là biển xanh. Đúng ra, đấy không phải là biển mà là hai đại dương: một ở phía trên, một ở phía dưới. Tất cả chỉ có thế. Toàn bộ cơ ngơi của hành tinh này là hai cực, hai đại dương và một lục địa. Không đâu có một hòn đảo nhỏ nào, không đâu có một chiếc hồ nào. Tất cả đều được khắc hoạ và phân chia một cách rành mạch, chính xác thành hai khối: đất liền và nước.
Kvat hỏi:
- Ta sẽ hạ cánh xuống chỗ nào?
Zed trả lời:
- Nhóm người máy đã cho biết là hành tinh này không có nền văn minh. Chúng không hề phát hiện thấy cả những sóng vô tuyến lẫn những tia hồng ngoại của lửa công nghiệp, hay ngay cả lửa đốt chăng nữa. Do đó, tớ đề nghị hạ cánh xuống gần dải duyên hải của Nam bán cầu dưới.
- Thế gần nước không nguy hiểm à? Nhỡ gặp đầm lầy thì sao?
- Chúng ta sẽ không hạ cánh ở rìa nước vì có thể chạm trán với các sinh vật đại dương, mà là dịnh lên một chút.
- Dịch về phía nào?
- Dịch vào sâu trong lục địa.
- Nhỡ ở đấy không có gì thì sao? Nhỡ ở đấy là sa mạc thì sao?
- Không, không thể như vậy đựơc. Nếu đã có oxy, nước, nitơ … vân vân … thì nhất định phải có sự sống dưới hình thức nào đấy. – Zed quả quyết trả lời và quay lại phía các đồng hồ đo.
Con tàu giảm tốc độ ngày càng rõ rệt. Hành tinh mau chóng tiến lại gần. Từ hành tinh đã thấy bốc lên những luồng không khí, và con tàu mỗi khi gặp phải chúng lại hệt như ô-tô sa vào ổ gà: lúc thì nó rung cả thân hình khổng lồ của nó lên, lúc thì nó hơi thụt xuống và khi ấy ta thấy bụng như rỗng đi rất khó chịu.
Con tàu ngày càng bay xuyên vào các luồng hơi nước xôm xốp, khuếch tán, rồi sau, xuyên vào cả các đám mây dày đặc hơn. Những người máy chuyên chịu trách nhiệm theo dõi, quan sát và hạ cánh, các hệ kiểm tra chung, và hàng ngàn dụng cụ, máy móc chứa đầy trong con tàu làm việc hết công suất. Chúng thăm dò hành tinh mới, tiến hành phân tích, chụp ảnh, chiếu các sóng vô tuyến và các tia la-de. Các nhà du hành vũ trụ im lặng, họ theo dõi hoạt động nhịp nhàng, lớn lao này của các máy móc, dụng cụ và giúp đỡ chúng làm việc này việc nọ.
Sau khi con tàu theo đường xoắn ốc được gần hai tiếng đồng hồ, nhóm người máy đã xác định được dứt khoát cách xử trí với hành tinh này và thông báo:
- Mọi việc đều đâu vào đấy. Việc hạ cánh không khó khăn lắm. Chúng tôi xin lưu ý đến lớp bảo vệ sinh vật. Thành phần khí quyển gần mặt đất cho phép thở mà không cần phải cung cấp oxy một cách đặc biệt. Đoàn du hành hãy quyết định về địa điểm hạ cánh. Chúng tôi đề nghị Bắc bán cầu: Ở trung tâm Bắc bán cầu có nhiệt độ tối thuận là hai mươi ba – hai mươi lăm độ.
Kvat mỉm cười:
- Thế mà cậu định đỗ xuống Nam bán cầu đấy!
Nhưng Zed không hề bối rối:
- Cậu này lạ thật! Cậu quên là nếu đỗ xuống gần phía biển ở Nam bán cầu thì cũng có nhiệt độ tối thuận như vậy à?
Đúng lúc đó con tàu lại gần khoảng hình nón tối đen, đây là bóng của hành tinh trong không gian. Từ ban ngày, đoàn du hành sắp chuyển vào ban đêm.
Và trong ánh hoàng hôn đang đến gần, các nhà du hành thoạt tiên nhìn thấy một cảnh bình minh khác thường. Nó sáng rực đến nửa bầu trời, và đỏ như máu. Nó lóng lánh, chuyển từ hồng dịu sang đỏ thẫm, gần như tím. Tất cả xung quanh đều tràn ngập thứ ánh sáng tuyệt đẹp và xáo động này.
Ngay cả các nhà du hành da xanh đã từng trải cũng nín lặng nhìn ngắm mãi những màu sắc biến đổi mau lẹ và kỳ ảo của quang cảnh bình minh đỏ khác thường ấy. Nhưng không thể theo dõi quá lâu cảnh bình minh đó được, vì con tàu đã đị vào khoảng đêm tối.
Ten thở dài:
- Chưa bao giờ tớ thấy một cảnh tượng nào giống như thế … Đẹp thật đấy! Tại sao lại có cảnh ấy nhỉ?
- Rồi chúng ta sẽ kiểm tra. – Kvat nói với vẻ thành thạo. – Mà này, hành tinh này tên là gì nhỉ?
Nhưng nhóm người máy không trả lời được câu hỏi ấy. Trong danh mục của chúng, hành tinh này không có tên.
- Thế thì càng hay! – Không hiểu sao, Miro tỏ ra vui mừng, - Chúng ta đặt tên cho nó là hành tinh Bình Minh Đỏ vậy. Hay đấy chứ các cậu?
Ai mà lại phản đối một việc làm hay kia chứ? Hành tinh Bình Minh Đỏ - quả thật là một tên đẹp.
Và khi ở tầng trước, giữa cảnh ban đêm mờ mờ, đã lại loé lên những ánh bình minh đỏ rực mà con tàu bay theo đường xoắn ốc đã đuổi kịp. Zed quay lại và tuyên bố một cách trang trọng:
- Chuẩn bị hạ cánh!
Hết chương 20
★
★
★
★
★
0
