Đó là những vần thơ mà thi sĩ tài hoa Hàn Mặc Tử đã viết về hồ Xuân Hương - một viên ngọc xanh giữa lòng thành phố Đà Lạt.
Hồ Xuân Hương có chu vi 5.000m, rộng khoảng 38 ha. ngày trước, nơi đây vốn là dòng suối và ruộng lúa của tộc người Lạch. năm 1919, trong chương trình xây dựng Đà lạt, kỹ sư công chánh Labbé xây đập từ nhà Thủy tạ đến đoàn quán HƯỚNg đạo. năm 1923, chính quyến đương thời lại cho xây thêm một đập phía dưới tạo thành 2 hồ. tháng 3. 1932, một cơn bão lớn làm cãc hai đập bị vỡ. năm 1934 - 1935, kỹ sư Trần Đăng KHoa lại thiết kế, xây dựng một đệp lớn bằng đá: đó là cầu ông Đạo ngày nay. người Pháp đặt tên là Grand Lac (Hồ Lớn). Năm 1973, Nguyễn Vỹ, chủ tịch hội đồng thị xã, đề nghị đổi tên Grand Lac thành hồ Xuân Hương. Mấy chục năm qua, hồ Xuân Hương là tấm gương trong của thành phố đã làm tăng thêm vẻ yêu kiều, duyên dáng cho Đà Lạt sẽ đơn điệu, cô quạnh và lạc lõng với những rừng thông bạt ngàn.
Thực tế, trong hơn trăm năm qua, hồ Xuân Hương đã gắn liền với cuộc sống của cư dân Đà Lạt, gắn liền với những thăng trầm, biến động của thành phố Hoa. Vào mùa nắng và những ngày đẹp trời, mặt hồ Xuân Hương xanh biếc, gợn sóng lăn tăn. những ngày mưa lớn, nước đỏ ngầu làm người ta chạnh nhớ đến Hồng Hà của Hà Nội. tuy nhiên vẻ đẹp của Xuân Hương không giống với vẻ đẹp Hoàn Kiếm của kinh thành Thăng Long hay Tịnh Tâm của cố đô Huế. nước hồ Hoàn Kiếm có màu xanh lục soi bóng tháp Rùa, tháp Bút - ghi dấu ấn anh hùng của một giai đoạn lịch sử của dân tộc Việt Nam trong công cuộc chống ngọai xâm. còn Tịnh Tâm ngát hương sen hình như lúc nào cũng thâm trầm và lặng lẽ như tính cách của người dân xứ Huế. còn hồ Xuân Hương lại có nét kiều diễm của phương Tây. nước xanh soi bóng những cây anh đào rực hồng mỗi độ xuân về, không e lệ ngại ngần, luôn bặt thiệp với khách trong nước cũng như nước ngòai. có ai ngờ rằng chỉ cách đây 105 năm, đáy hồ còn là ruộng lúa của các dân tộc bản địa Lang bian. Hằng năm, cứ mỗi độ xuân về hồ Xuân Hương lại như tươi trẻ hơn, rực rỡ hơn bởi ngàn hoa anh đảo đua nở và mặt hồ xanh trong soi rõ mây trời.
Hồ Xuân Hương không những là một thắng cảnh của Đà Lạt mà còn là niềm tự hào của người dân các dân tộc tỉnh Lâm Đồng. đó còn là niềm cảm hứng bất tận cho biết bao thế hệ văn nghệ sĩ Việt Nam để sáng tác ra những áng văn, thơ tuyệt mỹ.