(tiếp theo)
Cẩm Hương nói:
-Năm trước tôi xin xâm trong Lăng Ông Thượng,xâm nói năm Ất Mùi sẽ có tin tức,rồi trong tháng Dậu,tháng Hợi sẽ hiệp hoà.Năm nay là năm Ất Mùi tháng 10 đây là tháng Hợi,vậy thì xâm nói trúng ngay thấy hôn các cậu?
Bạch Yến nói:
-Năm đó em đi coi một cô xác trên Phú nhuận,rồi sau có coi một cô xác khác ở đâu bên Thị Nghè.Mà hai cô xác cũng nói như nhau,nói em là duyên nợ của anh Tất Đắc,tuy ban đầu phân rẽ,người ở Đông chờ đợi,người ở Tây bôn ba,nhưng thế nào ngày sau cũng phải hoà hiệp.Lúc đó em không dám nói ra,nhưng em nghi ảnh đi qua Pháp mà học thêm nữa.Vì vậy nên em cương quyết chờ ảnh,thiệt quả không sai.
Tất Đắc nói:
-Tôi cũng bị nợ tình đó nên tôi mới đi qua Pháp.Hôm tháng 8 tôi thi đậu rồi,tôi muốn về liền.Bị ông Đại sứ Việt nam cầm tôi ở lại đặng bàn tính công việc kiến thiết quốc gia,nên tới tháng 10 đây tôi mới về được;
Cô Cẩm Hương nói:
-Tháng 8 là tháng Dậu còn tháng 10 là tháng Hợi.Hồi tháng Dậu cậu đã tính về ,rõ ràng xâm đã nói trúng quá ,thấy hôn?
Võ Lộ hỏi Tất Đắc:
-Hồi nãy bạn nói hôm tháng 8 bạn thi đậu về ngành nào?
Tất Đắc nói:
-Đậu Bác vật về khoán sản.
Tự Cao hỏi:
-Thiệt hay chơi?Nầy,anh gạt phụ nữ lên ruột một lần rồi,đừng có báo hại lên ruột một lần nữa,hết vui đa.
Tất Đắc nói:
-Lần nầy Bác vật thiệt chớ không phải Bác vật giả nữa đâu.Có văn bằng hẳn hòi.Tôi để trong hoa ly lớn.Để mai tôi ra trụ sở của hãng máy bay tôi lãnh hoa ly rồi tôi trình văn bằng Bác vật cho mà coi.
Bạch Yến nói:
-Bác vậy hay không Bác vật cũng vậy.Em không cần.
Cô Cẩm Hương nói:
-Hồi trưa ăn cơm,bà Huyện cũng nói như em vậy.Cậu Tất Đắc nói vì cậu lỡ xưng là Bác vật,nên cậu hổ thẹn,cậu phải từ hôn mà trốn.Vì nợ tình lôi kéo ;lại cũng vì mạng trời xui khiến,nên cậu phải trở qua Pháp mà lấy cho được bằng cấp Bác vật hầm mỏ thiệt cậu mới chịu trở về.Cậu nói như vậy mà coi bộ bà Huyện không vui gì lắm.Bà chỉ mừng cậu về đặng cưới em Bạch Yến cho em hết trông hết đợi mà thôi.Mà có điều nầy ngộ quá,là hồi cậu Tất Đắc giả xưng Bác vật lại bày nói hội bên Tây mướn đi Lèo mà tìm mỏ vàng mỏ bạc,thì bà Huyện không bằng lòng,bà cứ biểu viết thơ mà xin hủy lời hứa,đừng có đi Lèo làm chi.Bây giờ cậu Tất Đắc có bằng Bác vật chánh thức chớ không phải giả dối như hồi trước.Cậu nói thi đậu rồi có hội của người Pháp cậy cậu giúp đi xuống Phi Châu mà tìm mỏ dầu lửa,hứa chịu cho lương bổng rất hậu,mà cậu từ chối,quyết trở về đặng nếu Bạch Yến chưa lấy chồng khác thì cậu xin cưới em cho vẹn thỉ chung.Lại thêm Đại sứ Việt nam mời cậu đến mà bàn về cuộc kiến thiết quốc gia,về sự khuyếch trương kinh tế cho nước nhà đã được độc lập,vì vậy nên cậu sốt sắng trở về,trước cho thỏa tình,sau có giúp nước.Cậu nói hễ cưới vợ rồi cậu phải đi ra miệt Trung phần Việt nam nhứt là lên vùng Cao nguyên mà tìm hầm mỏ cho nhà nước.Cậu Tất Đắc nói cậu sẽ đi xa,mà bà Huyện coi bộ không buồn rồi em Bạch Yến nói cậu đi em sẽ đi theo đặng biết đất nước thì bà Huyện cũng không cản.Cái đó mới lạ kỳ chớ.
Bạch Yến nói:
-Má em không buồn không cản nữa,là vì hồi trước dưới chế độ thực dân,mình làm tay sai cho họ,phải xông pha trong rừng trong núi chịu hiểm nguy cực khổ cho họ hốt tiền bạc mà làm triệu phú,nên má em không bằng lòng.Má em nói bây giờ Việt nam đã độc lập rồi,con dân nam nữ trẻ già đều phải nổ lực mà phụng sự quốc gia,không được thối thoát.
Võ Lộ nói:
-Bà Huyện có lòng ái quốc,nhà có cơm tiền nó đủ,lại có một chút gái,mà bà sẵn sàng hy sinh sự vui sướng riêng để giúp cho cuộc lợi ích chung,lợi ích cho nước cho dân.Tuy tôi mang chủ nghĩa "Vô khả vô bất khả ",song tôi cũng phải kính phục ý chí của bà.Có lẽ chúng ta là bọn thanh niên tân tiến,chúng ta phải rửa gội đầu óc lại,phải bỏ các chủ nghĩa mơ mộng,lãng mạn vu vơ,ký quái,mà thờ một chủ nghĩa chung là chủ nghĩa "Phụng sự quốc gia,thân yêu chủng tộc "mới khỏi lỗi thời,mới xứng danh phận tu mi nam tử.
Tự Cao nói:
-Dầu đổi chủ nghĩa cũng đừng quên tập tánh tự trọng tự cao,chớ muốn giúp nước giúp dân mà cứ mang cái thói hèn hạ, bợ đỡ ở trên,bóc lột ở trên,bóc lột ở dưới,như chế độ thực dân hồi trước,thì hại chớ không phải giúp.
-Thứ Tiên mới nói:
-Nãy giờ tôi lóng ngồi lóng nghe nói chuyện,nghe người nầy nói qua,người kia nói lại,tôi nhận cuộc tình duyên của anh Tất Đắc với cô Bạch Yến nó hàm xúc lắm việc ly kỳ,nó biến chuyển một cách bất ngờ quá.Việc quấy hoá ra phải,việc hư hoá ra nên,việc buồn hóa ra vui,việc giễu cợt hóa ra thành thiệt.Cuộc tình duyên nầy nó còn gây nhiều ảnh hưởng lạ lùng khác nữa.NÓ đổi tâm hồn mơ mộng vu vơ ra tâm hồn thực tế hạp thời.Mà nó con chỉ cho chúng ta thấy mình làm trai gặp đời hư hỏng rồi,nếu mình biết kiên tâm trì chí,mình cũng có thể biến đổi đời sồng mục thúi ra đời sống thanh cao,đổi hư hỏng ra đắc dụng được.Năm trước tôi nhờ cô Cẩm Hương than phiền với tôi về sự anh Tất Đắc từ hôn mà đi mất,anh để thất vọng cho cô Bạch Yến,anh gây buồn tức cho bà Huyện với cô Đốc.Tôi vì chủ nghĩa "Nâng cao Ái tình " nên lãnh đi tìm anh Tất Đắc đem về đặng tròn chủ nghĩa thiên nhiên kỳ cựu của Tạo hoá.Tôi cực nhọc đi kiếm đến bảy tám tháng,mà không có hiệu quả gì hết.
Hôm nay tình cờ mà lại gặp gỡ ,lại sum hiệp,gặp gỡ ly kỳ,mà hoà hiệp cũng ly kỳ.Tôi hết tiếc công tôi tìm kiếm khắp nơi hồi năm trước mà tôi lại mừng có dịp lượm lặt được nhiều tài liệu quí giá để dùng mà viết thành một thiên phóng sự ấy được đầy đủ,tôi cần còn phỏng vấn anh Tất Đắc cho biết rõ năm trước thiệt tại lý do nào mà anh từ hôn,gởi thơ cho cô Bạch Yến mà trần tình rồi anh đi đâu mất kiếm không được,ra đi sao anh không chịu nói cho anh em trong nhà biết,đã lặn hụp trong đời sống vất vả,không có nghiệp nghệ,không có bạc tiền,anh làm thế nào mà đi qua Pháp được và làùm sao có cơm ăn mà học tiếp đặng lấy bằng Bác vật khoáng sản cho được,lúc ở Pháp mà học đó anh có cho cô Bạch Yến biết hay không,sao khi học thành công rồi anh không cho anh Võ Lộ với anh Tự Cao hay,nhứt là sao không cho cô Cẩm Hương biết và dọ hỏi coi cô Bạch Yến còn thủ tiết mà chờ anh hay không,tại sao anh biết cô Bạch Yến không chịu bỏ anh mà đi lấy chồng khác nên về tới Sài gòn anh đi ngay vô nhà bà Huyện?Đó là những điểm tôi cần phải hỏi anh Tất Đắc.Tôi viết tốc ký lẹ làng.Anh cứ nói cho tôi biên đặng tôi chép ngay lời lẽ do miệng anh thốt ra mà ghi vào thiên phóng sự.Hỏi anh rồi tôi sẽ xin phép mà phỏng vấn luôn cô Bạch Yến nữa đặng tôi biết coi,tại sao cô với bà Huyện biết anh Tất Đắc dùng chước điếm đàng giả danh Bác vật mà đào mỏ,nhưng bà với cô cũng vẫn còn yêu ảnh,tại sao ảnh viết thơ nói dứt khoát mà từ hôn,nhưng cô cũng vẫn nong nã tìm kiếm,mà tìm không được,cô còn cương quyết chờ đợi mặc dầu anh Võ Lộ với anh Tự Cao có cho biết anh Tất Đắc nói đến chết anh cũng không trở về Sài gòn nữa,tại sao hồi trước bà Huyện không chịu cho anh lên Lèo,mà bây giờ bà lại bằng lòng hco anh đi ra vùng rừng núi Trung phần Việt nam và cô Bạch Yến đòi đi theo bà cũng không cấm cản.Đó là những điểm tôi sẽ cậy cô Bạch Yến nói cho tôi biên nữa.Phải có hai bài phỏng vấn do những đương sự nói ngay cho tôi chép thì thiên phóng sự của tôi mới có giá trị tốt đẹp.
Tất Đắc nói:
-Tôi về tới tôi ghé thăm bà gia tôi với em Bạch Yến một chút rồi tôi muốn xin đi Cầu kho thăm chị Đốc học và trở lên Thái bình thăm hai anh bạn tôi.Còn bề ăn ở tôi cần phải có chỗ ở yên mà làm việc liền.Tôi tính hoặc về Thái bình mà ở nữanhoặc xin với chị Đốc mà ở đậu đỡ ít ngày.Bà gia tôi không cho,bà nói đi máy bay mấy ngày đã mệt tôi cần ở đó mà nghĩ ít giờ.Bà sai người xuống rước chị Đốc lên đặng chị em mừng nhau.Ăn cơm trưa rồi chị Đốc về trước mà lo dọn tiệc trà.Tôi nghỉ đến 3 giờ rồi hai đứa tôi kêu xe lô đi xuống chợ Thái bình,rước hai bạn tôi xuống đây hội hiệp với nhau cho vui.Đi dọc đường em Bạch Yến may gặp anh Thứ Tiên nên ngừng mời anh đi luôn.Còn bề ăn ở thì bà gia tôi dạy như vầy,nếu tôi cần làm việc liền thì nhà ở trên Tân định rộng rãi lại yên tịnh.Tôi nên ở luôn trên đó mà làm việc,có người lo áo quần cơm nước cho.Bà để riêng cho tôi một cái phòng êm lắm.Đã biết vợ chồng chưa cưới mà ở chung một nhà thì trái mắt thiên hạ.Nhưng mình sống cho mình chớ không phải sống cho thiên hạ.Huống chi bà gia tôi đã biết tâm chí tôi nên bà không ái ngại đâu mà lo.Rồi đây hai đứa tôi phải rước bà mai trở lên Tân định ăn cơm với bà gia tôi và vài người trong thân tộc đặng bàn tính lễ cưới cho xong.Mới về tới công việc của tôi cón bận rộn lắm.Sáng mai tôi phải đi lãnh hành lý và giấy tờ.
Buổi chiều tôi phải tiếp xúc với những nhà chức trách có thẩm quyền về ngành khai thác hầm mỏ đặng lãnh hồ sơ về nhà mà nghiên cứu.Vậy tôi sẳn lòng để cho anh Thứ Tiên phỏng vấn tôi,nhưng tôi xin anh chờ vài bữa cho tôi rảnh và anh lên Tân Định lúc ban đêm tôi mới có thì giờ mà tiếp chuyện với anh được.
Bạch Yến nói:
-Em cũng vui lòng để cho anh Thứ Tiên phỏng vấn.Hễ anh hỏi xong anh Tất Đắc rồi,anh muốn hỏi em điều chi em sẽnói ngay cho anh biên,ý em thể nào em sẽ nói y cho anh viết,em không giấu giếm chi hết.
Thứ Tiên cám ơn và hẹn trong 3 ngày nữa buổi tối cậu sẽ bắt đầu lên Tân Định mà phỏng vấn.
Tiệc trà đã mãn.Cuộc vui tái hội cũng đã vừa rồi.Trời sẫm tối,đèn điện ngoài đường đều bựt cháy.Thứ Tiên nói ngày nay đi mệt mỏi nên cáo từ về trước.Tất Đắc mời Võ Lộ với Tự Cao chờ cô Cẩm Hương sửa soạn đặng sẵn có xe hơi đưa hai bạn về chợ Thái Bình rồi xe sẽ rẽ về Tân Định.
Thứ Tiên, suy nghĩ mà viết trước mấy câu hỏi sẵn,rồi cách ba đêm sau cậu mới lên phỏng vấn Tất Đắc với Bạch Yến mà biên,hỏi riêng từng người và biên y theo lời đáp,không sửa đổi một câu hoặc một chữ nào hết.
(hết chương ba)

(tiếp theo)

CHƯƠNG BỐN : LỜI ĐÁP CỦA TẤT ĐẮC
HỎI:Năm trước vì dạo nhà bối rối,cha mẹ khuất hét,bạc tiền không có ,cái mộng học đặng lập thân của anh phải tan vỡ.Anh thất chí không muốn làm việc chi hết,thà thả trôi tấm thân vất vả theo phong trần cho qua ngày,chớ không chịu làm tay sai cho những kẻ không xứng đáng.May gặp bà Huyện giàu sang mà có một ái nữ bà đem lòng quí trọng anh,lại cô Bạch Yến không phải xấu xa hay hư hèn gì,cô cũng thương yêu anh nữa.Anh vào nhà đó,anh cưới vợ đó,với học thức đủ dùng và với tính tính khéo xử của anh,chắc chắn anh khỏi lo gì hết,mà thân anh cũng được sung sướng trọn đời.Tại sao gần ngày cưới vợ,lễ cưới người ta lo cho anh hết,mà anh lại viết thơ từ hôn rồi trốn đi mất biệt?
ĐÁP:Tại tôi cầu vui,tôi nghe lờ chị Cẩm Hương khuyến dụ,tôi giả danh Bác vật hầm mỏ.Chừng tôi được biết rõ nhà bà Huyện rồi,biết bà là người chơ chất đúng đắn thành thiệt yêu quí tôi,lại biết em Bạch Yến thiệt thà trogn sạch tha thiết trìu mến tôi nên tôi hồi tâm tội bất nhẫn,tôi ăn năn cái tội giả dối mà gạt người,bởi vậy tôi phải từ hôn mà trốn lánh cho khỏi hổ,chớ có chi đâu.
HỎI:Bà Huyen với cô Bạch Yến đều ép buộc anh đừng lên Lèo mà tìm hầm mỏ,nếu anh cưới vợ rồi anh húng hính ở nhà,anh cứ nói tại bà mẹ vợ không muốn cho anh đi làm việc mà phải tuông rừng leo núi cực khổ tấm thân,thì ai biết anh Bác vật thiệt hay Bác vật giả gì đâu mà anh hổ thẹn?
ĐÁP:Mình là người có giáo dục,nếu mình gian xảo giả dối mình hổ với lương tâm của mình thì chịu không nổi rồi,đợi tới người ta vạch mặt mà chê cười khinh rẻ thì còn gì mà kể.Huống chi em Bạch Yến khêu gợi làm lửa tình phừng dậy trong lòng tôi nữa.Tôi nói chuyện với em lần chót tại nhà chị Cẩm Hương,tôi có hỏi thử em vậy chớ em yêu tôi có phải tại chức Bác vật hay không.Ví như tôi là một người vô gia trụ,vô nghiệp nghệ,không phải Bác vật gí hết,thì em yêu tôi hay không.Em trả lời em thương anh Tất Đắc chớ không thèm kể anh Tất Đắc nào hết.Một câu trả lời đó đủ cho tôi phải bỏ đất Sàigòn mà trốn đi mất.Vì tôi yêu quí em Bạch Yến,tôi đem giả dối của tôi mà đáp với thành thiệt của em,thì tôi hổ thẹn quá,phải từ hôn chớ không thể làm chồng em được.Khi em Bạch Yến về rồi tôi cò than thở nỗi lòng của tôi đối với chị Cẩm Hương.Chị không hiểu đầu óc của tôi,bởi vậy tọi phải viết thơ ngay cho em Bạch Yến mà từ biệt.
HỎI:Ra đi anh có nói cho anh Võ Lộ với anh Tự Cao biết tại cớ nào mà anh phải bỏ đất Sài gòn và có nói anh đi đâu hay không?
ĐÁP:Không.Nói ra chắc hai ảnh cũng không hiểu nổi lòng của tôi,chẳng khác nào chị Cẩm Hương ,mà còn sợ hai ảnh đem chủ nghĩa ra mà lý luận dông dài làm nhọc lòng thêm nữa chớ ích gì,lại tôi quyết bỏ biệt đất Sài gòn đến chết cũng không trở về đó nữa,thì nói cho hai ảnh biết làm chi.Tôi đã tính lánh em Bạch Yến nếu nói đi chỗ nào cho người ta biết té ra tôi muốn cho em Bạch yến hỏi thăm rồi đi theo đặng yêu cầu tôi trở về hay sao.
HỎI:Rồi anh đi tỉnh nào mà tôi tìm không ra?
ĐÁP:Khi ở trong kêu xích lô chở hoa ly ra đi,thì tôi quyết tránh Sài gòn chớ thiệt tôi chưa tính coi phải đi đâu,bởi vậy ra tới bến xe đó tôi bước xuống xe mấy anh lơ bắt mối áp lại giành xáxh hoa ly và hỏi tôi đi đâu.Tôi năm& chặt hoa ly không cho lấy và nói chưa biết đi đâu.Mấy ảnh ngơ ngáo ngó nhau mà cười,bộ họ tưởng tôi khùng.
Tôi mới xáxg hoa ly lại quán mà ngồi,biểu anh bán quán làm cho tôi ly cà phê nóng,tính ngồi uống đặng quyết định phương hướng.Trước hết trí tôi nghĩ mãi xuất dương đi ra ngoại quốc,có cách đó mới khỏi sợ gặp Bạch Yến.Lại vùi thân nơi cảnh lạ quê người,dầu vất vả cũng không ai biết.Ngặt trong lúc không có tới ba trăm đồng bạc,làm sao mà xuất dương đi xa.Đi mấy tỉnh chung quanh Sài gòn thì gần quá,té ra còn giả dối nữa,giả trốn đặng người ta kiếm đem về hay sao.Tôi biết Bạch Yến giận thế nào em cũng tiền bạc bộn với tôi có lẽ nào chị chịu bỏ.Long Xuyên là chỗ cha mẹ tôi ở hồi trước,ở đến mười mấy năm nên tôi có quen biết nhiều người.Ngặt chị cẩm Hương biết gốc gác tôi ở đó,thế nào chị cũng xuống đó mà tìm kiếm trước hết,thì làm sao mà ẩn giúp cho yên được.Hơn nữa nhơn tình dầu ở xứ nào cũng vậy hễ giàu sang thì người ta ân cần bợ đỡ,còn nghèo hèn thì người ta bỉ bạc khinh khi.Chớ chi tôi về cố hương mà trong túi có bạc muôn ngồi xe huê kỳ lộng lẫy,có kẻ hầu người hạ rần rần thì vui lắm,chớ về xứ mà lang thang kiếm chỗ trốn tránh như kẻ phạm tội thì ai thèm chứa,ai vị tình;Nghĩ tới tình cảnh đó thì tôi lạnh ngắt trong lòng ,đầu óc mới sanh chán nản.Trong lúc ấy có một hành khách vô quán thấy có vài anh sớp phơ đương ăn hủ tiếu,người mới hỏi thăm bến xe đi Nam Vang ở chỗ nào.Một anh sớp phơ nói tại Chợ lớn mới.Tôi chiếp trong bụng muốn đi Nam Vang,vì xứ Cao Miên bấy giờ cũng là ngoại quốc,tiền xe lên đó không tốn hao bao nhiêu đường sá cách trở ít ai đi,lại người việt kiều cứ ở đó không ai biết gốc gác tôi,chớ trở về Long Xuyên mà lang bang thì tôi gieo tiếng không tốt cho vong linh của cha mẹ tôi,thiệt chắc tôi phải đau đớn lắm.Tôi bèn làm quen với người hành khách đó,hỏi ra mới biết người là chủ tiệm Tân Việt bán hàng vải tại chợ Mỹ Tho,người lên Nam Vang dọ giá lãnh đặng mua sỉ đem về mà bán.Tôi bèn hiệp với người ra đại lộ Trần Hưng Đạo đón xe lô vô Chợ lớn mới,rồi lên xe đờ đi Nam Vang với nhau.Đi dọc đường chủ tiệm Tân Việt hỏi tôi lên Nam Vang chơi hay có việc chi.Tôi cũng còn phải giả dối nữa.Tôi n&oi tôi thất nghiệp,ở Sài gòn xin không được sở làm,nên lên Nam Vang kiếm chỗ dạy học riêng,đặng có cơm mà nuôi sống.Nguời nghe tôi nói thất nghiệp thì đem lòng thương tôi,nên mời tôi nếu lên tới mà kiếm chưa được chỗ ngụ thì ở chung một phòng trong khách sạn với người đặng anh em có bạn cho vui.Người lại nói người phải ở cả tuần đặng quan sát coi có thứ gì mua về bán được thì người mua rồi chở tàu đem về mà bán.Xe chạy vo vo gió phất mát mát,tôi ngồi nhắm mắt lim dim,nghĩ cảnh đời mà cười thầm.Giả dối thì được lòng mọi người hèn hci thiên hạ mới đu anhau mà giả dối.Lên tới Nam Vang,chủ tiệmTân Việt cứ theo nài nỉ,nên tôi phải theo người lại khách sạn ở chung một phòng với người.Bữa đầu anh em dắt nhau đi chơi cho biết đường sá.Đến bữa cơm thì kiếm tiệm mà ăn;Ăn ướng thứ gì người cũng giành trả tiền,cương quyết không chịu đẻ tôi trả,người nói tôi thất nghiệp mà đãi khách nỗi gì,chớ người đi mua bán đi sanh lợi,tự nhiên phải tốn sở phí.Người khuyên tôi đừng ái ngại chi hết.Bữa sau hai anh em tôi làm quen với một người Việt có tiệm buôn bán tại chợ Nam Vang.
Người ấy lãnh dắt bạn tôi đi dọ giá hàng,tôi khỏi theo nữa.Tôi thả đi chơi một mình,kiếm xem mấy xóm Việt kiều,chiều mát ra cầu tàu ngồi ngó sông lớn.Nhằm mùa nước nổi nên giọt nước đổ xuống cuồn cuộn,mặt nước tràn trề gần tới lề đường;Người trí thảnh htơi được thưởng thức quang cảnh như vầy chắc ai cũng vui lắm.Hồi nhỏ tôi ở Long xuyên tôi ưa nước nổi,bởi vậy ngồi ngó mong tôi cảm xúc vô cùng.Tôi nhớ khoảng đời dĩ vãng thì tôi phơi phới trong lòng,mà rồi nhớ tới cha mẹ thì tôi ứa nước mắt.Nghĩ dĩ vãng đã bâng khuâng,mà nhìn hiện tại lại thêm bứt rứt khó chịu.Tôi biết hiện nay ở dưới Sài gòn có hai người phiền tôi lung lắm.Một là chị Cẩm Hương bị tôi gạt làm cho chị tốn hao gần bạc ngàn,hai là cô Bạch Yến bị tôi dứt tình yêu làm cho cô đổi thương ra giận.Nhưng chị Cẩm Hương có tiền dư nhiều dầu mất một ngàn không dến ổi chị khổ.Còn Bạch Yến có giận thì torng một thời gian rồi em sẽ quên mà lấy chồng khác.Người có địa vị như em thiếu gì kẻ muốn cưới mà lo ế chồng.Mà nghĩ tới Bạch Yến có chồng khác,thì torng lòng tôi nao nao khó chịu.Tôi nhớ gặp nhau lần chót,Bạch Yến nói em yêu Tất Đắc chớ em không kể Bác vật,thì tôi chảy nước mắt ròng ròng;Tôi muốn xáxg hoa ly trở về tỏ thiệt nỗi lòng của tôi cho bà Huyện nghe,rồi tôi xin bà tha hết tội lỗi mà cho tôi cưới Bạch Yến đặng cho tôi hết đau khổ vì tôi đã yêu Bạch Yến lắm rồi,nếu xa em thì tôi không thể nào vui mà sống được.Nhưng mà tối tôi nằm im lìm mà suy nghĩ lại.Tôi tự hỏi trong trí vậy chớ bà Huyện tử tế mà bà đành quên cái tội giả dối đặng gả con cho thằng điếm hay sao?Bạch Yến thương yêu đến hiến thân cho bợm bải lận sao?Không chắc.Tôi đã thú thiệt tội lỗi rồi,bây giờ tôi ló mặt về ,người ta xô tôi ra đường chớ ai cho vô nhà mà mong tha lỗi.Nghĩ tới tình cảnh ấy tôi càng buồn hơn nữa.Tấn thối lưỡng nan.Tôi ăn năn sự tôi dại nên gởi thơ mà từ hôn.Tôi khóc ngay.
HỎI:Lỡ giả dối bây giờ thiệt Bạch Yến yêu anh mà cũng thiệt anh yêu Bạch Yến nữa,hai đàng thành htiệt thiết tha yêu nhau đắm đuối mà bị cái thầy Bác vật ma nó nằm cản ngang không cho phối hiệp với nhau được,dầu vẹt nó qua một bên mà phối hiệp,anh cứ ngó thấy nó đó hoài,thì anh cũng không được hưởng hạnh phúc hoàn toàn;Nghĩ tới trường hợp đó anh bực tức.Vậy mà có giờ phút nào anh nản chí thất tình đến muốn quyên sinh cho hết đau khổ hay không?
ĐÁP:Không,không.Thất trí thất tình mà tự tử đó là thói quen của đám đàn bà non trí,hoặc của hạng đàn ông thiếu học.Con người nuôi trí dõng đầy đủ,rèn tâm chí vững vàng,gặp giông gió không lung lay,thấy hoạn nạn không sợ sệt,dầu còn một tấc hơi cũng tranh đấu,dâù té quị cũng đứng dậy mà cười rồi lấy hơi sức lại mà tranh đấu nữa,chớ có biết sợ đâu nên cậy cái chết để khỏa lấp thất bại hay là che đậy tội lỗi.Nếu tôi biết nhìn nhận tội giả dối của tôi,thì tôi phải sống mà đền cái tội ấy cho xong chớ.Nếu tôi thành htiệt yêu Bạch Yến thì tôi phải sống mà vui với tình yêu ấy chớ chết đâu cho uổng.Nếu tội giả dối ngăn cản không cho phối hiệp làm vợ chồng,thì tôi tưởng hình dung,tôi nhớ giọng nói,tôi vui với tình yêu trong giấc mộng cũng được,có cần gì phải chung chăn gối mới gọi là yêu.Cái yêu ôm ấp là cái yêu thường tình,cái yêu tinh thần mới là cái yêu của tính cao thượng,cái yêu đó mới bền dai,mới quí giá,mới đáng phụng sự.

(tiếp theo)
HỎI:Nếu vậy thì anh cũng thờ một chủ nghĩa với tôi,nên anh mới biết nạng cao Ái tình.Mà không được thương theo thường tình thì anh yêu theo tình cao thượng,thoảng như cô Bạch Yến phiền anh cô lây chồng khác thì anh làm sao?
ĐÁP:Nếu em Bạch Yến giận mà lấy chồng khác thì tình yêu của em tầm thường quá,có quí giá gì đâu mà đáng kể.Tôi đã co viết trong bức thư từ hôn và cáo biệt,tôi mong ước em quên tôi mà lấy chồng khác.Chỉ có cách đó mới phá tan ái tình của tôi được.Mà bao giờ tôi không hay em cải giá,thì ái tình của tôi nó còn triều triệu trong lòng hoài,trí tôi tưởng nhớ em không có gì cản được,mà sự tưởng nhớ đó không tội lỗi,bởi vậy tôi không lo.Tôi chỉ lo sợ có một điều là sợ em non trí,mà em không giận em bỏ tôi đặng lấy chồng khác,em lại dùng độc dược mà quyên sinh như nhiều cô gái khác cái đó mới gieo đau khổ cho tôi mãn đời,hễ tưởng nhớ thì than khóc,chớ không phải vui sướng.
HỎI:Rồi tại sao anh qua đất Pháp mà học tiếp?Anh làm sao có tiền bạc mà đi?
ĐÁP:Đó là việc tình cờ.Có lẽ vì tôi có duyên nợ với em Bạch Yến nên trời không cho em lấy chồng khác mà cũng không xui khiến em tự tử,rồi Trời sắp đặt mà đổi cái giả dối của tôi ra thiệt sự đặng tôi hết hổ thẹn mà trốn tránh người yêu của tôi nữa.Chuyện nầy có tách cách ly kỳ như tiểu thuyết.Để tôi thuật hết cho anh biên.Tôi ở khách sạn với ông chủ tiện Tân Việt được ba bữa.Qua ngày thứ ba ông bạn ăn cơm chiều với tôi rồi ông than đi xem xưởng dệt lãnh cả ngày mệt mỏi nên ông tính đi nghỉ sớm đặng sang bữa sau người ta đưa ông đi xem hải khẩu đương tổ chức tại Vũng Som.Ở Nam Vang cũng như ở mấy tỉnh miền Hậu Giang ta gọi là nực nước,khó ngủ lắm.Tôi mới để cho ông bạn tôi nghỉ,tôi bận áo ra cầu tàu ngồi đặng có gió mát một chút.Đã có vài người ra ngồi đó trước rồi.Tôi ngồi ngó trời ngó nước mà suy nghĩ việc tôi đã làm.Tôi nhớ cụ Lão Tử có dạy rằng mọi việc trong đời đều do Tạo hoá sắp đặt sẵn hết.Mỗi việc đều biến chuyển tự nhiên theo định luật của nó,chẳng khác nào quồng máy Tự động nó quay tự nhiên,chẳng cần phải ai xô đẩy.Nếu con người làm khôn mó tay vào mà chế sửa thì tách cách thiên nhiên sai lạc,quồng máy quay bậy rồi công việc hư hỏng.Đó là học thuyết "vô vi "của Lão Tử,tôi lấy đó làm chủ nghĩa mà có người không hiểu họ tưởng tôi không làm gì hết,rồi họ cho tôi biếng nhác không chịu cần lao.Vô vi là không nên làm sai cãi thiên nhiên,chớ cái gì cũng phải làm,nhưng phải làm hồi việc còn nhỏ,còn dễ,chớ việc đã lớn,đã khó,rồi lại mó tay vào mà làm thì tự nhiên phải thất bại.Nếu tôi có duyên nợ với em Bạch Yến tôi để tự nhiên cho tình yêu cầu kết,tôi đừng dùng chước giả dối mà khuyến dụ thì sớm muộn gì Bạch Yến cũng sẽ là người vợ thân yêu của tôi,mà tôi khỏi hổ thẹn như vầy.Tại tôi ham vui quên lửng lời của cụ Lão Tử dạy,mó tay vào guồng máy thiên nhiên,nên việc hư hỏng mà còn đổ nợ lung tung,nợ tôi gạt chị Cẩm Hương mà làm cho chị tốn hao lại mang tiếng.Mà nợ tiền bạc có lẽ một ngày kia tôi đắc lộ tôi sẽ trả được,dầu không trả chị cũng không đói khát gì.Khó là khó mối nợ tình tôi gây ra với em Bạch Yến,tôi không biết làm sao mà trả được.Tôi đương thả trí bình bồng mà nghĩ ngợi,thình lình có một bà ngồi hứng gió chung một băng với tôi,song ngồi đầu kia,bà cất tiếng hỏi tôi ở xóm nào và làm việc sở nào.
Tôi day lại,nhờ mấy ngọn đèn trên cầu tàu cháy sáng,nên tôi thấy bà mặc đồ đen,tai đeo đôi bông xoàn nhấp nhoáng,tuổi lối 45 hoặc 50,lại có một cậu trai mặc quần sọt xám,áo sơ mi xanh,cỡ 15 hoặc 16 tuổi,ngồi một bên.Tôi trả lời với bà rằng tôi không phải ở đây.Tôi ở Sài gòn lên đây kiếm sở xin làm hoặc dạy học,ngặt chưa quen với ai,nên không biết chỗ nào cần dùng người giúp việc mà xin.Bà hỏi tôi lên bao giờ,ngụ tại nhà ai và có đem vợ con hay không.Tôi nói tôi lên đã được 3 bữa rồi,tôi mướn phòng ở khách sạn một mình,vì tôi chưa có vợ con chi hết.Bà vui vẻ nói chuyện với tôi một chút thì tôi biết bà là goá phụ,cha mẹ gốc ở Hà tiên lên đây buôn bán làm ăn,sanh bà tại đây.Bà chỉ có một người con.Con trai lớn của bà đã co vợ có con,hiện đương quản lý hãng xuất nhập cảng của chồng bà để lại tại chợ Nam Vang.Đưá con gái thì bà đã gả lấy chồng thuộc con nhà phú thương ở trogn Bắt Tâm Băng.Hiện giờ bà ở trong một biệt thự,bà mua năm trước ngang xóm Chui chàn Hoa,mà ở cho thanh tịnh với đứa con trai út đi chơi với bà đó.Bà nghe tôi kiếm chỗ dạy học coi bộ bà mừng.Bà hỏi tôi học lực tới bực nào.Tôi nòi tôi đã có bằng tú tài kỳ nhứt ở bên xứ Pháp và chưa kịp thi kỳ nhì thì cha mất nên tôi phải bỏ mà về ,rồi kế mẹ tôi mất nữa nên tôi phải bỏ luôn.Bà suy nghĩ một chút rồi bà nói bà có hãng xuất nhập cảng để cho con trai lớn bà coi,mà nó biết chữ việt và nói tiếng thổ giỏi,song không biết chữ Pháp và chữ Anh nên giao dịch nhiều khi bất tiện.Con bà thường nói phải cho thằng em nó học chữ Anh chữ Pháp rành đặng sau anh em chung nhau mà mở rộng ngành xuất nhập cảng mới có lợi lớn.Vì vâỵ nên bà cho con út của bà tên Khai 15 tuổi,học trường trung học Nam Vang năm nầy đương ngồi lớp tư.Vì nghe tôi muốn kiếm chỗ dạy học bà muốn rước tôi về nuôi đặng ban đêm và chúa nhựt dạy riêng cậu Khai học cho mau tinh tấn,chớ nhà trường không đủ Giáo sư nên sự dạy dỗ không được cần mẫn lắm.Tôi đương kiếm nơi nương náu cho qua ngày,nghe bà nói như vậy tự nhiên tôi mừng nên tôi chịu liền.Ba mới mời tôi lên xe đặng bà đem về cho tôi biết nhà bà rồi sẽ tính.Tôi theo mẹ con bà vô mé sông thì có chiếc xe hơi lộng lẫy đậu đó mà chờ bà.Bà mòi tôi lên xe rồi dạy sốp phơ,người htổ,chạy vô hãng.Xe ngừng bà dắt tôi vô hãng chiếm hai căn lầu trước có gắn bảng hiệu:
THIỆN CHÍ
Xuất nhập cảng

Bà giới thiệu tôi với con trai lớn của bà là chủ hảng,tên Hai Quảng tuổi lối 25-26,vui vẻ bặt thiệp.Cậu Hai Quảng nghe mẹ nói tôi có ở học bên Pháp năm sau năm,đậu bằng Tú tài nên tính cậy tôi về ở đặng dạy riêng Khain thì cậu bằng lòng lắm.Cậu lại tính như vầy:ban ngày Khai mắc tới trường mà học,tôi rảnh rang thì giúp cho hãng.Nếu có thơ từ bằng chữ Pháp thì cắt nghĩa cho cậu với nhơn viên trong hãng hiểu.Sớm mơi xe hơi đưa Khai đi học thì tôi theo xe ra hãng ở chơi,như có giấy tờ thì coi giùm.Trưa xe rước Khai thì tôi mà về ;Buổi chiều tôi ở trong nhà mà nghỉ.Nếu có thơ từ chi gấp thì sẽ cho xe vô rước tôi hoạc sai người đem vô cho tôi coi.Cậu Hai Quảng hỏi tôi vừa dạy em cậu học vừa giúp cho hãng như vậy tôi muốn số lương tháng bao nhiêu.Tôi khiêm nhượng nói rằng tôi là người mồ côi lưu lạc đương kiếm chỗ an toàn mà dung thân.Tôi khôn gbiết uống rượu,không biết hút thuốc,cũng không ham vui chơi.Bởi vậy bà với cậu nếu tin cậy mà xin tôi giúp thì miễn bao cơm nước áo quần cho tôi no ấm thì đủ,còn lương bổng thì trả bao nhiêu cũng được,tôi không có vợ có con,lại không phải việc mua bán nên tôi đòi hay chê ít mà ngại.Mẹ con cậu nghe tôi nói dễ dãi như vậy thì rất vui lòng,nên nói mẹ con cậu làm ăn lớn biết công ơn của người giúp sức,bà khuyên tôi yên lòng mà phụ giúp,mẹ con bà biết xử phải quấy chớ không phải hạng bạc ơn bội nghĩa đâu.Rồi đó bà chở tôi về biệt thự cho biét chỗ bà ở đặng sáng bữa sau đem hành lý vô liền.
Bà chủ nhà cùng cậu Khai đưa tôi đi xem hết các phòng trong biệt thự,tới cái phòng lớn,chỗ Khai ngủ,bà nói sáng bữa sau bà sẽ dọn dẹp lại mà để hai cái giường,hai cái tủ,một bàn viết cho thầy trò ở chung đặng thầy dạy trò học cho tiện.Chung quanh biệt thự có cây mát mẻ,phía trước có đường lộ nằm dọc theo mé rạch lớn,đứng ngoài cửa thấy sông Cửu Long.Ấy là một chỗ ở dưỡng nhàn dưỡng trí êm ấm thần tiên không có chỗ chê được.
Tôi nghĩ Trời thương tôi lắm nên mới sắp đặt có người hảo tâm cứu vớt tôi và có chỗ an ổn cho tôi nương náu.Tôi cám ơn bà chủ và xin phép vô khách sạn thâu xếp hành lý rồi bữa sau tôi sẽ vô mà ở.Bà biểu sốp phơ đem xe ra đưa tôi cho biết chỗ ngụ.Bà dặn tôi bữa sau cứ ở khách sạn mà chờ,xe đưa Khai đi học rồi sẽ trở lại đó rước tôi.
Đi về dọc đường tôi hỏi anh sốp phơ tôi mới biết bà chủ nầy là Ba Hoà,người Việt giàu nhứt nhì ở đất Chùa Tháp,bà nhơn đức,tử tế,rộng rãi,biết thương kẻ thất thời suy sụp.
Về tới khách sạn tôi thuật chuyện gặp gỡ may mắn của tôi cho ông chủ tiệm Tân Việt nghe đặng sáng bữa sau tôi từ biệt ông.Ông mừng giùm cho tôi có chỗ dung thân.Ông tỏ ý muốn giúp tôi một số tiền để ăn xài cho tới cuối tháng rồi mới lãnh lương.Tôi cám ơn thạnh tình của ông và nói tôi còn tiền đủ dùng,hổm nay tôi làm hao tốn của ông nhiều rồi,tôi không dám thọ ơn thêm nữa.
Thế là từ đó đã an thân rồi.Tôi quyết để cho guồng máy thiên nhiên tự động,tôi lo làm phận sự của tôi cho vuông tròn mà thôi,không dám mó tay mà chế sửa gì nữa.
Vô ở hồi sớm mai thì tôi bắt đầu dạy cậu Khai học liền.
Tôi sắp đặt chương trình làm việc.Buổi sớm mai tôi theo xe ra hãng Thiện Chí mà coi chừng cho nhơn viên làm sổ sách và nếu có thơ từ chữ Pháp thì tôi viết hoặc đọc cho cậu Hai Quảng.Buổi chiều tôi soạn bài vở để dạy cậu Khai.Bữa nào trời tốt cậu Khai đi học về tôi dắt cậu đi bộ chơi đặng giải trí.Sáu giờ rưỡi về ăn cơm.Bảy giờ cắt nghĩa bài của trường ra cho cậu hiểu và chỉ cách cho cậu làm rồi tiếp dạy bài riêng của tôi thêm nữa cho tới 9 giờ sẽ để cho cậu nghỉ.
(còn tiếp)

(tiếp theo)

Đêm đầu thì bà Ba Hòa đưa cho tôi 200 đồng bạc,biểu tôi cất để muốn mua vật chi thì sẳn có tiền mà mua.Tôi nói tôi còn tiền tôi không chịu thâu nhận.Bà nài ép quá tôi không dám từ chối nữa.
Cách ít bữa sau ông bạn của tôi là chủ tiệm Tân Việt lại hãng Thiện Chí kiếm tôi mà từ giã đặng về Mỹ Tho.Tôi giới thiệu ông với cậu Hai Quảng chủ hãng.Hai đàng nói chuyện buôn bán với nhau,rồi thỏa thuận cùng nhau trao đổi hàng hóa,như Mỹ Tho thì cần phải có cá khô,đậu khấu,tiêu sọ,hàng lụa Nam Vang,còn Nam Vang cần dùng muối hột,chén dĩa,lu mái của Nam Việt thì hỏi nhau mà chịu giá.
Vì mỗi buổi chiều tôi thuờng đi chơi với cậu Khai,khi đi xe khi đi bộ,nên trong vài tuần những người giàu có ở trong vùng họ hay bà Ba Hòa nuôi tôi trong nhà đặng dạy riêng con bà lúc ban đêm.Ông Lái Hiền người Việt với ông KIm Sung người Thổ làm quan trong Hoàng cung,cả hai đều giàu có ở gần đó và có con học một lớp với Khai,hai ông đến cậy bà Ba Hòa nói với tôi dạy luôn giùm con của hai ông đồng một tuổi với Khai,con ông Hiền tên Lương,còn con ông Kim Sung tên Kim Yum.Bà Ba chịu cho tôi dạy giúp thì tôi dạy luôn 3 trò cũng như một nên không có gì mà từ chối.Bà ba nói mỗi tháng bà đền ơn cho tôi 200.Hai ông kia hứa sẽ làm y như bà và lãnh chịu quần áo cho tôi bận.
Tôi ở đây trong 3 tháng bà Ba Hòa yêu tôi cũng như em cháu ruột thịt trong nhà,cậu Hai Quảng nhờ có tôi nên cậu mua bán mạnh mẽ dễ dàng,còn 3 em nhỏ nhờ tôi dạy riêng nên trong lớp 3 em vượt lên học giỏi hơn chúng bạn hết thảy.Tôi cứ cặm cụi làm phận sự,ban đêm nằm tưởng nhớ tới Bạch Yến đặng may có gặp em trong giấc mộng vậy thôi,tôi để cho thời gian trôi chảy tự do,mà cũng để cho máy thiên nhiên mặc dầu tự động,tôi không muốn toan tính hay sửa đổi gì hết.Thế mà mọi người ở gần ai cũng vui lòng nên ai cũng yêu quí tôi,nên người chăm nom lo cho tôi mặc đàng hoàng.Còn người xa tôi không hiểu họ thương ghét lẽ nào,chỉ thầm vái cho người ta quên cái thói điếm đàng giả dối của tôi lầm lỗi.
Qua năm sau phong trào quốc gia độc lập tiến triển khắp trong nước Cao Miên.Những người Thổ có cơm tiền đều đua nhau cho con trai xuất dương du học đặng un đúc tài nghề mà giúp nước.Phần nhiều thì qua nước Pháp đã quen biết rồi.Ba cậu nhỏ học trò của tôi rộn rực đòi đi,sợ lục đục học trong nước ngày sau thua sút chúng bạn về mặt tài trí.
Bà Ba Hòa thương lượng vói hai ông kia rồi cả ba người hiệp ý nhau mà cậy tôi dìu dắt ba cậu nhỏ qua Pháp ở chăm nom chỉ biểu cho chúng nó ăn học.Tiền ăn học của ba cậu nhỏ thì con của ai nấy chịu riêng.Còn tôi ăn ở mà dìu dắt trông nom thì mỗi người chịu cho tôi mỗi tháng một ngàn cộng chung là ba ngàn đồng bạc Cao Miên tính ra 30 chục ngàn quan tiền Pháp,tiền máy bay bận đi cũng như bận về thì ba người chung đậu mà chịu cho tôi.Mỗi năm bãi trường ba người cũng chung đậu số tiền mà gởi cho tôi đặng dắt ba cậu nhỏ đi nghĩ hè,hoặc đi du lịch.
Thiên cơ tự động biến chuyển qua thế nầy tôi cứ để cho nó quay luôn,tôi không dám thò tay mà chận lại.Vì vậy nên không tính trước mà tôi phải trở qua Paris với ba cậu Khai,Lương và Yum.Tôi mướn hai phòng ở với ba cậu,đem ba cậu vào trường Trung học mà học tiếp lớp ba,ban đêm tôi dạy ba cậu học riêng,ban ngày tôi rảnh tôi học toán Pháp.Cuối niên khóa đó ba cậu thi đậu bằng Trung học đệ nhất cấp hết cả ba.CHa mẹ vui lòng gởi tiềm thêm mà thưởng công tôi.Tôi cũng thi đậu Tú tài toàn phần về môn toán nữa.Cũng nhắm mắt mà để thiên cơ tự động,chừng khai trương tôi đem ba cậu nhỏ học lớp nhì.Còn tôi thì tôi thi đậu được học trường đại học về ngành khoáng sản,tôi nhờ tội cũ nên tôi nổ lực mà học hoặc may có trúng câu lọng giả thành chơn mà đổi Bác vật giả ra Bác vật thiệt hay chăng.
Thiệt nhờ có kinh nghiệm,tôi cứ lo nhiệm vụ không dám mó tay vào cái máy thiên nhiên của Tạo hóa nữa,bởi vậy ba năm sau ba học trò của tôi đều lấy được bằng Tú tài toàn phần cả ba.Còn tôi cũng lấy được bằng Bác vật hầm mỏ nên trở về đây.Ba trò của tôi đã lớn tuổi và lịch lãm đường đi nước bước rồi không cần tôi dìu dắt nữa.Lương với Yum thì ở luôn bên Pháp chờ khai trường vào trường đại học mà học tiếp.Còn Khai thì mẹ nhớ nên cậu về thăm mẹ vài tháng rồi gần khai trường cậu sẽ trở qua.Tới sân máy bay có mẹ với anh chực rước cậu đi luôn về Nam Vang tôi mới rẽ mà về đây.
HỎI:Trong lúc anh qua Pháp ở học mấy năm đó anh có gởi thơ cho cô Bạch Yến biết hay không?
ĐÁP:Không dám.Khi ra đi tôi chưa có Tú tài toàn phần,tôi đâu dám mong học trường khoáng sản được mà gởi thơ.Chừng được vào học trường ấy tôi cũng không dám mong chắc thi đậu Bác vật hầm mỏ mà khoe khoang.Tôi thất kinh một lần rồi,không dám lợi dụng chủ nghĩa "vô vi " nữa,để cho máy thiên nhiên tự động thế nào thì thế.
HỎI:Sao thi đậu bằng Bác vật rồi,anh không viết thơ cho cô Bạch Yến hoặc cho anh Võ Lộ hay Tự Cao mà hỏi thăm coi cô Bạch Yến đã lấy chồng khác hay không,mà về tới Sài gòn anh dám đi ngay vô nhà cô.
ĐÁP:Có hại gì đâu mà ngại việc đó.Vì trước kia tôi dối vớ bà Huyện và em Bạch Yến,bây giờ hết dối rồi,tôi phải ghé mà cho hay và xin tha lỗi cũ.Dầu em Bạch Yến có chồng tôi cũng được hép thăm em vậy chớ.
HỎI:Anh làm như vậy,anh không sợ cô Bạch Yến,nếu cô có chồng khác,thì cô buồn cô hổ thẹn hay sao?
ĐÁP:Tôi không có ác ý đến chọc cho em Bạch Yến buồn hay hổ thẹn đặng cười em.Tôi không có đầu óc tiểu nhơn như vậy được.Vì trước kia tôi yêu em quá,tôi mới ăn năn cái tội giả dối mà viết thơ từ hôn.Tôi tha thiết yêu cầu em quên tôi,giận tôi là thằng điếm mà lấy chồng khác,ưng người thẳng ngay trong sạch cho xứng với tình yêu nồng nhiệt của em.TRót mấy năm tôi thầm mong ước em có chồng khác đặng tôi dứt mối nợ tình.Tôi đã co nói tình yêu ôm ấp là tình yêu tầm thường,tình yêu tưởng nhớ là tình yêu cao thượng.Nếu tôi biết em đã có chồng khác thì tôi giữ tình yêu cao thượng càng quí,cần gì có bằng Bác vật thiệt rồi tôi còn lết tới với cái ý trêu bẹo đặng hoặc làm cho em thương tiếc hoặc phá cho em lỗi đạo cang thường của em.Sỡ dĩ tôi về tới tôi nhơn tiện đường tôi ghé nhà em trước hết mà thăm bà Huyện và em đặng tôi xin tha thứ tội giả dối trước của tôi,là vì tôi hay em Bạch Yến kiên tâm thủ tiết mà chờ tôi,em không lấy chồng khác.Tôi kính mến ái tình của em mà thâu ngắn thời giờ chờ đợi của em càng sớm càng hay.
HỎI:Té ra anh có dọ hỏi trước nên anh biết cô Bạch Yến chờ anh hay sao?
ĐÁP:Đó là việc tình cờ mà tôi biết chớ không phải tôi dọ hỏi.Số là lúc tôi gần thi ra trường,một bữa cậu Khai là học trò của tôi và ngụ chung một phòng với tôi cậu dắt về một người bạn hoc( chung một lớp với cậu mà tiến dẫn cho tôi bết.Cậu nói bạn cậu tên là Thường người Sàigòn,vì năm nay cậu qua Pháp học toán lại mà thi.Cậu Thường muốn cậy tôi dạy toán cho cậu ít bữa đặng cậu vào thi cho chắc ý;Tôi hỏi cậu Thường là con của ai,ở Sài gòn mà ở mé nào;Cậu Thường nói cậu là con ông Phán Qui ở Tân Định,cậu mới qua đây học tiếp lớp toán mấy tháng nay.
Tôi nhớ năm trước bữa làm lễ cầu thân tại nhà bà Huyện thì có đủ vợ chồng ông Phán Qui dự tiệc.Tôi hỏi thăm bà Huyện Hớn.Cậu Thường nói chuyện với tôi một hồi thì không cần phải hỏi tự nhiên tôi được biết con gái của bà Huyện đã hứa hôn rồi,nhưng chưa cưới mà người chồng lại từ hôn nên cô giận cô thề ở vậy mà nuôi mẹ,cô không thèm ưng ai nữa.Rõ ràng đó là cái máy thiên nhiên Tạo hóa sắp đặt cho nó quậy như vậy.Tôi để cho nó quay,tôi không dám đụng chạm tới nó nữa.
HỎI:Hôm nọ anh nói bằng Bác vật khoáng sản,rồi đây anh lên vùng cao nguyên Trung phần mà tìm mỏ.Cưới vợ rồi anh lại vui lòng mà đi và bà Huyện cũng bằng lòng mà để choa nh đi hay sao?
ĐÁP:Phụng sự quốc gia là một nghĩa vụ không ai được phép thối thoát.Dầu tùng quân làm binh nhì mà xông tên lướt đạn cũng không từ,chẳng luận mà đi tìm hầm mỏ để giúp cho nhà nước kiến thiết nền kinh tế.L0m việc chung cho nước có ai mà không vui lòng.
HỎI:Tôi hỏi đủ rồi.Tôi cám ơn anh.Khuya rồi để tôi về cho anh nghỉ.Buổi chiều mai sẽ trở lên mà phỏng vấn cô Bạch Yến.
(hết chương bốn )

(tiếp theo )

CHƯƠNG NĂM:LỜI ĐÁP CỦA BẠCH YẾN
HỎI:Tôi xin phép hỏi cô.Vậy chớ ngày cô Cẩm Hương làm mai yêu cầu bà Huyện gả cô cho anh Tất Đác cô với bà Huyện có tin chắc anh Tất Đắc là một vị Bác vật hầm mỏ hay không?
ĐÁP:Phải tin,chớ có lý gì mà nghỉ.
HỎI:Tại tin Bác vật thiệt nên bà Huyện mới chịu gả và cô mới chịu ưng phải không?
ĐÁP:Không phải vậy.Má em đã tính trước má em lựa người mồ côi có học thức đủ dùng,biết lễ nghĩa,có giáo dục,mà gả em đặng vợ chồng em hủ hỉ với má em,chớ không cần người giàu sang hay có bằng cấp lớn.Vì anh Tất Đắc đúng với mấy điều kiện má em mong ước nên má em chịu gả.Còn em nghe anh nói chuyện vui vẻ,nghĩ anh là con quan chắc có gia đình giáo dục,lại anh coÝ đi Tây,tự nhiên anh có học thức đủ dùng,nên em ưng.
HỎI:Tại đúng điều kiện như vậy nên cô ưng và nói chuyện đi lên Lèo mà kiếm hầm mỏ thì bà với cô điều cản.Sự cả, trở đó đủ chứng lòng dạ của bà với cô không màng chức Bác vật.NHƯNg mà khi được bức thơ từ hôn bà với cô hay Bác vật giả bà với cô có buồn có giận hay không?
ĐÁP:Nếu nói không buồn,không giận ,thì không đúng với sự thật.Cũng buồn cũng giận vậy chớ.
Nhưng má em buồn là vì anh Tất Đắc lỡ bày chuyện giả dối rồi tình yêu chớn chánh khiến cho anh ăn năn hổ thẹn sao anh không phân trần ngay với má em đặng má em hỉ xả cho.Còn em giận là vì gặp nhau mà nói chuyện lần chót tại nhà cô Đốc Cẩm Hương em đã có nói em yêu anh Tất Đắc chớ không phải yêu chức Bác vật ,tại sao anh không thú thiệt ngay với em,anh lại viết thơ từ hôn rồi bỏ trốn đi mất.
HỎI:Lúc tôi lãnh đi kiếm giùm anh Tất Đắc đặng khuyên ảnh trở về,cô có hy vọng ảnh sẽ tái hiệp với cô hay không?
ĐÁP:Ông có lòng tốt hăng hái đi kiếm giùm cho em,không lẽ em cản,nhưng em không có hy vọng cho lắm.Theo lời anh Võ Lộ với anh Tự Cao thì khi ra đi anh Tất Đắc có nói đến chết ảnh cũng không trở về Sài gòn.Hơn nữa,em đọc đi đọc lại bức thơ của ảnh nhiều lần em thuộc lòng,em cảm thấy ảnh mang một khối tình vừa nặng nề,vừa thành thiệt,nhưng vì ảnh có giáo dục đầy đủ ,bởi vậy liêm sỉ bắt buộc ảnh hổ thẹn,ảnh phải ôm lòng đau khổ dứt tình yêu đắm đuối mà đi.Con người biết vì liêm sỉ vì lương tâm,dám hy sinh tình yêu với tất cả vui sướng mà đi có lý nào chịu đi lẩn quản chung quanh đây cho người ta kiếm đem về mà mong.Em chắc anh đi xa,đi xa lắm.Nhưng nghe cô Đốc nói ảnh không có bạc tiền bao nhiêu,nên em không nghỉ ảnh xuất dương đi ra ngoại quốc được.Té ra ảnh lên Cao Miên cũng là ngoại quốc rồi trời khiến có nhiều người giúp đỡ ảnh nên ảnh qua Pháp mà học tiếp.Cái đó thiệt em không dè.
HỎI:Ảnh đã cương quyết không trở về.Ảnh lại yêu cầu có quên ảnh,giận ảnh mà lấy chồng khác.Cô cũng không dè trời khiến ảnh được trở qua Pháp học tiếp mà lấy cho được bằng Bác vật hầm mỏ chan&h thức,vậy mà sao cô quyết chờ ảnh mãn đời không thèm lấy chồng khác?
ĐÁP:Người ta nói đi ra biển lớn rồi coi mấy con sông hẹp quá.Đã quen xem mây trên núi Vu Sơn rồi thì những mây khác không có gì đẹp mà xem.Em đã nếm được mùi ái tình cao quí,em đã thấy được thái độ liêm sỉ viên mản rồi,em sá gì ái tình tầm thường,với thái độ thấp thỏi mà còn muốn lấy chồng khác.
HỎI:Vậy chớ không phải cô tin lời xâm của Lăng Ông Thượng với lời hai cô xáx bói,cả ba đều nói cô là duyên nợ của anh Tất Đắc,thế nào hai chàng cũng không phối hiệp tại vậy nên cô chờ ảnh hay sao?
ĐÁP:Đã biết bói xâm là việc thiêng liêng huyền bí,không ai dám tin chắc.Nhưng xâm đã nói như vậy,rồi hai cô xác ở cách xa nhau mà cũng nói ý một thế nữa,tự nhiên đức tín của em phải rugn động,dầu tâm hồn cứng cỏi cho mấy đi nữa cũng phải tin tưởng ít nhiều.Em thường nghe chuyện đời xưa có một bà từ mẫu sanh con là bực thánh hiền,em nhớ mày mạy không dám chắc có phải mẹ con cụ Mạnh Tử hay không.Ngày nọ bà từ mẩu ở nhà đương dệt lụa,còn con bà là bực hiền,không thể sát nhơ,bởi vậy bà không tin,,cứ tiếp tục dệt lụa,không thèm kể tới.Một lát nữa có người thứ nhì đến báo tin dữ như vậy nữa.Bà cũng không tin.Đến người thứ ba báo nữa đức tin của bà phải lay chuyển rúng động bà phải bỏ đi kiếm con.Té ra người ta muốn thí nghiệm đức tin của bà mẹ đối với con bà một vị thánh hiền,chớ không có gì hết.Rất đỗi bà mẹ của ông Á Thánh nghe ba người nói còn phải tin thay huống chi em là một gái thô tục lòng đương buồn rầu trông ngóng, là sao mà không tin cho được.
Nhưng không phải tại xâm với bói mà em không chịu lấy chồng khác,quyết thủ tiết mà chờ ảnh.Còn nhiều điểm khác nữa mách cho em biết không thế nào anh Tất Đắc quên em được.Không sớm thì muộn,dầu sao anh cũng trở về với em;Anh là người có học thức có gia giáo,nên anh nâng cao liêm sỉ,anh hổ thẹn dối gian.Mà đối vớ em,anh vừa mang một tình yêu nặng oằn,vừa cao vọi.Trong thơ anh nói: "Được kkề mặt đâu môi với em rồi thì lòng dạ sắt đá của qua nó đổi ngay lại lòng dạ đa cảm đa tình,nó khiến cho qua thương em,yêu em,mà cũng trọng em,không lấy gì mà ví cho vừa."...Anh lại nói "Thôi hạnh phúc trong đời của qua chỉ có mấy giờ đồng hồ hồi sớm mai đó mà thôi.Qua không dám tiếc,mà qua cũng xi em đừng tiếc "...Sau rốt anh nói :" Bạch Yến em ôi,qua từ biệt em và qua khuyên em hảy quên thằng điếm tự hối ".
Người biết liêm sỉ lắm nên mới hổ cái thói giả dối,phải có can đảm lớn mới tự xưng là thằng điếm ăn năn,phải có gia giáo đủ mới lều thân đau khổ mà rứt tình yêu đương nồng nhiẹt được.
Người viết được mấy câu tha thiết em mới đọc lại đó phải mang một nợ tình nặng lắm,thế nào cũng phải trả chớ không thể trốn tránh hoài được.Vì vậy em chắc anh phải về mà trả nợ tình,chớ không bao lâu em cũng chờ.NHỮNg lời khuyên em phải giận,phải quên mà lấy chồng khác là uất quá nên phải nói mà thôi,bởi vậy em xem những lời ấy với bề trái:Em hiểu ý ảnh khuyên em cứ yêu ảnh,nhớ ảnh,chờ ảnh là người chồng thương em,trọng em và xứng với tình yêu của em hơn thiên hạ hết thảy.
HỎI:Cậu Thường là con ông Phán Qui qua Pháp mà học mấy tháng nay cậu có gởi thơ cho cô hay không?
ĐÁP:Không.
HỎI:Vợ chồng ông Phán Qui lại nhà cô chơi không có nói chuyện cậu Thường có gặp anh Tất Đắc ở Paris hay sao?
ĐÁP:Lâu rồi bà Phán có nói với má em rằng bà sắp cho người con út qua Pháp mà học vậy thôi,chớ không có nói gì khác.
HỎI:Nếu vậy thì hôm đó tình cờ anh Tất Đắc vô nhà cô không hay trước,
ĐÁP:Đâu mà hay.Em đương nằm đọc nhựt báo trong phòng,em nghe má em kêu mà nói.Em lật đật chạy ra thấy ảnh em chưng hửng.
HỎI:Cô mừng hay không?
ĐÁP:Mừng chớ sao mà không mừng.
HỎI:Còn bà Huyện?
ĐÁP:Cũng vậy.
HỎI:Đám cướ orếi anh Tất Đắc phải lên vùng Cao nguyên mà kiếm khoáng sản.Cô đi theo hay là để ảnh đi một mình,cô ở nhà với bà Huyện?
ĐÁP:Em đi với ảnh chớ ,đi đặng lo cơm nước áo quần cho ảnh,em đã đặt may đồ rồi,may đồ Âu Phục đặng đi rừng đi núi cho gọn.
HỎI:Bà Huyện vui lòng cho cô đi hay sao?
ĐÁP:Má em nói hễ xuất giá thì phải tùng phu.Ấy là đạo Tam Tùng của ngưòi Việt mình,đạo cổ truyền không được phép bỏ.Anh Tất Đắc hứa mỗi tháng anh sẽ về thăm một lần,vvề đặng phúc trình cho sở và lãnh lương thực.Ý ảnh muốn em ở nhà vì ảnh sợ má em đi cực khổ lại bỏ má em ở nhà má em buồn.Má em không chịu.Má em nói ảnh làm trai thì anh phải phục vụ quốc gia.Em làm vợ thì em phải lo cho chồng.Má ém chưa già cả gì lắm ở nhà thì có gia dịch lo cơm nước,đau ốm sẵn có Bác sĩ săn sóc.Má em không phép trìu mến mà làm cho con rễ lỗi đạo.
Thứ Tiên cười.Cậu cám ơn Bạch Yến giúp cho cậu một bài phỏng vấn đầy đủ rồi cậu cáo từ mà về,hứa thiên phóng sự của cậu xuất bản rồi cậu sẽ kỉnh tặng bà Huyện với vợ chồng cô mỗi người một quyển.

CHƯƠNG SÁU:LÊN ĐƯỜNG HẠNH PHÚC

Từ ngày CHâu Tất Đắc gởi thơ từ hôn rồi cậu trốn đi mất,làm cho cuộc tình duyên của cô Bạch ến hư hỏng,thì quang cảnh nhà bà Huyện Hớn có vẻ buồn hiu ,vắng vẻ,im lìm.Mười bữa hoặc nửa tháng người ta mới thấy bà Huyện mở cửa rào ra đường kêu xích lô mà đi xuống Sài Gòn mua đồ một lần,hoặc cô Đốc học Cẩm Hương lên thăm,chớ ít khi có khách nào khác.
Còn cô Bạch Yến thì cô cứ xẩn bẩn ở trong nhà hoặc nói chuyện với mẹ,hoặc đọc báo đọc tiểut huyết cho mẹ nghe,chớ cô chẳng hề đi chơi.Người ta chỉ thấy sớm mơi với chiều mát cô ra săn sóc hai đám hoa cô trồng,một đám trước sân,một đám dọc theo tường,cô vô phân tưới nước sâm si dường như cô đặt tất cả tâm chí vào bông hoa,cô không muốn biết tới thế sự.
Đêm trăng mát mẻ,ánh đèn đường rọi vô sân làm cho màu hoa rực rỡ tươi cười,thì cô nhắc ghế để dưới thềm mời mẹ ra ngồi cùng cô mà xem thưởng hoa thưởng nguyệt,mẹ con vui với cảnh thú nhàn lạc thanh cao,mặc dầu ngoài đường đủ hạng người đi vô ra dập dìu,các thứ xe chạy qua lại rần rộ,mẹ con kh-ọng hề để ý tới.
Thế mà trót hơn một tuần nay quanh cảnh im lìm đó biến ra quang cảnh náo nhiệt,hằng ngày cửa nào cũng mở cho người ta ra vô không ngớt.Bữa nào bà Huyện với cô Bạch Yến cũng đi bày bạy,đi sớm mơi,rồi đi buổi chiều,đi mua đồ đạc rồi đi sắm áo quần đặng làm lễ cưới,mà cô Bạch Yến lại còn đặt may y phục gọn gàng để cưới rồi cô theo chồng mà lên vùng Cao nguyên.
Cô Cẩm Hương cũng lên hằng ngày,lên bàn tính với mẹ con bà Huyện coi lễ cưới nên sắp đặt cách nào,phải mời ai,phải đãi tiệc tại đâu.
Võ Lộ cũng lên đặng giúp với Tất Đắc về sự đăng bố cáo bát nhựt và định ngày giờ lập hôn thú,vì Tất Đắc cậy cậu đứng chứng giùm cho họ hàng đàng trai.
Mà Thứ Tiên đã lên mấy lần đặng phỏng vấn Tất Đắc với Bạch Yến rồi nhưng cậu cũng còn lẽo đẽo lên nữa,lên dọ cho chắc ngày đám cưới đặng cậu thông cáo trong nhựt báo và viết bài mà chúc mừng hco cặp trai tài gái sắc gây cuộc tớ tóc trăm năm,đồng thời cậu tán tụng biểu dương cái chủ nghĩa thiên nhiên của Tạo hoá,là chủ nghĩa Ái tình,nói rằng con người biết nâng cao Ái tình lên mức thanh cao đừng để nó sà sà ở chỗ thấp hèn nhảm nhí,thì nó có thể giúp cho trai thành anh hùng,quân tử,chí sĩ,tài hoa,giúp cho gái thành liệt nữ,trinh phụ,thành con thảo,thành vợ hiền,trai với gái đều làm rạng rỡ cho tông môn,mà lại còn làm lợi ích cho đất nước.
Còn Tất Đắc thì mỗi ngày hai buổi cậu cũng đi lăng xăng,bữa đi xuống sở khai thác khoáng sản mà khảo cứu địa đồ để lập chương trình về cuộc đi dọ kiếm hầm mỏ.Cậu còn phải tiếp mấy nhơn viên của sở nầy để chọn người theo phụ trách với cậu,sắm dụng cụ đặc biệt của nghề và xin binh hộ tống đặng gìn giữ an ninh mà làm việc.
Về đám cưới thì Tất Đắc xin bà Huyện tổ chức lễ thân mật trong gia đình vậy thôi,không nen làm rình rang mà đãi khách linh đình rần rộ.Lập hôn thú thì cậu cậy giáo sư Lê Võ Lộ đứng chứng cho đàng trai.Cậu xin bà Huyện cậy ông Phán Qui đứng chứng giám cho đàng gái,còn cô Cẩm Hương đứng làm mai nhơn.Bữa cưới thì mời thân quyến hai bên đến chứng kiến cho dâu rễ làm lễ ra mắt ông bà rồi đãi họ tại nhà cũng đãi mấy người đó,chẳng cần mời đông mà đãi trên cao lầu hay trong nhà hàng tưng bừng rần rộ.Bên trai thì cậu định mời Võ Lộ,Tự Cao,Thứ Tiên và Cẩm Hương mà thôi,còn bên gái thì mời ông Phán Qui với vài người nữa thì đủ,nghĩ vì thời buổi nầy là thời buổi mọi người dầu già dầu trẻ,dầu trai dầu gái,đều phải góp sức vào công việc kiến thiết quốc gia,mở mang đất nước,cải thiện phong hoá,nâng cao đời sống hco đồng bào,tập chí hướng thẳng ngay và hạp thời cho xã hội,chớ không phải thời buổi chơi vô ích,hãm hại người,như hồi trước nữa.
Bà Huyện công nhận ý kiến của Tất Đắc hạp thời.Cô Cẩm Hương tuy muốn làm cho rình rang đặng khoe khoang,song cô không dám cãi,bởi vậy lễ cưới làm torng vòng thân mật y như ý của Tất Đắc.Nhưng vì Thứ Tiên có thông báo trước trong hai tờ báo bởi vậy trước giờ làm lễ cưới có ba chiếc xe hơi lộng lẫy ở trên Nam Vang xuống tới đậu một dọc trước nhà bà Huyện.
Người nhà thấy khách lạ không biết là ai mơí chạy vô trong cho Tất Đắc hay.Tất Đắc với Bạch Yến bước ra cửa mà xem.Bà Ba Hòa với con là cậu Khai đi vô trước,tiếp theo sau lại có ông Kim Sung với ông Lái Hiền nữa.
Tất Đắc chào mừng tiến dẫn Bạch Yến với khách rồi mời khách vô nhà.Cậu dắt hết lại mà giới thiệu với bà Huyện mà nói rằng đây là ba ân nhơn của cậu ở trên Nam Vang,cậu nhờ mấy ông bà thương giúp cho cậu qua Pháp học tiếp,giúp tiền bạc cho cậu ăn học 4 năm nên cậu mới thành công chuộc tội giả dối.
Bà Ba Hòa cãi lại:
-Cậu là ân nhơn của ba bà con tôi chớ đâu phải chúng tôi là ân nhơn của cậu.Nhờ ơn cậu dạy dỗ dìu dắt nên ba đứa con của chúng tôi học được thành công rỡ ràng hết cả ba.Ơn đó dầu cậu không kể,nhưng chúng tôi làm sao mà quên được.Hôm nay cậu cưới vợ cậu không cho chúng tôi hay.
May thằng con tôi đọc báo nó ngó thấy.Tôi liền cho hai ông đây hay rồi chúng tôi hiệp nhau đi xuống mà chúc mừng cho cậu thang mây nhẹ bước,đuốc hoa rạng ngời.
Bà Huyện vui vẻ mời bà Ba Hòa ngồi với khách đàn bà.Tất Đắc mời ông Kim Sung,ông Lái Hiền với cậu KHai,là môn đệ,lại sa lông ngồi với khách đàn ông.Thứ Tiên nhớ lời phỏng vấn nên cậu biết tông tích của khách Nam Vang,thì cậu khâm phục hết sức,phục lòng trung thành tri ân háo nghĩa.
Ba anh sốp phơ bưng xách lễ vật vô để một bàn rồi cậu Khai với hai ông đứng dậy.Ông Kim Sung nói:
-Ngày ông thâỳ làm lễ thành hôn,tự nhiên mấy trò phải chung đậu mà sắm chút lễ vật đến mừng cho thầy.Nay có một mình Khai về thăm nhà còn Lương với Yum mắc ở bên Pháp.Vậy tôi với ông Lái thay thế cho hai đứa con vắng mặt hiệp với Khai đem ít vật mọn đến mừng,vì hay tin gấp quá nên không kiếm được vật chi quí giá.Chúng tôi mong ông Bác vật vui lòng nhận lễ của đệ tử còn nặng tình sư đệ hơn nữa chớ không phải nội lễ vật bao nhiêu đây mà đủ trả nghĩa đền ơn.
Tất Đắc xúx động nên nhỏ nhẹ cám ơn.
Bên kia bà Ba Hòa mời cô Bạch Yến lại,bà móc túi lấy ra một hộp bao lụa đỏ mà đưa cho cô và nói:
-Còn thằng con lớn của tôi,chủ hãng xuất nhập cảng "Thiện Chí "nó đi không được,nên cậy tôi thay mặt đem xuống biểu cho cô dâu một chiếc cà rá để đeo chơi mà kỷ niệm ơn ông Bác vật chỉ biểu trót một năm làm cho hãng khỏi bối rối.
Cô Bạch Yến cũng cảm xúc,có tỏ lời cám ơn và mở lấy chiếc cà rá đeo liền vô tay,cà rá có nhận hột xoàn lớn.
Thứ Tiên kề miệng vào tai của Võ Lộ mà nói nhỏ:
-Trong bài phóng sự của tôi về đám cưới nầy tôi sẽ vạch rõ nhiều điểm đang làm những bài học quí giá cho người đời về mặt tình nghĩa và về cách xử sự.Tôi sẽ làm cho người ta thấy hễ làm phải thì gặp phải,người ta càng yêu mến Kiều bào ở xứ chùa Tháp,người ta có thiện cảm với người Cao Miên ,tuy khác chủng tộc,khac ngôn ngữ,khác phong tục,song cũng biết nhơn nghĩa như ai vậy.
Võ Lộ gật đầu và cười chúm chím.
Bây giờ ông Phán Qui mới bước lại bàn thờ lên đèn cho Tất Đắc với Bạch Yến làm lễ ông bà,có bà Huyện đứng phía trong mà chứng kiến cho con rể lạy.Việc rồi cô Cẩm Hương mời bà Huyện ngồi cho con rể lạy ra mắt.Bà Huyện mặt mày hân hoan nói:
-Thôi,đã biết nhau lâu rồi,biết mặt mà còn biét tới tâm hồn,biết tới tính tình ý chí nữa,chớ có xa lạ gì hay sao mà phải ra mắt.Má tha thứ hết,má khuyên hai con cứ tiếp tục nâng cao Ái tình,chồng trọn đạo làm chồng,vợ trọn đạo làm vợ,cho gia đình ấm êm bền vững.Đó là điều mà muốn mong hơn hết,mà má chắc mấy người ở dưới Cửu tuyền cũng mong muốn co bao nhiêu đó;Thôi hai con lo dọn tiệc mà đãi khách,vì đã trưa rồi.
Rồi đó chủ khách mới nhập tiệc,đàn ông ngồi một bàn,đàn bà ngồi một bàn.Vợ chồng Tất Đắc ngồi mỗi bàn một lát đặng mời khách cho khỏi khinh bàn nào trọng bàn nào.Tiệc mãn rồi ông Phán Qui là người cao niên,ông đứng dậy chúc mừng hai họ.Tất Đắc cám ơn rồi thôi,chớ không ai đọc diễn văn hay chúc từ gì hết.Thứ Tiên nói báo sẽ đăng bài tường thuật của cậu về lễ cưới,rồi it& tuần nữa sẽ có quyển phóng sự đâỳ đủ của cậu về cuọc tình duyên cao thượng nầy,công chúng sẽ thấy rõ nâng cao Ái tình là chủ nghĩa hay nhứt và biết đuổi theo chủ nghĩa ấy thì bao giờ cũng được hạnh phúc mỹ mãn.
(còn tiếp )

(tiếp theo)

Khách Nam Vang cáo từ mà về.Mấy người lớn tuổi ở Sàigòn cũng về hết,chỉ còn Cẩm Hương với ba cậu thanh niên tân tiến ở lại đàm luận chơi với vợ chồng Tất Đắc mà thôi.
Tự Cao bèn hỏi cô Cẩm Hương:
-Mấy ông bà ở Nam Vang không được thiệp mời,nhưng thấy lời mừng của nhà báo mà người ta rần rộ đến chúc mừng cho anh Tất Đắc ,đem lễ vật đủ thứ,lại tặng cho cô dâu một chiếc cà rá để kỷ niệm nữa.Cô Đốc làm mai lại ở gần,cô có tính cho vợ chồng mới vật chi hay không.Sẵn còn em út đủ mặt đây cô trình lễ vật cho rõ ràng.
Cô Cẩm Hương cười mà đáp:
-Có chớ.Tôi có đem một vật đợi đám cưới chung tất rồi tôi sẽ tặng cho cậu Tất Đắc với em Bạch Yến cất để dành làm vật kỷ niệm quí giá.
Nói rồi cô bước lại tủ rượu lấy cái bóp mở ra,rút một miếng giấy đưa cho Tất Đắc mà nói:
-Tôi biếu cậu cái giấy cậu làm cho tôi năm trước đó.Cậu với em Bạch Yến để dành làm vật kỷ niệm đáng lắm.
Tất Đắc xem sơ rồi ngó cô vừa cười vừa nói:
-Nợ của em thiếu chị mấy năm nay em vẫn nhớ hoài không bai giờ em quên.Nhưng em mang mối nợ tình nặng quá nên em mắc lo nợ đó trước.Nay em trả được rồo.Vậy em xin chị hoãn cho em thêm ít tháng,em làm việc có lương rồi em sẽ trả nợ liền cho chị.
-Không.Tôi có đòi nợ cậu đâu.Năm đó tôi ép cậu làm giắy cho tôi cầm là vì tôi biết tánh cậu bốc rời,tôi sợ cậu gạt tôi rồi cậu bỏ dở cho tôi mang tiếng,nên tôi muốn níu chưn cậu.Tôi cẩn thận nên thủ thế như vậy mà cũng không khỏi cậu thối thoát đi mất bỏ tôi hổ thẹn với bà Huyện và em Bạch Yến tôi rầu muốn chết.Nay việc xong rồi tôi trả giấy lại cho cậu chớ đòi tiền làm chi.
Bà Huyện bước lại hỏi giấy gì vậy.
Tất Đắc trao cho Bạch Yến và biểu đọc lớn cho bà Huyện với mấy anh em nghe.Bạch Yến mới đọc:
-Tôi ký tên dưới đây là Châu Tất Đắc,26 tuổi làm tờ nầy mà giao kết với cô Cẩm Hương,35 tuổi,Đốc học trường tư "Nữ lưu học hiệu " tại chợ Cầu kho,như vầy:Nếu tôi cưới được cô Bạch Yến mà làm vợ thì tôi sẽ thưởng công làm mai cho cô Cẩm Hương một số bạc hai ngàn đồng.Số bạc ấy tôi đưa lần lần,sau khi cưới vợ,đưa chừng nào đủ số 2000 thì thôi không có tiền lời.Muốn cho đủ bằng cớ nên tôi làm tờ nầy cho cô Cẩm Hương cầm.Nếu tôi không giữ lời giao kếtb trên đây thì cô Cẩm Hương được đem tờ nầy đến Toà hộ kiện tôi mà đòi cho đủ số bạc 2000.
Ký tên:Châu Tất Đắc.
"Gạnh thêm.- Nếu tôi không cưới được cô Bạch Yến,bất luận tại cớ nào,thì tờ nầy kể bỏ. "
Bà Huyện nghe đọc dứt rồi bà cười:
-Cô Đốc buộc làm tờ mà cô sơ ý,cô không giao nếu nữa chừng mà Bác vật từ hôn bỏ trốn mất thì phải thường công cho cô mười ngàn.Phải buộc như vậy mới chắc chớ.
Cô Cẩm Hương cười mà nói:
-Thiệt tôi sơ ý.Mà tôi có dè cậu từ hôn mà trốn đâu.
Thứ Tiên nói:
- Cái tờ nầy mà được dính vào thiên phóng sự của tôi luôn mới quí.Anh Tất Đắc cho chép hay không.
Tất Đắc chịu cho và biểu Bạch Yến trao cho anh chép.
Võ Lộ với Tự Cao nói tờ ấy viết trước mặt hai người.Tự Cao lại nói cậu gạnh thêm đó là tại ý cậu muốn thêm như vậy đặng nếu bạn của cậu có vì chủ nghĩa "Vô vi " mà thối thoát nửa chừng thì khỏi trả nợ.
Thứ Tiên chép rồi cậu trả tờ ấy lại cho cô Bạch Yến,cùng với Võ Lộ và Tự Cao,cậu từ mà về,hứa hẹn bữa nào vợ chồng Tất Đắc đi lên Cao Nguyên thì sẽ tựu nhau lại mà tiễn hành.
Qua tuần sau một buổi sớm mai xán lạn,nhà bà Huyện Hớn ở Tân Định tưng bừng náo nhiệt.Ngoài đường ba chiếc xe hơi đậu một dọc , xe Jeep đậu trước,hai cam nhông đậu sau.Trong nhà khách ăn uống nói cười không ngớt,có Thứ Tiên,Võ Lộ,Tự Cao và cô Cẩm Hương đủ hết.
Tất Đắc với cô Bạch Yến đều mặc Âu phục,nai nịt gọn gàng,đương ăn uống với khách rồi từ biệt lên xe đặng trực chỉ ra vùng Cao nguyên mà tìm hầm mỏ.Bà Huyện cũng ngồi ăn uống chung với khách và con rể,tuy ngoài mặt bà phải gượng làm vui cho con rể yên lòng mà làm nhiệm vụ cho vuông tròn,song trong bụng bà chẳng khỏi nao nao nhiều ít.
Tự Cao nói:
-Ngày trước anh Tất Đắc không thích cần lao,mà bây giờ ảnh cần lao hơn tuị mình hết.Thiệt là kỳ .
Tất Đắc cười mà nói:
-Có kỳ gì đâu anh.Thợ Trời sắp đặt,tại không cho mình biết trước nên mình tưởng là kỳ,chớ cái máy của Tạo hóa chuyển động tự nhiên ,nó chạy đều đều,mình cứ để cho nó chạy thì mọi việc xong xuôi hết.Tại mình làm tài khôn,mó tay vào mà chế sửa nên máy mới chạy bậy làm cho mình bối rối chớ.Như tôi đây khi Trời đất cấu tạo tôi thành hình để làm trai Việt Nam có lẽ Tạo hóa đã sắp sẵn cho tôi đi tìm hầm mỏ mà khai thác để làm giàu cho quốc gia,giúp ích cho quần chúng.Lớn lên tôi qua Pháp mà học thì phải rồi.Tại ông thân bà thân tôi vô ý rủ nhau chết hết đi,làm cho tôi không có bạc tiền mà học tiếp,cái máy của Tạo hóa phải tạm ngừng.Ngừng chớ không phải hư,tôi biết như vậy tôi mới vu vơ mà chờ cho máy Tạo hóa phát chạy lại.Tôi theo chủ nhgĩa "Vô vi " chớ đâu phải không cần lao.Nếu tôi để tự nhiên,thì tôi sẽ cưới em Bạch Yến,rồi bà gia tôi giúp tiền cho vợ chồng tôi qua Pháp mà học tiếp chớ có gì đâu.Tại tôi nghe lời chị Cẩm Hương mó tay vô đẩy máy Tạo,bày chuyện Bác vật giả mà đào mỏ nên hư hết công việc.Mà mạng số của tôi Tạo hóa đã định rồi nên,cái máy không thể ngừng luôn được,mới xô đẩy tôi lên Nam Vang cho có người hảo tâm giùp tôi học tiếp,mà làm Bác vật cho đúng ý Trời sắp đặt.Ngày nay vợ chồng tôi phải để mẹ ở nhà một mình,dắt nhau ra đi đây là vì chúng tôi phải để cho máy Tạo chuyển động tự nhiên,không dám mó tay vào mà sửa đổi,chớ nào phải ý chúng tôi muốn bỏ mẹ mà đi.Anh Thứ Tiên anh viết phóng sự anh nên nhấn mạnh điều nầy,con người ở đời dầu thất vận cũng đừng thối chí,cứ tiếp tục mà làm,nhưng đừng làm bậy,làm riết rồi máy Tạo xây theo cái định số của thợ Trời đã sắp đặt.
Ăn uống xong rồi Tất Đắc với Bạch Yến mới từ biệt mẹ và chúng bạn mà lên đường.Cả thảy đều đua vợ chồng Tất Đắc ra xe.Thứ Tiên mở máy chụp hình mà chụp vợ chồng Tất Đắc đương nắm tay nhau bước lên chiếc xe Jeep đậu đầu rồi chụp chung đoàn xe đủ ba chiếc,chiếc cam nhông kế đó chở một tiểu đội có võ trang đầy đủ theo hộ tống và chiếc cam nhông chót chở hai nhơn viên phụ trách,với bồi bếp hành lý và lương thực.
Ba xe từ từ rút chạy,trên xe người đi đưa tay chúc mạnh khoẻ,bên đường kẻ ở cũng đua tay chúc thành công.Cả thảy đều đứng ngó theo ngậm ngùi.
Thứ Tiên nói:
-Thuở nay trong tuần trăng mật ,người ta thường lên Đà lạt hoặc ra Long hải tìm thú vui chơi đặng hưởng hạnh phúc tân hôn.Anh Tất Đắc với cô Bạch Yến khác hơn thiên hạ,muốn hưởng hạnh phúc tân hôn lại đi lên chốn non cao rừng rậm mà vui với cảnh thú im lìm tịch mịch.
Cô Cẩm Hương nói:
-Trong tuần trăng mật thiên hạ đến chỗ phiền hà là ý họ muốn tìm cái thú vui riêng cho họ.Còn vợ chồng cậu Tất Đắc đi lên chốn non cao rừng rậm là tại muốn tìm cái vui chung cho quốc gia,cho dân tộc.
Bà Huyện cười mà bà ứa nước mắt.
Thứ Tiên,Võ Lộ,với Tự Cao từ biệt bà Huyện mà về luôn.
Cô Cẩm Hương theo lời bà Huyện trở vô nhà kiếm chuyện nói cho bà khuây lãng.
Phú Nhuận ngày 3-4 1957
HẾT