Tiếng chim hót trong bụi mận gai
Tác giả: Colleen McCullough
Người dịch: Phạm Mạnh Hùng
Nguồn: Nhà xuất bản Văn học
Lời giới thiệu
Tiểu thuyết “Tiếng chim hót trong bụi mận gai” xuất bản hồi mùa xuân 1977 cùng một lúc ở Nữu Ước, Xan Phran Sixkô, Luân Đôn và Sítnây. Không bao lâu sau nó được dịch ra bảy thứ tiếng, được bạn đọc nhiệt liệt hoan nghênh và giới phê bình đánh giá cao. Suốt mấy năm trời, nó là tác phẩm ăn khách nhất phương tây.
Tác giả của nó- Coleen McCullough không phải là nhà văn chuyên nghiệp, trước đó hầu như không ai biết tiếng. Khi tiểu thuyết “Tiếng chim hót trong bụi mận gai” đem lại vinh dự cho tác giả thì McCullough vẫn chỉ là một nhân viên y tế bình thường. Bà sinh ở Úc, bang Niu Xaodơ Wênx, trong gia đình một công nhân xây dựng xuất thân từ Ailen. Thời thanh xuân bà ở Xitsnây, đã từng học trường của nhà thờ công giáom từ bé đã ước mơ trở thành bác sĩ nhưng không có điều kiện học qua đại học y. Bà đã thử làm một số nghề- làm báo, công tác thư viện, dạy học rồi trở lại nghề y, qua lớp đào tạo chuyên môn về sinh lý học thần kinh. Sau đó, bà đã làm việc tại các bệnh viện ở Xítnây, Luân Đôn, Bơcminhem rồi sang Mỹ, làm việc tại một trường y thuộc đại học Yên. Năm 1974, bà viết cuốn tiểu thuyết đầu tiên nhưng không gây tiếng vang gì. “ Tiếng chim hót trong bụi mận gai” được thai nghén trong ngót bốn năm, rồi đầu mùa hè năm 1975 bà bắt tay vào viết liền một mạch trong vòng mười tháng. Suốt thời gian ấy, bà vẫn bận túi bụi với công việc ở bệnh viện, chỉ viết tác phẩm vào ban đêm và chủ nhật.
Tác phẩm này có thể gọi là “Xaga về gia đình Kliri”. Xaga là một hình thức văn xuôi cổ có tính chất anh hùng ca, kể chuyện một cách điềm đạm về những con người hung dũng. Cuốn tiểu thuyết này viết về lịch sử hơn nửa thế kỷ của ba thế hệ một gia đình lao động- gia đình Kliri. Loại tiểu thuyết lịch sử gia đình từ trước đã có những thành công lớn như thiên sử thi về dòng họ Foocxaitow của Gônxuôcthy, “Gia đình Tôbô” của Rôgiê Máctanh Đuy. Đặc điểm chung của những tác phẩm đó là số phận gia đình tiêu biểu cho số phận của giai cấp tư sản, nó phản ánh sự phát triển và suy tôn giai cấp tư sản, các thế hệ sau đoạn tuyệt với truyền thống gia đình. So sánh tác phẩm của McCullough với các tác phẩm trên thì tác phẩm này có sự khác biệt và sự độc đáo của riêng nó. Trước hết đây là lịch sử của một gia đình lao động. Sự phát triển, tính kế thừa và đổi mới của ba thế hệ gia đình này là hình mẫu thu nhỏ của lịch sử dân tộc. Các thế hệ sau kế thừa những nét tốt đẹp nhất của gia đình- tính cần cù, tự chủ, kiên cường đón nhận những thử thách, lòng tự hào gia đình song đồng thời cũng có những bước đổi khác nhịp bước với thời đại. Nếu Fiôna gan góc chịu đựng mọi tai họa nhưng cam chịu số phận thì con gái bà là Mecghi đã tìm cách cướp lấy hạnh phúc của mình từ tay chúa trời và Jaxtina, con gái của Mecghi là một cô gái hiện đại, có những chuẩn mực đạo đức hoàn toàn khác.Cuốn tiểu thuyết xây dựng như truyện sử biên gia đình, tác giả tập trung vào những xung đột tâm lý-đạo đức nhiều hơn là những vấn đề giai cấp-xã hội. Các nhân vật tuy vẫn chịu tác động của hoàn cảnh nhưng chủ yếu là ứng xử theo tính cách riêng của mình.. Trong số nhiều nhân vật, nổi bật hơn cả là ba nhân vật nữ: Fiôna, Mecghi con gái bà và cha đạo Ranfơ Đờ Brikaxxa. Trong tiểu thuyết có nhiều tình tiết, nhiều mô típ, nhiều để tài song tất cả đều phục vụ câu chuyện chính, mối tình lớn lao trong sáng của Mecghi và cha Ranfơ.
Trong tác phẩm quy mô lớn này, những xung đột tâm lý-tinh thần của các nhân vật quyện chặt với sự miêu tả tỉ mỉ hoàn cảnh lịch sử, địa lý, thiên nhiên. Mối quan hệ giữa thiên nhiên với con người ở đây mang tính chất chung sống hài hoà, thiên nhiên dữ đội nhưng chưa dẫn đến nguy cơ huỷ diệt.
Tính hiện thực và lãng mạn trong tác phẩm này hoà lẫn vào nhau tới mức nhuần nhị. Sự miêu tả tỉ mỉ bằng hình thức của bản thân đời sống, từ cách ăn mặc, lời ăn tiếng nói của nhân vật cho đến cách xén lông cừu, lối kể chuyện thong thả theo trình tự thời gian khiến cho tác phẩm gần với loại tiểu thuyết hiện thực thế kỷ 19. Nhưng những tích cách phi thường rực rỡ biểu hiện trong những biến cố đột ngột, đầy hấp dẫn tạo nên màu sắc lãng mạn rất rõ net. Một tác phẩm văn học Mỹ thời nay, xa lạ với những cảnh hung bạo, với “sex”, với phản nhân vật… đưa bạn đọc trở về với những vấn đề “nhà”, “cội nguồn”, “ cha và con”… mà lại được ham chuộng đến như thế ở phương tây thì điều đó chứng tỏ những vấn đề muôn thuở của nhân loại bao giờ cũng làm rung động lòng người ở bất kỳ nơi nào trên hành tinh.
Phạm Mạnh Hùng
Tác giả: Colleen McCullough
Người dịch: Phạm Mạnh Hùng
Nguồn: Nhà xuất bản Văn học
Lời giới thiệu
Tiểu thuyết “Tiếng chim hót trong bụi mận gai” xuất bản hồi mùa xuân 1977 cùng một lúc ở Nữu Ước, Xan Phran Sixkô, Luân Đôn và Sítnây. Không bao lâu sau nó được dịch ra bảy thứ tiếng, được bạn đọc nhiệt liệt hoan nghênh và giới phê bình đánh giá cao. Suốt mấy năm trời, nó là tác phẩm ăn khách nhất phương tây.
Tác giả của nó- Coleen McCullough không phải là nhà văn chuyên nghiệp, trước đó hầu như không ai biết tiếng. Khi tiểu thuyết “Tiếng chim hót trong bụi mận gai” đem lại vinh dự cho tác giả thì McCullough vẫn chỉ là một nhân viên y tế bình thường. Bà sinh ở Úc, bang Niu Xaodơ Wênx, trong gia đình một công nhân xây dựng xuất thân từ Ailen. Thời thanh xuân bà ở Xitsnây, đã từng học trường của nhà thờ công giáom từ bé đã ước mơ trở thành bác sĩ nhưng không có điều kiện học qua đại học y. Bà đã thử làm một số nghề- làm báo, công tác thư viện, dạy học rồi trở lại nghề y, qua lớp đào tạo chuyên môn về sinh lý học thần kinh. Sau đó, bà đã làm việc tại các bệnh viện ở Xítnây, Luân Đôn, Bơcminhem rồi sang Mỹ, làm việc tại một trường y thuộc đại học Yên. Năm 1974, bà viết cuốn tiểu thuyết đầu tiên nhưng không gây tiếng vang gì. “ Tiếng chim hót trong bụi mận gai” được thai nghén trong ngót bốn năm, rồi đầu mùa hè năm 1975 bà bắt tay vào viết liền một mạch trong vòng mười tháng. Suốt thời gian ấy, bà vẫn bận túi bụi với công việc ở bệnh viện, chỉ viết tác phẩm vào ban đêm và chủ nhật.
Tác phẩm này có thể gọi là “Xaga về gia đình Kliri”. Xaga là một hình thức văn xuôi cổ có tính chất anh hùng ca, kể chuyện một cách điềm đạm về những con người hung dũng. Cuốn tiểu thuyết này viết về lịch sử hơn nửa thế kỷ của ba thế hệ một gia đình lao động- gia đình Kliri. Loại tiểu thuyết lịch sử gia đình từ trước đã có những thành công lớn như thiên sử thi về dòng họ Foocxaitow của Gônxuôcthy, “Gia đình Tôbô” của Rôgiê Máctanh Đuy. Đặc điểm chung của những tác phẩm đó là số phận gia đình tiêu biểu cho số phận của giai cấp tư sản, nó phản ánh sự phát triển và suy tôn giai cấp tư sản, các thế hệ sau đoạn tuyệt với truyền thống gia đình. So sánh tác phẩm của McCullough với các tác phẩm trên thì tác phẩm này có sự khác biệt và sự độc đáo của riêng nó. Trước hết đây là lịch sử của một gia đình lao động. Sự phát triển, tính kế thừa và đổi mới của ba thế hệ gia đình này là hình mẫu thu nhỏ của lịch sử dân tộc. Các thế hệ sau kế thừa những nét tốt đẹp nhất của gia đình- tính cần cù, tự chủ, kiên cường đón nhận những thử thách, lòng tự hào gia đình song đồng thời cũng có những bước đổi khác nhịp bước với thời đại. Nếu Fiôna gan góc chịu đựng mọi tai họa nhưng cam chịu số phận thì con gái bà là Mecghi đã tìm cách cướp lấy hạnh phúc của mình từ tay chúa trời và Jaxtina, con gái của Mecghi là một cô gái hiện đại, có những chuẩn mực đạo đức hoàn toàn khác.Cuốn tiểu thuyết xây dựng như truyện sử biên gia đình, tác giả tập trung vào những xung đột tâm lý-đạo đức nhiều hơn là những vấn đề giai cấp-xã hội. Các nhân vật tuy vẫn chịu tác động của hoàn cảnh nhưng chủ yếu là ứng xử theo tính cách riêng của mình.. Trong số nhiều nhân vật, nổi bật hơn cả là ba nhân vật nữ: Fiôna, Mecghi con gái bà và cha đạo Ranfơ Đờ Brikaxxa. Trong tiểu thuyết có nhiều tình tiết, nhiều mô típ, nhiều để tài song tất cả đều phục vụ câu chuyện chính, mối tình lớn lao trong sáng của Mecghi và cha Ranfơ.
Trong tác phẩm quy mô lớn này, những xung đột tâm lý-tinh thần của các nhân vật quyện chặt với sự miêu tả tỉ mỉ hoàn cảnh lịch sử, địa lý, thiên nhiên. Mối quan hệ giữa thiên nhiên với con người ở đây mang tính chất chung sống hài hoà, thiên nhiên dữ đội nhưng chưa dẫn đến nguy cơ huỷ diệt.
Tính hiện thực và lãng mạn trong tác phẩm này hoà lẫn vào nhau tới mức nhuần nhị. Sự miêu tả tỉ mỉ bằng hình thức của bản thân đời sống, từ cách ăn mặc, lời ăn tiếng nói của nhân vật cho đến cách xén lông cừu, lối kể chuyện thong thả theo trình tự thời gian khiến cho tác phẩm gần với loại tiểu thuyết hiện thực thế kỷ 19. Nhưng những tích cách phi thường rực rỡ biểu hiện trong những biến cố đột ngột, đầy hấp dẫn tạo nên màu sắc lãng mạn rất rõ net. Một tác phẩm văn học Mỹ thời nay, xa lạ với những cảnh hung bạo, với “sex”, với phản nhân vật… đưa bạn đọc trở về với những vấn đề “nhà”, “cội nguồn”, “ cha và con”… mà lại được ham chuộng đến như thế ở phương tây thì điều đó chứng tỏ những vấn đề muôn thuở của nhân loại bao giờ cũng làm rung động lòng người ở bất kỳ nơi nào trên hành tinh.
Phạm Mạnh Hùng
