Nhật thực: Kim Tinh đi ngang Mặt Trời

Ngày hôm nay Thứ Ba 8 tháng 6, từ Trái Đất người ta có thể nhìn thấy Kim Tinh (Venus) đi ngang Mặt Trời trong vòng 6 giờ 13 phút, từ 5.13 giờ GMT đến 11.26 giờ GMT (giờ quốc tế). Hiện tượng này giống như nhật thực (Mặt Trăng che khuất Mặt Trời) nhưng vì Kim Tinh ở xa, trông như một ngôi sao nên không che lấp cả Mặt Trời, tuy nhiên đủ lớn để có thể thấy bằng mắt thường như một điểm tối nhỏ đi ngang vầng thái dương.


Tính theo giờ California, thì hện tượng này xảy ra từ 10.13 pm Thứ Hai đến 4.26 am Thứ Ba, như vây có nghĩa là California cũng như nhiều tiểu bang miền tây Hoa Kỳ không quan sát được gì vì lúc đó hãy còn là ban đêm.

Theo lời thiên văn gia Peter Boyce thì đây là một hiện tượng thiên nhiên bình thường trong sự tuần hoàn của Thái Dưong Hệ nhưng rất hiếm có, gần đây nhất là 122 năm trước. Ông nói: “Các khoa học gia chờ đợi cả đời mới có một lần, và chưa người nào đang sống hiện nay đã nhìn thấy hiện tượng này”.

Theo tính toán của các nhà thiên văn thì trong mỗi thế kỷ Mặt Trời, Kim Tinh, Trái Đất ở vị trí thẳng hàng hai lần, cách nhau 8 năm. Hai lần trườc là năm 1874 và 1882; trong thế kỷ này là 2004 và 2012. Như vậy nếu ai chưa có cơ hội quan sát bây giờ, 8 năm nữa vẫn còn hy vọng.

Hai lần vào thế kỷ trước, hiện tượng này là rất có giá trị vì nhờ nó mà các nhà thiên văn tính được khoảng cách từ Trái Đất đến Mặt Trời (150 triệu km). Ngày nay với tiến bộ của khoa học, người ta có thể biết chính xác những dữ kiện như thế bằng nhiều phương pháp khác. Tuy nhiên về mặt khoa học vẫn còn có những điều để tìm hiểu thêm, chẳng hạn về khí quyển của Kim Tinh. Đó là chưa kể nhiều dự đoán giải thích kỳ bí chắc chắn phải có từ các chiêm tinh gia.

Một trong những hiện tượng quang học đáng chú ý nhất xảy ra khi Kim Tinh bắt đầu ra khỏi Mặt Trời, thời gian (gọi là egress) kéo dài khoảng 20 phút. Qua viễn kính cò thể nhìn thấy Kim Tinh được bao quanh bằng một vành sáng. Trong lần quan sát năm 1761, khoa học gia nổi danh người Nga M.V. Lomonosov đã ghi nhận hình ảnh ấy, được tạo nên do tác động của ánh sáng Mặt Trời trên bầu khí quyển Kim Tinh. Ngoài ra cũng thấy ảo giác là Kim Tinh như bị níu lại với Mặt Trời bằng một sợi giây chằng nhỏ tối đen.

Khoảng phân nửa thế giới được quan sàt hiện tượng và đã có hàng ngàn các nhà khoa học, đìa thiên văn, trường đại học, câu lạc bộ thiên văn tổ chức dẫn giải cho cộng chúng, đồng thời hướng dẫn cách quan sát và dùng các dụng cụ an toàn.vì nhìn thẳng bằng mắt thường được coi là rất nguy hại. Theo lời các giới` này, nếu ai ở nơi có điều kiện quan sát mà bỏ qua hiện tượng thì thật là một điều đáng tiếc trong cuộc đời.

Kim Tinh và Thủy Tinh là hai hành tinh trong nghĩa là hành tinh ở gần Mặt Trời hơn Trái Đất, do đó chỉ có thể nhìn thấy vào lúc sáng sớm hay vài giờ sau buổi hoàng hôn, ban ngày trên bầu trời chúng lẫn trong ánh sáng chói chan của Mặt Trời. Hằng năm, Kim Tinh xuất hiện trong ít tháng lúc sáng sớm và trong ít tháng khác lúc chiều tối, vì vậy người Việt Nam thời cổ vẫn coi nó là hai thiên thể khác nhau; Sao Hôm và Sao Mai. Hiện nay Sao Hôm xuất hiện từ tháng 11 đến cuối tháng 5 đã không còn nhìn thấy nữa vì vị trí quá gần với Mặt Trời và sau đó ít lâu sẽ thấy Sao Mai xuất hiện.

Phần lớn Âu Châu, Phi Châu và Á Châu được nhìn thấy Kim Tinh ban ngày, trong suốt mấy tiếng đồng hồ hành tinh này đi ngang Mặt Trời hôm Thứ Ba. Ở Indonesia, Nhật Bản, Australia sẽ nhìn thấy Kim Tinh trên Mặt Trời trong ít phút vào lúc hoàng hôn. Miền đông Bắc Mỹ và Nam Mỹ thấy Kim Tinh “dính” vào Mặt Trời ít phút lúc bình minh. Các tiểu bang miền đông, đông nam và trung tây Hoa Kỳ quan sát được hiện tượng này lúc sáng sớm khi Mặt Trời mọc. Nhưng. Arizona, California, Colorado, Idaho, Nevada, New Mexico, Montana, Oregon, Texas, Utah, Washington và Wyoming ở tyrong số những tiểu bang “lỡ hẹn” với hiện tượng này và phải chờ đến năm 2012. (HC)

(Kim Tinh và Mặt Trăng, hình chụp từ đảo Réunion thuộc Pháp ở nam Ấn Độ Dương ngày 20 tháng 5 năm 2004, thời gian cuối mùa Sao Hôm trong năm nay).

Tuesday, June 08, 2004 1:01:46 AM - CAT T HA
http://www.nguoi-viet.com/absolutenm/anmviewer.asp?a=5268&z=1

Ngày mai, sao Kim đi qua giữa mặt trời và trái đất

Ngày 8 tháng 6, năm 2004, sao Kim dóng thẳng hàng giữa trái đất và mặt trời.
Cuộc di chuyển 6 giờ của sao Kim, một sự kiện thiên văn cực kỳ hiếm hoi nhìn thấy lần cuối vào năm 1882, sẽ được quan sát trên hầu khắp thế giới vào ngày mai, bắt đầu lúc 12h (giờ Hà Nội).

Với một chiếc kính thiên văn tốt, người dân trên hầu khắp thế giới (trừ vùng tây nước Mỹ) đều có thể quan sát hiện tượng trái đất, sao kim và mặt trời dóng thẳng hàng. Lý tưởng nhất là vị trí ở châu Âu, Trung Đông và phần lớn châu Á, Phi. "Một số người đã chờ đợi sự kiện này trong suốt cuộc đời, và chưa ai còn sống tới nay từng nhìn thấy nó", nhà thiên văn Peter Boyce, cho biết.

Sao Kim xuất hiện như một chấm đen di chuyển từ phải sang trái mặt trời.
Hàng nghìn nhà hành tinh học và các câu lạc bộ thiên văn đang lên chương trình để giới thiệu cho công chúng về sự kiện này, và tạo điều kiện cho họ quan sát nó một cách an toàn.

Tại thành phố New York, cung thiên văn Hayden tại Bảo tàng lịch sử tự nhiên Mỹ dự kiến sẽ lắp một dãy kính thiên văn ở Công viên Trung tâm, nhằm giúp người dân quan sát bóng đen của Nữ thần tình yêu. Bóng mặt trời sẽ được chiếu lên một nền vải trắng, nhờ đó người dân sẽ nhìn thấy sao Kim - xuất hiện dưới dạng một bóng đen nhỏ - từ từ đi qua. Các kính thiên văn khác sẽ giúp họ có cơ hội quan sát trực tiếp qua màn lọc ánh mặt trời sẫm màu.


Trên bản đồ, ở vùng vàng có thể quan sát hoàn toàn sự kiện này. Ở vùng tím có thể quan sát một phần.

Tại các thành phố như Denver (Mỹ), nơi không thể trực tiếp quan sát, những người ham thích thiên văn có thể chứng kiến sự kiện này qua mạng internet truyền từ Hy Lạp và các quốc gia khác.

Sao Kim sẽ xuất hiện dưới hình dạng một nốt đen với kích cỡ 1/30 đường kính mặt trời. Tại Anh, phần lớn châu Âu và châu Phi sẽ quan sát được hiện tượng vào buổi sáng, còn tại Trung Đông, Nga và Ấn Độ là buổi chiều, muộn nữa là vùng Cận Đông với góc quan sát rất hẹp.

Các nhà khoa học cũng cảnh báo người dân không nên nhìn trực tiếp vào mặt trời hoặc qua camera hay kính thiên văn vì có thể bị mù mắt. Nên dùng kính lọc để quan sát và chỉ nên dùng trong một lúc rất ngắn.

Sao Kim và Trái đất bay quanh mặt trời trên hai quỹ đạo khác nhau, lệch nhau một góc nhỏ. Thời điểm thẳng hàng là khi hai quỹ đạo này trùng lên nhau. Nó xảy ra 4 lần trong chu kỳ 243 năm. Trong số này có 2 lần vào tháng 12, diễn ra cách nhau 8 năm. Và sau 121,5 năm là hai lần nữa diễn ra vào tháng 6, mỗi lần cũng cách nhau 8 năm. Tiếp đó 105,5 năm, chu kỳ mới sẽ bắt đầu.

Sau lần gặp gỡ năm nay, sự kiện tương tự chỉ diễn ra vào ngày 6/6 năm 2012, nhưng khi đó Anh và nhiều vùng khác của châu Âu sẽ không có cơ hội chiêm ngưỡng.
Hiện tượng các hành tinh xếp thẳng hàng với mặt trời thường là cơ hội rất tốt cho giới thiên văn đo đạc các khoảng cách trong vũ trụ, hoặc tạo cơ sở để tìm kiếm các hệ hành tinh ngoài mặt trời.

B.H. (theo ABConline, BBC, AFP)
http://vnexpress.net/Vietnam/Khoa-hoc/2004/06/3B9D34ED/

Mong ý kiến Quý Bạn