Trích đoạn: PCT
1. Khi thành phố vắng em
Nếu một ngày thành phố vắng bóng em
Mỗi chiếc lá rơi nghiêng như ánh mắt
Chiều Hồ Tây gió lay trời trong vắt
Phố bụi mù, cay nỗi nhớ trong anh
Khi đêm buông, thành phố ngủ yên lành
Em lấp lánh một vì sao xa lắm
Anh bỗng hiểu thế nào là đằm thắm
Rất gũi gần rạng rỡ nụ cười em
Một ngày đầu đông năm ấy, người con gái lại đi xa, xa thành phố thân yêu , xa tất cả. Cô để lại sau lưng mình cả một trời thương trời nhớ.
Và khi vắng bóng hình người con gái ấy, người con trai đã nhờ “ chiếc lá “, nhờ” gió hồ Tây”, nhờ “ bụi phố”, nhờ “ màn đêm thành phố”, nhờ “ vì sao xa ” để nói hộ lòng mình.
Cảm nghĩ cay cay chạy suốt tâm trí của ngừơi con trai từ đầu đến kết bài thơ. Ngay từ đầu tiên của bài thơ, tác giả dùng từ “Nếu” – ta thấy không ổn lắm thì phải. Vì cặp liên từ “Nếu” phải đi đôi với “ Thì”
”Nếu một ngày thành phố vắng bóng em
…….
Thì bụi mù , cay nỗi nhớ trong anh”
tức là nêu lên một điều kiện sự việc có thể sẽ xảy ra. Nhưng thực ra theo sát ý của bài thơ này, ta cảm nhận thấy cái việc người con gái đã không còn ở thành phố này nữa là điều có thật, nó đã xảy ra. Cho nên tác giả mới dùng làm tựa bài thơ bằng những câu chữ đau đáu yêu thương”
Khi thành phố vắng em” chứ không phải là
giả sử ( đã sửa lỗi chính tả)“Nếu thành phố vắng em”.
Cũng có thể ý của tác giả khác hẳn theo sự cảm nhận rất một mình này. Nhưng ta sẽ đi theo hướng “Khi” có lẽ thấy hay và hợp hơn rất nhiều hướng “Nếu”?
Khi thành phố vắng em rồi, những cơn gió đầu mùa đông thổi ào làm rơi nhiều , rất nhiều lá. Mỗi chiếc lá rơi nghiêng ấy cũng làm ngừơi con trai nhớ ánh mắt người thương hôm nào. Phố sang mùa , đường Cổ Ngư đầy mộng mơ sạch tinh tươm thì lấy đâu ra bụi làm anh “đỏ mắt”( ta cũng thường gặp đâu đó trong đời nhiều câu chuyện đổi tại “ bụi”, đổi tại” con gì bay vào mắt” mỗi khi xúc động trong lòng), để làm “ lòng anh cay”. Tác giả sử dụng lý do này thật dễ đi vào lòng ngừơi là vì nhiều lẽ riêng. Nhưng đọc lên câu “ cay nỗi nhớ “ thì quả thật nếu ai cũng đã rơi trong tâm trạng này sẽ thấy quá đúng. Càng đọc thơ , càng hiểu cách sử dụng hình ảnh của tác giả, ta càng thấm tình cảm chất chứa bên trong từng câu chữ . Ban ngày, nỗi nhớ ấy đã bao la khôn xiết cũng phải nhường chỗ cho đêm về. Nỗi nhớ ấy vắt từ ngày sang đêm sao mà cháy lòng đến thế! Khi thành phố đã chìm trong giấc ngủ , rất khuya rồi mà nỗi lòng của ngừơi con trai vẫn còn thao thức . Nỗi lòng ấy thức cùng bầu trời đêm thành phố, trong lòng mình - người con trai ngắm bóng hình người con gái qua hình ảnh “ vì sao xa xăm” sáng lấp lánh trên trời cao. Đọc đến câu thơ này ta lại liên tưởng đến câu thơ “ Ngôi sao nhớ ai mà sao lấp lánh “của nhà thơ Chế Lan Viên ( Không nhớ chính xác ), một tâm hồn đồng điệu gửi cả vào “ ngôi sao” nơi xa xôi kia. Càng ở xa thì càng cảm thấy như thật gần , vì một điều dễ hiểu đầy tình cảm đang trào dâng :
”
Anh bỗng hiểu thế nào là đằm thắm
Rất gũi gần rạng rỡ nụ cười em”
Những phút giây bên nhau , hạnh phúc thay khi chỉ cần thấy em cười, nụ cười rạng rỡ đằm thắm thiết tha. Khi xa rồi, ngừơi con trai càng cảm nhận nụ cười ấy để rồi “ Bỗng hiểu” những gì đã có là một điều hạnh phúc. Khi xa rồi, nỗi nhớ càng da diết cháy bỏng hơn.
”Khi thành phố vắng em”, thành phố là thế đấy, tình cảm người ở lại là thế đấy.
Để khoá bài cảm nhận , ta thử theo Bùi Sim Sim thẫn thờ với “Hà Nội nhớ” … cũng là nhớ nhé :
Xa một tuần có lâu quá không em
Sao anh thấy ngày bỗng dài đến thế
…..
Thơ anh viết xuống dòng buồn nghiêng dấu nặng
Nỗi nhớ về em lấp mãi chẳng đầy.
để cho sự cảm nhận “Khi thành phố vắng em” là vời vợi khôn cùng…
”Em cười rạng rỡ gũi gần anh” ( Xin phép tác giả cho đảo chữ câu thơ cuối ).
( PT đọc rất nhiều lần bài thơ này , từ khi nó mới ra đời. Và mỗi lần đọc lại thấy như cảm thông nhiều hơn với ý thơ sâu sắc mà tác giả muốn truyền tải đến bạn đọc. Cảm ơn Xerotn đã nhìn ra lỗi chính tả của tớ. Còn những dòng cảm nhận trên tất nhiên theo cách nhìn của riêng tớ , nên có làm Xerotn không thấy hợp mắt cũng là lẽ thừơng tình thôi, nhưng thưa với Xerotn rằng tớ không hề viết lung tung vô cảm làm hỏng bài thơ này. )