<Bài viết đã được chỉnh sửa lúc 2006-12-15 07:51:07huytran>
Bằng sự lừa dối- Hồi ký của một nhân viên tình báo Mossad
Nguyên tác: By Way of Deception - The Making and Unmaking of a Mosad Oficer.
Tác giả: Victor Ostrovsky và Claire Hoy
Người dịch: Trần Thiện Huy
(Người dịch giữ bản quyền bản dịch này. Xin đừng tự ý xử dụng vào những mục đích thương mại)
Giới thiệu của người dịch
Tác phẩm mà các bạn đang có trong tay có một vị trí khá nổi bật trong thể loại sách nghiên cứu về ngành tình báo ở Mỹ. Nó cung cấp những chi tiết sâu sát và xác thực nhất chưa từng có trước kia về tổ chức Mossad, cơ quan tình báo đầy huyền thoại và bí ẩn của quốc gia Israel.
Trong cuộc chiến liên miên chống lại sự thù nghịch của thế giới Hồi giáo, về nội bộ, Mossad đã tự hoàn chỉnh đến mức trở thành một trong những lực lượng có hiệu quả nhất trong ngành tình báo thế giới. Trong chính trị đối nội, quyền uy của Mossad là một trong những nền tảng tối cao gần như không thể kiểm soát được của nhà nước Israel. Và cuối cùng, trên bình diện quốc tế, bàn tay của Mossad đã góp phần không nhỏ vào sự hình thành những cục diện chính trị đương thời, đã châm ngòi và dập tắt bao cuộc chiến, đã lật đổ và dựng lên nhiều chính quyền, etc. Tất cả những điều đó, và vô số kỳ công khác của các điệp viên Mossad, giải thích được tại sao Mossad đã trở thành một huyền thoại, thậm chí, một thần tượng đối với vô số những người say mê nghề gián điệp.
Được tổ chức cực kỳ chặt chẽ theo triết lý tôn sùng sự bí mật, có một lịch sử tôi luyện những thủ đoạn tinh vi để bảo vệ bí mật, và nằm ngoài vòng kiểm soát của các chức vụ dân sự, điều đó giải thích tại sao Mossad giữ được danh tiếng bí ẩn nhất vượt xa hẳn các cơ quan tình báo khác, kể cả của các nước Đông Âu.
Không ai biết rõ tầm cỡ sự thao túng và kiểm soát của Mossad đối với thế giới, đặc biệt là thế giới phương Tây. Ngược lại, không ai thao túng và kiểm soát được Mossad. Năm 1986, nhân viên phân tích tình báo hải quân Mỹ- quốc gia trực tiếp đỡ đầu cho Israel- Jonathan Jay Pollard, bị kết án đã chuyển hơn 1 triệu trang hồ sơ tuyệt mật cho Mossad. Trên hai căn bản ấy, những sự kiện ngoài sức tưởng tượng thông thường đã xảy ra, những sự kiện nếu bị tiết lộ sẽ gây một chấn động kinh ngạc trong dư luận về sự lộng hành của Mossad.
Và quả thật, những sự kiện ấy đã gây nên một chấn động kinh ngạc trong dư luận khi Victor Ostrovsky, nhân viên tình báo của Mossad trong 4 năm ly khai tổ chức và cho ra đời cuốn hồi ký này, với sự trợ giúp của Claire Hoty, một nhà văn chuyên nghiệp.
Cuốn hồi ký này không những cung cấp những tư liệu quý giá về bộ mặt thế giới tình báo quốc tế; nó còn là một tài liệu bổ ích về kỹ thuật và phương pháp chuyên môn của ngành nghề này. Tác giả đã cung cấp kỹ lưỡng chi tiết giúp cho người đọc được "sống thật" cuộc đời của những điệp viên chuyên nghiệp, những thử thách ly kỳ cũng như những mặt trái phũ phàng đen tối.
Lời nói đầu của các tác giả
Vạch trần những sự kiện mà tôi biết được, từ vị thế của một người đã có 4 năm hoạt động trong Mossad dù sao cũng không thể là một chuyện dễ dàng.
Lớn lên trong một gia đình Zionist* nhiệt thành, tôi đã được dạy rằng quốc gia Israel không thể làm điều gì sai trái cả. Rằng chúng ta là David trong cuộc chiến không ngừng nghỉ chống lại tên Goliath mỗi ngày một to lớn. Rằng không có ai ở đó mà bảo vệ chúng ta trừ chính chúng ta - một cảm tưởng được củng cố bởi những người sống sót nạn diệt chủng đang sống cùng chúng tôi.
Chúng tôi, thế hệ mới của những người Israel, đất nước phục sinh trên lãnh thổ cũ của nó sau hơn hai ngàn năm lưu đày, đã được giao phó với vận mệnh của toàn thể quốc gia.
Những tư lệnh của quân đội chúng tôi được gọi là nhà vô địch, chứ không gọi là tướng lãnh. Những lãnh tụ của chúng tôi được tôn xưng là những thuyền trưởng cầm lái một chiếc tàu vĩ đại.
Tôi đã sung sướng cực kỳ khi được chọn lựa và trao cho đặc quyền đứng trong - dưới con mắt tôi- đội ngũ ưu tú nhất của tổ chức Mossad.
Nhưng chính là những lý tưởng lệch lạc méo mó, và tư tưởng vụ thực chỉ phục vụ cho mình mà tôi va chạm phải bên trong tổ chức, cùng với sự tham lam, trụy lạc, và lối coi rẻ mạng người của cái gọi là đội ngũ đó, đã buộc tôi phải đứng ra thuật lại câu chuyện này.
Chính vì tình yêu thương tổ quốc Israel như một quốc gia tự do và công bằng mà tôi đã đem tính mạng của mình ra đánh liều trong chuyện này, chấp nhận đối mặt với những kẻ đã ra tay biến giấc mơ Zionist thành cơn ác mộng ngày nay.
Mossad, cơ quan tình báo được tín nhiệm với sứ mệnh phác họa đường lối trước mặt cho giới lãnh đạo đang cầm lái xứ sở, đã phản bội niềm tin ấy. Lèo lái vì quyền lợi của chính nó, và vì những lý do nhỏ mọn, tẹp nhẹp, nó đã đưa quốc gia tiến đến chỗ đâm đầu toàn diện thẳng vào cuộc chiến tranh.
Tôi không còn có thể im lặng thêm nữa, cũng như tôi không thể làm hại đến sự trung thực khả tín của cuốn sách này bằng cách giấu diếm sự thật dưới những cái tên giả và những lý lịch mơ hồ (tuy rằng tôi đã viết tắt họ những nhân viên hoạt động ngoài thực địa, để bảo vệ tính mạng họ).
Iacta alea est: con xúc xắc đã ném ra rồi.
VICTOR OSTROVSKY
Qua hơn 25 năm làm ký giả, tôi đã học được một điều là không bao giờ nên nói "không" với một người đề nghị cung cấp cho ta một câu chuyện, kể cả chuyện kỳ quặc đến đâu chăng nữa. Câu chuyện của Victor Ostrovsky thật sự nghe kỳ quặc vào hạng nhất khi mới khởi đầu.
Cũng như các ký giả khác, tôi cũng đã có phần chịu trận ngồi nghe những người nói không ra hơi, giải thích tại sao câu chuyện của họ đã bị bưng bít bằng thủ đoạn thâm độc của Tổ chức Âm mưu Liên hành tinh của những người Sao Hỏa. Trong khi đó, tất cả người trong nghề này cũng đã đều biết đến cái cảm giác xúc động cao độ khi nhận được một đầu mối, để cuối cùng phát hiện ra là nó dẫn đến một câu chuyện "dỏm".
Một buổi trưa tháng Tư năm 1988, tôi đang ngồi ở chỗ quen thuộc của mình trong phòng báo chí của nghị viện tại Ottawa khi Victor Ostrovsky gọi và cho biết là anh có một câu chuyện cho tôi, chuyện có tính cách quốc tế và có lẽ tôi sẽ quan tâm đến. Tôi mới vừa xuất bản một quyển bestseller gây nhiều tranh cãi tên là "Bạn bè quyền thế", về những vấn đề của vị thủ tướng Canada đương kim và nội các của ông ta. Victor nói rằng anh thích cách tiếp cận vấn đề của tôi đối với giới chức vụ; đó là lý do anh quyết định trao cho tôi câu chuyện này. Anh không cho biết chi tiết gì cả, nhưng đề nghị gặp tôi ở một quán cafe khoảng 15 phút để tôi nghe anh trình bày. Sau ba tiếng đồng hồ, Victor vẫn giữ được sự chú ý của tôi. Anh quả thật có một câu chuyện cực kỳ lý thú.
Mối quan tâm đầu tiên của tôi, lẽ không tránh khỏi, là làm sao biết được nếu anh chàng này đúng là con người mà anh ta cho tôi biết? Thế là một vài lời hỏi han những chỗ quen biết, cùng với sự sẵn lòng chỉ đích danh những tên tuổi và cởi mở hoàn toàn của anh ta, làm cho sự việc ngày càng dễ xác nhận hơn rằng anh ta chính là thứ thật: một katsa** cũ của Mossad.
Nhiều người sẽ phải khó chịu với những gì họ đọc trong sách này. Đây là một câu chuyện đụng chạm; gần như chẳng có điều gì hay ho tốt đẹp ở trong đó về bản chất con người cả. Nhiều người sẽ coi Victor là một kẻ phản bội nước Israel. Cũng đành vậy. Nhưng tôi nhìn anh như một con người với niềm xác tín rằng Mossad là một tổ chức tốt đẹp đã tha hóa; một con người có lý tưởng bị chà đạp bởi triết lý thực dụng tàn nhẫn; một con người tin tưởng rằng tổ chức Mossad - hay bất cứ tổ chức chính quyền nào, khi đã nói đến chỗ đó - cần phải minh bạch với công luận về hành động của mình. Kể cả CIA còn phải tự biện minh trước mặt một cơ quan dân cử. Vậy mà Mossad thì không.
Ngày 1 tháng 9 năm 1951, đương kim thủ tướng là David Ben-Gurion ban hành chỉ thị thành lập Mossad như một cơ quan tình báo độc lập đối với bộ ngoại giao Do Thái. Đến hôm nay, mặc dù mọi người biết là nó tồn tại đấy - lâu lâu các chính khách còn khoe khoang về những thành tích của nó - Mossad vẫn còn là một tổ chức trong bóng tối xét về mọi mặt. Tỷ dụ như ta sẽ không tìm thấy bất cứ một đề cập nào đến nó trong ngân sách của Israel. Và tên của người cầm đầu nó, trong khi còn tại chức, không bao giờ được tiết lộ ra ngoài.
Một trong những chủ đề chính của cuốn sách này là niềm tin của Victor rằng Mossad ngày nay đã không còn ai kiềm chế nổi, rằng kể cả thủ tướng, mặc dù nắm quyền hạn bên ngoài, thực sự không kiểm soát được hành động của tổ chức, và thường bị thao túng đến chỗ chấp thuận hay thực thi những hành động có thể là phục vụ tốt nhất lợi ích của những người cầm đầu Mossad, nhưng không nhất thiết là lợi ích của Israel.
Mặc dù tính chất công việc của ngành tình báo, chiếu theo định nghĩa, liên quan nhiều đến tính bí mật, nhiều yếu tố nhất định của nó vẫn được bạch hóa trên các quốc gia dân chủ khác. Ở nước Mỹ chẳng hạn, tổng giám đốc CIA và các phụ tá phải được tổng thống đề cử, đưa ra điều trình trước ủy ban đặc trách tình báo của Thượng viện, và cuối cùng được xác nhận bởi đa số phiếu trong Thượng viện.
Ngày 28 tháng 2 năm 1989 chẳng hạn, ủy ban dưới quyền Chủ tọa David L. Boren họp tại phòng SH-216, Tòa nhà Văn phòng Thượng viện, ở Washington, để chất vấn nhân viên tình báo lão thành Richard J. Kerr, nhân dịp ông được đề cử chức vụ Phụ tá Tổng giám đốc Trung ương tình báo. Trước cuộc điều trần, Kerr đã phải hoàn tất một bản 45 câu hỏi cặn kẽ về từ lý lịch, học vấn, kinh nghiệm công việc, cho đến tài chính cá nhân, gồm cả đất đai mà ông ta làm chủ, lương bổng trong 5 năm vừa qua, và tiền nợ nhà cửa, cùng với câu hỏi về các hội đoàn tổ chức mà ông ta tham gia, và quan điểm tổng quát về cuộc sống và tình báo.
Mở đầu cuộc điều trần, Thượng nghị sỹ Boren nhìn nhận rằng đây là một cơ hội hiếm hoi cho ủy ban này trình bày công việc của nó cho công chúng. "Mặc dù một số quốc gia khác cũng có quy định sự giám sát của lập pháp đối với tình báo, quy mô rộng rãi của họat động này trên quốc gia của chúng ta thật sự vẫn là độc đáo."
Trong số những họat động của ủy ban gồm có trách nhiệm kiểm điểm lại tất cả mọi điệp vụ bí mật do chỉ thị của tổng thống, và họp điều trần mỗi khi tổng thống khởi sự một điệp vụ bí mật mới.
"Trong khi chúng ta không có quyền hạn phủ quyết những điệp vụ được đề đạt," ông ta nói tiếp, "các tổng thống đã làm theo sự cố vấn của chúng ta trong quá khứ; họ đã sửa đổi hoặc hủy bỏ những hoạt động mà ủy ban cho là vụng tính hoặc tạo ra nguy cơ không cần thiết cho nền an ninh."
Ở Israel, kể cả thủ tướng, người trên danh nghĩa quản lý cả ngành tình báo, thường mù mờ về những hoạt động bí mật cho đến khi chuyện đã rồi. Còn nói đến công chúng thì họ chẳng mấy khi được biết gì cả. Và dĩ nhiên là chẳng có một ủy ban nào để giám sát hành động và nhân sự của Mossad.
Tầm quan trọng của cơ chế hướng dẫn chính trị đối với tình báo đã được tóm tắt lại trong lời nói đầu cuốn "Kẻ mang tên Dũng Cảm" của Sir William Stephenson, trong đó ông phát biểu rằng tình báo là một điều kiện thiết yếu cho các nền dân chủ để ngăn chặn các hiểm họa, thậm chí có thể là sự hủy diệt hoàn toàn.
"Trong những kho vũ khí càng ngày càng phát triển đa dạng khắp nơi trên thế giới, tình báo là một thứ vũ khí chính yếu, có thể là thứ quan trọng nhất," ông viết. "Nhưng bởi vì tính chất bí mật, nó cũng là thứ vũ khí nguy hiểm nhất. Những biện pháp an toàn để ngăn ngừa sự lạm dụng cần phải được thiết kế, hoàn chỉnh, và áp dụng chặt chẽ. Tuy nhiên, cũng như đối với những lãnh vực khác, nhân cách và sự khôn ngoan của những người nắm giữ nó sẽ là yếu tố quyết định. Hy vọng sinh tồn và thắng lợi của một dân tộc tự do nằm trong sự công chính của cơ chế giám hộ đó."
Một câu hỏi hợp lý khác được đặt ra về câu chuyện của Victor là bằng cách nào mà một nhân viên tương đối thấp cấp trong Học Viện - tên thường dùng gọi Mossad- lại có thể biết nhiều đến mức đó về nó. Câu trả lời thật ra dễ dàng đến mức kinh ngạc.
Trước hết, Mossad là một tổ chức nhỏ.
Trong cuốn sách "Trò chơi tình báo", Nigel West (bút danh của nghị viên bảo thủ Anh Rupert Allason) cho biết rằng tổng hành dinh của CIA ở Langley, Virginia, "ngay từ trung tâm xe điện George Washington, nằm ngoài thủ đô, đã có bảng chỉ đường đi đến", có khoảng 25,000 nhân viên, "đa số không buồn làm gì để che giấu công việc thật của họ".
Toàn bộ Mossad bao gồm khoảng 1,200 nhân viên, tính cả thư ký và bộ phận quét dọn- tất cả được căn dặn mỗi khi có ai hỏi về công việc của họ phải trả lời là họ làm cho bộ quốc phòng."
West viết thêm: "bằng chứng thu thập được từ những người ly khai tình báo Soviet cho biết Tổng Cục Thứ Nhất của KGB xử dụng khoảng 15,000 tình báo viên" rải ra khắp thế giới, khoảng "3,000 đặt tại bộ chỉ huy của tổng cục ở Teplyystan, ngay bên lề con đường bọc quanh Moscow, nằm về phía đông nam thủ đô." Đó là vào những năm 1950. Những số liệu gần đây hơn ước lượng con số toàn thể nhân viên KGB khắp thế giới ở khoảng 250,000 người. Ngay cả cơ quan tình báo DGI của Cuba cũng có khoảng 2,000 nhân viên được huấn luyện gửi ra khắp thế giới cùng với phái đoàn ngoại giao.
Mossad - khó tin nhưng thật - chỉ có khoảng 30-35 tình báo viên, gọi là katsa, hoạt động khắp thế giới vào bất cứ thời điểm nào. Lý do chính của con số nhỏ khác thường này, như bạn đọc sẽ thấy trong sách, là không giống như những quốc gia khác, Israel có thể móc nối một lực lượng cán bộ đông đảo và trung thành từ cộng đồng Do Thái hải ngoại. Họ thực hiện phương pháp này qua một hệ thống độc đáo, hệ thống sayanim, tức tình nguyện viên.
Victor giữ một quyển nhật ký trong đó chứa đựng những kinh nghiệm của anh và của người khác thuật lại. Anh đánh vần tồi tệ khủng khiếp, nhưng lại có trí nhớ như một cái máy ảnh, ghi lại mọi bản vẽ, biểu đồ, và những tài liệu hình ảnh khác có tính cách quyết định đối với hoạt động gián điệp. Và bởi vì Mossad là một tổ chức nhỏ, mọi người quan hệ khắng khít, anh được cả quyền truy cập vào những hồ sơ điện toán mật, một đặc quyền không bao giờ giành cho nhân viên thấp cấp trong CIA hay KGB. Ngay từ khi còn là học viên, anh đã được truy cập vào máy điện toán trung ương của Mossad, và đã phải bỏ rất nhiều giờ học tập từng chi tiết nhỏ nhất, lập đi lập lại, với dụng ý là huấn luyện những học viên này cách tiếp cận một điệp vụ, và cách ngăn ngừa những lỗi lầm quá khứ.
Cạnh đó, mặc dù đây là một chuyện khó thống kê được, sự gắn bó chặt chẽ giữa cộng đồng Do Thái với nhau, niềm xác tín là mặc dù có dị biệt gì về quan điểm chính trị đi chăng nữa, họ đều phải xiêt chặt hàng ngũ để tự vệ chống lại kẻ thù, tạo thành thói quen cởi mở giữa bọn họ với nhau mà ta không bao giờ gặp ở các nhân viên CIA hay KGB. Tóm lại, bọn họ nói chuyện rất thoải mái và tiết lộ nhiều chi tiết với đồng bọn.
Cảm ơn Victor đã cho tôi cơ hội đem câu chuyện ly kỳ này ra ánh sáng.
CLAIRE HOY
* Zionist: theo chủ nghĩa Zion, lấy từ tên núi Zion, núi tổ của dân tộc Do Thái. Chủ nghĩa dân tộc cực đoan, đấu tranh cho ngày quật khởi của dòng giống Do Thái, được xem như có sứ mệnh lịch sử cao cả. (N.D.)
** katsa: nhân viên tình báo chìm của Do Thái, chuyên về đi móc nối, kết nạp các cộng tác viên cung cấp thông tin. Sẽ giải thích rõ hơn ở những chương sau. (N.D.)
Nguyên tác: By Way of Deception - The Making and Unmaking of a Mosad Oficer.
Tác giả: Victor Ostrovsky và Claire Hoy
Người dịch: Trần Thiện Huy
(Người dịch giữ bản quyền bản dịch này. Xin đừng tự ý xử dụng vào những mục đích thương mại)
Giới thiệu của người dịch
Tác phẩm mà các bạn đang có trong tay có một vị trí khá nổi bật trong thể loại sách nghiên cứu về ngành tình báo ở Mỹ. Nó cung cấp những chi tiết sâu sát và xác thực nhất chưa từng có trước kia về tổ chức Mossad, cơ quan tình báo đầy huyền thoại và bí ẩn của quốc gia Israel.
Trong cuộc chiến liên miên chống lại sự thù nghịch của thế giới Hồi giáo, về nội bộ, Mossad đã tự hoàn chỉnh đến mức trở thành một trong những lực lượng có hiệu quả nhất trong ngành tình báo thế giới. Trong chính trị đối nội, quyền uy của Mossad là một trong những nền tảng tối cao gần như không thể kiểm soát được của nhà nước Israel. Và cuối cùng, trên bình diện quốc tế, bàn tay của Mossad đã góp phần không nhỏ vào sự hình thành những cục diện chính trị đương thời, đã châm ngòi và dập tắt bao cuộc chiến, đã lật đổ và dựng lên nhiều chính quyền, etc. Tất cả những điều đó, và vô số kỳ công khác của các điệp viên Mossad, giải thích được tại sao Mossad đã trở thành một huyền thoại, thậm chí, một thần tượng đối với vô số những người say mê nghề gián điệp.
Được tổ chức cực kỳ chặt chẽ theo triết lý tôn sùng sự bí mật, có một lịch sử tôi luyện những thủ đoạn tinh vi để bảo vệ bí mật, và nằm ngoài vòng kiểm soát của các chức vụ dân sự, điều đó giải thích tại sao Mossad giữ được danh tiếng bí ẩn nhất vượt xa hẳn các cơ quan tình báo khác, kể cả của các nước Đông Âu.
Không ai biết rõ tầm cỡ sự thao túng và kiểm soát của Mossad đối với thế giới, đặc biệt là thế giới phương Tây. Ngược lại, không ai thao túng và kiểm soát được Mossad. Năm 1986, nhân viên phân tích tình báo hải quân Mỹ- quốc gia trực tiếp đỡ đầu cho Israel- Jonathan Jay Pollard, bị kết án đã chuyển hơn 1 triệu trang hồ sơ tuyệt mật cho Mossad. Trên hai căn bản ấy, những sự kiện ngoài sức tưởng tượng thông thường đã xảy ra, những sự kiện nếu bị tiết lộ sẽ gây một chấn động kinh ngạc trong dư luận về sự lộng hành của Mossad.
Và quả thật, những sự kiện ấy đã gây nên một chấn động kinh ngạc trong dư luận khi Victor Ostrovsky, nhân viên tình báo của Mossad trong 4 năm ly khai tổ chức và cho ra đời cuốn hồi ký này, với sự trợ giúp của Claire Hoty, một nhà văn chuyên nghiệp.
Cuốn hồi ký này không những cung cấp những tư liệu quý giá về bộ mặt thế giới tình báo quốc tế; nó còn là một tài liệu bổ ích về kỹ thuật và phương pháp chuyên môn của ngành nghề này. Tác giả đã cung cấp kỹ lưỡng chi tiết giúp cho người đọc được "sống thật" cuộc đời của những điệp viên chuyên nghiệp, những thử thách ly kỳ cũng như những mặt trái phũ phàng đen tối.
Lời nói đầu của các tác giả
Vạch trần những sự kiện mà tôi biết được, từ vị thế của một người đã có 4 năm hoạt động trong Mossad dù sao cũng không thể là một chuyện dễ dàng.
Lớn lên trong một gia đình Zionist* nhiệt thành, tôi đã được dạy rằng quốc gia Israel không thể làm điều gì sai trái cả. Rằng chúng ta là David trong cuộc chiến không ngừng nghỉ chống lại tên Goliath mỗi ngày một to lớn. Rằng không có ai ở đó mà bảo vệ chúng ta trừ chính chúng ta - một cảm tưởng được củng cố bởi những người sống sót nạn diệt chủng đang sống cùng chúng tôi.
Chúng tôi, thế hệ mới của những người Israel, đất nước phục sinh trên lãnh thổ cũ của nó sau hơn hai ngàn năm lưu đày, đã được giao phó với vận mệnh của toàn thể quốc gia.
Những tư lệnh của quân đội chúng tôi được gọi là nhà vô địch, chứ không gọi là tướng lãnh. Những lãnh tụ của chúng tôi được tôn xưng là những thuyền trưởng cầm lái một chiếc tàu vĩ đại.
Tôi đã sung sướng cực kỳ khi được chọn lựa và trao cho đặc quyền đứng trong - dưới con mắt tôi- đội ngũ ưu tú nhất của tổ chức Mossad.
Nhưng chính là những lý tưởng lệch lạc méo mó, và tư tưởng vụ thực chỉ phục vụ cho mình mà tôi va chạm phải bên trong tổ chức, cùng với sự tham lam, trụy lạc, và lối coi rẻ mạng người của cái gọi là đội ngũ đó, đã buộc tôi phải đứng ra thuật lại câu chuyện này.
Chính vì tình yêu thương tổ quốc Israel như một quốc gia tự do và công bằng mà tôi đã đem tính mạng của mình ra đánh liều trong chuyện này, chấp nhận đối mặt với những kẻ đã ra tay biến giấc mơ Zionist thành cơn ác mộng ngày nay.
Mossad, cơ quan tình báo được tín nhiệm với sứ mệnh phác họa đường lối trước mặt cho giới lãnh đạo đang cầm lái xứ sở, đã phản bội niềm tin ấy. Lèo lái vì quyền lợi của chính nó, và vì những lý do nhỏ mọn, tẹp nhẹp, nó đã đưa quốc gia tiến đến chỗ đâm đầu toàn diện thẳng vào cuộc chiến tranh.
Tôi không còn có thể im lặng thêm nữa, cũng như tôi không thể làm hại đến sự trung thực khả tín của cuốn sách này bằng cách giấu diếm sự thật dưới những cái tên giả và những lý lịch mơ hồ (tuy rằng tôi đã viết tắt họ những nhân viên hoạt động ngoài thực địa, để bảo vệ tính mạng họ).
Iacta alea est: con xúc xắc đã ném ra rồi.
VICTOR OSTROVSKY
***
Cũng như các ký giả khác, tôi cũng đã có phần chịu trận ngồi nghe những người nói không ra hơi, giải thích tại sao câu chuyện của họ đã bị bưng bít bằng thủ đoạn thâm độc của Tổ chức Âm mưu Liên hành tinh của những người Sao Hỏa. Trong khi đó, tất cả người trong nghề này cũng đã đều biết đến cái cảm giác xúc động cao độ khi nhận được một đầu mối, để cuối cùng phát hiện ra là nó dẫn đến một câu chuyện "dỏm".
Một buổi trưa tháng Tư năm 1988, tôi đang ngồi ở chỗ quen thuộc của mình trong phòng báo chí của nghị viện tại Ottawa khi Victor Ostrovsky gọi và cho biết là anh có một câu chuyện cho tôi, chuyện có tính cách quốc tế và có lẽ tôi sẽ quan tâm đến. Tôi mới vừa xuất bản một quyển bestseller gây nhiều tranh cãi tên là "Bạn bè quyền thế", về những vấn đề của vị thủ tướng Canada đương kim và nội các của ông ta. Victor nói rằng anh thích cách tiếp cận vấn đề của tôi đối với giới chức vụ; đó là lý do anh quyết định trao cho tôi câu chuyện này. Anh không cho biết chi tiết gì cả, nhưng đề nghị gặp tôi ở một quán cafe khoảng 15 phút để tôi nghe anh trình bày. Sau ba tiếng đồng hồ, Victor vẫn giữ được sự chú ý của tôi. Anh quả thật có một câu chuyện cực kỳ lý thú.
Mối quan tâm đầu tiên của tôi, lẽ không tránh khỏi, là làm sao biết được nếu anh chàng này đúng là con người mà anh ta cho tôi biết? Thế là một vài lời hỏi han những chỗ quen biết, cùng với sự sẵn lòng chỉ đích danh những tên tuổi và cởi mở hoàn toàn của anh ta, làm cho sự việc ngày càng dễ xác nhận hơn rằng anh ta chính là thứ thật: một katsa** cũ của Mossad.
Nhiều người sẽ phải khó chịu với những gì họ đọc trong sách này. Đây là một câu chuyện đụng chạm; gần như chẳng có điều gì hay ho tốt đẹp ở trong đó về bản chất con người cả. Nhiều người sẽ coi Victor là một kẻ phản bội nước Israel. Cũng đành vậy. Nhưng tôi nhìn anh như một con người với niềm xác tín rằng Mossad là một tổ chức tốt đẹp đã tha hóa; một con người có lý tưởng bị chà đạp bởi triết lý thực dụng tàn nhẫn; một con người tin tưởng rằng tổ chức Mossad - hay bất cứ tổ chức chính quyền nào, khi đã nói đến chỗ đó - cần phải minh bạch với công luận về hành động của mình. Kể cả CIA còn phải tự biện minh trước mặt một cơ quan dân cử. Vậy mà Mossad thì không.
Ngày 1 tháng 9 năm 1951, đương kim thủ tướng là David Ben-Gurion ban hành chỉ thị thành lập Mossad như một cơ quan tình báo độc lập đối với bộ ngoại giao Do Thái. Đến hôm nay, mặc dù mọi người biết là nó tồn tại đấy - lâu lâu các chính khách còn khoe khoang về những thành tích của nó - Mossad vẫn còn là một tổ chức trong bóng tối xét về mọi mặt. Tỷ dụ như ta sẽ không tìm thấy bất cứ một đề cập nào đến nó trong ngân sách của Israel. Và tên của người cầm đầu nó, trong khi còn tại chức, không bao giờ được tiết lộ ra ngoài.
Một trong những chủ đề chính của cuốn sách này là niềm tin của Victor rằng Mossad ngày nay đã không còn ai kiềm chế nổi, rằng kể cả thủ tướng, mặc dù nắm quyền hạn bên ngoài, thực sự không kiểm soát được hành động của tổ chức, và thường bị thao túng đến chỗ chấp thuận hay thực thi những hành động có thể là phục vụ tốt nhất lợi ích của những người cầm đầu Mossad, nhưng không nhất thiết là lợi ích của Israel.
Mặc dù tính chất công việc của ngành tình báo, chiếu theo định nghĩa, liên quan nhiều đến tính bí mật, nhiều yếu tố nhất định của nó vẫn được bạch hóa trên các quốc gia dân chủ khác. Ở nước Mỹ chẳng hạn, tổng giám đốc CIA và các phụ tá phải được tổng thống đề cử, đưa ra điều trình trước ủy ban đặc trách tình báo của Thượng viện, và cuối cùng được xác nhận bởi đa số phiếu trong Thượng viện.
Ngày 28 tháng 2 năm 1989 chẳng hạn, ủy ban dưới quyền Chủ tọa David L. Boren họp tại phòng SH-216, Tòa nhà Văn phòng Thượng viện, ở Washington, để chất vấn nhân viên tình báo lão thành Richard J. Kerr, nhân dịp ông được đề cử chức vụ Phụ tá Tổng giám đốc Trung ương tình báo. Trước cuộc điều trần, Kerr đã phải hoàn tất một bản 45 câu hỏi cặn kẽ về từ lý lịch, học vấn, kinh nghiệm công việc, cho đến tài chính cá nhân, gồm cả đất đai mà ông ta làm chủ, lương bổng trong 5 năm vừa qua, và tiền nợ nhà cửa, cùng với câu hỏi về các hội đoàn tổ chức mà ông ta tham gia, và quan điểm tổng quát về cuộc sống và tình báo.
Mở đầu cuộc điều trần, Thượng nghị sỹ Boren nhìn nhận rằng đây là một cơ hội hiếm hoi cho ủy ban này trình bày công việc của nó cho công chúng. "Mặc dù một số quốc gia khác cũng có quy định sự giám sát của lập pháp đối với tình báo, quy mô rộng rãi của họat động này trên quốc gia của chúng ta thật sự vẫn là độc đáo."
Trong số những họat động của ủy ban gồm có trách nhiệm kiểm điểm lại tất cả mọi điệp vụ bí mật do chỉ thị của tổng thống, và họp điều trần mỗi khi tổng thống khởi sự một điệp vụ bí mật mới.
"Trong khi chúng ta không có quyền hạn phủ quyết những điệp vụ được đề đạt," ông ta nói tiếp, "các tổng thống đã làm theo sự cố vấn của chúng ta trong quá khứ; họ đã sửa đổi hoặc hủy bỏ những hoạt động mà ủy ban cho là vụng tính hoặc tạo ra nguy cơ không cần thiết cho nền an ninh."
Ở Israel, kể cả thủ tướng, người trên danh nghĩa quản lý cả ngành tình báo, thường mù mờ về những hoạt động bí mật cho đến khi chuyện đã rồi. Còn nói đến công chúng thì họ chẳng mấy khi được biết gì cả. Và dĩ nhiên là chẳng có một ủy ban nào để giám sát hành động và nhân sự của Mossad.
Tầm quan trọng của cơ chế hướng dẫn chính trị đối với tình báo đã được tóm tắt lại trong lời nói đầu cuốn "Kẻ mang tên Dũng Cảm" của Sir William Stephenson, trong đó ông phát biểu rằng tình báo là một điều kiện thiết yếu cho các nền dân chủ để ngăn chặn các hiểm họa, thậm chí có thể là sự hủy diệt hoàn toàn.
"Trong những kho vũ khí càng ngày càng phát triển đa dạng khắp nơi trên thế giới, tình báo là một thứ vũ khí chính yếu, có thể là thứ quan trọng nhất," ông viết. "Nhưng bởi vì tính chất bí mật, nó cũng là thứ vũ khí nguy hiểm nhất. Những biện pháp an toàn để ngăn ngừa sự lạm dụng cần phải được thiết kế, hoàn chỉnh, và áp dụng chặt chẽ. Tuy nhiên, cũng như đối với những lãnh vực khác, nhân cách và sự khôn ngoan của những người nắm giữ nó sẽ là yếu tố quyết định. Hy vọng sinh tồn và thắng lợi của một dân tộc tự do nằm trong sự công chính của cơ chế giám hộ đó."
Một câu hỏi hợp lý khác được đặt ra về câu chuyện của Victor là bằng cách nào mà một nhân viên tương đối thấp cấp trong Học Viện - tên thường dùng gọi Mossad- lại có thể biết nhiều đến mức đó về nó. Câu trả lời thật ra dễ dàng đến mức kinh ngạc.
Trước hết, Mossad là một tổ chức nhỏ.
Trong cuốn sách "Trò chơi tình báo", Nigel West (bút danh của nghị viên bảo thủ Anh Rupert Allason) cho biết rằng tổng hành dinh của CIA ở Langley, Virginia, "ngay từ trung tâm xe điện George Washington, nằm ngoài thủ đô, đã có bảng chỉ đường đi đến", có khoảng 25,000 nhân viên, "đa số không buồn làm gì để che giấu công việc thật của họ".
Toàn bộ Mossad bao gồm khoảng 1,200 nhân viên, tính cả thư ký và bộ phận quét dọn- tất cả được căn dặn mỗi khi có ai hỏi về công việc của họ phải trả lời là họ làm cho bộ quốc phòng."
West viết thêm: "bằng chứng thu thập được từ những người ly khai tình báo Soviet cho biết Tổng Cục Thứ Nhất của KGB xử dụng khoảng 15,000 tình báo viên" rải ra khắp thế giới, khoảng "3,000 đặt tại bộ chỉ huy của tổng cục ở Teplyystan, ngay bên lề con đường bọc quanh Moscow, nằm về phía đông nam thủ đô." Đó là vào những năm 1950. Những số liệu gần đây hơn ước lượng con số toàn thể nhân viên KGB khắp thế giới ở khoảng 250,000 người. Ngay cả cơ quan tình báo DGI của Cuba cũng có khoảng 2,000 nhân viên được huấn luyện gửi ra khắp thế giới cùng với phái đoàn ngoại giao.
Mossad - khó tin nhưng thật - chỉ có khoảng 30-35 tình báo viên, gọi là katsa, hoạt động khắp thế giới vào bất cứ thời điểm nào. Lý do chính của con số nhỏ khác thường này, như bạn đọc sẽ thấy trong sách, là không giống như những quốc gia khác, Israel có thể móc nối một lực lượng cán bộ đông đảo và trung thành từ cộng đồng Do Thái hải ngoại. Họ thực hiện phương pháp này qua một hệ thống độc đáo, hệ thống sayanim, tức tình nguyện viên.
Victor giữ một quyển nhật ký trong đó chứa đựng những kinh nghiệm của anh và của người khác thuật lại. Anh đánh vần tồi tệ khủng khiếp, nhưng lại có trí nhớ như một cái máy ảnh, ghi lại mọi bản vẽ, biểu đồ, và những tài liệu hình ảnh khác có tính cách quyết định đối với hoạt động gián điệp. Và bởi vì Mossad là một tổ chức nhỏ, mọi người quan hệ khắng khít, anh được cả quyền truy cập vào những hồ sơ điện toán mật, một đặc quyền không bao giờ giành cho nhân viên thấp cấp trong CIA hay KGB. Ngay từ khi còn là học viên, anh đã được truy cập vào máy điện toán trung ương của Mossad, và đã phải bỏ rất nhiều giờ học tập từng chi tiết nhỏ nhất, lập đi lập lại, với dụng ý là huấn luyện những học viên này cách tiếp cận một điệp vụ, và cách ngăn ngừa những lỗi lầm quá khứ.
Cạnh đó, mặc dù đây là một chuyện khó thống kê được, sự gắn bó chặt chẽ giữa cộng đồng Do Thái với nhau, niềm xác tín là mặc dù có dị biệt gì về quan điểm chính trị đi chăng nữa, họ đều phải xiêt chặt hàng ngũ để tự vệ chống lại kẻ thù, tạo thành thói quen cởi mở giữa bọn họ với nhau mà ta không bao giờ gặp ở các nhân viên CIA hay KGB. Tóm lại, bọn họ nói chuyện rất thoải mái và tiết lộ nhiều chi tiết với đồng bọn.
Cảm ơn Victor đã cho tôi cơ hội đem câu chuyện ly kỳ này ra ánh sáng.
CLAIRE HOY
* Zionist: theo chủ nghĩa Zion, lấy từ tên núi Zion, núi tổ của dân tộc Do Thái. Chủ nghĩa dân tộc cực đoan, đấu tranh cho ngày quật khởi của dòng giống Do Thái, được xem như có sứ mệnh lịch sử cao cả. (N.D.)
** katsa: nhân viên tình báo chìm của Do Thái, chuyên về đi móc nối, kết nạp các cộng tác viên cung cấp thông tin. Sẽ giải thích rõ hơn ở những chương sau. (N.D.)