Nếu ớt ngọt dùng làm rau ăn thì ớt cay chỉ được coi là gia vị, làm cho món ăn thêm ngon miệng, khử mùi tanh hay mùi nặng. Tuy nhiên, ít người biết rằng, ớt cay được xem là dược liệu quý, vị thuốc hay và dễ sử dụng.
Nghiên cứu của y học hiện đại thống nhất với y học cổ truyền về mặt tác dụng chữa bệnh của ớt. Trong ớt có chứa hoạt chất capsicain (gây nóng, đỏ), có tác dụng lích thích não bộ sản xuất ra chất Endophin (giúp giảm đau), đặc biệt có ích cho những bệnh nhân viêm khớp mãn tính và các bệnh ung thư. Một số nghiên cứu cho thấy, những loại ớt vỏ xanh, trái nhỏ (ớt chỉ thiên) có hàm lượng Capsicain nhiều hơn.  
Một số hoạt chất khác trong ớt giúp máu lưu thông tốt, tránh được tình trạng đông vón tiểu cầu, dễ gây tai biến tim mạch. Một số khác lại có tác dụng ngăn ngừa tình trạng huyết áp cao. 
Ngoài ra, trong quả ớt còn chứa rất nhiều vitamin: vitamin C, B1, B2, axit citric, beta caroten… 
Những bài thuốc quý từ ớt: 
*Đau khớp hoặc giảm đau do ung thư: Ăn 5 – 10 quả ớt mỗi ngày. 
*Ăn uống kém tiêu do ung thư: 100g ớt, 100g hắc đậu xi tán bột, uống hàng ngày. 
* Ăn uống chậm tiêu: Ăn ớt kèm với các món ăn  
* Rụng tóc do hóa trị liệu: 100g ớt ngâm với rượu trắng trong 10 – 20 ngày. Dùng rượu ớt này bôi lên da đầu, có tác dụng kích thích tóc mọc. 
* Đau thắt ngực: 2 quả ớt, 20g đan sâm, 20g nghệ đen, sắc uống ngày 1 thang. 
* Đau dạ dày do lạnh: 1 - 2 quả ớt, thổ phục linh (cụ khúc khắc) mỗi thứ 30g, sắc uống ngày 1 thang. 
* Chàm (ezema): lá ớt tươi 1 nắm, mẻ chua 1 thìa. Hai thứ giã nát, lấy vải gói lại, đắp lên nơi bị chàm đã rửa sạch bằng nước muối. 
* Tai biến mạch máu não: Lá ớt (loại ớt chỉ thiên, quả nhỏ) đem giã nát, thêm ít muối và nước, lấy nước lá ớt cho bệnh nhân uống, đã đắp vào răng sẽ tỉnh. 
* Rắn rết cắn: Lá ớt giã nhỏ, đắp vào vết cắn, băng lại, ngày làm 1 – 2 lần, sau 2 – 3 giờ sẽ khỏi đau 
* Đau bụng kinh niên: Rễ cây ớt, rễ cây chanh, rễ cây Hoàng Lực, mỗi thứ khoảng 30g. Tất cả đun với 2 lít nước, cho sôi kỹ, lấy nước uống thay chè, uống chừng 3 ấm là khỏi. 
* Đau lưng, đau khớp: 15 quả ớt chín, 3 lá đu đủ, 80g rễ cây chỉ thiên. Tất cả giã nhỏ, ngâm cồn với tỷ lệ ½ dùng xoa bóp sẽ mau khỏi. 
* Mụn nhọt: Lá ớt giã nát với ít muối, đắp lên nhọt đang mưng mủ sẽ bớt đau buốt, dễ vỡ mủ, mau lành. 
* Khản cổ: dùng ớt làm nước súc miệng (dưới dạng rượu thuốc) 
* Giúp ngủ ngon: ăn ớt hàng ngày cùng thức ăn (gia vị). 
 
(ST)