Chuong1
BA TẶNG VẬT CỦA ÔNG D'ACTANHĂNG CHA

Vào thứ hai đần tiên của tháng tư năm 1625, thị /trấn Mong, nơi sinh ra tác giả cuốn Tiểu thuyết Bông Hồng dường như đang ở trong một cuộc cách mạng rộng khắp đến mức tưởng như các tín đồ tân giáo (1) đã làm một cuộc La Rô sen (2) thứ hai. Trông thấy đàn bà chạy trốn ở phía phố lòn, nghe trẻ con kêu gào trên các ngưỡng cửa, nhiều thị dân vội vã lồng áo giáp vào và yểm hộ cho tư thái có phần nào còn bất trắc của mình bằng một khẩu súng hỏa mai hoặc một ngọn giáo, họ đi về phía lữ quán Frăng-mêniê, ở đó một đám người đông đặc cứ lấn dần lên từng phút, nhốn nháo, ồn ào và đầy vẻ tò mò.
Thời ấy những cơn hoảng loạn thường xảy ra và chẳng mấy ngày là không có thành phố này, thị trấn nọ ghi vào hồ sơ của mình một sự kiện loại đó. Nào các lãnh chúa đánh lẫn nhau, nào nhà vua xung đột với giáo chủ nào nước Tây Ban Nha gây chiến với nhà vua. Rồi ngoài những cuộc chiến tranh thầm lặng hoặc công khai, bí mật hoặc minh bạch, lại còn bọn trộm cắp, bọn ăn xin, bọn tân giáo, bọn lang sói, và bọn lính hầu, - nhiều khi chống bọn lãnh chúa và bọn tân giáo - đôi khi chống nhà vua -, nhưng chẳng bao giờ chống lại giáo chủ và nước Tây Ban Nha cả. Do thói quen đó mà ngày thứ hai đầu tiên nói trên kia của tháng tư năm 1625, nghe thấy tiếng ồn ào và không thấy cờ hiệu vàng và đỏ (3), cũng không thấy bọn gia nhân của quận công đờ Risơliơ (4), các thị dân liền đâm bổ về phía lữ quán Frăng-mơniê.
Đến đó ai nấy đều có thể nhìn thấy và hiểu rõ nguyên nhân của sự náo động kia.
Một chàng trai trẻ... - ta hãy phác họa chân dung của chàng bằng một nét thôi - xin các bạn hãy cứ hình dung Đông Kihôtê (5) lúc mười tám tuổi, Đông Kihôtê bị lột mũ, không giáp sắt, không bọc vế, Đông Kihôtê mặc một áo chẽn ngắn bằng len mà màu xanh lơ đã chuyển sang một màu khó tả của cặn rượu vang và xanh da trời. Khuôn mặt dài và nâu, lưỡng quyền cao, cơ bắp hàm hết sức phát triển, dấu hiệu là người Gaxcònhơ (6) không trệch vào đâu được dù không đội ngay cả mũ nồi huống hồ chàng trai trẻ của chúng ta đây lại đội một chiếc mũ nồi trang trí bằng một thứ lông chim; mắt tinh và thông minh, mũi khoằm nhung nét thanh tú vóc người quá lớn so với một thiếu niên, quá nhỏ so với một người trưởng thành và một con mắt ít thành thạo nhìn chàng sẽ có thể tưởng lầm là con cái một trang chủ đi du hành nếu như không có thanh kiếm dài đeo bằng một dải đeo gươm bằng da nó đập vào bắp chân chủ nó khi đi bộ và đập vào bộ lông dựng tua tủa của con ngựa khi chàng ta cưỡi ngựa. .
Bởi vì chàng trai trẻ của chúng ta có một vật cưỡi mà vật cưỡi đó lại rất lạ đến mức nó được chú ý: đó là một chú ngựa nhỏ xứ Bác tuổi độ mươi hài hoặc mười bốn; màu vàng, không có lông đuôi nhưng không phải không có bướu ở chân, khì dì thì đầu thõng xuống quá dưới gối, điều làm cho chẳng cần mắc cuộng khóa mà nó vẫn còn đi được tám dặm một ngày. Khốn nỗi nhũng đức tính của con ngựa đó bị giấu kín dưới bộ lông kỳ dị và dáng bộ chẳng thích hợp đến nỗi trong một thời mà mọi người đều sành về ngựa thì sự xuất hiện của con ngựa cỏn con nói trên ở Mừng, nơi nó mới lọt vào bằng cửa Oâ Bôgiăngxi chừng mười lăm phút liến gây nên một cảm giác mạnh mẽ mà điều bất lợi lây sang cả người cưỡi nó.
Cảm giác ấy đã tùng nặng nề lắm đối với đ'actanhăng - đấy là tên cái anh chàng Đông Kihôtê của con ngựa Rôxinăngtê này - đến nỗi chàng chẳng buồn tự giấu giếm cái khía cạnh lố lăng mà một con ngựa như thế đem lại cho mình, dù chàng có là một ky sĩ cừ mấy đi chăng nữa: cho nên chàng đă thở vắn than dài nhận lấy món tặng phẩm mà ông đactanhăng cha đã ban cho. Chàng biết một con vật như vậy đáng giá ít ra hai mươi livrơ, còn nhũng lời lẽ kèm theo thì đúng là vô giá.
- Con ơi, nhà quý tộc xứ Gaxcônhơ nói bằng cái thổ ngữ thuần túy Bác mà vua Hăng ri IV (7) chẳng bao giờ có thể sửa nổi - Con ơi, con ngựa này đã sinh ra tại ngôi nhà của cha con, đă sắp mười ba tuổi và đă ở đây từ bấy đến giờ, điều khiến con phải thương yêu nó. Chớ bao giờ bán nó, hãy để nó dược chết già trong yên ổn và danh giá; và nếu con đi đường với nó thì hãy nương nhẹ nó như một người lão bộc. Vào trong triều đình - ông đactanhăng cha nói tiếp - nếu như con có vinh dự đó, vinh dự mà vả chăng dòng dõi quý tộc láu đời của con cho con dược quyến hưởng, thì hãy bảo vệ xứng đáng cái danh hiệu quý tộc của con mà tổ tiên đã mang một cách xứng đáng từ hơn một trăm năm nay, bảo vệ nó vì con và vì những người thân thích của con.
Những ngươi thân thích ấy, cha muốn nói là cha mẹ của con, họ hàng và bạn bè con. Đừng bao giờ chịu nhịn ai ngoài quan tể tướng và đúc vua. Con nên nhớ rằng ngày nay nói quý tộc chỉ có thể tiến thân bằng chí can trường và chỉ bằng chí can trường của mình mà thô;. Kẻ nào run sợ trong giây phút sẽ để tuột miếng mồi ngon mà đúng vào giây phút ấy thời vận chìa ra cho họ. Con đang trẻ, con phải can trưng vì hai duyên cớ: thứ nhất vì con là ngươi Gaxcông, thứ hai con là con của cha. Chớ sợ những thời cơ và hãy tìm kiếm những sự mạo hiểm. Cha đã cho con học múa kiếm; con có bắp chân sắt, cổ tay thép, hãy chiến dấu luôn luôn, cái cu(}c quyết đấu (8) càng bị cấm đoán, con càng phải chiến đấu, và do đó chiến đấu với hai lần can đảm. Con ạ, ta chỉ cho con được mười lăm đồng êquy, con ngựa của ta và những lời khuyên nhủ con vừa nghe. Thêm vào đó, mẹ con sê cho một môn thuốc cao lấy của một bà Bôhêmiêng, nó có phép màu nhiệm chữa khỏi mọi vết thương không trúng vào tim. Con hãy lợi dụng mọi cái, hãy sống hạnh phúc và trường thọ.
Cha chỉ còn một điều nói thêm và đó là một tấm guồng cha nêu lên cho con, không phải tấm guồng của cha vì cha chìm bao giờ được đặt chân vào tiều đình mà chỉ có tình nguyện đi làm nhũng cuộc chiến tranh tôn giáo; ta muốn nói đến ngài đờ T'rêvin xưa kia là bạn láng giềng của cha, nhờ trời ông ấy đã có vinh dự chơi với vua Lu-i XIII từ tấm bé' Đôi khi trò chơi của họ biến thành choảng nhau và trong những cuộc choảng nhau ấy không phải bao giờ nhà vua cũng khoẻ hơn đâu. Những đòn người phải chịu làm tăng lòng quý trọng và tình bằng hữu của Ngươi đối với ngài đờ T'rêvin lên nhiều.
Sau này trong chuyến đi Pan đầu tiên, ngài ~r Trê vin đã đánh nhau với người khác năm lần; từ cất chết của tiên rồng đến tuổi trưởng thành của ấu vuông, ngài đánh nhau bảy lần, không kể những cuộc chiến trận và vây thành, và từ cái tuổi trưởng thành ấy cho đến ngày nay dễ thường có đến trăm trận' Cho nên mặc dù những pháp quy, nhĩmg chỉ dụ, nhũng sắc lệnh cấm quyết đấu, thế mà đấy, ngài đã là người chỉ huy (9) đội ngự lâm quân, nghĩa là thống 1-nh một binh đoàn lính Xê da mà đúc vua rất coi trọng và quan tể tướng thl kiềng, mà quan tể tướng thì mọj người đểu biết đấy, nào ngài có biết kiềng sợ gì lắm đâu. Hơn nữa, đờ T'rêvin kiếm mười nghìn êquy mỗi năm, như vậy là một quan đại thần c~ bự rồi. ngài bắt đầu sự nghiệp như anh đây, anh hãy mang bức thư này đến gặp ngài, và anh hãy noi theo gương ngài để làm nên được như ngài.
Dứt lời, ông đactanhăng cha buột cho cậu con thanh kiếm riêng của ông, ôm hôn chàng trìu mến lên hai bên má và cầu phước cho chàng.
Vừa ra khỏi chàng cha, chàng trai trẻ thấy mẹ đợi chàng với môn thuốc quý hóa mà cứ làm theo nhĩmg lời khuyên nhủ nói trên của ông bố thì ắt là chàng Bê phải dùng đến nó luôn luôn. Việc chia tay ở phía này lâu hữn và trìu mến hơn ở phía bên kia, chẳng phải vì ông đactanhăng cha không yêu thutmg con trai mlnh, cậu con trai độc nhất, mà vì ông đactanhăng là một người đàn ông, và ông eè coi không xứng tiếng nam nhi nếu tự buông thả mình theo nỗi xúc động, trong khi bà đactanhăng là đàn bà, hơn nữa lại là ngubi mẹ. Bà khóc sướt muốt, và ta hãy nói điều này để ngợi khen chàng đ)actanhăng con, mặc dù chàng ráng súc giữ mlnh cho vững vàng như một ngự lâm quân trong tương lai phải làm như vậy, bàn năng đã thắng và chàng cũng đổ mất nhiều n~tóc mắt mà cố gắng lắm chàng mới giấu được một nửa.
Cùng ngày hôm ấy chàng tuổi trẻ rong ruổi lên đường mang theo ba tặng vật của cha gồm, như đã nói, mười lăm êquy, con ngựa và bục thư gửi ông T'rêvin, dt nhiên là còn có những lời khuyên răn thêm nữa.
Với một câ~m nang như vậy, đactanhăng tưởng mình, về tinh thần cũng như về thể xác mô phỏng y hệt nhân vật của Xécvăngtéx mà chúng tôi đã đem ra so sánh đến là đích đáng với chàng, khi bổn phận nhà viết sử chúng tôi phải phác họa ra chân dung chàng. Đông Kihôtê cho những cái cối xay gió là những ngubi khổng lồ và nhĩmg con cù là ' những đoàn quân, thl đactanhăng coi mỗi nụ coi là điều xỉ vả và mỗi cái nhìn là một sự khiêu khích. Do đó từ Tachơ đến Mang, chàng luôn nắm chặt nắm đấm và luôn Bờ tay vào chuôi kiếm hơn bù kém có đến mười bận mạt ngày; tuy nhiên nắm đầm chưa giáng xuống một quai hàm n~o và lời kiếm cũng chưa hề tuốt ra khơi vỏ. Chẳng phải vì con ngựa màu vàng hãm tài kia chàng làm cho khách bộ hành buồn c~i đầu, mà vì ~l trên con ngựa cái lách cách một thanh kiếm cờ lớn và ~ phía trên thanh kiếm đó lấp lánh một cặp mắt nom dữ tợn hơn l~l ngạo nghễ, cho nên khách qua đubng ph~li nén tiếng c~i phá lên, hoặc, nếu 'cơn buồn cười thắng sự thận trọng thl họ cố gắng ít ra chỉ cuội nửa miệng thôi, trông giống như những cái mặt nạ cổ vậy. Cũng vì thế đactanhăng vẫn con oai vệ và nguyên vẹn trong cái tính dễ bị chạm nọc của mlnh cho đến cái thị trấn Mong khốn khổ này.
Nhlmg ở đây lúc chàng xuống ngựa truởc cửa lữ quán Frăng-mơniê, từ chủ quán, hầu bàn đến phu chăn ngựa chẳng có lấy một ai ra giữ bàn đạp ở chỗ bệ lên ngựa, đactanhăng đã trông thấy một cánh cửa sổ hé mở của tầng dưới cùng một gã quý tộc vóc người đẹp đẽ, phong vận kiêu kỳ mặc dầu hoi quàu quạu đang nói với hai người khác, hai người này nghe gã với vẻ kính nể. Theo thói quen, đactanhăng ngờ một cách tự nhiên rằng mình là đáu đề của câu chuyện và lắng nghe. Lần này đactanhăng chỉ lầm có một nửa:
không phải người ta nói về chàng mà vế con ngựa của chàng.
Gã quý tộc xem bộ như đang liệt kê cho các người nghe của hắn tất cả nhũng đúc tính của con ngựa, và, như đã nói, mấy ngươi nghe xem bộ rất kính trọng người kể chuyện, họ luôn luôn phá ra chơi. Mà vì một nửa nụ cười cũng đủ đánh thúc cái tính hay nối giận của chàng tuổi trẻ thì ngươi ta hiểu rằng những chuỗi cười ẩm ĩ sẽ gây ra tác dụng thế nào đối với chàng. ' ' Tuy nhiên trut'c tiên đactanhăng muốn thấy rõ bộ mặt của kẻ hỗn xọc đã chế nhạo mình. Chàng kiêu hãnh nhln thắng vào người lạ mặt và nhận ra nghìn đàn ông trạc bốn mươi đến bốn mươi lăm tuổi, mắt đen và sắc, nhóc da tai tái và mũi rất cao, ria mép đen và xén rất đẹp; gã mặc áo chẽn và quần cộc màu tím với dây tua cùng màu, không có trang súc nào khác ngoài những đubng xẻ thường lệ ở cánh tay áo để lộ ra tấm sơ-mi. Quần cộc và áo chẽn tuy mới nhưng trồng nhàu nát như nhũng y phục du lịch dể lâu trong hòm quần áo. đactanhăng nhận xét tất cả cái đó với sự mau lẹ của người quan sát tỉ mỉ và có lẽ bằng một cảm.
tính bản năng nó nói với chàng rằng người không quen biết kia ắt có một ảnh hưởng rất lớn đến cuộc dời chàng sau này.
Trong lúc đ Actanhăng nhìn chằm chằm vào gã quý tộc mặc áo chẽn ngắn màu tím thì gã đưa ra một trong những điều chứng minh sành sỏi nhất và sâu sắc nhất của gã đối với con ngựa còi, hai thính giả của gã phá ra cười, và cả gã nữa trái với thói quen của mình, cũng để lộ cho người ta nom thấy lởn vởn - nếu có thể nói như vậy - một nụ cười mờ nhạt trên khuôn mặt gã. Lần này không còn hồ nghi gì nữa, đactanhăng thật sự bị lăng nhục. Cho nên đinh ninh như vậy chàng ấn mũ nồi xuống tận mắt và cố bắt chước một vài điệu bộ trong triều đình mà chàng bắt chước được ở những vị công hầu du hành qua vùng Gaxcônhơ, chàng tiến lên, một tay đặt vào đốc kiếm, tay kia chống nạnh trên háng. Khốn nỗi, chàng càng bước tới cơn giận giữ càng làm chàng mê muội, đáng lẽ dùng một ngôn ngữ trang trọng và ngạo mạn đã chuẩn bị để bày tỏ sự thách thức của mình, - chàng chỉ còn thảy ở đầu lưỡi của mình một lời nói xỏ xiên thô lỗ kèm theo một cử chỉ hung cuồng. Chàng la lên:
- Eâ này' ông, cái ông núp sau cửa sổ kia? Phải rồi chính ông đó. ông cuội cái gì, thử nói cho ta rõ một chút rối chúng ta sê cùng coi với nhau nào.
Gã quý tộc chậm rãi đưa mắt nhln từ con ngựa đến người cưỡi ngựa, duìmg như phải mất một thời gian nào đó mới hiểu ra rằng những lời trách móc lạ lùng đến thế là dành cho gã, rồi khi không còn chút nghi ngờ gì nữa, cặp lông mày gã khẽ nhíu lại và, sau một lúc im lặng khá lâu, gã trả lời đactanhăng bằng một giọng châm biếm và xấc xược khó bề tả nổi:
- Thưa ông, tôi không nói với ông.
Tút: điên lên vi cái kiểu hỗn xược và nhã nhặn, lịch sự và khinh th~mg pha lẫn vào nhau ấy, ch~mh thanh niên la lớn:
- Nhlmg mà tôi, tôi nói với ông' Người lạ mặt còn nhìn chàng một lát với nụ cười khinh bạc rồi rời cửa sổ, từ từ bước ra khỏi lữ quán đến đúng sững trước mặt con ngựa, cách đ'actanhăng hai bước. Thái độ bình tĩnh và vẻ giễu cợt của gã khiến mấy người nghe chuyện vẫn đứng bên cửa sổ cười phá lên.
Thấy gã đến, đ'actanhăng rút tươm ra khỏi vỏ chừng hơn một gang tay.
Người lạ mặt tiếp tục những xoi mói ban nãy và nói với những người nghe bên cửa sổ, không tỏ ra chú ý mảy may đến cơn thịnh nộ của đ'actanhăng lúc ấy đă đứng giữa gã với những nguội kia. Gă nói:
- Chắc chắn con ngựa này bây giờ, hay đúng hơn, hồi con nhỏ, lông màu cây mao lương. Đầy là một màu rất quen thuộc trong thực vật học, nhưng cho đến nay thì rất hiếm thấy trong giống ngựa.
Con nói ganh đua với ngài đờ T'rêvin giận dữ la lên:
Kẻ nào c~i giễu con ngựa há chẳng dám chơi giễu chủ nó' - Thưa ông, tôi không hay cuối, gã lạ mặt nói, như tự ông có thể thấy trên vẻ mặt của tôi, song tôi vẫn tha thiết giữ cái đặc quyển ~n khi nào tôi thích.
Còn tôi, đactanháng hét, tôi không muốn n~n ta c~i khi điều đó làm chướng mắt tôi.
Người lạ mặt tiếp tục, điềm đạm hơn bao giờ hết:
Thật vậy chứ, thưa ông? Thế thì chí lý lắm thay' Rồi quay gót, hắn sửa soạn về lữ quán bằng cửa chính, ở đấy lúc đến đactanhăng đã nhìn thấy một con ngựa thắng yên cương sẵn sàng.
Nhưng đactanhăng không phải người có cái tính buông tha như vậy một kẻ đã hỗn xược giễu cợt mình. Chàng thét to:
Quay lại, quay lại nào, cái ông thích giễu cợt kia, ta không thèm đánh sau lưng đáu.
Ngươi kia quay gót lại nhìn chàng thanh niên, đầy vẻ ngạc nhiên lẫn khinh bỉ và nói:
- Đánh tôi ấy à? Này, này anh bạn ơi, anh điên đấy' Rồi thấp giọng như nói với riêng mình, gă tiếp tục:
Thật phiến chứ. Của quý cho Hoàng thuổng đây. Người đang tìm kiếm những tay can trường ở khắp nơi để tuyển mộ vào đội ngự lâm quân của Người.
Gã vừa mới dứt lời, đactanhăng đă vươn tay xỉa một mũi kiếm dữ tợn đến nỗi nếu g~ không nhanh chân nhảy lùi một buộc thì chắc hắn đây là lấn cuối cùng gã đuốc bông đùa rồi.
Nguội lạ mặt lúc đó thảy eự việc đã vượt quá trb giễu cợt bèn rút kiếm ra chào địch thủ và trịnh trọng đúng thủ thế. Nhưng cùng lúc ấ~ hai thính giả của gã có chủ quán đi kèm nhảy ùa vào thẳng cạnh phang đ Actanhăng bầng gậy xẻng và cầy kẹp than. Điều đó tạo thành một Bự dụ binh khá nhanh và khá đầy đủ cho một cuộc công kỉcn đến nỗi, khi đactanhăng quay lại đương đầu với trận mưa đến kia, địch thủ của chàng tra kiếm vào vỏ cũng chỉnh xác như thế, và, từ vai người diễn viên hụt, gă tr~ thành khán giả của trận đấu, cái vai trò của gã đảm đương với vẻ thản nhiên thường tình của mình, tuy nhiên gă cũng còn làu bàu:
- ôn dịch là cái giống Gaxcông' Đặt hắn lên con ngựa vàng khè của hắn và tống hắn đi.
- Không có chuyện đó d~c tr~ khi ta giết mi, đồ hèn nhát' đactanhăng vừa hét vừa cố hết sức chống đừ và không lùi một bước trước ba kẻ thù đang đánh chàng túi bụi.
Lại một trò gaxcônat (10)' Gã quý tộc lẩm bẩm. Cái bọn Gexcông thật tình là bất trị! Nó dã nhất quyết muốn vậy thì eứ tiếp tục cuộc vũ. Chừng nào nó mệt nó sẽ xin Nhưng ngươi lạ mặt không dè mình đã gây phải một tên cứng đầu cứng cổ như thế nào. đactanhăng không phải hạng ngươi xin tha bao giờ. Cuộc chiến đấu tiếp tục mấy giây nữa: cuối cùng d'actanhăng kiệt sức để tuột mất thanh kiếm đă bị một nhát gậy đánh gãy làm đôi. Một gậy nữa gần như đồng thời nện vào trán và quật chàng ngã lăn ra, máu me lênh láng và gần như bất tỉnh.
ấy chính là lúc từ mọi phía người ta chạy đến noi xảy ra chuyện. Chủ quán sợ tai tiếng đă cùng hai nguồn hầu bàn khiêng kẻ bị thương vào trong bếp và săn sóc qua loa tại Còn gă quý tộc, gã trở về chỗ cũ bên cửa sổ và gã với vẻ bồn chồn nào đó nhìn đám đông làm cho gã bực mình hết sức như còn đứng lại ở dấy.
- Thè nào, tên điên dại ấy ra sao? Gã quay lại khi nghe tiếng mở cửa và hỏi người chủ quán đến vấn an gã.
- Thưa đại nhân, ngài bình an vô sự chức Chủ quán - Phải, hoàn toàn bình an vô sự, ông chủ ạ, và tôi đây mới hỏi ông xem tên thanh niên ấy ra sao rồi.
- Thưa đã khá hơn, lúc nãy hắn hoàn toàn bất tỉnh.
Thật +hề ừ.
- Nhung trước khi ngất hắn đã gom hết tàn lực để vừa réo gọi vừa thách thức ngài.
- Vậy thì cái tên ngổ ngáo ấy là hiện thân của quỷ sứ!
Oà thưa đại nhân, không phải là quỷ sứ, chủ quán vừa nói vừa nhăn mặt khinh bỉ, vì rằng trong lúc hắn mê man, chúng tôi đã lục soát thấy trong bọc đồ của hắn ta một áo sơ mi và trong hầu bao chỉ có mười hai êquy; nhưng điều đó không ngăn hắn ta khi sắp ngất nói rằng nếu việc như thế này mà xảy ra ở Pan thì ngài đã phải ân hận ngay, còn ở đây thì sau này ngài mới phải hối tiếc.
Vậy thì, người lạ mặt lạnh lùng nói, đó là một ông hoàng chính tông nào đó cải trang.
- Tôi muốn nói với ngài như vậy để ngài đề phòng, chủ quán nói tiếp.
- Hắn ta không nhắc tới tên ai trong cơn giận giữ à?
- Có đấy, hắn vỗ tay vào túi và bảo: "Ta xem ngài đờ T'rêvin nghĩ như thế nào về sự lăng nhục này đối với người được ngài che chở - Ngài T'rêvin à? Người lạ mặt trở nên chăm chú. Hắn vỗ tay vào túi và thết ra tên ngài T'rêvin?... Này ông chủ trong khi gã thanh niên của ông mê man bất tỉnh, tôi chắc rằng ông không thể không nhìn cả vào trong cái túi ấy. Trong đó có gì?
- Một bức thư gửi đến ngài đờ Trê vin, thống lĩnh ngự lâm quân. .
- Thật thế - Bẩm đại nhân, thật quả như vậy.
Bẩm sinh không nhạy bén lắm, chủ quán không hề chú ý đến những biểu hiện do lời nói của mình gây nên trên vẻ mặt của người lạ mặt, Khách rời thành cửa sổ mà g~ vẫn chống khuỷu tay lên và chau mày ra chiều lo lắng. Gã lẩm bẩm qua kẻ răng:
- Quái thật' Lẽ nào T'rêvin lại phái đến ta tên Gaxcông này Hắn non choẹt mà. Nhưng một nhát kiếm vẫn là một nhát kiếm, bất kể kẻ đâm nó như thế nào, và một đứa trẻ thì người ta lại thường ít nghi ngờ hơn mọi kẻ khác. Đôi khi chỉ một cái sảy mà nảy cái ung.
Người lạ mặt trầm tư đến mấy phút rồi nói:
- Này ông chủ, liệu ông có trừ bỏ hộ tôi cái tên cuồng loạn ấy không Thật lòng tôi không thể giết chết hắn, song le - gã nói thêm với vẻ đe dọa lạnh lùng - song le hắn cản uở tôi, Hắn đang ở đâu?
- ở trong phòng vợ tôi, trên gác một, người ta đang băng bó cho hắn.
Quần áo và cái bao hành lý cũng ở chỗ hắn chức - Trái lại, tất cả mọi thứ đều ở dưới nhà, trong gian bếp. Nhưng vì thằng trẻ ranh điên khùng ấy làm phiền ông...
- Hẳn thế rồi. Hắn gây ra ở quán ông một vụ tai tiếng mà những người tử tế không thể nào chịu được. ông hãy lên nhà tính toán tiền trọ và báo cho tên hầu của ta.
Sao? Ngài lên đường ngay bây giờ ư~ Còn phải hỏi chi nữa vì ta đã bảo ông thắng yên cương cho ngựa của ta rồi kia mà. Người ta không tuân lệnh ta sao?
Có chứ ạ' Đại nhân có thể nhìn tận mắt con ngựa của ngài ở trước cửa chính, yên cuồng đã sẵn sàng để lên đường - Tốt lắm, hãy làm cái việc ta vừa bảo.
- úi chà' Chủ quán tự nói với mình, phải chăng ông ta sợ cái thằng nhỏ?
Nhưng một cái nhìn oai nghiêm của người lạ mặt đã chặn đúng ngay chủ quán. Y khúm núm chào và đi ra.
Người lạ mặt tự nhủ:
- Không nên để cái thằng kỳ quặc kia nhìn thấy Milađy (11) bà ta chắc cũng sắp đi qua; bây giờ cũng dã là chậm rồi.
đương nhiên ta lên ngựa và đi dón bà ta thì hay hơn... Giá mà ta biết được lá thư gửi T rê vin nói gì nhỉ' Và gã vừa lầu bầu vùa di về phía nhà bếp.
Trong khi đó, không còn hồ nghi sự hiện diện của chàng thanh niên đã xua đuổi nglằn lạ mặt khỏi lữ quán của mình, chủ quán trở lên phòng vợ và thấy đa~tanhăng cuối cùng đã hồi tỉnh. Thế là chủ quán vừa làm cho chàng hiểu rằng cảnh sát có thể gây rắc rối cho chàng vì chàng đã gây sự với một quan đại thần bởi lẽ theo y, người lạ mặt chỉ có thể là một quan đại thần, vừa ép chàng phải trở dậy và tiếp tục cuộc hành trình mặc dầu chàng còi yếu. Bị thúc giục, đ,Actanhăng còn choáng váng, không áo chẽn và đầu quấn đầy băng, vẫn đành phải đúng lên và bắt đầu bước xuống.
Nhưng vừa đến bếp thì chàng nhận thấy là kẻ khiêu khích chàng đang ung dung nói chuyện ở bậc lên xuống của một cỗ xe nặng nề thắng hai con ngựa noocmăng to lớn.
Người đối thoại của gă, thò đầu ra trong khung cửa xe, là một thiếu phụ trạc từ hai mươi đến hai mươi hai tuổi.
Chúng tôi dã nói đactanhăng nhận rõ toàn bộ diện mạo bằng một sự quan sát mau lẹ như thế nào rồi; rửa thoạt nhìn, chàng đã thấy ngay người đàn bà đó trẻ đẹp. Và sắc đẹp ấy càng làm cho chàng kinh ngạc vì nó hoàn toàn xa lạ với các xứ miền Nam mà từ trước đến giờ chàng đã tùng ở qua. Đó là một !lgừơi có nước da hơi xanh, mái tóc vàng hoe uốn thành vòng buông xõa xuống vai; cặp mắt to xanh đượm vẻ u buồn, đôi môi hồng và bàn tay trắng muốt như bạch ngọc. Nàng chuyện trò sôi nổi với ngươi lạ mặt.
Thế là Các hạ (12) ra lệnh cho tôi... vị phu nhân nói.
Phải trở lại nước Anh ngay lập tức là trực tiếp báo cho Ngài nếu Quận công rời Luân dồn.
Thế còn những điều huấn thị khác cho tôi? Người lữ khách xinh đẹp hỏi.
- Tất cả đều ở trong cái hộp này mà sang bên kia bờ biển Măng sơ phu nhân mới được mở ra xem.
Được lắm! Thế còn ông, ông làm gì?
- Tôi trở lại Pan.
Không trị tội thằng nhóc hỗn xược ấy à?
Vị phu nhân hỏi:
Người lạ mặt sắp trả lời, nhlmg lúc gã vừa mở miệng thì đactànhăng nghe thấy hết câu chuyện và nhảy vọt lên bậc cửa. Chàng la lên:
Chính thằng nhóc hỗn xọc này sẽ trị tội nhũng kẻ khác, và ta rất mong lần này kẻ mà ta cấn phải trị tội sê không thoát khỏi tay ta như lẩn đầu đâu.
Sê không thoát ư~ Gã lạ mặt chau mày nói.
Không, tộc mặt một phụ nữ, ông sê chẳng dám chạy trốn đâu, tôi đoán chắc như vậy.
Thấy gã quý tộc dưa tay vào thanh kiếm, Mìlađy kêu lên:
ông nên nhớ rằng chỉ chậm trễ một chút thôi là có thể hỏng bét cả mọi việc.
- Phu nhân nói đúng lắm, gã quý tộc nói; vậy thì bà đi dường bà, tôi đi đường tôi.
Và gã gật đầu chào ngoi thiếu phụ, gă nhảy phốc lên trên mình ngựa trong khi ngùtn xà ích cũng quất mạnh đỏi ngựa của cỗ xe mình. Hai kẻ đối thoại phóng nước đại, xa dần theo hai chiều ngược nhau của đường phố.
- Kia' Còn tiền ăn trọ, người chủ quán gào lên, lòng quý mến của y đối với ngươi lạ mặt chuyền thành một nỗi khinh bỉ sâu sắc khi thấy gã cao chạy xa bay chẳng thanh toán tiến nong.
Trả đi, đồ thô bỉ' Người lạ mặt vẫn vùa phóng vừa la với tên hầu, tên này quăng xuống dưới chân chủ quán vài ba dông bạc và cũng phi ngựa theo chủ hắn.
Đến lượt mình, đ'actanhăng băng theo tên hầu và la lên - A? ĐỒ hèn nhát' A' ĐỒ khốn nạn' A' ĐỒ quý tộc giả hiệu' Nhung người bị thương còn quá yếu không thể chịu đụng một chấn động như vậy. Chưa được mười bước, tai chàng đã ù lên, đầu chàng choáng váng, một làn máu tràn qua mắt chàng và chàng ngã xuống giữa phố, miệng vẫn còn kêu:
- ĐỒ hèn! ĐỒ hèn' ĐỒ hèn!
Hắn quả là rất hèn, chủ quán vừa bước tới gần đ,Actanhăng vừa lẩm bẩm, thử làm lành với chàng trai tội nghiệp bằng câu nói phỉnh phờ đó, giống như con sếu với con ốc sên trong chuyện ngụ ngôn.
- Phải rồi, thật là hèn, đ'actanhăng lẩm bẩm, nhung mà nàng, thật là xinh đẹp?
- Nàng nào? Chủ quán hỏi.
- Milađy, đactanhăng ấp úng.
Và chàng ngất đi lần thứ hai.
- Chẳng sao, chủ quán tự nhủ, ta mất hai nhung còn lại tên này mà chắc chắn là ta giữ được ít nhất là vài ba ngày. Vẫn cứ là kiếm được mười một êquy đi.
Chúng ta biết rằng mười một êquy bằng vừa xoẳn số tiền còn lại trong hầu bao đactanhăng.
Chủ quán đã tính vào mười một ngày ốm mỗi ngày một êquy nhung y đã tính toán không có mặt khách trọ. Ngày hôm sau mới năm gị(' sáng đ'actanhăng đã dậy, tự mình xuống bếp, yêu cầu - ngoài m~v vị khác mà danh mục không đến tay chúng tôi - rượu, uảu, mê diệt (13), rồi, tay cầm cái dợn thuốc mẹ cho chàng chế lấy một thứ thuốc cao xoa lên khắp vết thương, đồng thời thay lấy băng gạc mà không muốn cho một thày lang nào giúp đỡ. Chắc là nhờ ở sự công hiệu của thuốc cao Bôhêm và có lẽ cũng nhờ ở sự vắng mặt của mọi thày lang, đ'actanhăng hồi súc ngay tối hôm ấy và gần khỏi hẳn vào ngày hôm sau.
Nhung vào lúc trả tiền cây mê diệt, dầu và rượu, khoản chi phí duy nhất của người chủ hoàn toàn nhịn ăn, trong khi ấy con ngựa màu vàng trái lại, theo lời chủ quán, ít nhất đã ăn gấp ba lần cái suất người ta có thể giả định một cách hợp lý cho tầm vóc của nó, đactanhăng chỉ thấy trong túi áo cái hầu bao bằng nhung đã sờn cùng mười một êquy đụng trong đó; còn lá thư gửi ông đờ T'rêvin thì đã không cánh mà bay.
Chàng thanh niên bắt đầu tìm kiếm bức thư hết sức kiên nhẫn, lật di lật lại vài chục lần túi trong túi ngoài, moi đi móc lại bọc hành lý, mở ra đóng vào cái hầu bao; nhưng khi cầm chắc rằng không thể tìm thấy đuốc bục thư, chàng lần thứ ba nổi xung, nó xuýt tạo cho chàng lãng phí rượu vang và dầu thơm một phen nữa: bởi nhìn thấy cái đầu trẻ bướng bỉnh kia bốc nóng và đe dọa đập phá hết mọi thứ trong quán hàng nếu chàng không tìm ra bức thư. Chủ quán đã vớ một ngọn giáo, bà vợ một cán chổi và m~y thằng hầu nhũng gậy gộc đã dùng đến hôm trước.
- Bức thư tiến cử của ta đâu' đactanhăng la lên. Bức thư tiến cử của ta đâu! Mẹ kiếp' Mẹ kiếp! Nếu không thấy, ta sẽ xiên thịt tuất lượt các người như xiên chim ri ấy' Khốn thay, một tình thế đã cưỡng lại việc chàng thực hiện lời đe dọa của mình: số là như đã nói, thanh kiếm của chàng trong trận đấu đầu tiên đã bị gãy thành hai mảnh, điều chàng quên khuấy đi mất. Do đó khi chàng muốn bạt kiếm, chàng chỉ thấy mình đuốc vũ trang thuần túy và giản dợn bằng một mẩu kiếm dài độ hơn một gang tay mà chủ quán dă cẩn thận nhét lại vào bao. Y đă khéo léo sửa phấn còn lại thành một cái xiên mỡ.
Tuy nhiên, nỗi thất vọng đó chưa chắc đă ngăn cản đuốc anh chàng hung hăng của chúng ta, nếu như chủ quán không suy nghi rằng yêu sách mà người lữ khách đưa ra cho y là hoàn toàn chính đáng. Y hạ mũi giáo và nói:
Nhưng thực tế, bức thư ấy ở đâu nhỉ - tt, bức thư ấy ở đâu? đactanhăng quát. Trut)c hết ta báo cho biết đó là thư gửi ngài đờ Trê vin và phải am cho ra; nếu không thì ngài đờ rrêvin, cạnh ngài sê thừa biết cách tìm ra nó.
Lời de dọa này khiến chủ quán hết hồn. Sau đức vua và quan tể tróng, ngài dỡ Trê vin là ngươi mà tên tuổi có lê đ~ binh lính và cả các thị dân nhắc dện nhiều nhất.
Đúng là còn có đức cha Jôdép (14), nhung tên của ông, của riêng ông, bao giựt cũng đuốc nhắc dện rất khê thôi, đủ biết nỗi kinh hoàng mà Các hạ xám - như n~n ta thuổng gọi vị thân tín của quan tể tướng - gây ra thật ghê gom biết chùng nào.
Cho nên, vút cây giáo của mình ra xa và ra lệnh cho ê vợ và bọn gia nhãn cùng vút cán chồi, gậy gộc, chủ quán là nói đầu tiên nêu guồng bằng cách đích thân đi tìm bục thư bị mất. Sau một lúc tìm tòi vô ích, chủ quán hỏi - Bục thư đó có cái gì quý giá không?
Trông cậy vào bục thư để mở đường tiến thán vào triều đình, chàng trai Gaxcông liền la lớn:
- DÍ nhiên là quý giá' Nó chứa đựng tài sản của ta.
- Những tấm phiếu về Tây Ban Nha ư~ Chủ quán lo lắng hỏi.
- Những tấm phiếu về ngân khố riêng của Hoàng thượng' Đ,Actanhăng đáp, chàng tính được vào phụng sự nhà vua nhờ bục thư tiến cử kia và cho rằng có thể đưa ra câu trả lời hơi mạo muội ấy mà chẳng phải dối trá gì.
- Chết thật' Chủ quán hoàn toàn tuyệt vọng nói.
đactanhăng nói tiếp với cái vẻ chúng chạc của quê hương sứ xở:
Nhưng cái đó không can hệ' Cái đó không can hệ; tiền bạc chẳng là cái quái gì, - bục thư mới là quan trọng. Ta muốn thà mất một nghìn pixtôn còn hơn là mất bục thư.
Có nói đến hai mười nghìn cũng chẳng tội vạ gì thêm cho chàng đâu, nhưng một nỗi thẹn thùng con trẻ nào đó đã ngăn chàng lại, .
Một tia sáng bỗng đập vào trí óc gã chủ quán đang quá cục và chán nản vì chẳng thấy gì hết. Gã kêu lên:
Bục thư đó không bị mất dâu' A? đactanhăng thết lên.
Không mất đầu; nó đã bị lấy cắp.
- Lấy cắp' Mà ai lấy.'. ' - Lão quý tộc hôm qua ấy' Hắn đã xuống bếp, nơi để cái áo chẽn của ông. Hắn ở đó có một mình. Tôi đánh cuộc rằng hắn đă lấy cắp.
ông cho là thế à? đactanhăng đáp, chưa hẳn tin như vậy; chàng biết hơn ai hết tầm quan trọng có tính chất hoàn toàn riêng tư của bức thư này và chẳng thấy cái gì ở nó có thể khêu gợi lòng tham lam cả. Sự thục là chẳng một kẻ hầu, một lữ khách nào có mặt trong quán lại kiếm chác được mảy may gì nếu chiếm được tờ giãy ấ". Chàng nói tiếp:
- Vậy là ông bảo rằng ông nghi ngờ cái gã quý tộc xấc láo ấy ư~ - Tôi nói với ông rằng tôi chắc chắn như vậy. Khi tôi báo cho hắn biết rằng quý đại nhân là người được ngài đờ T'rêvin che chở và lại có cả một bức thư gửi cho vị quý tộc lẫy lừng đó thì hắn đã tỏ ra rất lo lắng, hỏi tôi bức thư ở đâu và xuống ngay nhà bếp, nơi hắn biết có để tấm áo chín của ngài.
Vậy là chính nó là kẻ ăn cắp của ta rồi; dactaâhăng đáp Ta sẽ kêu lên ngài đờ T'rêvin và ngài đờ Trê vin sê kêu lên đức vua.
Nói rồi đ Actanhăng oai vệ rút hai dộng êquy đưa cho chủ quán; bác ta mũ cầm tay, tiễn ch~mg ra tận cổng. Chàng leo lên con ngựa màu vàng và nó đưa chàng đến cửa Oâ Xanhăngtoan ở Pari không gáp biến cố gì. Tại đây, nguội chủ của con ngựa bán nó lấy ba êquy, như vậy là rất đuốc giá vì đ'actanhăng đã hành nó quá sức trong chặng đường cuối cùng. Vì thế, người lái ngựa mà đactanhăng đã nhũng lại con vật với giá chín lirvơ nói trêu cũng đã không hề giấu giếm một chút nào với chàng trẻ tuổi rằng hắn trả cái giá đắt cắt cổ ấy chỉ là vì cái màu lông độc đáo của con ngựa thôi.
Thế là đactanhăng đi bộ vào kinh thành Pari, tay cắp cái gói nhỏ và đi mãi cho đến lúc tìm thuê được một gian buồng vừa với túi tiền ít ỏi của mình. Đó là một loại buồng sát mất nhà ở phố Phu đào huyệt gần công viên Luyxembua.
Tiền đặt cọc vừa trao xong, dac(đuuảng liền nhận chỗ ở, dành thời gian còn lại trong ngày để khâu vào áo chẽn và quần những mảnh ren viền mà mẹ chàng dã tháo ở một tấm áo chẽn còn mới của ông đactanhăng cha và lén cho chàng Rồi chàng ra kè Hàng Sắt thuê làm một lưỡi kiếm cho thanh kiếm của mình, xong trở lại cung điện Luvrơ hỏi thăm luôn ngoi lính ngự lâm dầu tiên chàng gặp xem uưul ngài đờ Trê vin ở đâu, nó ở ngay phố Chuồng bồ câu cũ, nghĩa là ở ngay vùng lân cận cái buồng đ ~l~lulăng đã chọn thuê: hoàn cảnh xem ra là một điềm lành cho sự thành công của chuyến viễn du của chàng.
Sau đó hài lòng về cách xử sự của mình ở Mừng, chẳng hối hận vế quá khứ, tin tưởng ở hiện tại và đầy hy vọng ở tương lai, chàng đi nằm và ngủ giấc ngủ của người dũng sĩ.
Giấc ngủ đó hãy còn theo nếp tỉnh nhỏ, đã kéo dài dện tận chín giờ sáng, chàng trở dậy để đì đến dinh ngài (rơ T'rêvin danh tiếng ấy, nhân vật thứ ba trong vương quốc theo sự đánh giá của ông bố chàng.

(1) Đạo Tin lành. đạo Thiên Chúa cải cách do người Pháp Can vanh (15ữ9 ' 1584) chủ trương. lan rộng ở nhiều nước châu âu thời bấy giờ. như Pháp. Thụy S . Hà Lan. Anh Ecốx. Giữa đạo Giatô và đạo Ta lành có nhiều mâu thuẫn gay gắt và đã nổ ra chiều cuộc chiến tranh tôn giáo.
(2 ) Thành phố ven biển miền Táy nước Phập. Pháo đài cố thủ của phơi tân giáo chống tạt chính quyền trung ương.
(3 ) Hai màu quốc kỳ Tây Ban Nha (4 ) Jăng Acmang đuyplêxlx. giáo chủ đờ Ris~iơ (1585 - 1642) từ nărT 1624 tham gia hộ' đồng hoàng gia và trở thành tể tướng nước Pháp. Trong nước. Risơi~ơ chủ trương khuất phục giới quý tộc. tập trung quyền hành vào chinh quyền quân chủ trung ương. Đối ngoại đấu tranh chống đấ tộc áo và mở chiến tranh chống Tày Ban Nha. Nổi tiếng là một nhà chính trị mưu lược. độc đoán và tàn nhẫn trên thực tế nắm hết quyền vua Lui XIII.
Trong nguyên bản thường gọ~ Risơi~ơ là giáo chủ Tùy chó chúng tói dịch là g~á~ chủ. Hồng y giáo chủ hoặc tể tướng cho thích hợp.
(5 ) Nhân vật chinh trong cuốn liễu thuyết nổi tiếng Đông Kihóté nhà quý tộc tài ba xứ Man tra của nhà văn Tây Ban Nh~ Xecvăngt61x.
( 6.) Một xứ ở Tây Nam nước Pháp. Người Gaxcônhơ là ng~ trí xảo nhưng huênh hoang. khoác lác
( 7) vua n~ Pháp từ 15S9 đến 1610: là cha đẻ của vua Lu-i XIII
(8 ) các cuộc đấu ~ếm thời bấy giờ rất phổ biến trong giới quý tộc. Risơr'ơ ra những đạo lệnh cắm các cuộc quyết đấu rất gắt gao và trùng phạt bằng những án tử hình. treo cổ hoặc chém đầu. Trong kệch Manônp đờloócmơ của Vichto Huygà cùng nói đến.
(9 ) chừ Capitm (capltame) có nghĩa là đại ~y, là ngôn chỉ huy một đơn vi quân đội.
một hạm tàu. ở đây chủng tôi dịch lả người ch~ huy Đội ngự lâm quên; th~ tế đội ngự lãm quân đông hàng nghìn ng~ và trong ~ảoh này cỏ chồ n~l đến trung đoàn ngự lâm quân.
(10 ) Một ~ểu huênh hoang.
( 11) Tiếng A~h dùng tôn xưng các bậc phu(thân đại quý tộc.
( 12) Tùng dùng để tôn xưng vị Hồng y giáo chủ trong Cơ đốc giáo Trong sách.
(13 ) cậy tường vi biển. lá nhỏ. có hoa màu hồng.
(14 ) Biệt danh Các hạ xám (1577 - 163S) thầy tu ở Pan. và ng~ quân sư thân tin mất có uy thế và ảnh hưởng của Risơtiơ.