Đây là 1 bộ truyện đã bị xáo trộn nhiều lần thứ tự các chương sau mỗi lần in lại. Do đó, hiện nay có hàng trăm phó bản của bộ này, đa số thiếu 1 vài chương so với các bộ khác, và số chương được đặt cũng chênh lệch nhau xa. Do đó, có thể là NXB đã dịch 1 ấn bản thiếu chương đánh số 38, không nhất thiết là lỗi của họ.

Chương 37 trong bản tiếng Việt là "Un diner d'autrefois" (Bữa ăn kiểu xưa) và 39 là "La lettre de Cromwell"; ở giữa 2 chương này thường có chương mang tên "La lettre de Charles Ier" (Bức thư của vua Charles đệ I). Tôi sẽ dịch chương này và gửi đăng trong diễn đàn.

"La Bonhomme Broussel" thường được đặt vào khỏang chương 26-29. Rất ít ấn bản nào có chương này.

Đây là nguyên bản tiếng Pháp

XXXIX. La lettre de Charles Ier

Maintenant, il faut que le lecteur franchisse avec nous la Seine,
et nous suive jusqu'a la porte du couvent des Carmelites de la rue
Saint-Jacques.

Il est onze heures du matin, et les pieuses soeurs viennent de
dire une messe pour le succes des armes de Charles Ier. En sortant
de l'eglise, une femme et une jeune fille vetues de noir, l'une
comme une veuve, l'autre comme une orpheline, sont rentrees dans
leur cellule.

La femme s'est agenouillee sur un prie-Dieu de bois peint, et a
quelques pas d'elle la jeune fille, appuyee sur une chaise, se
tient debout et pleure.

La femme a du etre belle, mais on voit que ses larmes l'ont
vieillie. La jeune fille est charmante, et ses pleurs
l'embellissent encore. La femme parait avoir quarante ans, la
jeune fille en a quatorze.

-- Mon Dieu! disait la suppliante agenouillee, conservez mon
epoux, conservez mon fils, et prenez ma vie si triste et si
miserable.

-- Mon Dieu! disait la jeune fille, conservez-moi ma mere!

-- Votre mere ne peut plus rien pour vous en ce monde, Henriette,
dit en se retournant la femme affligee qui priait. Votre mere n'a
plus ni trone, ni epoux, ni fils, ni argent, ni amis; votre mere,
ma pauvre enfant, est abandonnee de tout l'univers.

Et la femme, se renversant aux bras de sa fille qui se precipitait
pour la soutenir, se laissa aller elle-meme aux sanglots.

-- Ma mere, prenez courage! dit la jeune fille.

-- Ah! les rois sont malheureux cette annee, dit la mere en posant
sa tete sur l'epaule de l'enfant; et personne ne songe a nous dans
ce pays, car chacun songe a ses propres affaires. Tant que votre
frere a ete avec nous, il m'a soutenue; mais votre frere est
parti: il est a present sans pouvoir donner de ses nouvelles a moi
ni a son pere. J'ai engage mes derniers bijoux, vendu toutes mes
hardes et les votres pour payer les gages de ses serviteurs, qui
refusaient de l'accompagner si je n'eusse fait ce sacrifice.
Maintenant nous en sommes reduites de vivre aux depens des filles
du Seigneur. Nous sommes des pauvres secourues par Dieu.

-- Mais pourquoi ne vous adressez-vous pas a la reine votre soeur?
demanda la jeune fille.

-- Helas! dit l'affligee, la reine ma soeur n'est plus reine, mon
enfant, et c'est un autre qui regne en son nom. Un jour vous
pourrez comprendre cela.

-- Eh bien, alors, au roi votre neveu. Voulez-vous que je lui
parle? Vous savez comme il m'aime, ma mere.

-- Helas! le roi, mon neveu, n'est pas encore roi, et lui-meme,
vous le savez bien, Laporte nous l'a dit vingt fois, lui-meme
manque de tout.

-- Alors adressons-nous a Dieu, dit la jeune fille.

Et elle s'agenouilla pres de sa mere.

Ces deux femmes qui priaient ainsi au meme prie-Dieu, c'etaient la
fille et la petite-fille de Henri IV, la femme et la fille de
Charles Ier.

Elles achevaient leur double priere lorsqu'une religieuse gratta
doucement a la porte de la cellule.

-- Entrez, ma soeur, dit la plus agee des deux femmes en essuyant
ses pleurs et en se relevant.

La religieuse entrouvrit respectueusement la porte.

-- Que Votre Majeste veuille bien m'excuser si je trouble ses
meditations, dit-elle; mais il y a au parloir un seigneur etranger
qui arrive d'Angleterre, et qui demande l'honneur de presenter une
lettre a Votre Majeste.

-- Oh! une lettre! une lettre du roi peut-etre! des nouvelles de
votre pere, sans doute! Entendez-vous, Henriette?

-- Oui, Madame, j'entends et j'espere.

-- Et quel est ce seigneur, dites?

-- Un gentilhomme de quarante-cinq a cinquante ans.

-- Son nom? a-t-il dit son nom?

-- Milord de Winter.

-- Milord de Winter! s'ecria la reine; l'ami de mon epoux! Eh!
faites entrer, faites entrer!

Et la reine courut au-devant du messager, dont elle saisit la main
avec empressement.

Lord de Winter, en entrant dans la cellule, s'agenouilla et
presenta a la reine une lettre roulee dans un etui d'or.

-- Ah! milord, dit la reine, vous nous apportez trois choses que
nous n'avions pas vues depuis bien longtemps: de l'or, un ami
devoue et une lettre du roi notre epoux et maitre.

De Winter salua de nouveau; mais il ne put repondre, tant il etait
profondement emu.

-- Milord, dit la reine montrant la lettre, vous comprenez que je
suis pressee de savoir ce que contient ce papier.

-- Je me retire, madame, dit de Winter.

-- Non, restez, dit la reine, nous lirons devant vous. Ne
comprenez-vous pas que j'ai mille questions a vous faire?

De Winter recula de quelques pas, et demeura debout en silence.

La mere et la fille, de leur cote, s'etaient retirees dans
l'embrasure d'une fenetre, et lisaient avidement, la fille appuyee
au bras de la mere, la lettre suivante:

"Madame et chere epouse,

"Nous voici arrives au terme. Toutes les ressources que Dieu m'a
laissees sont concentrees en ce camp de Naseby, d'ou je vous ecris
a la hate. La j'attends l'armee de mes sujets rebelles, et je vais
lutter une derniere fois contre eux. Vainqueur, j'eternise la
lutte; vaincu, je suis perdu completement. Je veux, dans ce
dernier cas (helas! quand on en est ou nous en sommes, il faut
tout prevoir), je veux essayer de gagner les cotes de France. Mais
pourra-t-on, voudra-t-on y recevoir un roi malheureux, qui
apportera un si funeste exemple dans un pays deja souleve par les
discordes civiles? Votre sagesse et votre affection me serviront
de guide. Le porteur de cette lettre vous dira, Madame, ce que je
ne puis confier au risque d'un accident. Il vous expliquera quelle
demarche j'attends de vous. Je le charge aussi de ma benediction
pour mes enfants et de tous les sentiments de mon coeur pour vous,
Madame et chere epouse."

La lettre etait signee, au lieu de "Charles, roi", "Charles,
encore roi."

Cette triste lecture, dont de Winter suivait les impressions sur
le visage de la reine, amena cependant dans ses yeux un eclair
d'esperance.

-- Qu'il ne soit plus roi! s'ecria-t-elle, qu'il soit vaincu,
exile, proscrit, mais qu'il vive! Helas! le trone est un poste
trop perilleux aujourd'hui pour que je desire qu'il y reste. Mais,
dites-moi, milord, continua la reine, ne me cachez rien, ou en est
le roi? Sa position est-elle donc aussi desesperee qu'il le pense?

-- Helas! Madame, plus desesperee qu'il ne le pense lui-meme. Sa
Majeste a le coeur si bon, qu'elle ne comprend pas la haine; si
loyal, qu'elle ne devine pas la trahison. L'Angleterre est
atteinte d'un esprit de vertige qui, j'en ai bien peur, ne
s'eteindra que dans le sang.

-- Mais lord Montrose? repondit la reine. J'avais entendu parler
de grands et rapides succes, de batailles gagnees a Inverlochy, a
Auldearn, a Alford et a Kilsyth. J'avais entendu dire qu'il
marchait a la frontiere pour se joindre a son roi.

-- Oui, Madame; mais a la frontiere il a rencontre Lesley. Il
avait lasse la victoire a force d'entreprises surhumaines: la
victoire l'a abandonne. Montrose, battu a Philiphaugh, a ete force
de congedier les restes de son armee et de fuir deguise en
laquais. Il est a Bergen en Norvege.

-- Dieu le garde! dit la reine. C'est au moins une consolation de
savoir que ceux qui ont tant de fois risque leur vie pour nous
sont en surete. Et maintenant, milord, que je vois la position du
roi telle qu'elle est, c'est-a-dire desesperee, dites-moi ce que
vous avez a me dire de la part de mon royal epoux.

-- Eh bien! Madame, dit de Winter, le roi desire que vous tachiez
de penetrer les dispositions du roi et de la reine a son egard.

-- Helas! vous le savez, repondit la reine, le roi n'est encore
qu'un enfant, et la reine est une femme, bien faible meme: c'est
M. de Mazarin qui est tout.

-- Voudrait-il donc jouer en France le role que Cromwell joue en
Angleterre?

-- Oh! non. C'est un Italien souple et ruse, qui peut-etre reve le
crime mais n'osera jamais le commettre; et, tout au contraire de
Cromwell, qui dispose des deux chambres, Mazarin n'a pour appui
que la reine dans sa lutte avec le parlement.

-- Raison de plus alors pour qu'il protege un roi que les
parlements poursuivent.

La reine hocha la tete avec amertume.

-- Si j'en juge par moi-meme, milord, dit-elle, le cardinal ne
fera rien, ou peut-etre meme sera contre nous. Ma presence et
celle de ma fille en France lui pesent deja: a plus forte raison,
celle du roi. Milord, ajouta Henriette en souriant avec
melancolie, c'est triste et presque honteux a dire, mais nous
avons passe l'hiver au Louvre sans argent, sans linge, presque
sans pain, et souvent ne nous levant pas faute de feu.

-- Horreur! s'ecria de Winter. La fille de Henri IV, la femme du
roi Charles! Que ne vous adressiez-vous donc, Madame, au premier
venu de nous?

-- Voila l'hospitalite que donne a une reine le ministre auquel un
roi veut la demander.

-- Mais j'avais entendu parler d'un mariage entre monseigneur le
prince de Galles et mademoiselle d'Orleans dit de Winter.

, -- Oui, j'en ai eu un instant l'espoir. Les enfants s'aimaient;
mais la reine, qui avait d'abord donne les mains a cet amour, a
change d'avis; mais M. le duc d'Orleans, qui avait encourage le
commencement de leur familiarite, a defendu a sa fille de songer
davantage a cette union. Ah! milord, continua la reine sans songer
meme a essuyer ses larmes, mieux vaut combattre comme a fait le
roi, et mourir comme il va faire peut-etre, que de vivre en
mendiant comme je le fais.

-- Du courage, Madame, dit de Winter, du courage. Ne desesperez
pas. Les interets de la couronne de France, si ebranlee en ce
moment, sont de combattre la rebellion chez le peuple le plus
voisin. Mazarin est homme d'etat et il comprendra cette necessite.

-- Mais etes-vous sur, dit la reine d'un air de doute, que vous ne
soyez pas prevenu?

-- Par qui? demanda de Winter.

-- Mais par les Joyce, par les Pride, par les Cromwell.

-- Par un tailleur! par un charretier par un brasseur! Ah! je
l'espere, Madame, le cardinal n'entrerait pas en alliance avec de
pareils hommes.

-- Eh! qu'est-il lui-meme? demanda Madame Henriette.

-- Mais, pour l'honneur du roi, pour celui de la reine...

-- Allons, esperons qu'il fera quelque chose pour cet honneur, dit
Madame Henriette. Un ami possede une si bonne eloquence, milord,
que vous me rassurez. Donnez-moi donc la main et allons chez le
ministre.

-- Madame, dit de Winter en s'inclinant, je suis confus de cet
honneur.

-- Mais enfin, s'il refusait, dit Madame Henriette s'arretant, et
que le roi perdit la bataille?

-- Sa Majeste alors se refugierait en Hollande, ou j'ai entendu
dire qu'etait monseigneur le prince de Galles.

-- Et Sa Majeste pourrait-elle compter pour sa fuite sur beaucoup
de serviteurs comme vous?

-- Helas! non, madame, dit de Winter; mais le cas est prevu, et je
viens chercher des allies en France.

-- Des allies! dit la reine en secouant la tete.

-- Madame, repondit de Winter, que je retrouve d'anciens amis que
j'ai eus autrefois, et je reponds de tout.

-- Allons donc, milord, dit la reine avec ce doute poignant des
gens qui ont ete longtemps malheureux, allons donc, et que Dieu
vous entende!

La reine monta dans sa voiture, et de Winter, a cheval, suivi de
deux laquais, l'accompagna a la portiere.

__________________________________________________________________________________________


BỨC THƯ CỦA VUA CHARLES ĐỆ NHẤT

Bây giờ mời độc giả vượt qua bên kia sông Seine với chúng tôi đến nguỡng cửa của Đan viện Carmelite trên phố Saint Jacques.
Bấy giờ là 11h sáng và các nữ tu đạo đức vừa xong buổi dâng lễ cầu nguyện chiến thắng cho đoàn quân của Vua Charles đệ Nhất. Rời khỏi giáo đường, một người đàn bà và một thiếu nữ mặc bộ áo đen của quả phụ và cô nhi quay trở về phòng riêng.
Người đàn bà quỳ xuống trước tượng Chúa chịu hình bằng gỗ sơn, còn nguời con gái đứng cách bà ta một khoảng gần, dựa vào chiếc ghế, lặng lẽ khóc.
Người đàn bà hẳn đã từng là một giai nhân, nhưng nỗi đau buồn đã làm bà già xọm đi. Thiếu nữ thì đang độ xuân sắc, và những giọt lệ rơi chỉ làm sắc đẹp nàng lộng lẫy hơn. Người mẹ đã khoảng 40 tuổi, còn người con chỉ mới 14.
“Chúa ơi,” người quỳ gối khẩn nài “xin hãy che chở chồng con, bảo bọc con trai con, và cứ lấy đi mạng sống khổ ải này thay vào!”
“ Chúa ơi,” thiếu nữ nghẹn ngào “hãy giữ mẹ lại với con!”
“Mẹ thì có ích gì cho con trên đời bây giờ, Henriette,” vị mệnh phụ nói, khẽ xoay mình lại nhìn nàng, “khi không còn cả ngôi báu lẫn chồng. Ta không có gì hết: con trai, tiền, hay bạn bè. Cả thế giới, con ơi, đã bỏ rơi mẹ!” Và bà ngã vào vòng tay con gái mà bật khóc.
“Dũng cảm lên, cần phải dũng cảm lên, mẹ thân yêu ơi!” Cô gái nói.
“Ôi, thật là một năm đen tối cho các vì vua,” nguời mẹ nói, đầu gục vào lòng con; “Chẳng còn ai lo đến chúng ta, vì ai cũng còn phải lo thân mình. Giá anh con còn đây thì nó còn an ủi mẹ đuợc, nhưng nó cũng đi mất và biệt luôn tăm tích, cả cho mẹ lẫn cha con. Mẹ đã phải cầm hết nữ trang, bán quần áo của hai mẹ con ta để trả lương cho bọn hầu cận của nó, nếu không chúng sẽ bỏ nó mà đi. Cuối cùng thì ta chỉ còn biết đến đây nương nhờ vào nhà Chúa; chúng ta đã bần cùng, đã bị Trời chà đạp thật rồi.”
“Sao mẹ không liên lạc với thái hậu, chị mình?”
“Chao ôi, thái hậu có còn là thái hậu nữa đâu. Bà chỉ ngồi làm vì cho kẻ khác đấy thôi. Rồi một ngày con sẽ hiểu tất cả.”
“Thế thì với cháu mẹ vậy, nhà vua ấy. Con sẽ đến gặp nguời nhé? Mẹ biết nguời thương yêu con đến mực nào...”
“Con ạ, cháu ta cũng chưa là vua hẳn, và con cũng biết là Laporte đã nói với chúng ta bao nhiêu lần rằng chính chàng cũng thiếu thốn đủ đường.”
“Thế thì chỉ còn cách cầu nguyện mà thôi,” thiếu nữ nói.
Hai người phụ nữ đang quỳ gối cầu nguyện ấy như vậy chính là con gái và cháu ngoại của vua Henry IV, cũng là vợ và con của Charles I.
Họ vừa cùng cầu nguyện xong, thì có tiếng gõ nhẹ ngoài cửa.
"Mời xơ vào," hoàng hậu nói, gạt lệ và đứng dậy.
Con người mộ đạo kính cẩn bước vào cửa.
"Xin lệnh bà thứ lỗi đã quấy rầy người cầu nguyện, nhưng một nhà quý tộc đã đến đây từ nước Anh, và đang đợi ngoài phòng khách để được yết kiến và trao thư cho lệnh bà."
"Thư à! Thư của hoàng thượng, có lẽ. Tin của cha con, con có nghe không, Henriette?
"Con nghe, mẹ ạ, và con cũng hy vọng là thế."
"Thế nhà quý tộc xơ nói đó đó là ai?"
"Một người trạc độ 45 cho đến 50 tuổi."
"Còn tên ông ta? Ông ta có xưng tên không?"
"Đại nhân de Winter."
"Đại nhân de Winter!" hoàng hậu thốt lên. "người bạn của chồng ta. Nhờ xơ mời ông ấy vào đây."
Và bà bước ra để đón người sứ giả, rồi nắm tay ông ta thật thân thiết, trong khi ông ta quỳ gối trình lên lá thư trong một cái hộp bằng vàng.
"Đại nhân ạ, ngài thật đã mang cho ta ba thứ từ lâu lắm ta không còn nhìn thấy lại: vàng, một người bạn tín cẩn, và lá thư của hoàng thượng, chồng và chủ nhân của chúng ta."
De Winter khấu đầu một lần nữa, không cất lời được vì cảm xúc tràn trề.
"Đại nhân ạ," hòang hậu nói, tay giơ lá thư, "ngài cũng hiểu ta thật nóng lòng muốn đọc lá thư này."
"Vậy chắc thần xin rút lui, thưa lệnh bà."
"Ồ không, xin ngài ngồi lại, ta sẽ đọc ngay đây thôi. Còn hàng triệu câu ta phải hỏi ngài về chuyến đi này nữa chứ."
De Winter bước lui một vài bước, rồi đứng chờ trong yên lặng.
Người mẹ và con gái rút về hướng khung cửa sổ, hăm hở đọc lá thư:
"Hòang hậu, vợ yêu dấu - Chúng ta đã đi đến giờ phút quyết định rồi. Trẫm đã tập trung ở trại Naseby này tất cả lực lượng mà Hoàng thiên còn để lại trong tay trẫm, và vội vàng viết cho nàng từ nơi đó. Bây giờ trẫm sẽ chờ đợi đoàn quân của bọn loạn dân. Trẫm sẽ giao tranh trận cuối cùng với chúng. Nếu thắng trận này, ta sẽ tiếp tục tranh đấu; nếu thua trận này, kể như ta mất tất cả. Trong trường hợp sau (hỡi ôi, người ta phải chuẩn bị cho mọi thứ, trong hòan cảnh của chúng ta) trẫm sẽ cố gắng vượt thoát sang tới bờ biển nước Pháp. Nhưng họ có thể, hay có chịu, đón tiếp một vị vua thất thế, kẻ mang thêm một câu chuyện bi thảm tới cho một quốc gia vốn đã sôi sục trong bạo loạn? Sự khôn ngoan và tình yêu của nàng sẽ chỉ đường cho trẫm. Người mang thư này sẽ cho nàng biết những điều ta không dám đặt lên giấy vì sợ rủi ro dọc đường. Y sẽ giải thích cho nàng những việc mà trẫm mong nàng sẽ thực hiện. Trẫm cũng gửi y mang theo lời chúc phúc của trẫm cho các con và chân tình từ trong hồn trẫm vẫn dành cho nàng, hỡi người thương yêu nhất."
Dưới thư ký tên, không còn là "Vua Charles" mà là "Charles, vẫn còn là vua."
Bức thư buồn thảm này, khi De Winter theo dõi những ấn tượng trên mặt hai người đọc, không ngờ lại làm mắt họ sáng lên một tia hy vọng.
"Cứ để cho người đánh mất ngôi báu," hoàng hậu kêu lên." Cứ để người bị chiếm đoạt tất cả, bị lưu đày, tuyệt vãng, chỉ cần người còn sống. Than ôi! Những ngày này, ngai vàng thật là một chỗ quá nguy hiểm nên ta cũng chẳng mong người lưu lại nơi ấy. Nhưng thưa đại nhân, cho ta biết," bà tiếp "đừng giấu gì cả - thật sự ra, tình thế của nhà vua bây giờ như thế nào? Có thật là đã tuyệt vọng như người nghĩ không?"
"Than ôi, thưa lệnh bà, còn tệ hơn thế nhiều. Trái tim của Hòang thượng quá đỗi cao cả, ngài không hiểu nổi sự thù hận, và quá trung hậu nên không biết nghi kỵ sự phản phúc! Anh quốc đã bị chia cắt bởi một ám ảnh của bạo loạn, mà thần sợ rằng chỉ có máu mới trục hết được.
"Nhưng còn Đại nhân Montrose?" hòang hậu trả lời. "Ta đã nghe nói về những trận đại thắng thần tốc của ông, ở Inverlochy, Auldearn, Alford và Kilsyth. Ta còn nghe nói ông đang tiến quân về phía biên giới để nhập vào đòan quân của Hoàng thượng.
"Đúng vậy, tâu lệnh bà, nhưng gần biên giới ông đã đụng phải Lesley. Ông đã phải quyết thắng bằng cả nỗ lực vượt quá sức người. Cuối cùng thì tình thế đã phải lại ông. Montrose bị đánh bại ở Phillipaugh, phải giải tán đòan quân còn sót lại và cải trang thành một tên đầy tớ để trốn thóat. Hiện giờ ông đang ở Bergen nước Na Uy.
"Trời phù hộ ông ấy!" Hòang hậu nói. "Ít nhất ta cũng thấy an ủi là một người đã bao phen liều mình vì hòang gia nay đã được an tòan. Bây giờ, thưa đại nhân, trước tình thế tuyệt vọng như vậy, hãy cho ta biết sứ mệnh phu quân ta đã trao cho ngài."
"Phải lắm thưa lệnh bà. Hòang thượng muốn bà khéo léo tìm hiểu được chủ định của nhà vua và thái hậu (N.D. nước Pháp) đối với ngài."
"Than ôi, như ngài đã biết, nhà vua chỉ là một đứa trẻ và thái hậu là một người đàn bà yếu thế. Ở đây, Đức ông Mazarin là tất cả quyền hành."
"Ông ta có phải muốn trở thành một Cromwell thứ hai ở Pháp chăng?"
"Ồ không, ông ta là một tên người Ý thâm trầm, vô lương tâm, và không có cái gan phạm tội ác, mặc dù có thể cũng ngấm ngầm mơ ước đấy. Hơn nữa, ở Anh thì Cromwell mới nắm các viện trong tay, còn ở đây ngược lại, Mazarin phải dựa vào thái hậu để chống lại nghị viện.
"Thế lại càng thêm lý do cho ông ta hỗ trợ một vị vua bị nghị viện săn đuổi."
Hòang hậu lắc đầu một cách chán chường:
"Cứ như ta thấy, Đại nhân ạ, thì ông hồng y này sẽ không làm gì giúp ta cả, mà có khi còn chống lại ta nữa. Sự có mặt của mẹ con ta ở nước Pháp đã làm ông khó chịu lắm rồi, còn nói gì đến nhà vua. Đại nhân ạ," Henriette nói thêm với nụ cười buồn bã " thật là thê thảm và gần như hổ thẹn khi ta phải nói rằng chúng tôi đã trải qua mùa đông trong điện Louvre không có tiền bạc, không vải trải giường, gần như không có bánh mì, và thường phải nằm lì trên giường vì phòng không có lửa sưởi."
"Thật kinh khủng!" De Winter thốt lên, "Con gái của vua Henry IV, vợ vua Charles! Thế sao lệnh bà không chuyển đạt những việc ấy cho người đầu tiên của bên mình mà bà gặp được?"
"Đấy là sự hiếu khách dành cho một hòang hậu từ một vị tể tướng sau khi chính nhà vua đã yêu cầu ông ta."
"Nhưng thần còn nghe nói phong thanh về ý định một cuộc hôn nhân giữa Hoàng tử xứ Wales và công nương d'Orleans."
"Đúng, đã có lúc ta cũng mong đợi chuyện ấy. Hai đứa trẻ cũng thấy tình ý hợp với nhau, nhưng thái hậu, trước kia thì tán thành tình cảm của chúng, sau lại đổi ý, và Đức ông, Công tước Orleans, người đã thúc đẩy cho chúng gần gũi nhau, đã cấm con mình không được nghĩ gì thêm đến chuyện hôn nhân ấy nữa. Đại nhân ạ", hòang hậu tiếp, không cầm được nước mắt "thà rằng được ra chiến đấu, như Hòang thượng bây giờ, rồi chết như ngài có lẽ sẽ chết, còn hơn sống trong cảnh ăn mày như ta."
"Hãy vững lòng lên, thưa lệnh bà, hãy vững lòng lên chứ. Chưa phải lúc chán nản kia mà. Quyền lợi của ngai vàng nước Pháp, đang bị đe dọa trong hoàn cảnh này, đòi hỏi phải ngăn chặn nạn phiến lọan tại quốc gia láng giềng. Là chính khách, chắc chắn Mazarin hiểu được nhu cầu chính trị."
"Ngài có chắc rằng ngài không bị chặn tay trước rồi không?" Hòang hậu hỏi vẻ nghi ngờ.
"Bởi người nào?"
"Những kẻ như Joyce, Prinn, Cromwell."
"Tên thợ may, tên đóng xe ngựa, và tên nấu bia ư! A, thưa lệnh bà, tôi hy vọng là ông hồng y không đi thương lượng với lọai người ấy chứ!"
"Bản thân ông ta lại là lọai người nào?" Hòang hậu Henrietta hỏi.
"Nhưng còn danh dự của nhà vua- của thái hậu."
"Ừ, thì ta hãy hy vọng ông ta sẽ làm gì vì danh dự của họ." Hòang hậu Henrietta nói. "Sự hùng biện của một người bạn chân thành có tác dụng thật mạnh mẽ, thưa Đại nhân, nên cuối cùng ngài đã trấn an được ta. Chúng ta hãy bắt tay và đến gặp tể tướng."
"Thưa lệnh bà," De Winter cúi chào "ngài ban cho thần quá nhiều vinh hạnh".
Tuy nhiên," bà nói thêm, "giả sử ông ta từ chối và Hòang thượng thua trận này?"
"Hòang thượng sẽ tỵ nạn tại Hà Lan, nơi mà nghe nói Hòang tử xứ Wales cũng đang lưu lại."
"Vậy Hòang thượng có còn nhiều thần dân trung thành như ngài trong cuộc chiến này chăng?"
"Thưa lệnh bà, không" De Winter trả lời "nhưng tình thế đã sắp đặt như vậy và thần đang cố tìm thêm đồng minh ở nước Pháp này."
"Đồng minh ư!" Hòang hậu lắc đầu.
"Thưa lệnh bà," De Winter đáp, "chỉ cần thần tìm lại được một số bạn bè tốt ngày xưa thần có thể lo liệu mọi việc."
"Vậy chúng ta đi thôi, thưa Đại nhân" hòang hậu nói với sự hòai nghi đau khổ của những người đã trải qua nhiều bi kịch "Đi thôi, và mong Trời chứng giám những lời của ông."
Hòang hậu bước lên xe, và De Winter, trên lưng ngựa, theo sau có 2 người hầu, cùng tiến ra cổng.

Sửa lại cho sát với cách dịch trong truyện (mặc dù tôi không đồng ý lắm)

BỨC THƯ CỦA VUA CHARLES ĐỆ NHẤT

Bây giờ mời độc giả vượt qua bên kia sông Seine với chúng tôi đến nguỡng cửa của nữ tu viện Carmel trên phố Saint Jacques.
Bấy giờ là 11h sáng và các nữ tu đạo đức vừa xong buổi dâng lễ cầu nguyện chiến thắng cho đoàn quân của Vua Charles đệ Nhất. Rời khỏi giáo đường, một người đàn bà và một thiếu nữ mặc bộ áo đen của quả phụ và cô nhi quay trở về phòng riêng.
Người đàn bà quỳ xuống trước tượng Chúa chịu hình bằng gỗ sơn, còn nguời con gái đứng cách bà ta một khoảng gần, dựa vào chiếc ghế, lặng lẽ khóc.
Người đàn bà hẳn đã từng là một giai nhân, nhưng nỗi đau buồn đã làm bà già xọm đi. Thiếu nữ thì đang độ xuân sắc, và những giọt lệ rơi chỉ làm sắc đẹp nàng lộng lẫy hơn. Người mẹ đã khoảng 40 tuổi, còn người con chỉ mới 14.
“Chúa ơi,” người quỳ gối khẩn nài “xin hãy che chở chồng con, bảo bọc con trai con, và cứ lấy đi mạng sống khổ ải cơ cực này thay vào!”
“ Chúa ơi,” thiếu nữ nghẹn ngào “hãy giữ mẹ lại với con!”
“Mẹ thì có ích gì cho con trên đời bây giờ, Henriette,” vị mệnh phụ nói, khẽ xoay mình lại nhìn nàng, “khi không còn cả ngôi báu lẫn chồng. Ta không có gì hết: con trai, tiền, hay bạn bè. Cả thế giới, con ơi, đã bỏ rơi mẹ!” Và bà ngã vào vòng tay con gái giang ra mà bật khóc.
“Dũng cảm lên, cần phải dũng cảm lên, mẹ thân yêu ơi!” Cô gái nói.
“Ôi, thật là một năm đen tối cho các vì vua,” nguời mẹ nói, đầu gục vào lòng con; “Chẳng còn ai lo đến chúng ta, vì ai cũng còn phải lo thân mình. Giá anh con còn đây thì nó còn an ủi mẹ đuợc, nhưng nó cũng đi mất và biệt luôn tăm tích, cả cho mẹ lẫn cha con. Mẹ đã phải cầm hết nữ trang, bán quần áo của hai mẹ con ta để trả lương cho bọn hầu cận của nó, nếu không chúng sẽ bỏ nó mà đi. Cuối cùng thì ta chỉ còn biết đến đây nương nhờ vào nhà Chúa; chúng ta đã bần cùng, đã bị Trời chà đạp thật rồi.”
“Sao mẹ không liên lạc với hòang hậu, chị mình?”
“Chao ôi, hòang hậu có còn là hòang hậu nữa đâu. Bà chỉ ngồi làm vì cho kẻ khác đấy thôi. Rồi một ngày con sẽ hiểu tất cả.”
“Thế thì với cháu mẹ vậy, nhà vua ấy. Con sẽ đến gặp nguời nhé? Mẹ biết nguời thương yêu con đến mực nào...”
“Con ạ, cháu ta cũng chưa là vua hẳn, và con cũng biết là Laporte đã nói với chúng ta bao nhiêu lần rằng chính chàng cũng thiếu thốn đủ đường.”
“Thế thì chỉ còn cách cầu nguyện mà thôi,” thiếu nữ nói.
Hai người phụ nữ đang quỳ gối cầu nguyện ấy như vậy chính là con gái và cháu ngoại của vua Henry IV, cũng là vợ và con của Charles I.
Họ vừa cùng cầu nguyện xong, thì có tiếng gõ nhẹ ngoài cửa.
"Mời xơ vào," hoàng hậu nói, gạt lệ và đứng dậy.
Con người mộ đạo kính cẩn bước vào cửa.
"Xin lệnh bà thứ lỗi đã quấy rầy người cầu nguyện, nhưng một nhà quý tộc đã đến đây từ nước Anh, và đang đợi ngoài phòng khách để được yết kiến và trao thư cho lệnh bà."
"Thư à! Thư của hoàng thượng, có lẽ. Tin của cha con, con có nghe không, Henriette?
"Con nghe, mẹ ạ, và con cũng hy vọng là thế."
"Thế nhà quý tộc xơ nói đó đó là ai?"
"Một người trạc độ 45 cho đến 50 tuổi."
"Còn tên ông ta? Ông ta có xưng tên không?"
"Milord de Winter."
"Milord de Winter!" hoàng hậu thốt lên. "người bạn của chồng ta. Nhờ xơ mời ông ấy vào đây."
Và bà bước ra để đón người sứ giả, rồi nắm tay ông ta thật thân thiết, trong khi ông ta quỳ gối trình lên lá thư trong một cái hộp bằng vàng.
"Milord ạ, ngài thật đã mang cho ta ba thứ từ lâu lắm ta không còn nhìn thấy lại: vàng, một người bạn tín cẩn, và lá thư của hoàng thượng, chồng và chủ nhân của chúng ta."
De Winter khấu đầu một lần nữa, không cất lời được vì cảm xúc tràn trề.
"Milord," hòang hậu nói, tay giơ lá thư, "ngài cũng hiểu ta thật nóng lòng muốn đọc lá thư này."
"Vậy chắc thần xin rút lui, thưa lệnh bà."
"Ồ không, xin ngài ngồi lại, ta sẽ đọc ngay đây thôi. Còn hàng triệu câu ta phải hỏi ngài về chuyến đi này nữa chứ."
De Winter bước lui một vài bước, rồi đứng chờ trong yên lặng.
Người mẹ và con gái rút về hướng khung cửa sổ, hăm hở đọc lá thư:
"Hòang hậu, vợ yêu dấu - Chúng ta đã đi đến giờ phút quyết định rồi. Trẫm đã tập trung ở trại Naseby này tất cả lực lượng mà Hoàng thiên còn để lại trong tay trẫm, và vội vàng viết cho nàng từ nơi đó. Bây giờ trẫm sẽ chờ đợi đoàn quân của bọn loạn dân. Trẫm sẽ giao tranh trận cuối cùng với chúng. Nếu thắng trận này, ta sẽ tiếp tục tranh đấu; nếu thua trận này, kể như ta mất tất cả. Trong trường hợp sau (hỡi ôi, người ta phải chuẩn bị cho mọi thứ, trong hòan cảnh của chúng ta) trẫm sẽ cố gắng vượt thoát sang tới bờ biển nước Pháp. Nhưng họ có thể, hay có chịu, đón tiếp một vị vua thất thế, kẻ mang thêm một câu chuyện bi thảm tới cho một quốc gia vốn đã sôi sục trong bạo loạn? Sự khôn ngoan và tình yêu của nàng sẽ chỉ đường cho trẫm. Người mang thư này sẽ cho nàng biết những điều ta không dám đặt lên giấy vì sợ rủi ro dọc đường. Y sẽ giải thích cho nàng những việc mà trẫm mong nàng sẽ thực hiện. Trẫm cũng gửi y mang theo lời chúc phúc của trẫm cho các con và chân tình từ trong hồn trẫm vẫn dành cho nàng, hỡi người thương yêu nhất."
Dưới thư ký tên, không còn là "Vua Charles" mà là "Charles, vẫn còn là vua."
Bức thư buồn thảm này, khi De Winter theo dõi những ấn tượng trên mặt hai người đọc, không ngờ lại làm mắt họ sáng lên một tia hy vọng.
"Cứ để cho người đánh mất ngôi báu," hoàng hậu kêu lên." Cứ để người bị chiếm đoạt tất cả, bị lưu đày, tuyệt vãng, chỉ cần người còn sống. Than ôi! Những ngày này, ngai vàng thật là một chỗ quá nguy hiểm nên ta cũng chẳng mong người lưu lại nơi ấy. Nhưng thưa Milord, cho ta biết," bà tiếp "đừng giấu gì cả - thật sự ra, tình thế của nhà vua bây giờ như thế nào? Có thật là đã tuyệt vọng như người nghĩ không?"
"Than ôi, thưa lệnh bà, còn tệ hơn thế nhiều. Trái tim của Hòang thượng quá đỗi cao cả, ngài không hiểu nổi sự thù hận, và quá trung hậu nên không biết nghi kỵ sự phản phúc! Anh quốc đã bị chia cắt bởi một ám ảnh của bạo loạn, mà thần sợ rằng chỉ có máu mới trục hết được.
"Nhưng còn Lord Montrose?" hòang hậu trả lời. "Ta đã nghe nói về những trận đại thắng thần tốc của ông, ở Inverlochy, Auldearn, Alford và Kilsyth. Ta còn nghe nói ông đang tiến quân về phía biên giới để nhập vào đòan quân của Hoàng thượng.
"Đúng vậy, tâu lệnh bà, nhưng gần biên giới ông đã đụng phải Lesley. Ông đã phải quyết thắng bằng cả nỗ lực vượt quá sức người. Cuối cùng thì tình thế đã phải lại ông. Montrose bị đánh bại ở Phillipaugh, phải giải tán đòan quân còn sót lại và cải trang thành một tên đầy tớ để trốn thóat. Hiện giờ ông đang ở Bergen nước Na Uy.
"Trời phù hộ ông ấy!" Hòang hậu nói. "Ít nhất ta cũng thấy an ủi là một người đã bao phen liều mình vì hòang gia nay đã được an tòan. Bây giờ, thưa đại nhân, trước tình thế tuyệt vọng như vậy, hãy cho ta biết sứ mệnh phu quân ta đã trao cho ngài."
"Phải lắm thưa lệnh bà. Hòang thượng muốn bà khéo léo tìm hiểu được chủ định của nhà vua và thái hậu (N.D. nước Pháp) đối với ngài."
"Than ôi, như ngài đã biết, nhà vua chỉ là một đứa trẻ và thái hậu là một người đàn bà yếu thế. Ở đây, Đức ông Mazarin là tất cả quyền hành."
"Ông ta có phải muốn trở thành một Cromwell thứ hai ở Pháp chăng?"
"Ồ không, ông ta là một tên người Ý thâm trầm, vô lương tâm, và không có cái gan phạm tội ác, mặc dù có thể cũng ngấm ngầm mơ ước đấy. Hơn nữa, ở Anh thì Cromwell mới nắm các viện trong tay, còn ở đây ngược lại, Mazarin phải dựa vào thái hậu để chống lại nghị viện.
"Thế lại càng thêm lý do cho ông ta hỗ trợ một vị vua bị nghị viện săn đuổi."
Hòang hậu lắc đầu một cách chán chường:
"Cứ như ta thấy, Milord ạ, thì ông Giáo chủ này sẽ không làm gì giúp ta cả, mà có khi còn chống lại ta nữa. Sự có mặt của mẹ con ta ở nước Pháp đã làm ông khó chịu lắm rồi, còn nói gì đến nhà vua. Milord ạ," Henriette nói thêm với nụ cười buồn bã " thật là thê thảm và gần như hổ thẹn khi ta phải nói rằng chúng tôi đã trải qua mùa đông trong điện Louvre không có tiền bạc, không vải trải giường, gần như không có bánh mì, và thường phải nằm lì trên giường vì phòng không có lửa sưởi."
"Thật kinh khủng!" De Winter thốt lên, "Con gái của vua Henry IV, vợ vua Charles! Thế sao lệnh bà không chuyển đạt những việc ấy cho người đầu tiên của bên mình mà bà gặp được?"
"Đấy là sự hiếu khách dành cho một hòang hậu từ một vị tể tướng sau khi chính nhà vua đã yêu cầu ông ta."
"Nhưng thần còn nghe nói phong thanh về ý định một cuộc hôn nhân giữa Hoàng tử xứ Wales và công nương d'Orleans."
"Đúng, đã có lúc ta cũng mong đợi chuyện ấy. Hai đứa trẻ cũng thấy tình ý hợp với nhau, nhưng hòang hậu, trước kia thì tán thành tình cảm của chúng, sau lại đổi ý, và Đức ông, Công tước Orleans, người đã thúc đẩy cho chúng gần gũi nhau, đã cấm con mình không được nghĩ gì thêm đến chuyện hôn nhân ấy nữa. Milord ạ", hòang hậu tiếp, không cầm được nước mắt "thà rằng được ra chiến đấu, như Hòang thượng bây giờ, rồi chết như ngài có lẽ sẽ chết, còn hơn sống trong cảnh ăn mày như ta."
"Hãy vững lòng lên, thưa lệnh bà, hãy vững lòng lên chứ. Chưa phải lúc chán nản kia mà. Quyền lợi của ngai vàng nước Pháp, đang bị đe dọa trong hoàn cảnh này, đòi hỏi phải ngăn chặn nạn phiến lọan tại quốc gia láng giềng. Là chính khách, chắc chắn Mazarin hiểu được nhu cầu chính trị."
"Ngài có chắc rằng ngài không bị chặn tay trước rồi không?" Hòang hậu hỏi vẻ nghi ngờ.
"Bởi người nào?"
"Những kẻ như Joyce, Prinn, Cromwell."
"Tên thợ may, tên đóng xe ngựa, và tên nấu bia ư! A, thưa lệnh bà, tôi hy vọng là ông Giáo chủ không đi thương lượng với lọai người ấy chứ!"
"Bản thân ông ta lại là lọai người nào?" Hòang hậu Henrietta hỏi.
"Nhưng còn danh dự của nhà vua- của hòang hậu."
"Ừ, thì ta hãy hy vọng ông ta sẽ làm gì vì danh dự của họ." Hòang hậu Henrietta nói. "Sự hùng biện của một người bạn chân thành có tác dụng thật mạnh mẽ, thưa Đại nhân, nên cuối cùng ngài đã trấn an được ta. Chúng ta hãy bắt tay và đến gặp tể tướng."
"Thưa lệnh bà," De Winter nghiêng mình "ngài ban cho thần quá nhiều vinh hạnh".
Tuy nhiên," bà nói thêm, "giả sử ông ta từ chối và Hòang thượng thua trận này?"
"Hòang thượng sẽ tỵ nạn tại Hà Lan, nơi mà nghe nói Hòang tử xứ Wales cũng đang lưu lại."
"Vậy Hòang thượng có còn nhiều thần dân trung thành như ngài trong cuộc chiến này chăng?"
"Thưa lệnh bà, không" De Winter trả lời "nhưng tình thế đã sắp đặt như vậy và thần đang cố tìm thêm đồng minh ở nước Pháp này."
"Đồng minh ư!" Hòang hậu lắc đầu.
"Thưa lệnh bà," De Winter đáp, "chỉ cần thần tìm lại được một số bạn bè tốt ngày xưa, thần có thể lo liệu mọi việc."
"Vậy chúng ta đi thôi, thưa Đại nhân" hòang hậu nói với sự hòai nghi đau khổ của những người đã trải qua nhiều bi kịch "Đi thôi, và mong Trời chứng giám những lời của ông."
Hòang hậu bước lên xe, và De Winter, trên lưng ngựa, theo sau có 2 người hầu, cùng tiến ra cổng.

Chào nhị vị
 
NHDT đóng là phải, vì topic đó là....để yêu cầu , mà bạn HuyTran lại đem bài dịch vào đó, nên NH và Ct.Ly có gửi PM, nhờ HuyTran dời vào topic đánh máy truyện rồi thì phải
 
Một chút hiểu lầm, Ct.Ly đã nói xong cho nhị vị đừng phiền há
 
Chúc nhị vị luôn vui
 
Còn như HuyTran cần,thì  Ly hoặc nhờ MOD bên ngoại văn Pháp phụ 1 tay khg???
 
Có gì HuyTran lên tiếng nhé
 
Chúc vui

Mission accomplie!

Hy vọng Phi Thiên sẽ thích.

Cảm ơn Huy Trân, mình thích lắm. Bộ truyện bị xáo trộn nhiều chỗ như vậy chắc là ý đồ của tác giả. Nhưng mình nghĩ người đọc nên đọc tất cả để tự đưa ra nhận xét của mình.

Gửi Ct.Ly : Các vị khóa topic sớm như vậy, nếu tại hạ có thêm yêu cầu về chủ đề ấy thì biết làm thế nào?

NH post lại bài nguyên văn Pháp ngữ ở trên trong bài của huytran.

Cảm ơn huytran rất nhiều đã thông cảm.

_______________________________________

Này Nữ Hiệp Dễ Thương, sao chẳng dễ thương gì cả, khóa topíc của tại hạ vào thì Huy Trân làm sao mà gửi link cho tại hạ được chứ?

Chào PT,

NH dễ thương chứ không phải dễ dãi, mong bạn thông cảm.
Bài đăng sai chỗ thì bổn phận NHDT phải nhắc nhở, nếu như NHDT không locked topic lại thì sẽ có bài đăng tiếp tục ... như vậy càng ngày càng đi sai chủ đề ban đầu. Nếu có thêm thắc mắc cùng topic thì bây giờ có thể đăng ở chủ đề nầy của PT.

NHDT đã có PM riêng giải thích cho Huytran về việc đóng topic và mong huytran thông cảm.

Phiền bạn PT đọc lại hướng dẫn chung của diễn đàn để hiểu rõ cách làm việc của VNTQ .

=>  http://vnthuquan.net/diendan/tm.aspx?m=142601

Xin cảm ơn.