KHUÙC ÑOÀNG DAO LAÁM LAÙP
Kao Sôn
 
Dung daêng dung deû
Daét treû ñi chôi
Tôùi ngoõ nhaø trôøi
Laïy caäu laïy môï…
(Luõ treû queâ toâi haùt)
KHUÙC 1
 
CHO CHOÙ VEÀ QUEÂ
 
1.Toâi khoâng nhôù mình ñaõ ñöôïc sinh ra nhö theá naøo, nhöng sau naøy khi ñaõ khoân lôùn, toâi coù ñöôïc nghe meï keå laïi. Khi sinh toâi, maët trôøi chöa moïc. Môùi quaõng ba boán giôø saùng gì ñoù. Khoâng coù chim keâu tröôùc cöûa. Khoâng coù maây saùng tuï laïi treân noùc nhaø…Nghóa laø chaúng coù gì chöùng toû ñieàm baùo söï ra ñôøi cuûa moät nhaân taøi caû. Coù chaêng chæ nhöõng vì sao ñeâm vaãn nhaáp nhaùy. Nhöng caû nhöõng vì sao aáy, neáu coøn coá thöùc thì chaéc chæ ñeå ñôïi maët trôøi chöù khoâng phaûi ñôïi toâi. Boá toâi vaéng nhaø ngay töø chieàu hoâm tröôùc. OÂng laø ngöôøi giöõ chaân phuïc dòch, laøm nhöõng vieäc vaët giuùp uûy ban xaõ. Coù moät ñoaøn khaùch ôû tænh veà. Ngöôøi ta toå chöùc ñoùn tieáp nhöõng vò khaùch aáy vaø boá toâi phaûi thöùc suoát ñeâm trong khu nhaø beáp phía sau uûy ban ñeå moå lôïn, gieát gaø vaø beâ ñieáu ñoùm cho khaùch. Thaønh thöû, coù maët chöùng kieán söï kieän toâi böôùc vaøo cuoäc soáng chæ coù meï toâi vaø thím Quyeát haøng xoùm vaø moät baø ñôõ. Baø toâi, ngöôøi ñaõ daèn vaët meï toâi, chaúng yeâu gì meï toâi trong suoát maáy naêm ñaàu laøm daâu cuaû meï, thì, khi nghe toâi “oe oe” moät luùc cuï môùi ra. Theo lôøi thaày boùi(Baø toâi coù ñi xem boùi) vaø theo söï phaùn ñoaùn cuûa nhöõng ngöôøi ñaøn baø khaùc trong laøng , thì toâi phaûi laø con gaùi. Ñieàu naøy  traùi vôùi mong öôùc cuûa baø toâi: “Ñaõ maát coâng ñeû, thì coá maø ñeû laáy moät ñöù a con trai. Nhö ngöôøi ta deã daøng ñi thì laãn neáp laãn teû chaû sao. Ñaøng naøy phaûi toán bao thuoác thang caùi buïng môùi luøm luøm leân ñöôïc thì laïi…”. Baø toâi thöôøng ngaùn ngaåm than phieàn vôùi moïi ngöôøi vaäy. Chính vì theá  khi toâi ra ñôøi, baø ñôõ ñaõ taém taùp vaø boïc taõ loùt xong  ñaâu ñaáy cho toâi vaø toâi ñaõ khoùc vaùng leân chaùn , baø toâi môùi chòu töø trong buoàng cuûa cuï böôùc ra: “Gôùm, caùi con ñó aáy sao maø to moàm theá”. Ñaáy laø lôøi ñaàu tieân baø toâi chaøo ñoùn toâi . Meï toâi nghe roõ lôøi baø nhöng chæ laéc ñaàu cöôøi nhôït nhaït. Ngöôøi ñaõ gaàn nhö kieät söùc. Baø ñôõ trôïn maét leân :“Sao cuï daïy theá, thaèng cu ñaáy chöù!” “Caùi gì?” Baø toâi vaën laïi, maët vaãn caøu caïu : “Thaèng cu, noù laø moät thaèng cu!”Baø ñôõ nhaéc laïi baèng moät gioïng ñaéc thaéng, cöù nhö theå vieäc toâi laø con trai chính do coâng cuûa baø vaäy. Vaø ñeå chöùng minh,baø ñôõ laät taõ loùt cuûa toâi ra. Ñeán luùc aáy thì baø toâi khoâng theå döûng döng ñöôïc nöõa. Baø chaïy boå ñeán vaø laäp töùc nhaûy caãng leân. NHAÛY CAÃNG LEÂN! Ñuùng theá. AÁy laø baø toâi sung söôùng. Laäp töùc toâi bò giaät khoûi tay baø ñôõ ñeå bay sang naèm trong voøng tay ñang luoáng cuoáng run leân cuûa baø toâi. Baø toâi vaø toâi laøm om soøm caû nhaø. Caû hai ñeàu khoùc. Toâi khoùc vì sôï coøn baø toâi thì khoùc vì sung söôùng. Baø toâi chieám giöõ toâi laâu ñeán noãi meï toâi phaûi naøi næ maõi môùi ñöôïc baø cho chieâm ngöôõng toâi moât tyù, nhöng khoâng phaûi laø cho chieâm ngöôõng caû ngöôøi maø chæ cho xem coù tyù choã “ñoaïn giöõa.
            Toâi vaãn naèm trong voøng tay baø toâi.Baø rung toâi, naâng leân, haï xuoáng, quay heát beân naøy sang beân kia. Cöù choác choác baø toâi laïi cuùi xuoáng, coï caëp moâi ram raùp caán queát traàu leân maù toâi, leân choã giöõa hai chaân toâi. Aáy laø baø toâi “thôm” toâi. Vaø cöù sau moãi caùi “thôm” nhö vaäy, baø toâi laïi ríu rít : “OÂi thaèng cu cuûa baø, thaèng gioáng cuûa baø, thaèng choù con cuûa baø. Aâu,baø thöông, baø quyù thaèng cuùn con cuûa baø nha. Cha boá caùi ñöùa naøo noù laïi löøa, baûo thaèng cu cuûa baø laø caùi ñó ñeå baø cöù haét hoaøi haét huyû caùi thaèng gioáng cuûa baø nha…”Baø toâi cöù theá. Baûn tröôøng ca trong ñoù toâi laø thaèng cu, thaèng gioáng, thaèng choù con, thaèng cuùn… cöù xong moãi ñieäp khuùc laïi quay veà thaèng cu, thaèng gioáng… Keùo daøi maõi , khoâng ngôi nghæ, khoâng bieát meät.Vôùi baø toâi,ctoâi chæ ñöôïc taëng ngaàn aáy teân, khoâng phaûi baø toâi keùm haøo phoùng maø chính laø baø chæ nghó ñöôïc ñeán theá. Toâi öôõn cong ngöôøi leân ñeå phaûn ñoái. Caëp moâi ram raùp cuûa baø, muøi traàu khoâng cay cay, noàng noàng toaû ra töø khaép ngöôøi baø vaø nhaát laø caùi kieåu baø cöù xoay toâi, lieân tuïc naâng leân haï xuoáng laøm toâi sôï. Toâi heù môû maét ra. Coù caùi coù gì ñoù saùng choùi uøa vaøo maét toâi. Noù lung linh, nhaûy nhoùt. Noù vuït hieän ra röïc rôõ, roài laïi vuït bieán maát. Nhöõng boùng ñen to lôùn dò thöôøng cuøng nhaûy nhoùt quanh toâi. Toâi sôï haõi nhaém nghieàn maét laïi, coá vuøng vaãy nhöng khoâng theå naøo thoaùt ra ñöôïc. Chaân tay toâi bò quaán chaët cöùng. Toâi khoùc vaùng leân.
            _Baø ñöa chaùu cho con naøo.-Meï toâi giô tay ra.
            _Keä tao. _baø toâi noùi.
            _ Coù khi chaùu noù ñoùi ñaáy, baø ñeå con cho chaùu buù moät tyù thoâi._ Meï toâi coá naøi næ.
            Baø toâi löôõng löï. Coù leõ caùi caâu “chaùu noù ñoùi” ñaõ coù taùc duïng. Baø toâi ñaønh trao toâi cho meï toâi cuøng vôùi moät lôøi ñe: “Kheùo khoâng coù ñeø beïp maát noù ñaáy!”
            Meï toâi khoâng ñeø beïp toâi. Meï aüm toâi vaøo loøng vaø ngay laäp töùc moät khoâng khí dòu ngoït vaø hoi hoi, noàng noàng,ñaàm aám bao laáy toâi. Töôûng nhö nhìn thaáy ñöôïc cuï theå baàu khoâng khí aáy. Toâi caûm thaáy laøn hôi aám dòu ngoït aáy xoa leân ñaàu, leân maù vaø voã nheï leân löng mình. Caùi ñoám saùng laï luøng ban naõy khoâng baäp beành nöõa, khoâng nhaûy nhoùt nöõa. Baây giôø noù ñaäu im moät choã phía treân ñaàu toâi, lôùn daàn leân, toaû roäng vaø traéng ngaàn ngay tröôùc maët toâi. Toâi duïi maét vaøo khoaûng traéng aám aùp aáy, hôùp laáy noù vaø caûm thaáy raát roõ moät doøng nöôùc maûnh vaø ngoït chaûy vaøo, tan ra treân löôõi. “AØ ôi,aø aø ôi..”Meï ru toâi nheø nheï. Doøng nöôùc ngoït vaãn tieáp tuïc tan ra treân löôõi toâi, thaám vaøo ngöôøi toâi. Toâi seõ nguû ñi ñöôïc neáu nhö thænh thoaûng baø toâi ngoài beân meùp giöôøng khoâng cuùi xuoáng vaïch taõ loùt cuûa toâi ra ñeå ñaët leân moät beân moâng toâi caëp moâi khoâ raùm cuûa mình. Toâi laïi öôõn cong ngöôøi leân.
            Maõi ñeán saùng hoâm aáy, khoûang nöûa buoåi, boá toâi môùi laät ñaät chaïy veà. OÂâng khoâng vaøo vôùi meï con toâi ngay maø cöù eà aø noùi chuyeän vôùi ai ñoù ôû  nhaø ngoaøi. Maõi sau baø toâi hình nhö coù vieäc chaïy ñi ñaâu ñoù boá toâi môùi roùn reùn ñeán beân toâi. Luùc ñoù toâi chöa hình dung ra ñöôïc boá toâi nhö theá naøo. Toâi chæ thaáy ñoù laø moät caùi boùng to lôùn vaø saàn suøi ñen. Caùi boùng aáy thoaït tieân che laáp khoaûng saùng ôû cöûa buoàng vaø sau thì veùn cöûa maøn leân thoø nöûa ngöôøi vaøo. Caùi boùng ngaém toâi, ñöa tay queät queät vaøo maù toâi vaø keâu eâ eâ eâ… Coù muøi gì raát laï toaû ra töø caùi boùng aáy. Toâi hoaûng sôï nhaém nghieàn maét laïi vaø duïi maët vaøo  ngöïc meï.
            _Khieáp, chaân tay ngöôøi ngôïm vaäy maø…Thoâi, oâng ra ñi khoâng coù con noù sôï. AØ aø ôi… - Meï laïi ru toâi.
            _Thì ñeå xem tí ñaõ naøo. Cu thaät chöù? –Caùi boùng thoø tay veùn taõ toâi leân.
            Meï toâi haát ra.
            _Cu ñaâu? Ñó!
            _Ñó cuõng ñöôïc. Chæ coù ñieàu laø neáu theá thì “ñaèng aáy” ñöøng coù cheùn coã “muøng ruïc” kia nöõa. Tôù phaûi noùi maõi oâng chuû nhieäm môùi chòu ñeå cho ñaáy. Con lôïn beùo ra pheát.
            _ Thoâi oâng ñi ñi vôùi con lôïn cuûa oâng. Muøng ruïc vôùi chaû muøng rieäc, ñaây khoûi caàn.- Meï toâi noùi doãi vaäy vaø hôi xoay ngöôøi voã vaøo löng toâi. – AØ ôi, thaèng cu cuaû meï nha, caùi ñó cuûa meï nha.Meï con mình chaû caàn caùi cuûa aên xin aáy nha, aø aø ôi…
            _ Ñöôïc roài, ñeå laùt roài tôù naáu noù leân, vöùt vaøo ñaáy naém gaïo nöõa xem coù theøm khoâng, hì hì…
            Caùi boùng laïi queät ngoùn tay vaøo maù toâi laàn nöõa roài hì hì ñi ra. Toâi  ñaõ töôûng yeân thaân, nhöng caùi boùng aáy vöøa ra khoûi thì ôû nhaø ngoaøi coù nhieàu tieáng cöôøi noùi, vaø roài nhieàu caùi boùng khaùc laïi uøa vaøo veùn maøn cuûa meï con toâi leân. Vaãn suø sì ñen, vaãn nhöõng caùi muøi raát laï. Vaø laàn naøy toâi khoâng chæ bò queät maù, bò loät taõ, bò giaèng ra khoûi meï toâi ñeå naâng leân, haï xuoáng, xoay ñi, xoay laïi maø coøn bò goïi baèng nhieàu caùi teân laï luøng khaùc nöõa…
            Laøm thaèng cu thaät chaúng thuù gì!
 
2. Toâi ñöôïc sinh ra trong moät hoaøn caûnh nhö vaäy. Hôi laùo nhaùo, hôi thoâ vuïng vaø ñaày veû daân daõ. Nhöng toâi khoâng buoàn, ñuùng ra, chöa bieát buoàn. Theá giôùi môû ra tröôùc maét toâi coøn ñang ñaày quyeán ruõ: Khoaûng ngöïc traéng ngoït ngaøo cuûa meï toâi. Traàn maøn maøu chaùo loøng. Ngoïn ñeøn daàu luùc toaû saùng röïc rôõ, luùc laïi thu nhoû nhö moät haït ñoã xanh. Nhöõng boùng ñen ñeán roài ñi cuøng nhöõng tieáng cöôøi noùi nghe raát laï, nhöõng muøi hôi raát laï. Toâi khoâng muoán naèm. Maët giöôøng cöùng ñô laøm toâi sôï. Toâi thích ñöôïc beá. Meï toâi thöông toâi neân ñeâm naøo ngöôøi cuõng ngoài suoát ñeâm ñeå oâm toâi. Sau kì sinh nôû, meï toâi yeáu ñi raát nhieàu. Ñöôïc vaøi tuaàn, meï toâi ñaõ phaûi ñöùng daäy töï laøm laáy moïi vieäc : naáu côm, giaët duõ, beøo rau caùm lôïn, xay luùa giaõ gaïo…Nghóa laø taát caû nhöõng vieäc maø moät ngöôøi ñaøn baø nhaø queâ phaûi caùng ñaùng. Baø toâi vaãn ngoài vôùi gaùnh haøng xeùn ngoaøi chôï neân chæ beá toâi luùc ñöôïc ôû nhaø. Aàm ó nhaát vaãn laø luùc baø beá toâi. Toâi vaãn khoâng theå naøo quen ñöôïc caëp moâi cuûa baø toâi.Toâi muoán baø goïi toâi theá naøo cuõng ñöôïc: laø choù , laø meøo, laø caùi ñó, laø thaèng cuùn con ,tuyø.Nhöng ñöøng coù thôm toâi vaø nhaát laø ñöøng loät taõ loùt cuûa toâi ra. Toâi giaõy leân khoùc nhöng baø toâi vaãn cöù theá. Toâi thích boá hôn. Oâng thöôøng cong ngöôøi laïi ñaët cho toâi naèm loït trong loøng vaø daäp dình “Oái ,cu caäu cöôøi kìa, meï boá caùi mieäng, haù haù !...”Boá toâi cöôøi vaø daäp dình maïnh hôn.
            _Anh coù boû ngay noù xuoáng khoâng, xoùc theá thì noù gaõy coå maát! _ Baø toâi la leân.
            Baø chæ lo xa. Toâi khoâng gaõy coå. Toâi chæ thích!
            Coù gì nöõa trong nhöõng ngaøy toâi coøn beù tí?  
            Nhöõng con caù cheùp maøu ñoû baèng nhöïa maø dì (em gaùi meï) ôû Thaùi Nguyeân veà  chôi ñaõ mua cho. Toâi voà laáy vaø vaäp moàm vaøo ñaáy! Baø toâi laïi la leân vaø ngöôøi ta ñaõ giaät con caù ra khoûi tay toâi ñeå treo leân moät sôïi daây treân coïc maøn. Toâi coá vôùi nhöng khoâng tôùi. Toâi khoùc. Sôïi daây treo con caù khoâng vì theá maø daøi ra. Con caù  nhöïa cöù ôû treân cao cuøng vôùi noãi theøm thuoàng cuûa toâi.
            Con gaáu baèng cao su. Boá toâi boùp, ñít noù keâu “choeùt choeùt” . Toâi beâ nheùt noù vaøo moàm. “Roài thaèng beù ñeán lôû heát meùp thoâi,cao su laø noù coù “ chaát ngöùa”!”Vaø meï toâi cuõng buoäc con gaáu treo cao leân.Con gaáu khoâng keâu nöõa.
            Vaø nhöõng quaû boùng xanh, ñoû,tím, vaøng ngöôøi ta cuõng ñem treo leân… Toâi ñuùng laø bò bieán thaønh con choù, chæ ñöôïc pheùp giöông maét nhìn nhöõng thöù maø mình  thích,nhöng khoâng theå gaëm moõm vaøo ñöôïc.
            Coøn gì nöõa?
            Khi toâi chaäp chöõng bieát laàn giöôøng boø ñi, nghóa laø khi toâi ñaõ coù theå laàn tôùi nhöõng gì mình thích, thì nhöõng thöù aáy vaãn tieáp tuïc bò giaät laïi nhieàu laàn. Meï toâi khoâng muoán maâm baùt bò xoâ vôõ. Baø toâi khoâng muoán nhöõng thöùc aên maën giaây ra laøm ngöùa keõ tay toâi. Coøn boá toâi thì ñeùt vaøo tay toâi : Phaûi naèm im cho coù tö theá chöù, oâng töôùng!
            Toâi raát gheùt aên boät. Toâi muoán ñöôïc vuïc tay vaøo boác côm trong baùt cuûa meï toâi. Nhöng  meï toâi laïi beá toâi leân, daèn ngöûa toâi ra ñeå aán thìa boät vaøo. Toâi khoùc, toâi phun boät nhaõo leân caû maët meï. Meï toâi maéng toâi laø “KHAÛNH”.
            Roài toâi bieát ñi, ÑI BAÈNG HAI CHAÂN. Toâi bieát chaïy. Cuõng CHAÏY BAÈNG HAI CHAÂN. Toâi ñuoåi theo con meøo ñeå tuùm laáy ñuoâi noù. Noù caøo vaøo tay toâi roài leo toùt leân ngoïn cau. Toâi vaøo beáp laáy caùi saøng thoùc ra uùp leân löng con choù ñoám. Con choù ñoám aêng aúng chaïy coõng theo chieác saøng cuøng chaïy. Toâi thích quaù. Toâi goïi caùi Taâm con baùc Taùm ôû nhaø phía beân kia raøo sang vaø hai chuùng toâi cuøng cöôõi leân caùi saøng laøm ngöïa. Con ngöïa keâu aêng aúng. Caùi Taâm thích quaù cöôøi khanh khaùch. Toâi cuõng cöôøi khanh khaùch.
            “Nhong nhong nhong , ngöïa oâng ñaõ veà, caét coû boà ñeà, chongöïa oâng aên..”Chuùng toâi ra söùc nhuùn nhaûy, “con ngöïa” aêng aúng ñöôïc theâm moät luùc nöõa roài im. Ñuùng luùc ñoù meï toâi veà.
            _Meï ôi, meï nhìn con cöôõi ngöïa naøy.- Toâi goïi ñeå khoe meï.
            Meï toâi chaïy ñeán,giaät chuùng toâi ra khoûi voøng tay nhau, ra khoûi “con ngöïa”.
            _Hoûng heát saøng cuûa tao giôø!
            Meï toâi quaùt vaø nhaác chieác saøng ra. Beân döôùi laø con Ñoám. Ngöôøi noù nhö beïp gí, maét loài ra, noù coù veû saép cheát.Meï toâi lu loa leân. keâu giôøi ñaát.Meï tuùm laáy toâi vaø caùi Taâm, phaùt vaøo moâng moãi ñöùa maáy caùi thaät löïc roài meï oâm con Ñoám vaøo beáp, laáy gio noùng xaùt vaøo buïng cho noù. Chuùng toâi chaïy theo. Meï ñuoåi chuùng toâi ra:
            _Cuùt ñi, caùi ñoà aùc, tí tuoåi ñaõ aùc!
 
3.Ñeâm. Toâi naèm goïn trong loøng baø. Baây giôø toâi khoâng sôï baø nöõa. Baø chieàu toâi nhaát caû nhaø. Meï toâi ñaõ töøng phaùt vaøo moâng toâi. Boá toâi ñaõ töøng ñeùt vaøo tay toâi. Coøn baø thì chöa bao giôø.
_Thaèng cuùn “ÑÍT TOÂN” cuûa baø ñaây. Mai kia baø naèm xuoáng thì noù choáng gaäy cho baø naøy, noù laøm gioã cho baø naøy. Haøng naêm thanh minh, noù ñi taûo moä cho baø nöõa, nheå. Baø DIEÂU thaèng choù con cuûa baø laém cô…
Baø vaãn nöïng toâi vaäy. Baø goïi “Ñít toân” thay cho “Ñích toân”, noùi “Dieâu” chöù khoâng noùi “Yeâu”. Nhöng chaúng caàn. Toâi khoâng giaän baø. Toâi thích ñöôïc naèm beân baø ñeå baø keå cho nghe chuyeän coå tích. Baø bieát nhieàu chuyeän coå tích : chuyeän Sôn Tinh, Thuyû Tinh, chuyeän Coùc kieän trôøi, Taám Caùm, Treâ coùc, chuyeän Chuùa Ba…nhieàu laém. Naèm nghe baø keå, toâi nguû luùc naøo khoâng hay vaø trong giaác nguû toâi thöôøng mô thaáy mình ñöôïc laø hoaøng töû, laø choù ,laø meøo, laø treâ, laø coùc.
 
4.Trôøi möa.Töø maùi tranh nhaø toâi, nhöõng gioït nöôùc roû xuoáng bieán thaønh nhöõng chieác bong boùng traéng. Toâi goïi caùi Taâm sang vaø cuøng xeù nhöõng tôø giaáy, böùt nhöõng chieác laù maây cong cong laøm thuyeàn thaû xuoáng raõnh nöôùc tröôùc nhaø. Con thuyeàn baäp beành, baäp beành, töø töø troâi, xa daàn vaø cuoái cuøng bieán maát sau maøn möa. Con thuyeàn aáy troâi veà ñaâu? Chaéc laø veà nôi xa kia, choã ñang coù tieáng troáng traän aàm ì. Thuyû Tinh ñang ñaùnh nhau vôùi Sôn Tinh ñeå ñöôïc cöôùi naøng coâng chuùa xinh ñeïp. Cuõng coù theå noù ñang chôû nhöõng con coùc, con gaø cuøng nhieàu con vaät khaùc nöõa leân ñaùnh nhau vôùi giôøi. Toâi nghó theá. Caùi Taâm laïi thaàm thì: “Thuyeàn cuûa mình ñang chôû coâ Taám ñi döï hoäi ñaáy!”
_ Coâ Taám cöôõi ngöïa chöù khoâng ñi thuyeàn.- Toâi caõi.
_Ñöøng cöôõi ngöïa,- caùi Taâm ruït reø. - Meï ñaùnh ñaáy.
Toâi ngaïc nhieân vaø chôït nhôù ñeán caùi saøng vaø con Ñoám. Nhôù caû caùi ñeùt moâng nöõa.ÖØ, thì thoâi, ñeå coâ Taám ñi döï hoäi baèng thuyeàn vaäy.
 
5.Nhaø caùi Taâm coù moät maûnh vöôøn troàng ñoã vaø baùc Taùm thöôøng baét caùi Taâm phaûi ngoài ngoaøi vöôøn ñuoåi chim gaùy. Nhöõng con chim gaùy naøy khoâng gioáng nhöõng con chim maø oâng thaèng Quyeát nuoâi. Chim gaùy nhaø oâng thaèng Quyeát ñöôïc nhoát trong loàng, raát daïn ngöôøi, hoùt “cuïc ruø”raát hay. Coøn luõ chim chuùng toâi thaáy ngoaøi vöôøn nhaø caùi Taâm thì khaùc. Chuùng ôû maõi ñaâu ñaâu bay ñeán ñaäu treân ngoïn xoan vaø thænh thoaûng laïi saø xuoáng moå nhöõng buùp ñaäu non. Caùi Taâm raát gheùt nhöõng con chim aáy. Noù thöôøng ruû toâi ra vöôøn cuøng ngoài giaät giaät sôïi daây coù treo nhöõng chieác oáng bô trong ñöïng voû oác laøm chuùng keâu loùc xoùc ñeå xua chim. Luùc ñaàu toâi raát thích nhöng maõi roài cuõng chaùn. Toâi ruû caùi Taâm baøy troø laøm nhaø. Chuùng toâi chui vaøo goùc vöôøn, beû nhöõng caây dong rieàng khum laïi vaø ngaét laù khoâ traûi laøm chieáu. Toâi laøm raát nhanh ,thoaùng caùi ñaõ xong. Nhìn sang caùi Taâm vaãn ñang hì huïc caém que. Noù caém chaû caùi naøo ra hoàn, caùi nghieâng beân naøy, caùi ngaû beân kia. Ñuùng laø con gaùi! Ñeå treâu töùc noù, toâi chui vaøo “nhaø” naèm thoø coå ra haùt ngheâu ngao. Chôït toâi nghe coù tieáng suït sòt. EÂ, caùi Taâm noù nheø!
_Khoùc nheø laáy que vuït ñít!- Toâi khoaùi quaù caøng haùt to.
Caùi Taâm coù veû doãi. Noù vuøng vaèng nhoå heát caùc que caém vöùt ñi. Maët noù lem luoác, moà hoâi moà keâ nheã nhaïi. Toâi chôït thaáy aùi ngaïi, chui ra khoûi nhaø.
_ Ñeå tao laøm cho.-Toâi noùi.
Noù nguaåy ngöôøi: ÖÙ caàn. A, laøm boä haû, thì thoâi. Toâi laïi chui vaøo “nhaø” vôùi caâu haùt luùc tröôùc. Khi toâi nhìn ra thì caùi Taâm ñaõ bieán ñaâu maát. Thay choã caùi Taâm ngoài khoùc ban naõy laø moät con choù to. Con choù ñang suïc muõi hít vaø moät chaân noù caøo ñaát leân ñeå tìm caùi gì ñoù. Toâi sôï cöùng ngöôøi vaø coá nín thôû naèm im. Nhöng con choù ñaõ nhìn thaáy toâi. Noù göø göø vaø nhe raêng ra. Toâi ruùm ngöôøi laïi vaø baät khoùc. Khoâng, toâi gaøo leân. Con choù caøng göø tôïn. Toâi nhaém nghieàn maét laïi.
_Xuyø, chaïy, chaïy naøo!- Coù tieáng caùi Taâm the theù.
Toâi lau voäi nöôùc maét nhìn ra. Con choù ñang cuùp ñuoâi chui qua bôø tre cuoái vöôøn. Caùi Taâm ñöùng tröôùc maët toâi. Traùn noù coù nhöõng gioït moà hoâi to töôùng treân laøn da xanh taùi. Trong tay caùi Taâm laø chieác roi tre. Caùi roi run run.Roõ raøng caùi Taâm cung ñang raát sôï.
_Tao ñeách chôi ôû ñaây nöõa.- toâi muoán chuoàn.
Caùi Taâm keùo aùo toâi: “Anh Cao ôû ñaây, em cho caùi naøy!” Noù goïi toâi baèng “anh” vaø xoeø tay ra. Trong loøng baøn tay noù laø nhöõng quaû daâu chín ñen ñaõ daäp, nöôùc öùa qua keõ tay. Toâi nuoát nöôùc boït.
_Choác nöõa meï em veà coøn cho em chuoái nöõa cô.Em seõ cho anh Cao moät quaû thaät to!-Caùi Taâm höùa theâm.
Toâi bieát noù noùi thaät. Baø toâi cuõng khen noù thaûo. Toâi gaät ñaàu. Ñeå toû ra mình cuõng thaûo toâi cho noù caùi nhaø cuûa toâi nhöng noù khoâng nghe. Noù khoâng muoán ôû moät mình. Noù chæ muoán “chung”. Noù chaïy ñi beû laù mít veà laøm quaït vaø nhö baø toâi, noù ngoài xoåm,hai tay hai chieác laù mít quaït quaït cho toâi. Toâi loät chieác muõ, chaïy ra ñoäi cho thaèng buø nhìn rôm ñöùng ôû giöõa vöôøn. Caùi Taâm keùo daây. Thaèng buø nhìn gaät guø. Chieác muõ cuûa toâi cuõng gaät guø.Chuùng toâi cuøng cöôøi nhö naéc neû.
Tröa meï toâi veà. Thaáy toâi maët muõi baån thæu, ñaàu ñeå traàn, meï hoûi toâi muõ ñaâu vaø laïi phaùt vaøo moâng toâi moät caùi baét ñi laáy muõ veà… Tröa naéng theá naøy maø thaèng buø nhìn chaúng coù gì ñoäi. Toâi laáy muõ cuûa noù maát roài… Thöông noù quaù!
 
6.Hai chuùng toâi ngoài döôùi goác caây daâu to. Hoâm nay caùi Taâm dieän, aùo xanh theâu boâng hoa ñoû vaø ñoâi böôùm traéng. Coù leõ aên quaû daâu nhieàu neân mieäng noù tím ngaét. Coù leõ caû mieäng toâi cuõng tím. Nhöng ñieàu ñoù chaúng heà laøm chuùng toâi baän taâm. Bôûi tröôùc maét chuùng toâi ñang dieãn ra moät caûnh töôïng voâ cuøng hoài hoäp: “Moät coã xe hai ngöïa keùo ñang tung buïi phi nhanh treân ñöôøng. Treân xe coù moät naøng coâng chuùa aùo traéng. Ñeå veà ñöôïc ñeán toaø laâu ñaøi tröôùc maët, coã xe coøn phaûi baêng qua moät khu röøng raäm. Trong röøng ñang coù nhöõng teân cöôùp rình naáp. Chuùng chôø coã xe kia ñeán vaø seõ nhaûy xoå ra… Seõ coù nhöõng tieáng hoâ ñuoåi baét, nhöõng tieáng keâu thaát thanh. Seõ coù moät chaønh hoaøng töû oai phong laãm lieät boãng döng xuaát hieän tay vung tít moät thanh kieám saùng loaùng. Luõ cöôùp bò ñaùnh tôi bôøi. chaøng hoaøng töû seõ ñöa coâng chuùa aùo traéng an toaøn trôû veà laâu ñaøi ra maét ñöùc vua!..”
Nhaát ñònh seõ laø nhö vaäy, laø ñuùng nhö baø toâi ñaõ keå. Toâi hoài hoäp theo doõi… Boãng döng coù tieáng “chaïch xoeø” roän leân ngay treân ñaàu. Chuùng toâi cuøng rôøi maét khoûi coã xe vaø naøng coâng chuùa, ngöûng nhìn leân.
_A, chaøo maøo, chim chaøo maøo!-Caùi Taâm keâu leân.
Suyùt nöõa toâi cuõng baät reo theo noù. Nhöng toâi chôït nhôù.
_Khoâng phaûi chaøo maøo. Chim ñaïi baøng ñaáy. Chim ñaïi baøng bay ñeán ñoùn hoaøng töû ñaáy!- Toâi giaûi thích.
_ÖØ , ñuùng roài, chim ñaïi baøng… Nhöng, chim ñeán ñoùn caû coâng chuùa nöõa cô.- Caùi Taâm gaät ñaàu vaø chaêm chaêm nhìn toâi.
Toâi bieát laø noù muoán gì roài.
_Khoâng, coâng chuùa phaûi ôû nhaø. Meï coâng chuùa khoâng cho coâng chuùa ñi chôi xa ñaâu. Vôùi laïi…chæ coù hoaøng töû môùi daùm cöôõi leân löng ñaïi baøng ñeå bay thoâi. Khieáp laém nhaù. Gioù thoåi uø uø beân tai aáy. Phaûi thaät duõng caûm môùi daùm ñi nhö vaäy!- Toâi baûo noù vaø phoàng maù trôïn maét leân ñeå doaï.
_ÖÙ, em khoâng sôï. Em cuõng ñi cô!...- Caùi Taâm nguùng nguaåy. Maø kìa, chöa chi maét noù ñaõ ñaày nhöõng ngaán nöôùc.- Cho em ñi vôùi, em cho caùi naøy… _ Noù chìa cho toâi moät chieác keïo ñaõ öôùt chaû bieát caàm töø bao giôø.
Toâi thaän troïng nhoùn chieác keïo boû vaøo moàm:
_ÖØ, theá thì chuùng mình cuøng ñi.
_Nhöng naëng theá, lieäu ñaïi baøng coù bay noåi khoâng?
Laïi theá nöõa cô ñaáy. Ñuùng laø ñoà con gaùi, chöa gì ñaõ sôï.
_Bay thöøa. Ñaïi baøng cô maø!-Toâi ñaønh ñoäng vieân noù.
“ÖØ!” Caùi Taâm töôi haún leân. Trong maét noù nhöõng gioït nöôùc chöa kòp öùa ra ñaõ bò gaït phaét nhöôøng choã cho nhöõng gioït naéng xuyeân qua taùn caây xuoáng ñoïng laïi, long lanh.
_Ngoài im! - Moät tieáng quaùt,nhoû nhöng ñaày haêm doaï vang leân.
Chuùng toâi giaät mình quay laïi: Moät gaõ thieáu nieân beùo òch vôùi khaåu suùng cao su.Caùi Taâm sôï, neùp haún vaøo toâi,gaõ beùo ñaõ quyø haún xuoáng, leâ daàn ñeán goác caây daâu.
_ÖÙ, cheát ngöïa cuûa em!- Toâi buoät keâu leân khi ñaàu goái cuûa gaõ beùo nhích daàn ñeán toaø laâu ñaøi vaø choã hai con ngöïa ñöùng.
_Xì…ñoà nhoùc.- Gaõ beùo löôøm toâi vaø thuaän chaân gaït phaét moät caùi.
Caû toaø laâu ñaøi maø toâi maát bao coâng  môùi ñaép ñöôïc,suïp ñoå. Con ngöïa laù ña vaø naøng coâng chuùa baèng phaán traéng bay tít ra xa. Caùi Taâm heùt leân. Toâi baëm chaët moâi. Gaõ beùo döù naém ñaám to ñuøng. Treân ngoïn daâu cao, con “ñaïi baøng” cuûa toâi vaãn ñieàm nhieân moå quaû. Sôïi daây cao su trong tay gaõ beùo caêng daàn.
_Xuyø!- Haàu nhö cuøng moät luùc, hai chuùng toâi daäm chaân, xuyø maïnh.
Con chim giaät mình ngöøng moå quaû, nghieâng ñaàu nghe ngoùng.
_Muoán cheát haû?- Gaõ beùo hoát hoaûng quay sang chuùng toâi gaàm gheø: _ Noù bay maát thì cheát vôùi tao!
_ÖÙ. Khoâng ñöôïc baén chim ñaïi baøng cuûa chuùng em!
Caùi Taâm gioïng ñaõ ñaày nöôùc maét. Toâi naém chaët tay. Toâi coùc sôï. Gaõ beùo veânh maët leân:
_Ñeách phaûi ñaïi baøng maø laø chaøo maøo, ngoác!
Gaõ laïi giô khaåu suùng leân. Toâi hít moät hôi ñaày buïng, heùt moät tieáng thaät to vaø daäm maïnh chaân xuoáng ñaát. Ngay laäp töùc gaõ beùo quay laïi coác cho toâi moät caùi. Toâi tuùm laáy tay gaõ vaø gheù raêng caén. gaõ keâu oai oaùi, giaät voäi ra, tay chaân vung loaïn xaï. Caùi Taâm cuõng lao vaøo. Toâi nhe raêng to hôn. EÂ, heøn chöa, gaõ chaïy kìa.
_Anh aáy ñaùnh em ñau khoâng?-toâi keùo caùi Taâm daäy, phuûi ñaát cho noù.
_Khoâng phaûi “anh aáy”, maø laø thaèng khoång loà moät maét ñaáy.-  Caùi Taâm coá khoâng naác vaø laïi thaàm thì: -Thaèng khoång loà naøy caàm ñaàu toaùn cöôùp trong röøng.
A!Ñuùng roài! Thaèng khoång loà moät maét.Caùi Taâm gioûi thaät. Ñöôïc, hoaøng töû seõ gieát cheát teân aáy. Toâi nhaët chieác kieám baèng laù döùa leân. Toâi ñònh baøn vôùi caùi Taâm chuyeän baùo thuø. Nhöng kìa… Laïi coù tieáng “chaïch xoeø” treân ñaàu. Ñang maûi oâm naøng coâng chuùa phaán traéng, mieäng khe kheõ haùt ru, nghe tieáng chim, caùi Taâm voäi nhìn leân vaø baät reo: “A, chim ñaïi baøng ñeán roài!”. Toâi cuõng nhìn leân. Treân caønh cao, con chim “ñaïi baøng” caûu toâi ban naõy bay ñaâu giôø laïi trôû veà vaét veûo hoùt. Gioù nheï thoåi. Nhöõng chuøm quaû daâu chín moïng ñung ñöa. Oâng maët trôøi vaãn toaû saùng ñeå aùnh naéng dòu daøng roùt qua taùn caây xuoáng ñoïng ñaày trong maét caùi Taâm, “naøng coâng chuùa”ñang ngaát ngaây chôø nhöõng chuyeán bay xa. Toâi tin raèng caû trong maét toâi cuõng coù nhöõng gioït naéng aáy.
 
7.Coù nhöõng ngaøy raát laï: trôøi khoâng maây,ñang naéng to töï döng taét daàn.
_Gaáu aên maët trôøi roài,laøng nöôùc ôi… - Ñaâu ñaáy coù tieáng ngöôøi keâu. Toâi nhìn maët trôøi. Maët trôøi vaãn ñoù nhöng ñang bò leïm daàn. Meï toâi töø trong nhaø chaïy ra, ngöûa coå nhìn trôøi roài laïi taát taû chaïy vaøo beáp mang ra moät caùi meït vaø moät caùi xoong : “Caàm laáy,goõ to leân!” Ngöôøi quaùt toâi. Troâng meï toâi coù veû sôï.
Beït beït beït! Xoaûng,xoaûng,xoaûng! Toâi vaø meï cuøng goõ. Tuøng, tuøng, tuøng!-Tieáng troáng ngoaøi tröôøng hoïc? Coù theå khoâng phaûi, ñoù laø tieáng troáng baùo ñoäng cuûa caùc coâ chuù daân quaân cuõng neân?  “Coác, coác, coác”. Coù caû tieáng moõ tre.Roài haøng traêm thöù tieáng ñoäng khaùc nöõa. Toâi vöøa goõ vöøa baét chöôùc meï nhìn leân maët trôøi. Maët trôøi thoâi khoâng beù laïi nöõa.
_Goõ tieáp ñi, maïnh vaøo! -Meï toâi ra leänh.
Toâi mím moâi giaùng thaät löïc ñoâi ñuõa caû vaøo chieác xoong. Toâi khoâng thaáy sôï. Gaáu aên maët trôøi! Chaø,  cuõng gheâ thaät ñaáy nhöng xung quanh toâi coù nhieàu ngöôøi. Toâi chæ thaáy thích. “Noù ñang nhaû ra roài”- Coù tieáng ai reo. Ñuùng con gaáu ñang nhaû  daàn maët trôøi ra thaät.Moät luùc sau, naéng ñaõ laïi choùi chang.
_Thaèng quyû, maøy laøm caùi xoong nhö theá naøy aø?- Toâi bò coác moät caùi ñau ñieáng, chieác xoong bò giaèng ra khoûi tay. Meï toâi löôøm toâi roài nhaên nhoù nhìn chieác xoong, xoùt xa.Chieác xoong bò loõm lung tung vaø meùo xeäch. “Nhôø maøy caùi gì laø y nhö maøy phaù hoûng caùi ñoù!”Meï toâi laïi löôøm toâi vaø coá aán caùi xoong cho troøn trôû laïi roài ñi vaøo beáp.
_Meï ôi, theá mai gaáu coù aên maët trôøi nöõa khoâng?- Toâi hoûi.
Meï khoâng theøm ñaùp. Toâi cuït höùng. Taát nhieân toâi mong ngaøy naøo maët trôøi cuõng bò gaáu aên. Chaø, luùc aáy thì coù theå ñaäp moïi thöù, goõ vaøo moïi thöù. Vaø nhaát laø, luùc aáy, chính meï cuõng “nghòch” nhö toâi, cuøng toâi!
 
8.Teát muøng naêm thaùng naêm.
Buoåi saùng, meï ñaùnh thöùc toâi daäy sôùm, cho toâi hai quaû maän aên ñeå “gieát saâu boï”. Roài meï daét toâi ra vöôøn baûo toâi treøo leân caây mít. Thaân caây mít chæ to baèng baép chaân boá toâi. Naêm ngoaùi noù chæ ra ñöôïc coù ba quaû. “Taïi naêm ngoaùi tao queân khoâng khaûo ñaáy!” Meï toâi noùi vaäy trong khi tay laêm laêm chieác roi. “Oâm chaët vaøo keûo ngaõ!” Meï toâi nhaéc vaø giô roi leân. Toâi nhaém nghieàn maét,phaáp phoûng lo. Nhôõ meï quaät khoâg truùng caây mít maø laïi truùng vaøo moâng toâi thì sao?
Ñeùt ,ñeùt! Tieáng roi quaät vaøo thaân caây.
_Mít kia!- Tieáng meï goïi.
_Daï!- Toâi voäi thöa thay cho caây mít.
_Naêm nay maøy ra bao nhieâu quaû?- Meï laïi vuït caây mít moät caùi vaø hoûi.
Toâi cuoáng leân. Ban naõy meï coù daën,nhöng toâi queân maát.
_Naêm nay maøy ra bao nhieâu quaû ,mít kia? – Meï laïi hoûi.
Toâi coá nhôù,nhöng vaãn muø tòt. Coù leõ taïi caùi quaàn toâi, hình nhö noù ñang tuït daàn ñeå phôi caùi moâng cuûa toâi ra.
_Mít kia!- Meï toâi gaét leân vaø vuït maïnh moät caùi nöõa.
Toâi cuoáng quaù voäi buoâng tay ñònh keùo chieác quaàn leân. Boãng ngöôøi toâi nheï ñi. Taát caû quay moät voøng troøn vaø toâi loän coå xuoáng ñaát. Meï toâi heùt leân, hoaûng hoát vöùt roi chaïy ñeán ñôõ toâi daäy, roái rít sôø khaép ngöôøi toâi chaéc laø ñeå xem coù chieác xöông naøo gaõy chöa? Chöa coù chieác xöông naøo gaõy caû. Toâi cuõng khoâng thaáy ñau nöõa, chæ sôï!
_Coâ ñeå chaùu laøm mít cho!-Thaèng Tuùc nhö töø döôùi ñaát chui leân ñöùng tröôùc maët meï toâi. Noù laø con baùc Toä, caùch nhaø toâi moät daäu caây daâm buït. Noù giao giaù: nhöng heã mít ra coâ phaûi cho chaùu quaû to nhaát cô! Meï toâi gaät ñaàu. Toâi thôû phaøo nheï nhoõm. Thaèng Tuùc nhanh nhaûu leo toùt leân.
_Mít kia!- Meï toâi laïi caàm roi quaät caây mít.
_Daï!- Thaèng Tuùc thöa roõ to.
_Naêm nay maøy ra bao  nhieâu quaû?
_Naêm nay toâi ra MOÄT NGHÌN QUAÛ, quaû naøo cuõng to nhö caùi gioû tích aáy!
Meï toâi cöôøi coù veû raát khoaùi, ñöa tay beá noù xuoáng, phuûi quaàn aùo cho noù vaø taùt yeâu vaøo maù noù.
_Chaùu gioûi, gioûi laém.ÖØ, coâ höùa seõ cho chaùu quaû to nhaát neáu noù ra ñöôïc ÑUÙNG MOÄT NGHÌN QUAÛ.- Vaø meï quay laïi toâi bóu moâi : _Ñaáy, maøy saùng maét ra chöa? Maøy xem thöû maøy coù ñöôïc baèng caùi moùng tay noù khoâng? Cuõng baèng tuoåi maøy maø con ngöôøi ta khoân theá ñaáy.
Toâi cuùi gaèm maët boû vaøo nhaø. Ñuùng, toâi khoâng baèng caùi moùng tay thaèng Tuùc thaät. Sao maø noù khoân theá khoâng bieát. Chöa ñi hoïc  maø noù ñaõ bieát ñeán MOÄT NGHÌN!
 
9.Ñeâm trung thu. Maët traêng troøn nhö quaû böôûi chín treo treân trôøi cao. Boïn treû con chuùng toâi: Toâi, caùi Taâm, thaèng Tuùc vaø caû thaèng Quyeát con thím Quyeát nhaø ôû beân kia chieác ao sau nhaø toâi, ñöôïc cuøng nhau keùo ra saân kho hôïp taùc chôi. ÔÛ ñoù coøn coù nhieàu ñöùa ôû trong thoân cuõng ñeán. Chuùng toâi ñöôïc anh Minh roã vaø chò Thaûo phuï traùch ñoäi nhi ñoàng, chia baùnh keïo cho vaø daïy chôi troø roàng raén. Toâi gaëp laïi caâu haùt cuûa baø:
Roàng roàng raén raén ñi ñaâu, ñi xin tí löûa ñoát raâu cho huøm. Huøm leân maáy?...Ba, naêm ,saùu…Chuùng toâi tranh nhau traû lôøi. Thì ra coù nhieàu ñöùa bieát chôi vaø haùt baøi naøy. Chuùng toâi naém chaët tay nhau,quaây thaønh moät voøng troøn vaø cöù chaïy nhaûy moät luùc laïi cuøng ngoài thuïp xuoáng. Oâng traêng troøn naèm giöõa voøng tay chuùng toâi.
Gaàn tan cuoäc vui, chuùng toâi chôi troø röôùc ñeøn.  Goïi laø röôùc ñeøn nhöng chæ toâi vôùi vaøi ñöùa nöõa coù ñeøn. Ñaây laø ñeøn oâng sao: Moät oâng sao baèng nan coù naêm caùnh, ngoaøi boïc giaáy kính ñoû, coù chuøm tua giaáy vaøng buoäc ôû moãi ñænh, coù chuoâi caàm baèng xöông ñay ôû giöõa vaø trong thaép neán. Thaèng Tuùc coù nhöõng hai chieác ñeøn nhö vaäy, nhöng noù chaúng cho ñöùa naøo möôïn. Caùi Taâm, thaèng Quyeát vaø nhieàu ñöùa nöõa khoâng coù ñeøn. Chuùng noù laáy gieû taåm daàu hoaû buoäc keïp leân ñaàu nhöõng caønh tre töôi ñeå ñoát. Ñeøn cuûa toâi ñeïp hôn nhöng khoâng saùng baèng ñuoác cuûa chuùng noù.Toâi ñoåi ñeøn cho caùi Taâm ñeå laáy ñuoác. Noù thích quaù cöù luoân moàm goïi toâi baèng ANH. Chuùng toâi ñi thaønh moät haøng daøi, voøng quanh thoân. Tieáng troáng eách roän raøng. Tim toâi cuõng roän raøng. Toâi vöøa ñi vöøa heùt. Trong xoùm, luõ choù suûa nhö phaùt roà. Heát moät voøng thoân, chuùng toâi döøng laïi thôû. Thaèng Quyeát ruû chuùng toâi ñaáu kieám. Kieám ñaây cuõng chính laø nhöõng caây ñuoác ñaõ chaùy gaàn taøn. Chuùng toâi ñoàng yù ngay. Caû boïn chia laøm hai phe. Nhöng chæ coù boïn con trai. Boïn con gaùi trao ñuoác cho chuùng toâi vaø ruùm laïi vôùi nhau moät choã ñöùng nhìn baèng con maét sôï seät.
_ Xung phong!-Thaèng Quyeát heùt leân.
Chuùng toâi heùt theo vaø hai beân xoâng tôùi nhau vôùi caây kieám löûa. Buïp, buïp –Caùch, caùch! Nhöõng muõi kieám chaïm nhau, taøn löûa bay ñoû moät khu ruoäng. Chuùng toâi caøng khoaùi, caøng heùt to. Boïn con gaùi ñöùng ngoaøi cuõng heùt. Löûa khoùi laøm chuùng toâi toái taêm maët muõi vaø ho saëc suïa. Nhöng chuùng toâi vaãn vung kieám leân. Baây giôø thì nhieàu ñöùa ñaõ khoâng coøn kieám nöõa maø chæ coøn que vì cuoän vaûi löûa ñaõ tuït vaêng maát. Nhöng chaúng heà chi. Buø laïi, chuùng toâi vaãn coøn moàm ñeå heùt vaø tieáng heùt cuõng laøm cho khoái ñöùa phaûi sôï .Chæ coù ñieàu laø ñeán moät luùc chuùng toâi chaúng coøn nhaän ra ñöôïc ñaâu laø quaân ñòch, ñaâu laø quaân mình nöõa. Nhöõng ñöùa maát kieám löûa ruùt daàn vaø cuoái cuøng chæ coøn laïi thaèng Quyeát xoùm toâi vôùi thaèng Baûo xoùm trong. Chuùng toâi vaây laáy hai ñöùa aáy maø hoø la, maùch nöôùc. Chuùng noù ñaáu ñeïp tuyeät. Cöù moãi laàn  hai thanh kieám chaïm vaøo nhau laø löûa laïi buøng leân,taøn bay nhö coù moät naém lôùn ñom ñoùm ai ñoù neùm ra. “Buïp, buïp, caùch, caùch!” Thaèng Baûo ñaâm moät nhaùt veà phía thaèng Quyeát. Theá naøo thaèng Quyeát cuõng chaùy aùo. Nhöng noù ñaõ kòp nhaûy sang moät beân vaø quaät cheùo laïi. Vuø moät caùi,muõi kieám löûa cuûa thaèng Baûo bò quaät truùng, tuït ra khoûi que bay moät voøng ñeán rôi ñuùng choã boïn con gaùi ñöùng. Chuùng noù keâu reù leân,x oâ nhau chaïy.Moät maûnh löûa rôi vaøo ñaàu toâi keâu xeøo xeøo, kheùt leït.Toâi phuûi voäi vaø chaïy theo thaèng Quyeát ñang vöøa heùt nhö ñieân, vöøa nhong nhong chaïy tay giô cao ngoïn kieám chieán thaéng!
_Anh Cao ôi, ñôïi em vôùi.- Tieáng caùi Taâm goïi thaát thanh phía sau.
Chaø… chaùn nhaát laø boïn con gaùi. Toâi ñaønh chaïy chaäm laïi: “Nhanh leân khoâng coù ma noù baét maøy ñi”- Toâi doaï. Con beù heùt leân vaø ngaõ saáp maët xuoáng ñöôøng.
_Taïi sao maøy doaï noù?
Thaèng Quyeát quay laïi töï luùc naøo vaø quaùt vaøo maët toâi. Kieám cuûa noù vaãn coøn chaùy. Aùnh löûa laøm maët noù ñoû deã sôï. Toâi coøn chöa bieát noùi sao thì caùi Taâm ñaõ vöøa meáu vöøa gaït nöôùc maét, laéc ñaàu: “Khoâng phaûi taïi anh Cao ñaâu, hoøn ñaát noù laøm emngaõ ñaáy.”
Chuùng toâi veà ñeán ngoõ. Thaèng Tuùc ñang ñöùng ôû ñaáy. Roõ raøng laø noù chôø chuùng toâi.
_Ñeøn cuûa maøy ñaâu?- Toâi hoûi.
_Tao ñöa veà cho boá tao treo roài.- Noù noùi vaø moùc tuùi chìa ra tröôùc maët chuùng toâi moät naém keïo xanh ñoû troâng ñeán ngon.- Tao coù nhieàu keïo theá naøy laém, oái ngöôøi ñeán bieáu boá tao. ÔÛ nhaø coøn caû baùnh nöôùng,baùnh deûo,caû bích quy nöõa cô…- Noiù roài noù traû laïi naém  keïo vaøo tuùi , ñieàm nhieân boùc moät chieác cho vaøo moàm.
_Tao mieáng!- Toâi theøm quaù, xin noù.
_Tao caén naùt ra roài!- Thaèng Tuùc noùi vaø nhai nhanh hôn. Moàm noù keâu rau raùu,rau raùu.
_Maøy coøn nhieàu ôû tuùi kia thoâi.- Toâi coá naøi.
Caùi Taâm bíu laáy giaät tay aùo toâi.
_Cho chuùng maøy, boá tao bieát, boá tao ñaùnh!-Thaèng Tuùc laéc ñaàu vaø giöõ chaët laáy tuùi.
_Cuùt ñi!- Thaèng Quyeát ñaåy noù ra vaø keùo toâi vôùi caùi Taâm ñi.
Toâi vöøa ñi vöøa nuoát nöôùc boït
_Theøm lem, theøm lem…- Thaèng Tuùc heùt leân phía sau chuùng toâi.
_Aên tham, thaøm laøm aên tai, aên heát loã muõi, aên hai loã moàm!
Thaèng Quyeát haùt nhö gaøo. Toâi cuõng heùt theo noù, nöôùc boït baén ra tung toeù!
 
10._Cao,ñeøn oâng sao ñaâu?- Meï toâi hoûi.
_Con cho em Taâm roài!- Toâi haõnh dieän. Nhaát ñònh meï seõ khen toâi thaûo. Meï caùi Taâm vaãn khen noù nhö vaäy moãi laàn  noù ñem cho toâi caùi gì.
_Giôøi ôi laø giôøi. Ngu ôi laø ngu. Caùi ñeøn maáy ñoàng baïc vaäy maø ñem cho ñi maát.-Meï toâi reân ræ.
_Thaèng naøy daïi laém, chaû bieát giöõ caùi gì ñaâu. Hôi coù moät tyù laø chæ nhaêm nhaêm ñem ñi “cuùng” con haøng xoùm.- Boá toâi baûo.
_Muoán soáng sang ñoøi mang veà ñaây cho tao!- Meï toâi quaùt.
Toâi cuït höùng, ñöùng im.”Tao baûo maøy coù nghe thaáy khoâng?” Meï toâi laïi trôïn maét leân. Toâi vaãn ñöùng choân chaân. Baét con ñi ñoøi laïi caùi con ñaõ cho ö meï, khoâng, khoâng ñôøi naøo!
Xoaïch! Caùi ñeøn oâng sao chaúng bieát töø ñaâu bay vuùt qua cöûa rôi xuoáng chaân toâi. Toâi giaät mình chaïy ra. Daùng beù choaét cuûa caùi Taâm ñang men theo haøng raøo chaïy veà nhaø.
_A. Ñaây roài…Maø raùch maát moät caùnh roài coøn ñaâu. Maøy vaøo ñaây tao hoûi. Ñaáy, maøy khoâng chòu ñi ñoøi maø ñeå noù neùm vaøo maët meï maøy nhö theá naøy ñaây!
Meï noùi vaø döù döù caùi ñeøn oâng sao tröôùc maët toâi. Toâi oaø khoùc. Nhöng khoâng phaûi toâi khoùc vì meï ñaõ laïi phaùt vaøo moâng toâi. Thaät ñaáy, khoâng phaûi vì vaäy!
11.Chaùu baø ra ñaây vôùi baø!
Baø toâi beá toâi leân vaø traûi moät chieác chieáu ra heø. Baø voã voã vaøo löng toâi vaø thôm leân toùc toâi:
_Cha boá maøy. Ñi nghòch ôû nhöõng ñaâu maø toùc tai kheùt leït nhö chaùy aáy haû con? Ñeå baø xem naøo.Oâi giôøi, chaùy thaät ñaây coøn gì? Laïi caû aùo nöõa, xem saïch chöa naøy. Maøy ñi neùm nhau haû. Im khoâng boá meï maøy bieát thì nhöø ñoøn. Ñeå roài tyù nöõa baø thay aùo cho, cha caùi thaèng gioáng cuûa baø.
Baø laïi thôm leân toùc toâi.
Boá toâi beâ ra moät ñóa to. A, böôûi, hoàng, caû keïo…laïi coøn caû baùnh ña nöõa. Caû döøa! Chaø, chaéc khoâng thua gì coã nhaø thaèng Tuùc! Toâi ngoù sang phía nhaø thaèng Tuùc. Beân aáy coù tieáng cöôøi noùi cuûa nhieàu ngöôøi. Nhöõng ai ñeán maø ñoâng vaäy nhæ? A, maø nhaø noù cuõng baøy coã ra giöõa saân. Hai caùi ñeøn oâng sao ñang saùng ñoû.
_Nhìn sang ñaáy laøm gì con. Nhaø mình cuõng coù “ÑAÀY CAÙC THÖÙ” ñaây naøy.- Baø xoay toâi laïi.
Toâi nhìn sang nhaø caùi Taâm. Beân aáy khoâng coù aùnh ñeøn. Chæ coù aùnh traêng raûi vaøng tröôùc saân nhaø noù. Toâi boác maáy caùi keïo nheùt vaøo tuùi. “Sao chöa aên ñaõ ñeå daønh vaäy con?”- Baø hoûi. “Chaùu caát ñi ñeán mai cho em Taâm…Ban naõy con laøm noù ngaõ ñaáy!”. Toâi thuù thaät vôùi baø. Baø coøn oâm ghì ñaàu toâi vaøo loøng, laïi thôm leân toùc toâi, khoâng noùi!
Boá meï toâi ra ngoài vôùi baø chaùu toâi. Caû nhaø quaây quaàn beân ñóa baùnh. Töø trong nhaø coù muøi höông traàm ñöa ra, thôm ngan ngaùt. Meï toâi goït böôûi. Boá toâi rít thuoác laøo vaø ngöûa coå phun khoùi leân trôøi. Treân trôøi, oâng traêng vaãn troøn vaønh vaïnh vaø saùng röïc rôõ.
_Chaùu nhìn kìa. – Baø toâi chæ traêng. – Treân oâng traêng coù caây ña ñaáy.Coù caû chuù cuoäi nöõa.
Toâi nhìn theo. A, ñuùng roài, coù caây ña thaät.
_Baø ôi, theá chuù Cuoäi laø ai haû baø?
_Chuù Cuoäi cuõng beù nhö con ñaáy .Chuù Cuoäi chaên traâu cho nhaø giôøi, maûi chôi ñeå traâu aên luùa, nhaø giôøi phaït baét ngoài goác caây ña…
Toâi caêng maét nhìn. Chuù Cuoäi ngoài ñaâu nhæ, Con traâu ñaâu? Oâng giôøi laø ai maø aùc theá? Hoâm kia, thaèng Quyeát ñi chaên traâu, cuõng ñeå traâu aên luùa, nhöng meï noù chæ maéng vaø phaùt kheõ noù moät caùi roài thoâi. Ñaøng naøy…
“Chuù Cuoäi ngoài goác caây ña
Ñeå traâu aên luùa goïi cha ôøi ôøi…”
Coù tieáng haùt töø  raát  xa voïng laïi.
_Baø ôi, ai haùt ñaáy haû baø?
_Chò Haèng haùt ñaáy. – Baø toâi thì thaàm.
_Chò Haèng laø ai haû baø?- Toâi toø moø.
_Chò Haèng cuõng laø ngöôøi nhaø trôøi, nhöng chò Haèng thöông Cuoäi bò phaït neân haùt cho chuù Cuoäi ñôõ buoàn ñaáy.
Gioïng baø vaãn thì thaàm. Gioù nheï thoåi. Toâi coá caêng maét ñeå nhìn. Roài toâi chôït thaáy mình boàng beành, ngöôøi nheï haún ñi. Toâi thaáy mình ñöôïc ngoài treân löng chim ñaïi baøng bay leân maët traêng. Toâi ñaõ nhìn thaáy chuù Cuoäi. Khoâng hieåu sao chuù Cuoäi laïi gioáng thaèng Quyeát ñeán theá!Maø chuù Cuoäi bò troùi kìa.Toâi vung caây kieám löûa leân.Nhöõng sôïi daây troùi ñöùt tung.Toâi naém tay chuù Cuoäi cuøng cöôõi leân löng ñaïi baøng bay veà.Chuùng toâi löôïn voøng tröôùc saân nhaø vaø nhìn thaáy caùi Taâm ñang cöôøi vaãy chuùng toâi.Chuùng toâi ñoã xuoáng. Maâm coã trung thu nhaø toâi vaãn coøn. Ngoài quanh maâm coã coù baø, boá meï toâi, coù anh Minh roã vaø chò Thaûo,  vaø raát nhieàu baïn khaùc nöõa. Chuùng toâi cuøng naém tay nhau nhaûy voøng troøn trong aùnh traêng vaø aùnh löûa. Treân maù chuùng toâi, trong maét chuùng toâi cuõng ñaày aùnh traêng vaø aùnh löûa.
 
12.Nhöõng ngaøy laøng vaøo vuï gaët. Thaät tuyeät vôøi. Chuùng toâi keùo nhau ra saân ñình xem ngöôøi ta truïc luùa. Cuùt kít, cuùt kít!- Tieáng con laên ñaù keâu. Vo vo, xoaønh xoaïch-Tieáng maùy tuoát luùa rít laãn trong tieáng maùy noå. Luùa chaûy vaøo guoàng. Nhöõng haït thoùc vaøng nhö suoái. Nhöõng naém rôm tung leân.
-Muoán soáng ñöøng coù ñoà chuùng ñoà ñaûng theo chuùng noù ra ñaáy maø nghòch raëm.-Meï toâi daën.
Toâi nhôù lôøi daën aáy. Nhöng khoâng theo luõ baïn toâi ra ñaáy theá naøo ñöôïc. Ñoáng rôm to vaø xoáp theá cô maø. Toâi raát meâ nhöõng ñoáng rôm. Khoâng hieåu sao theá.  Coù leõ toâi coù MAÙU NOÂNG DAÂN!
Ñaõ coù nhöõng ñeâm toâi vaø caùi Taâm chui vaøo ñoáng rôm beân saân nhaø noù naèm thi ñeám sao.
Moät oâng sao saùng
Hai oâng saùng sao
Ba oâng sao saùng…
Cöù theá, toâi hít hôi vaøo caêng buïng vaø heùt thaät to. Ñöôïc ñeán saùu. Toâi hít hôi daøi hôn nöõa vaø ñeám nhoû, lieáng thoaéng, thaäm chí aên bôùt “moät sao saùng, hai saùng sao…baûy saùng, taùm sao”.Heát. Caùi Taâm bao giôø cuõng gaáp ñoâi toâi. ”Maøy daøi hôi theá, thaûo naøo khoùc dai laø phaûi.” Toâi baûo caùi Taâm vaäy, noù chæ cöôøi.
Laïi coù ñeâm toâi vôùi caùi Taâm naèm trong rôm ñeå thi xem ñöùa naøo phaùt hieän ra ngoâi sao moïc sôùm nhaát. Ñöùa naøo tìm thaáy  tröôùc ñöùa aáy ñöôïc phong laøm kò só. Baø toâi keå raèng cöù chieàu naøo cuõng vaäy, khi maët trôøi chuaån bò ñi nguû laø coù moät chaøng kò só phoùng moät con ngöïa oâ, tay caàm boù ñuoác lôùn voït leân trôøi, phi ñeán caùc ngoâi sao vaø thaép saùng chuùng. “Theá nhöõng ñeâm möa thì sao haû baø?”toâi hoûi. Baø baûo: “Trôøi möa, nöôùc möa laøm ñuoác bò taét thì ñaønh chòu thoâi, ñeâm aáy seõ chaúng coù sao.” Quaû nhieân theá.
Cuõng coù nhöõng ñeâm chuùng toâi khoâng ñeám sao, khoâng mô laøm kò só. Chuùng toâi chôi thaû ñæa ba ba, chôi troán tìm. Chôi troán tìm trong rôm thaät thích. Chaû phaûi chaïy ñaâu xa. Ñaõ coù rôm. Rôm che cho chuùng toâi, laøm chuùng toâi hoài hoäp vaø giaät mình. Theá ñaáy. Rôm. Chaø, rôm môùi tuyeät vôøi laøm sao.Vaäy maø meï laïi caám toâi? Coù leõ ngöôøi khoâng muoán cho ñôøi toâi sau naøy gaén boù vôùi nhöõng sôïi rôm raëm ruoäi aáy?
Nhöng khoâng theå ñöôïc.meï vöøa ñi khoûi laø toâi leûn theo. Toâi chaïy ra ñình, leo leân chieác giaøn duøng ñeå reâ thoùc vaø ñöùng ôû ñoù, co caúng “boâng nhoâng” xuoáng ñoáng rôm. Moät giaây, ngöôøi toâi nheï boãng ñi roài caû chaân, tay, ñaàu, coå toâi ngaäp chìm trong ñoù. Chuùng toâi chui trong rôm, ñuoåi nhau trong rôm, laáy rôm neùm nhau, ñeø leân nhau vaø la heùt. Ngöôøi lôùn heùt ñuoåi, chuùng toâi heùt to hôn.
_Chôi ñaùnh traän giaû ñi.- Moät ñöùa naøo ñoù boãng ruû.
Chuùng toâi taùn thaønh lieàn vaø laäp töùc ñöùng thaønh hai phe. Phe toâi coù naêm ñöùa. Chuùng noù tranh nhau nhaän, ñöùa laøm ñaïi töôùng, ñöùa laøm ñaïi taù, ñöùa laøm ñaïi uyù, chæ coøn toâi vôùi caùi Taâm.
_Thaèng Cao laøm chieán só. Caùi Taâm laøm y taù.-Thaèng Quyeát phaân coâng thaúng thöøng.
Toâi hôi töï aùi. Chuùng noù ñöùa naøo cuõng coù chöùc oaùch caû. Toâi laøm chieán só. Moïi ñöùa ñeàu coù quyeàn ra leänh cho toâi.
_Cao, cuùi ñaàu xuoáng!
_Ñoàng chí Cao!Theo leänh toâi, xoâng leân!
_Ñoàng chí Cao ñaâu, baén maïnh ñi!
_...
Raát nhieàu leänh ñöôïc ban ra. Coù khi toâi chaû bieát nghe theo ai neân cöù töï yù mình maø laøm. Rôm saün tha hoà naáp, tha hoà chui luûi. Chuùng toâi tìm caùch boø ñeán beân ñòch sao cho khoâng bò phaùt hieän.
_Buøm, thaèng Cao cheát roài.
_EÂ, thaèng Cao ñöùng leân ñi, tao troâng thaáy maøy roài! Khoâng ñöôïc aên gian.
Toâi ñaønh ñöùng leân. Thaèng Quyeát töø phía sau chaïy leân :
_Ñeách phaûi noù cheát, noù chæ bò thöông thoâi.
_A. Anh Cao bò thöông roài!- Caùi Taâm reo.
Toâi ñöôïc khieâng veà “tuyeán sau: cho caùi Taâm baêng boù. Noù laáy rôm laøm baêng buoäc leân veát thöông cuûa toâi. Noù coù veû raát thích chöùc y taù.
Cuoái traän ñaùnh, chuùng toâi ngoài bình coâng. Thaèng Quyùeât ñöôïc huaân chöông sao vaøng. Taát nhieân, vì noù laø chæ huy to nhaát. Thaèng Toaûn ñöôïc huaân chöông khaùng chieán. Thaèng Bình ñöôïc huaân chöông chieán coâng.
_Maøy ñöôïc huy hieäu thöông binh, coøn caùi Taâm thì cho noù giaáy khen. – Thaèng Quyeát baûo toâi vaø caùi Taâm. Ñuùng quaù. Toâi chaû lieân tuïc bò thöông laø gì.
_Nhöng laàn sau maøy cho tao laøm chæ huy vôùi! – Toâi thöû naøi.
Thaèng Quyeát vaën:
_Chôi ñaùnh traän thì phaûi coù lính chöù. Neáu khoâng coù ñöùa laøm lính thì chuùng tao chæ huy ai?
Toâi TÒT!
 
13._ Cao ôi!
Tieáng thaèng Quyeát . Toâi chaïy ra.
_Boá maøy ñaâu?
_ Boá tao ôû uyû ban.
_Meï maøy ñaâu?
Meï tao ñi laáy haøng cho baø.
            _Baø maøy ra chôï roài chöù?
            _ÖØ
            _Coøn maøy?
            _Tao ñaây thoâi.
            _ÖØ. Nhöng maøy coù phaûi laøm gì khoâng?
­            _Khoâng. AØ… Tao phaûi coi nhaø.
            _Tao cuõng phaûi coi nhaø. Nhöng tao vaãn TEÁCH. Maøy coù ñi vôùi tao khoâng? Ñi ra goác ñeà baét boå cuûi, ra baõi tha ma haùi ñaøo tieân, baét caøo döùa?...
            “Maøy lôùn roài. Töø nay chôi laø phaûi bieát choïn baïn maø chôi. Chôi vôùi thaèng Tuùc,chöù cöù tuùm naêm tuïm ba vôùi nhöõng thaèng nhö thaèng Quyeát, keùo nhau ñi ñaøy naéng laø bieát tay tao!” – Meï ñaõ daën toâi vaäy. Toâi hôi chôøn. Meï noùi “bieát tay” nghóa laø toâi seõ bò ñoøn,seõ bò ÑEÙT VAØO MOÂNG!
            _Maøy coù ñi khoâng?
            _...
            _Thoâi, theá thì tao ñi vaäy. Ñoà heøn!- Thaèng Quyeát phaûy tay moät caùi qua muõi roài quay böôùc.
            Toâi cuoáng leân. “Ñôïi tao vôùi!”. Vaø khoâng kòp ñoùng cöûa nöõa, toâi chaïy theo noù.
            _Anh Cao ñi ñaâu cho em theo vôùi.
            Tieáng caùi Taâm. Chaø,laïi noù. “Caùi Taâm, meï noù laø ñoà QUEÙT CHÔÏ. Maøy khoâng neân chôi vôùi noù. Noù laø caùi con khoân loûi. Cöù ngoït nhaït anh anh, em em laø roài noù XOAÙY heát cuûa maøy cho maø xem” – Meï cuõng ñaõ töøng daën toâi theá. Toâi khoâng bieát “queùt chôï” thì coù gì laø xaáu vaø coá nghó xem noù ñaõ “xoaùy” cuûa toâi nhöõng gì, nhöng khoâng noåi. Meï caùi Taâm, baùc Taùm laø ngöôøi queùt chôï thaät. Baùc cuõng laém ñieàu nöõa. Toâi ñaõ nghe baùc chöûi ñöùa naøo bôùi troäm lang nhaø baùc. Nhöng baùc laïi coù veû quyù toâi. Ñi chôï veà laàn naøo baùc cuõng cho toâi baùnh, chuoái, nhöõng thöù maø ôû ngoaøi chôï ngöôøi ta ñaõ traû coâng cho baùc.   Baùc laïi coøn daën toâi: “Cho em noù chôi vôùi, ñöøng ñeå ñöùa naøo baét naït noù!” Baây giôø caùi Taâm ñoøi ñi theo. Toâi chöa kòp noùi sao thì thaèng Quyeát ñaõ vaãy tay: “Ñi, nhöng caám ñöôïc maùch leûo, nghe chöa?”
            Theá laø caû ba chuùng toâi cuøng ñi. Thaèng Quyeát ñi tröôùc , toâi ñi giöõa, caùi Taâm chaïy daëp theo sau. Chuùng toâi ra nghóa ñòa. Ñaây laø nôi choân ngöôøi cheát. Chuùng toâi bieát vaäy nhöng trôøi ñang naéng. Ñeán ñeâm ma môùi ra cô. Chuùng toâi luoàn vaøo caùc buïi. Môùi ñaàu cuõng chôøn, nhöng sau thì chuùng toâi queân heát moïi noãi sôï. Tröôùc maét chuùng toâi, thænh thoaûng laïi hieän ra nhöõng quaû maâm xoâi tím ñeán noãi chæ thoaùng nhìn cuõng ñaõ öùa nöôùc mieáng. Thaèng Quyeát tìm ñöôïc moät ñaùm ñaøo tieân,caùi thöù quaû gioáng nhö quaû taàm boùp nhöng beân trong chöùa ñaày lôùp ruoät trong suoát vaø thôm phöùc. ÔÛ moät choã khaùc, theá quaùi naøo maø caùi Taâm vôù ñöôïc caû moät quaû oåi chín to baèng naém tay treân moät caây hoang, chaéc laø môùi boùi laàn ñaàu, voû ngoaøi môùi chæ bò chaøo maøo ræa söôùc tí chuùt. Chuùng toâi caøng haêng. Nghóa ñòa baây giôø khoâng phaûi  laø nôi ma ôû nöõa maø ñaõ bieán thaønh moät khu röøng ñaày haáp daãn. Thaèng Quyeát böùt ñöôïc moät môù daây boøng bong, ñem guoän cho moãi ñöùa moät caùi muõ ñeå ñoäi. Caùi Taâm ngaét moät boâng hoa nhaèng thôm ngaùt coù nhöõng caùnh traéng moûng maûnh caøi leân muõ. Noù cöôøi, hai beân maù noù ñoâi luùm ñoàng tieàn cöù hoaùy saâu maõi xuoáng troâng raát ngoä.
KHUÙC 2
 
CHO DEÂ ÑI HOÏC
 
1._ Thaèng naøy raøy hö laém roài,cöù  nhong nhong chö choù hoang suoát. Gioøn chaân laém. Cuoái thaùng naøy tao cho ñi hoïc.-  Meï nghieâm maët nhìn toâi vaø noùi nhö vaäy.
            OÂ, töôûng gì chöù ñi hoïc thì tuyeät. Vaäy maø meï noùi ba tieáng CHO ÑI HOÏC nhö laø doaï toâi.
            _Ñuùng roài. Cho noù ñi hoïc ñeå caùc thaày coâ giaùo reøn cho noù. Maø cuõng coøn beù boûng gì nöõa. Ñeán tuoåi roài… - Boá toâi theâm vaøo vaø cuõng baèng caùi gioïng nhö doaï.
            Reøn nghóa laø gì nhæ. PHEÁT VAØO MOÂNG chaêng?  Coù leõ vaäy, bôûi aùnh maét cuûa boá nhìn toâi nhö theå  saép ruùt roi ra.
            _Khoan haüng, ñeå naêm nöõa cho noù cöùng caùp leân ñaõ. Noù coøn daïi theá naøy maø baét noù ñi hoïc sôùm laø deã bò MUÏ ñi ñaáy! – Baø toâi can thieäp vaøo vaø oâm laáy toâi.Toâi quaãy ra.Khoâng,toâi muoán ñi hoïc cô!
            _Chaùu ñi ñaâu ñaáy? – Ngöôøi ta seõ hoûi toâi.
            _CHAÙU ÑI HOÏC! – Ñaáy, toâi seõ ñaùp laïi theá.Roõ thaät OAÙCH!
 
2.Meï may cho toâi moät boä quaàn aùo môùi “kính coong”.Quaàn xanh , aùo traéng! Ñeïp tuyeät. Ngay hoâm môùi mang veà, neùt phaán cuûa oâng thôï may troïc ñaàu phoá chôï coøn haèn treân maët vaûi, meï ñaõ cho toâi maëc thöû.
            _ Trôøi ñaát! Quaàn aùo gì maø nhö caùi vaùy aáy theá? – Baø toâi keâu leân.
            Meï toâi taëc löôõi: May hoøng lôùn maø lò. Toâi luùng tuùng. Quaàn xanh, aùo traéng, oaùch! Nhöng maø khoù ñi laïi quaù. Toâi böôùc thöû. OAÏCH. Toâi ngaõ. Meï toâi heùt: Xaén cao oáng quaàn leân chöù. Boá toâi hì hì cöôøi, xaén quaàn leân cho toâi. Baây giôø thì böôùc deã roài. Nhöng coøn aùo? Toâi giô thaúng hai tay ra tröôùc maët: Khoâng nhìn thaáy ngoùn tay ñaâu. “Xaén caû hai tay aùo leân!”. Meï laïi ra leänh. Boá toâi laäp töùc laøm theo. Tay toâi ñaây roài. “Ñi thöû xem naøo”
Meï toâi baûo. Toâi ñi. Toâi vung tay. Xoaït, xoaït. Hai oáng quaàn ñaäp vaøo nhau. Hai oáng tay aùo ñaäp vaøo hai beân söôøn. “Ñöôïc roài, côûi aùo ra ñeå tao laáy chæ ñính chaéc vaøo ñaõ!”
 
3.Heát thaùng.
            Buoåi saùng toâi bò ñaùnh thöùc daäy sôùm. “Daäy chuaån bò ñi hoïc”. Meï baûo vaäy vaø loâi toâi ra gieáng, röûa maët cho toâi thaät kó vaø xôùi cho toâi moät baùt xoâi gaác. “Aên xoâi gaác cho noù ñoû, hoïc choùng ñöôïc leân lôùp!” Toâi khoâng thích aên xoâi gaác laém. Nhöng toâi raát thích haït gaác. Haït gaác coù theå duøng ñeå ñaùnh ñaùo hoaëc ñaäp voû laáy haït xuyeân vaøo sôïi daây theùp ñoát laøm ñuoác, raát chaùy!
            Thay quaàn aùo cuõ, maëc boä môùi vaøo. Vaãn boä quaàn xanh aùo traéng hoâm naøo. Noù vaãn roäng nhöng ngaén ñi nhieàu. Meï toâi ñaõ laáy chæ khaâu ñính hai oáng quaàn leân, taïo thaønh hai caùi ñai daøy coäp ôû beân döôùi. Hai tay aùo khoâng xaén nöõa maø caøi cuùc. Oáng tay aùo daøi truøm gaäp laïi ñeø leân vaø che kín choã caøi cuùc aáy. Toâi giô tay ra: Tay toâi saïch bong vaø ñoû öûng. Toâi thoïc tay vaøo tuùi quaàn , banh ra:Chieác quaàn roäng ñeán noãi toâi coù theå dang thaúng caùnh gioáng nhö ngöôøi dôi trong tranh vaø phaûi nghieâng haún ngöôøi môùi chaám ñöôïc ngoùn tay xuoáng ñaùy tuùi bôûi noù saâu xuoáng döôùi ñaàu goái chaân. Caøng thích. Löøa luùc meï toâi chaïy ra gieáng laáy khaên maët, toâi vô taát  caû soá haït gaác cho vaøo tuùi quaàn, tieác quaù, tuùi quaàn toâi vaãn coøn dö choã cho caû hai quaû gaác naèm vaøo nöõa.
            _Thoâi naøo, ñöôïc chöa? – Boá toâi beân baùc Toä chaïy veà. Ngöôøi ngoeïo ñaàu ngaém toâi vaø taéc  löôõi: - Chaø ra daùng laém. Troâng maøy oaùch pheát con aï. Ñeo luoân caëp vaøo tao ngaém tí.-  Boá toâi vôù chieác caëp coùi nhuoäm xanh ñoû treân noùc tuû xuoáng vaø ñích thaân choaøng  qua vai toâi: “ Aùi  chaø chaø,aùi chaø chaø…”Boá toâi laïi taéc löôõi.Toâi phoång muõi.
            _Thoâi,oâng ra ngoõ tröôùc ñi roài quay veà cho noù gaëp. – Meï toâi vöøa lau tay vöøa noùi.
            Boá taùt yeâu vaøo maù toâi roài  xaêng xaùi chaïy ñi. Meï toâi vôùi theo:
            _Nhôù nhìn xem coù baø naøo ñi qua thì baûo hoï ñöùng luøi laïi tyù ñaõ nha!... – Roài ngöôøi thu voäi maâm baùt. – Cao! Nhöõng haït gaác boû ñaây ñaâu?
            Toâi giaät naûy mình vaø giöõ voäi laáy tuùi quaàn. Meï toâi saán ñeán, tay vuoát doïc töø hoâng toâi xuoáng ñeán ñaàu goái.
            A. Thaèng naøy gioûi thaät. Caùi gì ñaây? Ñeùt. Caâm! Khoùc, cheát vôùi tao.Chöa ñi hoïc ñaõ tính chuyeän nghòch. Nhöõng  haït gaác bò neùm tung ra nhaø. Maét toâi nhoaø ñi.
            _Caâm!
            Meï toâi giô tay leân. Toâi queät voäi nöôùc maét. “Boáp!” Moät caùi taùt .Tay toâi bò giaät maïnh. “Tay aùo môùi theá ñaõ laïi giaây ngay nöôùc maét vaøo:.Toâi loaïng choaïng.Toâi vaáp vaøo caùi noài.Choang!Toâi nhaûy voäi ra. Xoaûng, xoaûng. Toâi ngaõ quay lô vaøo chính maâm côm boá meï toâi chöa kòp aên, môùi taïm thu laïi.Baùt nöôùc canh ñoå toeù leân ngöôøi, toâi toái taêm maët muõi.
            _Giôøi ôi laø giôøi, con ôi con laø con, maøy … gieát… tao!
            Meï toâi tru treùo. Toâi bò nhaác boång leân. Uîch! Toâi bò neùm leân giöôøng. Toâi voäi choàm ngay daäy, run caàm caäp: Con laïy meï! Con chöøa roài, con…
            _Laïi laøm sao theá, haû? – Tieáng boá toâi cuøng tieáng böôùc chaân chaïy uyønh uîch.
            Boá toâi ñaây roài. Con laïy boá. Con… - Toâi cuoáng leân, luøi maõi vaøo goùc giöôøng. Boá toâi ñöùng söõng giöõa nhaø, nhìn quanh, nhìn maâm côm ñoå tung toeù, nhìn meï toâi ñaõ laêm laêm caùi roi. Vaø boá  ñeán beân toâi:
            _Con ngaõ vaøo maâm haû…ÖØ , thoâi. Ra ñaây boá xem naøo. Khoå , öôùt baån heát quaàn aùo môùi roài… - Toâi oaø khoùc. Nhöõng lôøi dòu daøng aáy, baøn tay ñöa ra ñoùn toâi khoâng coù veû gì muoán ñaùnh aáy, laøm toâi oaø khoùc. Toâi loàm coàm boø ra.
            _Ngoài im ñaáy! Khoâng hoïc haønh gì nöõa. – Meï toâi quaùt.
            Toâi ruït voäi, luøi laïi.
            _Gôùm!Laøm gì maø nhö “la saùt” aáy vaäy naøo! Doïn caùc thöù laïi! – Boá gaét meï vaø laïi giô tay ra cho toâi. Boá beá toâi ra gieáng, côûi boû boä quaàn aùo môùi: - Boá maøy, giôø thì laáy quaàn aùo ñaâu maø dieän naøo.Thoâi, maëc laïi boä cuõ, taïm vaäy ñaõ nheù. Nín.
            Vaâng, con nín ngay ñaây boá aï. Con coù muoán khoùc ñaâu. Nöôùc maét cöù töï noù chaûy ra ñaáy chöù. Toâi vòn vaøo vai boá ñeå boá maëc quaàn  cho toâi: chieác quaàn cuõ. Maëc aùo cho toâi: chieác aùo cuõ.
            _Anh Cao ôi, ñi chöa? – Tieáng caùi Taâm.
            _Ôi, ñôïi anh tyù .anh xong roài ñaây.- Boá ñaùp thay cho toâi vaø laïi khoaùc caëp cho toâi: - Naøo, boá con ta ñi.
            _Caùi Taâm ñi sau, ñöøng coù nhong nhoùng chaïy leân tröôùc nhö vaäy!- Meï toâi quaùt voïng ra töø trong nhaø.
            Caùi Taâm luøi voäi laïi. Noù vaãn maëc chieác aùo xanh coù boâng hoa ñoû vaø con böôùm traéng hoâm naøo. Saùng nay meï noù vaãn phaûi ra chôï sôùm neân nhôø toâi goïi noù cuøng ñi.
            Toâi ñi tröôùc. Boá ñi giöõa. Caùi Taâm len leùn theo sau. Con Ñoám thì cöù nhö cuoáng leân, heát voït tít leân tröôùc moät ñoaïn xa roài laïi caém ñaàu chaïy veà, ö öû quaán laáy toâi vaø caùi Taâm.Coù leõ noù cuõng bieát raèng hoâm nay chuùng toâi ÑI HOÏC ?
            Maët trôøi ñaõ leân cao. Ñöôøng laøng mòn caùt. Treân ngoïn caây phi lao moät con chích choeø ñang hoùt. Luõ caøo caøo ruõ caùnh xoeø xoeø trong ñaùm coû may ven ñöôøng. Toâi coá oâm chieác caëp coùi thaät chaët vaø ngaång cao ñaàu leân.
            TRÖÔØNG kia roài!
 
4. Ñoù laø moät ngoâi tröôøng cuõ kó vôùi nhöõng böùc töôøng bao xung quanh cao quaù ñaàu ngöôøi, treân coù caém maûnh chai. Boá toâi baûo tröôùc ñaây noù laø khu nhaø cuûa moät oâng chaùnh toång naøo ñaáy, bò tòch thu laøm truï sôû uyû ban xaõ, roài sau chuyeån thaønh lôùp bình daân hoïc vuï vaø cuoái cuøng sau moät soá tu söûa, môû roäng vaø xaây döïng theâm, noù thaønh tröôøng hoïc cuûa boïn toâi. Coù saùu caùi nhaø caû thaûy. Boán nhaø duøng laøm lôùp hoïc, moät nhaø laøm vieäc cuûa thaày coâ giaùo vaø moät nhaø nöõa vöøa ñeå laøm beáp, vöøa laøm chuoàng lôïn.
Lôùp hoïc cuûa toâi, maùi lôïp ngoùi,  ken ñaày maïng nheän. Töôøng gaïch xaây daøy. Coù cöûa soå, khoâng to laém nhöng cuõng ñuû ñeå nhìn ra beân ngoaøi. Ngoài canh cöûa soå coù theå nhìn thaáy moät vöôøn rau, coù theå ñoùn nhöõng côn gioù vaø caû nhöõng con ong bay laïc vaøo.
Baøn hoïc chaû bieát baèng goã gì, xaùm xòt ,ñaày veát dao raïch vaø veát möïc. Baøn naøo cuõng theá. Baøn cuûa toâi ngoài coù moät veát möïc tím ñoå troâng raát gioáng moät ngöôøi cao gaày, chæ coù ñaàu vaø hai chaân,khoâng coù buïng. Toâi coøn ñang ngaém thaèng ngöôøi thì bò moät thaèng ñaåy vaøo vai: Ñaây laø choã cuûa tao CUÕ . Toâi khoâng hieåu CUÕ laø theá  naøo. Noù giaûi thích cho toâi bieát raèng noù bò ÑUÙP! “Naêm ngoaùi tao ÑAÕ TÖØNG ngoài hoïc ôû ñaây.” Noù noùi taát caû nhöõng ñieàu aáy vôùi toâi baèng moät gioïng RAÁT RA VEÛ. Toâi caûm thaáy phuïc noù. Toâi ñònh boû sang baøn khaùc nhöng noù giöõ toâi laïi.
_Maøy ñöa cho tao caùi gì, tao cho ngoài choã naøy.
Toâi thích quaù ,thoïc tay vaøo tuùi. Tuùi roãng khoâng. Toâi môû caëp ñöa cho noù caùi buùt cuûa toâi. Noù bóu moâi: Buùt thì laøm caùi gì, tao chæ ÑAÂM XUOÁNG BAØN moät caùi laø oaèn ngoøi ngay!A, toâi coù con dao nhíp. Toâi chìa con dao cho noù. Noù môû löôõi dao vaïch thöû xuoáng baøn xem coù saéc khoâng roài ñuùt vaøo tuùi,ngoài dòch sang beân.Toâi ñuùt caëp vaøo ngaên baøn, laáy loï möïc ra vaø ñoå moät tí leân hình ngöôøi baèng möïc cuõ roài laáy ngoùn tay di di. Thaèng ngöôøi giôø ñaõ coù buïng!
 
5._Teân maøy laø gì? – Thaèng beù ñoåi choã cho toâi hoûi.
_Tao teân laø Cao!- Toâi ñaùp.
_Coøn tao laø Deà. – Noù noùi vaø cho hai ngoùn tay vaøo mieäng baønh ra, maét trôïn ngöôïc. Toâi hôi sôï. Noù cöôøi : - Meï tao goïi tao laø “Trö Baùt Giôùi”. Maøy bieát Trö Baùt Giôùi laø ai khoâng?
Toâi laéc ñaàu.
_Caùc em traät töï!
Oâ,thaày giaùo ñaõ vaøo lôùp töï bao giôø. Thaày goõ thöôùc keû leân baøn. Chuùng toâi ñang oàn aøo voäi nín baët. “Thaày giaùo cuõ cuûa tao ñaáy” – Thaèng Deà thaûn nhieân ñuùt hai tay xuoáng beân döôùi ñuøi, chaân ñung ñöa, noùi. Toâi caøng phuïc noù. Toâi ngaém thaày giaùo. Ñoù laø moät ngöôøi ñaõ giaø, khoâng coù raâu, ñeo kính traéng,gaày vaø hay khòt muõi.
_Naêm vôõ loøng naøy, khòt khòt, thaày seõ daïy caùc em, khòt.Baây giôø thaày, khòt khòt, goïi teân caùc em, khòt. Ñeán teân em naøo,  em aáy, khòt, ñöùng leân nghe chöa. Baét ñaàu, khòt!
Nghóa, Baûo, Toaûn,  Bích,  Quyeát, Tuùc, Taâm….A,hoaù ra cuõng coù nhieàu ñöùa quen.
_Cao!
_Thöa thaày em ñaây aï! – Toâi voäi ñöùng leân.
_Ngoan laém, tieáp tuïc: Deà! – Thaày giaùo goïi.
_ÑAÂY! – Thaèng Deà ñöùng baät daäy hoâ to.
_Khoâng ñöôïc traû lôøi troáng khoâng “Ñaây” nhö theá. Khòt ,traû lôøi laïi!
Thaày gôõ kính ra. Maét thaày troâng beù haún laïi, nhöng nghieâm. Thaèng Deà voäi khoanh tay laïi:
_Thöa thaày giaùo, em ñaây aaaï!
Noù keùo thaät daøi tieáng aï ra vaø cuùi gaäp ngöôøi xuoáng. Thaày giaùo löôøm noù moät caùi roài laïi ñeo kính vaøo, goïi tieáp.
Coù ba möôi chín ñöùa caû thaûy.
Teân thaày giaùo laø Hoäi.Thaày ngöôøi xoùm treân.
_Oâng naøy hay ñaùnh laém. – Thaèng Deà huyùch cuøi tay vaøo söôøn toâi, caèm haát veà phía thaày giaùo. Caû caùi ñieäu haát caèm aáy cuõng laøm toâi meâ. Ñôïi luùc noù quay sang thaèng beân caïnh, toâi baét chöôùc noù haát caèm moät caùi.
_Cao! Em laøm gì ñaáy?- Tieáng thaày giaùo.
Toâi hoaûng quaù ruït coå laïi, cuùi xuoáng giaáu maët sau löng thaèng Toaûn ngoài baøn tröôùc.
_Töø nay toâi seõ daïy caùc em hoïc chöõ, khòt. Trong lôùp caùc em phaûi chòu khoù nghe giaûng, khòt. Veà nhaø phaûi oân baøi, taäp vieát, khòt. Em naøo hoïc gioûi, chaêm ngoan, toâi seõ, khòt, cho ñieåm cao, cho giaáy khen. Em naøo löôøi, khòt, hay noùi chuyeän, hay nghòch trong lôùp, khòt ,veà nhaø khoâng chòu oân baøi, khòt ,ñeán lôùp toâi hoûi khoâng nhôù baøi seõ bò phaït, khòt, khòt, nhôù chöa?
_NHÔÙ AÏ!
Caû lôùp ngoài im, coù moãi thaèng Deà heùt leân thaät to. Nhieàu ñöùa cöôøi. Thaày Hoäi döù caùi thöôùc veà phía chuùng toâi:
_Deà, lieäu caùi thaàn hoàn, khòt!
 
6.Giôø ra chôi.
Chuùng toâi uøa ra khoûi lôùp nhö baày chim soå loàng.
Chuùng toâi ñi tìm baïn. Thaèng Tuùc döïa löng vaøo chieác coät ngoaøi hieân boùc keïo nhai.Khi thaáy toâi ñeán gaàn noù quay maët ñi.
_Cao ôi, laïi ñaây! – Thaèng Quyeát goïi toâi. Hai tay noù ñuùt trong tuùi aùo,chaân giaïng ra. Moät toaùn nhöõng thaèng xoùm toâi ñöùng caïnh noù. Caùch ñaáy maáy böôùc laø nhöõng ñöùa laï, coù leõ chuùng noù ôû xoùm treân. Thaèng Deà ñöùng ñaàu boïn aáy.
_Maøy coù daùm CHÔI NHAU vôùi thaèng kia khoâng?
Thaèng Quyeát chæ tay vaøo thaèng Deà hoûi toâi.Toâi hôi ngaïc nhieân.Maét toâi vaø maét thaèng Deà gaëp nhau. Thaèng Deà laïi baønh moàm, trôïn maét leân : Ngaøo, ngaøo, ngaøo…Toâi khoâng thaáy sôï caùi kieåu aáy nöõa. Nhöng toâi vaãn thaáy ngaïi. Ngöôøi noù thaáp luøn, chaéc nòch, da ñen truõi, toùc huùi cua. Hôn nöõa, noù laïi ñaõ töøng ÑUÙP!
_Noù ngoài caïnh tao ñaáy! – Toâi baûo thaèng Quyeát.
_Maøy sôï noù chöù gì?- Thaèng Quyeát hoûi laïi,maét nhìn toâi veû khinh bæ.
Toâi töï aùi:
_Sôï ñeách gì!
_Theá thì “chôi” ñi! – Thaèng Quyeát ñaåy vai toâi.
Toâi mieãn cöôõng böôùc leân phía tröôùc.Thaèng Deà thoâi khoâng laøm boä “ngaùo oäp” nöõa.Noù baønh roäng caïp quaàn chun ra nheùt aùo vaøo vaø giao heïn: Khoâng ñöôïc maùch thaày giaùo,khoâng ñöôïc khoùc! “Ñöôïc!” Thaèng Quyeát tieán leân ñöùng giöõa hai chuùng toâi.Toâi hieåu noù seõ laøm “troïng taøi” : Beân naøo thua thì phaûi chòu laøm quaân, khoâng ñöôïc ñoøi laøm chæ huy nöõa, ñoàng yù khoâng? Ñoàng yù! Baét ñaàu ñi! Thaèng Quyeát hoâ : Moät, hai,  ba!
_Xoâng leân ñi. Ñaám ñi. Oâm noù maø vaät,oâm chaân aáy!
Hai beân hoø heùt. Toâi vaãn löôõng löï. Nhöng thaèng Deà ñaõ xoâng ñeán. Noù ñaám moät caùi. Toâi nhaûy giaät luøi, traùnh ñöôïc “EÂ, thaèng Cao lui roài, lui laø thua!” boïn beân kia heùt leân. “Quaân toâi” cuõng khoâng chòu keùm : ÑAÙ ñi.CHÔI maïnh ñi.Cao ôi,ÑAÁM VAØO MAËT noù aáy! Toâi xoâng tôùi. Uîch. Ngöôøi bò “ñaám vaøo maët” khoâng phaûi laø thaèng Deà maø laø toâi. Maét toâi naûy ñom ñoùm.Toâi ñieân leân, vung tay loaïn xaï. Toâi ñaám lung tung,khoâng phaûi laø vaøo thaèng Deà, maø laø vaøo nhöõng tieáng hoø heùt. Tay toâi chaïm phaûi moät ñöùa naøo ñoù.Vai toâi bò aåy maïnh. Toâi lao ngöôøi vaø oâm ñöôïc truùng thaèng Deà. Toâi ghì chaët laáy noù vaø cuøng vôùi noù ngaõ laên quay xuoáng saân. Toâi bò thuùc maïnh vaøo buïng. Cuù thuùc laøm toâi ñau quaù vaø baät khoùc!
_Döøng ngay laïi. Ai cho ñaùnh nhau theá naøy haû. khòt, khòt!- Coù tieáng quaùt lôùn.
_Chaïy ñi chuùng maøy ôi, thaày giaùo ñaáy. – Tieáng ñöùa naøo heùt to. Tieáng chaân chaïy hoãn loaïn. Toâi khoâng bò ñeø nöõa. Thaèng Deà ñaõ boû chaïy.
_Ñöùng leân.Laøm sao ñaùnh nhau? Khòt!
Tai toâi bò xaùch ngöôïc leân. Toâi hoaûng quaù, khoùc thaät to.
_Khoâng phaûi taïi em. Hu hu. Thaèng Deà noù ñaùnh em tröôùc chöù. Hu hu hu….
 
7. – Quyeát ôi, ñôïi tao veà vôùi!
_ …
_Quyeát ôi!
_ Cuùt ñi. Ñoà heøn!
_Ô…
_Ô caùi gì? Taïi sao maøy khoùc? Taïi sao maøy maùch thaày giaùo ñeå thaày phaït thaèng Deà?
_Tao maùch thaèng Deà chöù coù maùch maøy ñaâu?
_Maøy ñaõ theà laø khoâng khoùc, khoâng maùch thaày kia maø?
_Nhöng … tao ñau quaù.
_Ñau cuõng phaûi chòu. Ñaõ theà laø phaûi giöõ lôøi. Laàn sau coøn theá chuùng tao khoâng chôi vôùi maøy nöõa.
_ÖØ … tao theà.
Vaø ñaây laø baøi hoïc ñaàu tieân cuûa toâi: ÑAÕ THEÀ THÌ PHAÛI GIÖÕ LÔØI!
 
8. Chuùng toâi baét ñaàu ñöôïc hoïc chöõ. Thaày giaùo baûo coù hai möôi boán chöõ caùi.Phaûi hoïc nhaän maët chöõ.Phaûi phaân bieät ñöôïc ñaâu laø chöõ  e, ñaâu laø l, chöõ  a vaø chöõ d. Ngaøy ñaàu hoïc maáy chöõ a, b, c thì toâi thích. Nhöng hoïc theâm maáy chöõ nöõa thì baét ñaàu laãn loän.Toâi khoâng hieåu taïi sao chæ caàn keùo daøi theâm hoaëc vieát ngaén ñi moät tyù, chöõ noï ñaõ bieán thaønh chöõ kia. Vaø khoå nhaát laø nhöõng giôø taäp vieát. Toâi ñaõ coá gaéng heát söùc nhöng ngoøi buùt vaãn khoâng chòu theo söï ñieàu khieån cuûa toâi. Thaày giaùo lieân tuïc nhaéc:
_Cao,sao laïi meùo moàm ñi theá kia?
_Cao,ngoài thaúng leân.
_Cao,muoán caän thò aø,ngaång ñaàu leân!
_Cao,chaám buùt vaøo loï möïc xong phaûi gaïn bôùt vaøo mieäng loï ñaõ.Em laøm rôi caû möïc ra vôû roài…
Cao.Cao… Cao, khoâng ñöôïc theá naøy.Cao, khoâng ñöôïc theá kia. Toâi run leân.Toâi maém moâi laïi aán ngoøi buùt. Ngoøi buùt caém chaët vaøo vôû. Toâi coá ñaåy noù ñi.Ngoøi buùt saét caøo thaønh moät ñöôøng treân maët giaáy,cheäch ra ngoaøi. Tay toâi gaït phaûi loï möïc.
_Choang!
_Cao, ñöùng daäy! Laïi vöøa vieát vöøa nghòch phaûi khoâng. Em bò phaït. Leân baûng, ñöùng quay maët vaøo töôøng.
Ñöùng quay maët vaøo töôøng.
Luùc ñaàu thì sôï. Khoâng chæ laø sôï, caû xaáu hoå nöõa.
_ EÂ,leâu leâu, anh Cao bò phaït! – Caùi Taâm ngoaùy ngoaùy ngoùn tay beù tí xíu cuûa noù tröôùc maët toâi.
Toâi giô naém ñaám ra, noù ruït voäi tay laïi.
Ñöùng quay maët vaøo töôøng.
Daàn thì toâi thaáy thuù. Chaân toâi khoâng moûi maáy. ÔÛ nhaø thænh thoaûng toâi vaãn bò meï baét ñöùng nhö vaäy. Toâi nhìn böùc töôøng. Tröôùc maët toâi coù moät caùi loã. Hình nhö ai ñaõ ñoùng vaøo ñoù moät caùi ñinh to roài laïi nhoå ñi. Mieäng loã coù tí maïng nheän. Coù maáy con boï,khoâng bieát boï gì, beù xíu, cöù heát boø vaøo laïi boø ra khoûi caùi loã ñoù. Toâi rình cô hoäi ñeå laáy moùng tay ñeø cheát moät con.
_Cao, boû tay xuoáng, khòt!
Toâi boû tay xuoáng. Nhöõng con boï vaãn boø ra boø vaøo. Chaùn thaät. Toâi rôøi maét khoûi chuùng ñeå nhìn xuoáng chaân. Döôùi chaân toâi, saùt meùp töôøng coù moät ñaøn kieán ñen ñang tha tröùng.Baø toâi baûo, kieán tha tröùng chuyeån toå laø trôøi saép möa. Oâi,  öôùc gì trôøi möa,möa thaät to,möa ñeán khoâng theå ñi hoïc ñöôïc. Toâi nhìn ra ngoaøi. Trôøi vaãn naéng. Coù theå luõ kieán naøy “chaäp maïch!” . Moät con cuoán chieáu leo doïc töôøng boø leân. Chaø,giaù maø toâi cuõng coù nhieàu chaân nhö noù.Toâi seõ boø theo töôøng döïng ñöùng nhö noù maø khoâng ngaõ.Neáu vaäy boïn thaèng Quyeát, thaèng Deà seõ nhaát ñònh phuïc laên, chaû caàn “chôi nhau” cuõng ñöôïc laøm chæ huy. Oâi, sao maø toâi thích laøm CHÆ HUY ñeán theá?
Tan hoïc.
Luõ baïn quaây laáy toâi.Chuùng noù nhìn toâi nhö nhìn moät anh huøng.
_Maøy ñaõ ñaùnh ñoå loï möïc aø?
_Khoâng phaûi ñaùnh ñoå maø laø tao ñaõ NEÙM VÔÕ noù!
_Chaø… chaø.
_Ñuùng,noù ñaõ NEÙM vôõ ñaáy! – Thaèng Deà gaät ñaàu xaùc ñònh.
_Veà nhaø maøy coù bò laøm sao khoâng?
_Tao seõ bò TAÅN!Nhöng ÑEÁCH SÔÏ!
_Ñeå tao cho maøy loï möïc cuûa tao!
 
9. Buoåi toái.
_Naøo, oâng töôùng.Ngoài vaøo baøn taäp vieát ñi. Gheá ñaây. Laáy vôû, buùt möïc ra. – Boá toâi ra leänh.
_ Thaèng naøy uoáng möïc ñi hay sao aáy?Loï möïc môùi pha cho hoâm naøo hoâm nay ñaõ heát. Beùo nghòch laém roài.Hoâm naøo ñi hoïc veà, quaàn aùo cuõng nhö ngöôøi loâi ôû döôùi ñaát leân. Mai tao maëc cho maøy quaàn aùo môùi. Heã veà BAÅN THÌ CHEÁT VÔÙI TAO! – Meï toâi ñöùng ngay sau löng toâi.
_ Ngaång cao ñaàu leân,maøy caän aø? – Boá  naém toùc toâi keùo ngöôïc ra sau.
_ Xì,maøy ñang vieát chöõ a cô maø. Chöõ a khoâng coù CAÙI CHUOÂI cao leân nhö vaäy. Ñaáy laø chöõ d. – Meï toâi gheù nhìn vaøo vôû cuûa toâi, vöøa xæa raêng vöøa noùi.
Toâi raát muoán quay nhìn xem meï gaûy taêm theá naøo maø nghe gioøn ñeán vaäy,nhöng khoâng daùm.
_ Taùch, tôø rôø taùch taùch! NGU! Ñaõ baûo chöõ a khoâng coù caùi chuoâi!
_ Thaèng naøy khoâng keøm caëp ngay töø ñaàu roài laø hoûng. Ñöa tay ñaây! – Boá toâi naém laáy tay toâi” – Ñöa leân. Ñöa xuoáng. Haát ra moät tí. Moät tí thoâi maø, theá naøo laø moät tí? Meàm tay ra naøo. Maøy ñang caàm buùt hay caàm dao ñaáy. Ô, chaët vaøo moät tí chöù. Maøy coù tay hay khoâng theá?
Chaø, meàm tay ra, chaët tay vaøo. Toâi coù tay hay khoâng ö? COÙ! Nhöng boá naém tay con chaët quaù boá aï. Caû caùi muøi thuoác laøo ôû ngöôøi boá nöõa. Kinh quaù. Y nhö muøi ôû ngöôøi thaày giaùo Hoäi.
_ Ñaáy, vieát nhö theá. Baây giôø thì töï vieát ñi tao xem. – Boá buoâng tay toâi ra.Chieác buùt rôi xuoáng quyeån vôû, möïc baén ra. – Boáp! A, thaèng naøy gioûi. Tao baûo maøy vieát ñi chöù  baûo maøy vöùt buùt ñi aáy aø?
Toâi bò taùt, bò quaùt. Toâi raát muoán NAÉM ngay laáy caùi buùt, nhöng ngoùn tay toâi vaãn coøn ñang teâ daïi. Caùi buùt nhaác leân, laïi rôi.
_ Chaø, ñoà aên haïi. Caàm caùi buùt cuõng khoâng noåi thì coøn noùi chuyeän hoïc haønh gì cô chöù! Thoâi, mai thì nghæ ôû nhaø maø ñi chôi,ñoát saùch buùt ñi con aï. Roài meï kieám cho con ñoâi quang gaùnh vôùi caëp que. Ngöõ maøy thì chæ laøm ñöôïc COØ KEØ thoâi.
            “Coø keø hoùt cöùt bôø soâng
Ñeå choù aên maát, thöông oâng coø keø!”
Boïn chuùng toâi thöôøng ngaøy vaãn chaïy theo haùt treâu maáy oâng ñi laáy phaân vaäy. Ngaøy mai toâi seõ thaønh coø keø?! Toâi oaø khoùc.
 
10. Hoaù ra meï chæ doaï vaäy.
Toâi vaãn phaûi ñi hoïc. Thaày giaùo daïy chuùng toâi taäp ñeám. Thaày ruùt töø trong tuùi quaàn ra töøng caùi que vaø GOÏI CHUÙNG laø: Moät, hai, ba… chuùng toâi bieát ñeám raát nhanh.
_ Cao, maáy que ñaây?Khòt!
_ Ba aï.
_Gioûi. Quyeát, ñaây maáy que?
_ Taùm… aø queân, chín aï!
_Gioûi. Taâm naøo?Ñaây laø maáy?
_ Moät, hai, ba… thöa thaày, möôøi aï!
_ Gioûi, khòt ,gioûi laém!
Tất cả  chuùng toâi ñeàu ñöôïc khen gioûi. Ñöùa naøo ñöùa naáy phoång muõi. Chæ rieâng coù thaèng Hoaø laø bò thaày cheâ doát. Ñaùng leõ phaûi traû lôøi laø coù BOÁN caùi que thì noù laïi lung tung: Naêm, aø baûy… aø saùu! Noù bò beänh thoái tai. Ngöôøi ta xeáp cho noù ngoài rieâng moät baøn ôû cuoái lôùp. Chuùng toâi khoâng muoán chôi vôùi noù, sôï  LAÂY! Laøm baïn vôùi noù thöôøng chæ nhöõng con ruoài bay vo ve quanh ñaàu. Maét noù troâng luùc naøo cuõng buoàn. Trong lôùp coù leõ noù maûi ñuoåi ruoài hôn laø nghe thaày giaûng.
Thaèng Hoaø gheùt ruoài.Chaéc theá. Nhöng toâi thì toâi thích. ÔÛ lôùp, toâi boâi dæ muõi vaøo moùng tay nhöû cho con ruoài ñeán ñaäu roài toùm laáy chuùng,vaët caùnh ñem leùn boû vaøo loï möïc cuûa boïn con gaùi. Möïc coù ruoài cheát trong aáy thì choùng thoái. Coù leõ toâi thích muøi möïc thoái? Toâi cuõng thích baát cöù con gì bay vaøo lôùp.Coù laàn trong giôø toaùn coù moät con ong bay vaøo. Noù vo vo vaø loang loaùng nhö moät neùt veõ baèng tia naéng. Boïn con gaùi keâu ruù leân sôï bò ñoát. Giaù nhö noù ñoát moät ñöùa naøo! Nhöng khoâng, noù bay voøng veøo coù moät tí roài bay ra. Chaéc noù khoâng thích troø ñeám que?
Moät laàn khaùc,moät con boï hung bay vaøo.Coù leõ noù ngöûi thaáy muøi möïc thoái? Thaèng Deà phaùt hieän ra noù ñaàu tieân vaø keâu leân: “Baét laáy”. Vaø theá laø khoâng taøi naøo giöõ ñöôïc traät töï nöõa. Chuùng toâi huô tay leân choäp. Chuùng toâi nhaûy leân gheá, ñöùng leân baøn. Chuùng toâi vô taát caû moïi thöù : saùch, vôû, möïc, buùt, guoác deùp… ñeå neùm theo con boï hung kia. Thaày Hoäi ra söùc ñaäp baøn, ra söùc heùt. Nhöng chuùng toâi heùt to hôn thaày. Oâng hieäu tröôûng nghe tieáng oàn chaïy xuoáng vaø keát quaû laø taát caû chuùng toâi bò phaït ngoài laïi lôùp moät tieáng ñeå nghe ñích thaân oâng hieäu tröôûng quôû traùch. Boïn con gaùi sôï, coù ñöùa thuùt thít khoùc, coøn toâi thì ñaõ quen nghe chöûi? Toâi seõ khoâng baän taâm laém neáu khoâng nhìn thaáy thaày Hoäi luùc ñoù.Thaày ñöùng cuùi gaèm maët tröôùc thaày hieäu tröôûng, ñieäu boä thaûm haïi, heát ñeo kính vaøo laïi gôõ ra.Cuoái cuøng thaày noùi lôøi xin loãi thay chuùng toâi vaø im laëng ra khoûi lôùp. Thaày coù veû raát buoàn…
Chuùng toâi ngoài im. Laàn ñaàu tieân trong ñôøi ñi hoïc chuùng toâi ngoài im khi ñaõ heát giôø hoïc vaø thaày ñaõ ra khoûi lôùp. Coù moät caùi gì ñoù ñaõ laøm cho chuùng toâi khoâng theå  ngaång maët leân,khoâng theå ríu rít uøa ra khoûi lôùp nhö moïi laàn. Caùi gì vaäy?
 
11. Sau moät thôøi gian daøi ñeán tröôøng, löïc hoïc cuûa toâi ñaõ daàn khaù leân, toâi ñaõ ñöôïc khen veà vieát chính taû vaø taäp ñoïc. Chính taû – Ñaáy laø coâng cuûa boá toâi. Boá ñaõ LUYEÄN GAÂN COÁT  cho toâi. Coøn taäp ñoïc thì haún laø coâng cuûa toâi. Toâi thích ñoïc. Ôû trong saùch coù in nhieàu chuyeän coå tích, coù chuyeän veà baø Coøng ñi chôï, chuyeän caùi toâm caùi teùp, chuyeän con coø ñi aên ñeâm ñaäu phaûi caønh meàm nhö lôøi meï ru toâi hoài beù tí. Toâi NGOÁN nhöõng caâu chuyeän aáy vaø ñaõ toán heát maáy chieác buùt chì xanh ñoû ñeå  toâ leân nhöõng hình veõ trong saùch. Baø toâi khen toâi coù khieáu veõ.
Nhöng coøn moân hoïc tính ? Töø khi leân lôùp moät toâi phaûi hoïc tính. Ñoù vaãn laø noãi sôï haõi cuûa toâi. Thaày giaùo baûo toâi keùm. Boá toâi baûo toâi DOÁT. Coøn meï thì coù veû hoa vaên hôn: NGU NHÖ BOØ.
Cöù moãi laàn ñeán giôø hoïc tính laø toâi laïi nhö bò kieán ñoát. Thaày giaùo vieát con soá leân baûng. Thaày seõ hoûi ÑAÙP SOÁ. Toâi cuoáng leân. Toâi cuùi maët nhìn xuoáng baøn. Toâi ngoài dòch ñeå coù theå  nuùp sau löng thaèng Toaûn. Nhöng …
_Cao!
Theá laø heát roài. Toâi vòn meùp baøn. Toâi kheùp chaët hai ñuøi laïi ñeå hai chaân toâi chuùng coù theå töïa vaøo nhau cho ñôõ run. Nhöng khoâng aên thua. Toâi vaãn run. RUN NHÖ CAÀY SAÁY.
Ôû nhaø cuõng chaúng hôn gì. Boá tröïc tieáp ra toaùn cho toâi: Meï maøy cho maøy hai quaû na. Tao cho maøy ba quaû nöõa. Maøy môùi aên ñi coù moät quaû vaäy maøy coøn maáy quaû na?
Ñaàu ñeà thích thaät. Na,chaø, sao maø toâi thích na ñeán theá. Nhaø toâi coù moät caây na. Coù laàn toâi vôù ñöôïc moät quaû chín caây. Toâi laáy cuøi dìa ra, cöù ñeå  noù baùm treân caønh vaäy maø choøi laáy heát ruoät ñeå aên. Aên xong toâi laáy que caøo caøo vaøo maët trong voû. Boá toâi nhìn nhöõng maûnh voû aáy vaø baûo: Hoaøi cuûa, quaû na to theá maø ñeå chaøo maøo aên maát.
_ Sao, coøn maáy quaû? – Boá hoûi laïi.
Toâi giaät mình. Meï cho hai,boá cho ba, aên ñi moät, boán. COØN BOÁN QUAÛ. Toâi khoaùi quaù, vöøa traû lôøi vöøa nuoát nöôùc boït, keå ra neáu ñöôïc aên heát nhaün ngay thì vaãn hôn. Toâi raát gheùt ñeå daønh.
_ ÖØ, theá hai coäng ba tröø moät baèng maáy? – Boá nhìn toâi,hi voïng.
Toâi tòt ngoùp. Hai COÄNG ba, con soá 2 coäng con soá 3. Roài laïi pheùp TRÖØ nöõa. Toâi coá nghó – laøm ra veû coá nghó- nhöng khoâng ñöôïc. Cuoái cuøng toâi traû lôøi lieàu:
_ Baûy!
_ Baûy laø theá naøo.
_ A… saùu aï!
_ Saùu? – Boá toâi dieãu côït: - Maøy ñeû ra ñöôïc hai quaû nöõa hay sao maø laïi coøn saùu?
Oâ, theá thì bao nhieâu? Toâi cuoáng leân: Ba aï!
_ Sao chæ coøn coù ba? Maøy aên vuïng ñi maát moät quaû aø? – Boá caùu vaø caàm laáy caùn quaït. Thoâi cheát! Haún laø boá ñaõ bieát toâi aên troäm quaû na hoài naøo roài.
 
12. Boá toâi ñaõ PHEÁT VAØO MOÂNG toâi. Thaày Hoäi ñaõ GOÕ thöôùc keû leân ngoùn tay toâi. Nhöng caùi caùn quaït vaø thöôùc keû khoâng laøm cho toâi gioûi leân ñöôïc maø chæ laøm cho toâi theâm muø tòt. Vaø ñieàu naøy ñaõ xaûy ra: cöù ñeán giôø toaùn laø toâi moùt ñi giaûi. Khoâng hieåu sao vaäy. Coù laàn bò goïi leân baûng laøm toaùn toâi ñaõ “QUAÁN RA ÑAØI”. Thaày Hoäi khòt muõi lieân tuïc, nhoå nöôùc boït vaø ñuoåi toâi ra khoûi lôùp. Toâi ra phía hoài lôùp beân ngoaøi ñöùng. Ôû ñaây thích thaät. Gioù raát maùt. Nhöng toâi khoâng ñöùng choã boùng raâm maø choïn choã naéng, ñöùng choáng tay xuoáng ñaát, choång moâng veà phía maët trôøi: Toâi phaûi phôi quaàn. Neáu toâi trôû veà nhaø vôùi chieác quaàn bò öôùt thì chaéc meï toâi seõ PHÔI laïi noù baèng chieác roi! Toâi khoâng muoán theá.
_ Cao ôi! – Tieáng thaèng Deà. Nhöng toâi chæ nhìn thaáy moät caùi quaàn ñuøi ñoäi treân hai caúng chaân ñen nheûm.
_ Ñi cöôõi ngöïa ñi.
Aø,cöôõi ngöïa? Toâi ñöùng thaúng daäy.
_Maøy cuõng bò ñuoåi aø?
_ ÖØ. Nhöng khoâng phaûi tao doát, maø laø tao khoâng muoán traû lôøi ñuùng… Hoïc chaùn boû baø.
Chuùng toâi men theo töôøng lôùp, chaïy taét qua vöôøn rau vaø chui qua moät buïi tre gai. Chuùng toâi phoùng moät maïch. Nghóa ñòa ñaây roài. Ôû goùc ñaèng kia coù nhöõng caây döùa giaø ñaõ bò caét heát laù ñang cong löng chôø ñôïi. Chuùng toâi leo leân, moãi ñöùa moät caây.
_ Heâ heâ heâ… - Thaèng Deà khoaùi traù heùt, noù ra söùc nhuùn. Toâi cuõng khoâng chòu keùm. Toâi chuùi veà tröôùc, ngöûa ra sau “con ngöïa” phi moãi luùc moät maïnh. Toâi giô tay leân. GIÔ KIEÁM LEÂN.
_ Xung pho… ong…
 
13._ Coâ ôi, thaèng Cao hoâm nay bò ñieåm moät. Noù khoâng traû lôøi ñöôïc laïi coøn ÑAÙI RA QUAÀN. Thaày giaùo ÑUOÅI, khoâng cho hoïc. Noù doát quaù, khoâng baèng moät tí cuûa chaùu, chaùu ñöôïc möôøi cô.
_ Giôøi ôi laø giôøi, con vôùi caùi, hoïc theá… Cao! Thaèng Cao ñaâu,ñem roi,ñem ñít veà ñaây!
 
14. – Tuùc ôi, ra chuùng tao cho xem caùi naøy! – Thaèng Quyeát goïi to.
Toâi vaø thaèng Deà naém chaët tay nhau cuøng nín thôû chôø. Im laëng. Thaèng Quyeát laïi goïi moät laàn nöõa. Laùt sau, thaèng Tuùc ra. Thaáy chuùng toâi, noù ñeà phoøng ñöùng caùch moät quaõng.
_ Ñöøng sôï, chuùng tao khoâng ñaùnh ñaâu. Cho maøy xem caùi naøy. – Thaèng Quyeát giôû caùi giaáy boùng con  con ra.
_ Caùi gì ñaáy? – Thaèng Tuùc vaãn khoâgn chòu laïi gaàn.
_ CAO HOÅ COÁT! – Thaèng Deà voäi noùi.
_ Tao xem naøo. – Thaèng Tuùc saùn laïi. Maét noù nhìn coù veû nghi ngôø: - Chuùng maøy noùi pheùt!
_ Tao maø laïi theøm… Ngöôøi ta bieáu boá tao ñaáy.
Thaèng Deà laïi chen vaøo vaø huyùch thaèng Quyeát:
_ Thoâi caát ñi, choác nöõa chuùng mình cheùn. Cheùn cao hoå coát thì beùo laém, laïi khoeû nöõa. Ñaùnh nhau thaèng naøo cuõng thua.
Thaèng Tuùc giöõ voäi laáy tay thaèng Quyeát:
_ Chuùng maøy ñoåi cho tao ñi.
_Xì, ñoåi cho maøy aø? Nhaø maøy thì thieáu gì cao hoå coát? Laàn tröôùc maøy khoe boá maøy ñöôïc ngöôøi ta bieáu caû moät goùi baèng baép chaân laø gì?
_ ÖØ…  coù maø boá tao khoâng cho tao aên. – Thaèng Tuùc luùng tuùng nuoát nöôùc boït. Maét noù hau haùu nhìn  goùi “cao” trong tay thaèng Quyeát. Thaèng Quyeát coù veû ñaén ño: Vaäy maøy ñònh ñoåi cho chuùng tao caùi gì?
_ Moät goùi keïo nhaù.
_ Ui giôøi. Moät goùi keïo maø ñoøi ñoåi cao hoå coát?
_ Thì theâm moät goùi baùnh bích quy nöõa… Nhöng, aên luoân ñöôïc chöù? Maøy chaéc aên vaøo seõ khoeû, ñaùnh nhau thaèng naøo cuõng thua tao chöù?
_ ÖØ, aên ngay ñöôïc. Khoâng tin, chuùng ta ñöùng ñaây cho maøy aên. Khoâng khoeû chuùng tao khoâng laáy baùnh keïo cuûa maøy.
_ Ñöôïc, ñöa ñaây. – Thaèng Tuùc chìa tay ra. Thaèng Quyeát töï tay boùc goùi. Trong goùi laø moät thöù  ñen ñen, quanh quaùnh.
_ Haù moàm ra ñeå tao ñuùt cho. Nhai ngay, khoâng ngöûi. Ngöûi laø noù bay heát hôi boå ñi ñaáy.
Thaèng Quyeát ra leänh,thaèng Tuùc laøm theo, voäi vaøng ñôùp laáy mieáng “cao” nhai ngaáu nghieán. A … AÙ… Boãng noù keâu toaùng leân, phun boït, nhoå phì phì nhö nhai phaûi than boûng. Chuùng toâi uø teù chaïy:
_ Cho maøy cheát, thaèng maùch leûo aên cöùt gaø seát. – Chuùng toâi vöøa chaïy, vöøa reo.
 
15. Baùc Toä ñaõ ñem chuyeän thaèng Tuùc bò aên cöùt gaø seát sang töøng nhaø chuùng toâi vaø ra tröôøng. Keát quaû laø toâi, thaèng Quyeát, thaèng Deà moãi ñöùa bò moät traän ñoøn vaø bò giam ñöùng treân baûng moät buoåi. Ngöôøi ta goïi chuùng toâi laø QUAÂN GIAN AÙC, BOÏN VOÂ GIAÙO DUÏC vaø NHÖÕNG KEÛ LAØM LOAÏN!
Nhöng cuõng coù ngöôøi khen chuùng toâi laø RANH, “tí tuoåi maø RANH”. Nhieàu ngöôøi coøn gaät guø: Ñaùng ñôøi nhaø noù, roõ boá naøo con naáy. Cöù thaáy cuûa laø toái maét laïi, cho cheát!
Ngay caû boá toâi, khi bieát roõ chuyeän vì sao chuùng toâi cho thaèng Tuùc aên cöùt gaø seát oâng cuõng ñaõ cöôøi. Toâi bieát boá cuõng chaúng öa gì baùc Toä. Moät laàn toâi ra uyû ban, thöïc loøng chæ coát ñöôïc ngoài chôi vôùi boá. Nhöng khoâng may cho toâi böõa aáy uyû ban  coù khaùch neân boá toâi phaûi tít muø lo chuyeän côm nöôùc. Boá laáy cho toâi moät caùi gheá con baûo ngoài chôi chôø roài laïi maûi mieát naáu nöôùng, chaët, xeáp coã. Ñuùng luùc aáy baùc Toä töø phoøng hoïp xuoáng. Nhìn thaáy toâi, baùc buoâng moät caâu:
_ Coù ba con gaø, vò chi laø saùu caùi chaân caû thaûy, khoâng ñöôïc thieáu ñaâu ñaáy nhaù!
Ñang chaët thòt gaø,boá toâi döøng phaét laïi ngaång leân:
_ Oâng noùi theá laø coù yù gì, noùi laïi toâi nghe thöû?
Gioïng boá toâi raát laï. Toâi giaät mình nhìn boá. Thöôøng ngaøy boá toâi raát hieàn: trong laøng ngoaøi xoùm chaúng bao giôø thaáy boá to tieáng vôùi ai. Ngay caû vôùi toâi, meï coù theå coù luùc caùu giaän ñaõ ñeùt ñít toâi, nhöng boá thì chöa bao giôø. Baø toâi baûo boá toâi khí khaùi, gioáng tính oâng noäi. “Ñoùi cho saïch,raùch cho thôm,troïng ngöôøi chöù ñöøng troïng cuûa, ñöøng luî ngöôøi!”- Boá toâi thöôøng noùi vaäy. Boá toâi thích uoáng röôïu, maëc duø khoâng nhieàu, moãi böõa thöôøng chæ moät cheùn vaø chuû yeáu laø uoáng suoâng. Haïn höõu gaëp hoâm ñaét haøng, baø toâi ôû chôï veà môùi mua cho boá toâi vaøi thanh ñaäu phuï raùn hoaëc caùi baùnh ña vöøng. Nhöõng luùc nhö vaäy, boá toâi raát vui, thöôøng beá toâi vaøo loøng, beû ñuùt cho toâi töøng maåu baùnh nhoû vaø coù khi cao höùng boá coøn cho toâi nhaép thöû caû moät tyù nöôùc traéng cay xeø trong coác cuûa oâng nöõa.
_ Uoáng ñi. Trai voâ töûu nhö kì voâ phong. Maøy maø khoâng bieát uoáng röôïu thì sau naøy veà giaø boá maøy bieát “ñaùnh daäm” ôû ñaâu?
Oâng noùi, cöôøi vaø khom löng boø quanh chieáu laøm traâu cho toâi cöôõi. Ôû uyû ban,nhieàu hoâm laøm côm ñaõi khaùch,thöùc aên thöøa möùa nhöng chaúng bao giôø toâi thaáy boá mang veà nhaø thöù gì. Vaäy maø baây giôø…
Maët boá toâi ñoû böøng coøn maét thì nhö long leân nhìn thaúng vaøo baùc Toä. Baùc Toä coù leõ cuõng ñaõ thaáy lôõ lôøi, voäi cöôøi giaûng hoaø:
_ Toâi ñuøa thoâi maø… Nhöng… Noùi chung thì cuõng khoâng neân ñeå thaèng beù quanh quaån ôû ñaây. Ñang coù khaùch khöùa, nhieàu ngöôøi ra vaøo, khoâng tieän!
Noùi roài baùc Toä voäi boû ñi. Boá toâi nhìn theo, caèm baïnh ra vaø ñoät nhieân giô dao thaúng tay chieám moät nhaùt maïnh xuoáng chieác thôùt laøm noù vôõ laøm hai maûnh. Keå töø ñoù toâi khoâng ra beáp uyû ban chôi nöõa vaø ñaâm gheùt baùc Toä.
Coøn meï toâi, sau vuï “cöùt gaø seát”, maëc duø ñaõ ÑEÙT vaøo moâng toâi, ngöôøi vaãn coøn daét toâi sang taän nhaø baùc Toä, baét toâi khoanh tay xin loãi baùc vaø thaèng Tuùc. Hai boá con noù haèm haèm nhìn toâi, khoâng theøm noùi. Meï toâi lo laéng: Maøy laøm tao maát maët vôùi ngöôøi ta. Ngöôøi ta laø chöùc saéc cuûa xaõ. Boá naøy coøn ñang phuïc dòch ngöôøi ta. Khoâng kheùo ngöôøi ta ñeå yùa thuø haèn cho thì khoå boá khoå meï ñaáy con aï.
Trong veû maët cuûa meï coù gì ñoù laøm toâi muûi loøng. Toâi thaáy thöông meï vaø aân haän. Noãi aân haän gioáng nhö hoâm vì chuùng toâi maø thaày Hoäi bò thaày hieäu tröôûng pheâ bình. Toâi höùa vôùi meï seõ khoâng bao giôø gaây chuyeän nöõa.
 
16. “Ham chôi,maûi nghòch, hay noùi chuyeän rieâng vaø choïc baïn trong lôùp. Toaùn raát yeáu…” Boá toâi ñoïc nhö ñeám töøng chöõ trong cuoán soå lieân laïc maø tröôøng ñaõ göûi veà cho gia ñình hoïc sinh. Cuoái cuøng  ngöôøi ñaët cuoán soå xuoáng vaø nhìn toâi: “Theá laø theá naøo?”. Toâi nín thít. Ham côi, maûi nghòch. Ñuùng theá, caùi chaát cuûa toâi noù vaäy maø. “Choïc baïn trong lôùp, xeù muõ naám vöùt leân toùc boïn con gaùi hay boû ruoài vaøo loï möïc? Ñuùng caû. Nhöng coøn toaùn raát yeáu? Toâi thôû daøi. Bieát traû lôøi boá theá naøo ñaây. Quaû thöïc toâi ñaõ laøm moïi caùch ñeå khoâng YEÁU TOAÙN: Toâi ñaõ naáp sau löng baïn. Toâi ñaõ toû ra ngheânh ngaùo,ra veû thuoäc baøi ñeå thaày khoûi goïi. Toâi ñaõ toû baám ngoùn tay troû vaøo ngoùn giöõa “baét quyeát” nhö luùc ñi ñeâm sôï ma. Toâi ñaõ nieäm caû “ A di ñaø Phaät” nhö baø toâi baûo ñeå mong coù ñöôïc söï “phuø hoä ñoä trì” cuûa thaàn thaùnh nöõa. Maét toâi nhìn caùc con soá, nhìn thöôùc keû cuûa thaày vaø löôõi toâi cöùng laïi. Toâi bieát mình seõ bò ÑAÙNH neáu traû lôøi sai. Toâi coù nghó, nhöng caøng coá thì oùc toâi caøng ñaëc laïi. “Oùc naøy laøm baèng ñaäu phuï” – Boá toâi baûo. Coù leõ theá. Toaùn vieát laøm trong vôû thì toâi caøng “ nhuùc nhaéc “ ñöôïc tí chuùt. Khi khoâng nhìn thaày giaùo, ñaàu oùc toâi coù veû khaù hôn. Cuõng nhö khi toâi ôû nhaø: Boá  loâi quyeån vôû laøm tính cuûa toâi ra. Xoaït – Xoaït – Xoaït. Moät. Xoaït. Hai. Xoaït,xoaït – laïi moät - - xoaït. A, ñöôïc nhöõng saùu. Chaéc baøi naøy maøy “coùp py?” Khoâng,töï con laøm ñaáy chöù! Töï maøy? Thaät khoâng? Vaäy maøy laáy tôø giaáy khaùc ra, tao ñoïc maøy laøm laïi cho tao xem…Ñaáy, maøy baûo töï maøy, maø cuõng chính baøi aáy baây giôø thì maøy laïi khoâng laøm ñöôïc. Theá laø theá naøo? THEÁ LAØ THEÁ NAØO? Toâi chòu khoâng bieát theá laø theá naøo. Nhöng roõ raøng laø baøi aáy toâi töï  laøm laáy thaät maø. TOÂI THEÀ!
_ Ñaáy, ra tröôøng doái cha, veà nhaø doái chuù. Ñôøi maøy roài chaû ra gì ñaâu con aï. Ngöôøi ta muoán laøm neân, thaønh oâng noï baø kia, ñeå lôùn leân thoaùt khoûi caùi caûnh  “ nhoï ñít” nhö boá meï maøy, thì phaûi hoïc gioûi toaùn. Ñaèng naøy… Tao chaúng hieåu oùc maøy laø oùc gì nöõa. Coù oùc khoâng hay chæ toaøn bí ngoâ?
Ñuùng. Ñôøi toâi seõ chaúng ra gì. Toâi seõ thaønh moät ñöùa chaû ra gì. Bôûi toâi chæ thích troán hoïc, thích loâng nhoâng, thích ñaû nhau, vaø … chaùn moân hoïc tính, caùi moân daønh cho nhöõng ngöôøi gioûi giang vaø haún laø RAÁT RA GÌ!
_ Mai tao mua veà cho maøy con traâu. Ngöõ maøy thì chæ ñi chaên traâu! – Meï toâi töø giöôøng beân noùi.
Oâ, laàn tröôùc meï baûo cho toâi ñi laøm coø keø. Baây giôø laïi baûo cho ñi chaên traâu. Laøm coø keø toâi khoâng thích, chöù chaên traâu thì tuyeät quaù coøn gì. Toâi coù laàn ñöôïc ñi chaên traâu vôùi thaèng Quyeát. Chaø, vaäy laø ngaøy mai toâi seõ ñöôïc nhö noù: cöôõi traâu phi, thaû cho traâu ôû veä ñeâ coøn mình thì thaû cöûa nghòch: ñaùnh khaêng, ñaùnh ñaùo aên haït gaác, ñi ñaøo loã chuoät hoaëc ñi baét boïn chim traû laøm toå ôû caùc bôø ruoäng. Vaø nhaát laø ñöôïc naèm phôi roán nhìn leân baàu trôøi maø mô thaáy mình thaønh kî só. Cuõng coù theå kieám laáy moät quyeån truyeän naèm vaét chaân chöõ cguõ leân maø ñoïc. Theá ñaáy! Chaên traâu… Nhöng maø… lieäu meï toâi coù giöõ lôøi khoâng?
_ Tao noùi thaät ñaáy! Töø nay trôû ñi, cöù tao thaáy bò theâm ñieåm moät naøo nöõa laø döùt khoaùt tao baét ñi chaên traâu!
A.    Theá thì ñöôïc.
Toâi ôû lôùp chaïy veà, hôùn hôû ñöa cho meï toâi xam trang vôû coù ñieåm MOÄT to töôùng vaø môùi toanh, ñoû roi roùi thaày vöøa cho. Nhöng maø meï toâikhoâng ñi laáy traâu veà maø ruùt töø chaùi nhaø xuoáng chieác roi quen thuoäc:
_ Vaøo giöôøng naèm. Theá naøy thì quaù laém roài. Maøy khoâng coøn coi tao ra caùi gì nöõa. Con vôùi caùi. Noù laïi coøn toû veû vui möøng khi ñöôïc ñieåm moät nöõa cô chöù.
Veùo. Veùo …
 
17. Baây giôø, nhöõng buoåi hoïc, nhöõng quyeån vôû, chieác buùt, loï möïc, vaø caû thaày giaùo nöõa ñeàu laøm toâi phaùt ngaáy. Toâi vaãn ñi hoïc sôùm, nhöng khoâng phaûi ñeå vaøo lôùp  sôùm maø laø ñeå coù thôøi gian lang thang ñuoåi theo ñaùm caøo caøo trong vaït coû boâng may. Toâi toùm laáy chuùng, vaët caùnh ñi ñeå roài thích chí nhìn chuùng vöøa nhaûy vöøa ngaõ duùi duïi. Caùi Taâm baûo nghòch theá laø aùc. Nhöng toâi thích aùc. Toâi thích baét nhöõng con ñæa no troøn baùm luûng laúng döôùi buïng nhöõng con traâu vöøa môùi ñaèm ôû ao laøng leân, xuyeân que loän chuùng ra vaø vuøi vaøo ñoáng phaân aûi. Toâi thích giaät ñuoâi meøo vaø thích ñaù vaøo con Ñoám. Caû muøi aåm moác trong xoù lôùp hoïc cuõng quyeán ruõ toâi. Toâi coù theå laàn moø ôû ñoù luùc laâu ñeå haùi nhöõng boâng naám traéng xoáp, xeù vuïn chuùng ra vaø neùm leân toùc boïn con gaùi. Thaèng Deà toû ra raát khoaùi toâi. Baây giôø toâi vôùi thaèng Deà, thaèng Quyeát ñaõ hôïp thaønh moät boä ba “chí thieát”. Chôi vôùi chuùng noù toâi hoaëc ñöôïc nhieàu thöù maø ôû tröôøng, nhöõng giôø leân lôùp thaày giaùo khoâng daïy. Thaèng Deà troâng vaäy nhöng laën raát gioûi. Noù baøy caùch cho toâi taäp laën treân caïn tröôùc: Bòt muõi, nhuùng ñaàu vaøo vaïi nöôùc. Noù coøn baét chuoàn chuoàn cho caén roán ñeå toâi sôùm bieát bôi. Vaø quaû nhieân sau khi uoáng khaù nhieàu nöôùc ao, toâi ñaõ bieát laën,bieát bôi. Thaèng Quyeát thì hình nhö chaû phaûi taäp gì cuõng vaãn bieát bôi. Noù coù KHIEÁU.
Moät laàn trong giôø  ra chôi, ñaù boùng moät luùc, thaáy noùng, thaèng Deà ruû chuùng toâi ñi taém. Chuùng toâi chaïy ñi ngay. Töø lôùp toâi,chui qua moät buïi tre gai,qua moät vöôøn mía laø ñeán chaân ñeâ. Beân kia ñeâ laø soâng. Ôû beán soâng aáy chaûbieát töø bao giôø, ( boá toâi baûo töø  hoài chieán tranh choáng Myõ) coù moät con taøu chôû khaùch bò bom  ñaùnh hoûng. Ngöôøi ta ñaõ thaùo ñi nhieàu thöù nhöng caùi khung taøu thì vaãn coøn ñoù. Vaø chuùng toâi vaãn thöôøng ra ñaáy, leo leân noùc cabin cuûa noù maø töø ñoù “boâng nhoâng” xuoáng laøn nöôùc maùt röôïi. Chuùng toâi teù nhau, boác buøn neùm nhau, thi xem ñöùa naøo laën laâu nhaát. Vaø cuoái cuøng khi maét ñaõ ñoû nhö maét caù chaøy thì chuùng toâi keùo nhau leân bôø.
_ Ñöøng veà ngay. Phôi toùc cho khoâ ñi ñaõ keûo thaày giaùo bieát ñaáy! – Thaèng Quyeát nhaéc.
Caùi thaèng bao giôø cuõng bieát lo xa. Noù laø quaân sö cuûa boïn toâi. Chuùng toâi nghe theo, choïn choã naéng ñeå ñöùng. Nhöng thaày Hoäi vaãn bieát. Thaày baét chuùng toâi xeáp thaønh haøng, goïi töøng ñöùa moät vaøo lôùp. Khi chuùng toâi ñi qua, thaày xoïc naêm ngoùn tay vaøo ñaàu chuùng toâi,naém laáy ñaùm toùc vaãn coøn aåm aáy, xoâ ñi giaät laïi tröôùc khi ñaåy chuùng toâi vaøo lôùp. Thaèng Deà toùc huùi cua neân thaày khoâng tuùm ñöôïc toùc. Thaày tuùm laáy tai noù vaø xoaén. Khi vaøo ñeán choã ngoài tai noù vaãn coøn ñoû. Cuoái buoåi hoïc hoâm aáy,coù leõ do nghòch nhieàu, ñaèm nöôùc nhieàu, phôi naéng nhieàu, coù hai ñöùa trong boïn troán ra soâng taém bò oám ngay taïi lôùp. Maët chuùng noù ñoû phöøng phöøng coøn ngöôøi thì ruùm laïi. Thaày Hoäi sôø ñaàu, sôø traùn chuùng noù roài hoát hoaûng boû caû buoåi daïy, hai tay beá caû hai ñöùa moät maïch chaïy thaúng ra traïm xaù xaõ. Chuùng toâi ñöùa caàm caëp cho ngöôøi oám, ñöùa caàm hoäp phaán, toâi vôùi thaèng Deà moãi ñöùa nhaët moät chieác deùp cuûa thaày luùc thaày voäi tuït rôi ngay cöûa lôùp, caû luõ caém ñaàu chaïy theo thaày. Khi toâi ñeán ñöôïc traïm xaù, thaày Hoäi ñaõ ngoài ñoù. Thaày thôû hoån heån nhö caùi beã loø reøn cuûa baùc Bính phoá chôï. Aùo thaày öôùt nhö thaày vöøa ngaõ soâng leân. Veû maët thaày ñaày lo aâu. Cöù choác choác thaày laïi chaïy sang choã caùc y taù ñang khaùm cho hai ñöùa roài laïi chaïy veà. Thaày goïi caû luõ chuùng toâi laïi ñeå thaày ñaët tay leân traùn xem coù ñöùa naøo bò soát nöõa khoâng.
_ Thaày ôi, thaày ñöøng lo. Chuùng con seõ khoâng maùch thaày hieäu tröôûng ñaâu. – toâi an uûi thaày.
Thaày keùo toâi vaøo loøng:
            _ Laàn sau ñöøng keùo nhau ñi nghòch daïi vaäy nöõa con.
            Thaày aùp ñaàu toâi vaøo ngöïc thaày. Tim thaày ñaäp thình thòch. Chao ôi, thaày Hoäi. Thaày ñaõ ñeùt thöôùc keû leân tay chuùng toâi. Thaày ñaõ giaät toùc, keùo tay chuùng toâi. Vaäy maø baây giôø… Toâi neùp theâm vaøo loøng thaày. Muøi moà hoâi cuûa thaày gioáng nhö cuûa boá toâi. Thaày ôi…
 
            18. Vaø chính toâi cuõng bò oám.
            Tan hoïc, trôøi ñang möa. Thaèng Quyeát ruû toâi, hai ñöùa nheùt caëp saùch vaøo beân trong aùo vaø PHI veà. Chaø. Khoaùi thaät. Nöôùc döôùi chaân baén leân tung toeù. Möa quaát thaúng vaøo maët, raùt raït,coøn saám thì loàng leân  ñuoåi theo vaø gaàm theùt ngay treân ñaàu.
_ Giôøi ôi laø giôøi, sao khoâng ñôïi taïnh möa roài haüng veà. Quaàn aùo öôùt heát caû roài. Côûi ra mau leân tao lau cho. Maøy maø oám baây giôø thì ñuùng laø maøy gieát tao!
Coù leõ toâi GIEÁT meï toâi thaät. Ngöôøi toâi reùt run, ñaàu nhöùc nhö buùa boå, coøn chaân tay thì raõ rôøi. Toâi naèm lieät giöôøng suoát boán ngaøy. Suoát boán ngaøy meï toâi boû vieäc,chaúng ra ñoàng,chaúng ñi laáy haøng cho baø, cuõng chaúng buoàn thoåi naáu nöõa. Meï ngoài beân toâi, maét ñoû ngaàu vaø hoác haùc. Choác choác meï laïi ñaët tay leân traùn toâi, veû maët ñaày lo laéng:
_ Con chòu khoù uoáng thuoác roài gaéng aên moät tí nhaù. Baø göûi ôû chôï veà cho con bao nhieâu laø thöù ngon ñaây naøy. Naøo, con thöông meï ñi.
Toâi coá göôïng ñeå ngoài daäy. Maét toâi toái saàm. Khuoân maët meï toâi nhoaø ñi roài laïi hieän ra vôøi caùi nhìn aâu lo,caàu khaån. Toâi boû vieân thuoác vaøo moàm hôùp moät nguïm nöôùc. Meï laáy khaên töï tay lau moàm cho toâi. Toâi CAÉN vaø NHAI mieáng gioø naïc meï ñöa. Nhöng coù leõ ñoù khoâng phaûi laø gioø? Noù ñaéng ngaét vaø nhaït theách. Meï toâi ñaët chieác caëp loàng leân beáp ñun laïi cho noùng vaø ñem leân cho toâi moät baùt buùn moïc boác hôi nghi nguùt. Coù leõ ñoù cuõng khoâng phaûi laø buùn moïc? Noù khoâng THÔM PHÖÙC vaø cuõng chaúng NGOÏT. Meï cho theâm boät canh vaøo. CUÕNG CHÆ THEÁ!
_ Khoå quaù, phaûi chòu khoù aên thì môùi khoeû leân ñöôïc chöù con. Naøo,con thöông meï, coá aên theâm moät mieáng nöõa ñi… - Meï toâi naøi næ.
Toâi coá chieàu theo meï. Nhöng mieáng aên cöù nhö TÖÏ NOÙ nheø ra khoûi mieäng toâi. Meï toâi suït sòt khoùc. Toâi hoaûng leân. Toâi coá nuoát voäi mieáng thaät to. Ruoät gan toâi coàn leân. Toâi boø voäi ra meùp giöôøng vaø noân thoác noân thaùo.
_ Cao, Cao con ôi… Hu hu. – Meï cuoáng leân oâm laáy toâi, baät khoùc to.
Toâi oâm laáy meï. Khoâng, meï ôi, con raát muoán aên ñaáy. Nhöng khoâng ñöôïc…
 
19. Meï toâi ñem boä quaàn aùo aåm muøi moà hoâi cuûa toâi ra gieáng giaët. Coù tieáng baùc Toä gaùi : “Sao, thaèng Cao oám ha?” – “Vaâng,chaùu noù bò soát cao, baùc aï” “Thaèng aáy ñaùng phaûi ñaùnh ñoøn. Nghòch nhö quyû söù. Maáy hoâm tröôùc laø cöù tuï taäp nhau troán hoïc ra ngoaøi soâng, laáy buøn ñaát neùm nhau. Naéng noâi theá naøy maø cöù daàm nöôùc thì oám laø PHAÛI. Caùi thaèng Tuùc nhaø toâi laø toâi caám chæ chöù khoâng cho ñoà chuùng ñoà ñaûng…” – “ Chaéc ñöùa naøo ñaáy chöù thaèng Cao nhaø em chaùu noù coù daùm ra soâng bao giôø.Chaùu noù oám laø bò möa maáy laïi hoïc quaù söùc ñaáy”.
 
20. Thaày Hoäi ñeán thaêm toâi.
_ Em cöù yeân taâm nghæ cho thaät khoeû. Khòt. Khi naøo khoûi thaày seõ phuï ñaïo theâm. – Thaày quay sang meï toâi: - Em Cao gaàn ñaây coù tieán boä…
_ Theá aï. Caùm ôn thaày giaùo. Vaâng, chaùu noù hoïc SAÙNG DAÏ, laïi CHAÊM CHÆ, CHÒU KHOÙ nöõa. Ñeâm naøo cuõng hoïc ñeán khuya. Noù oám theá naøy cuõng moät phaàn LAO TAÂM quaù ñaáy maø. Vôï choàng toâi cöù baûo chaùu laø hoïc töø töø thoâi,nhöng noù chaúng chòu.
Toâi keùo chaên truøm kín ñaàu.
21. Boïn thaèng Deà, Quyeát, caû Hoøa, Maïnh, caû thaèng Baûo, Tieán lôùp beân… nhieàu ñöùa nöõa keùo ñeán THAÊM  toâi. Thaèng Hoaø ñaët vaøo tay toâi moät chuøm hoàng xieâm, thaèng Maïnh duùi vaøo tay toâi maáy quaû taùo vôùi hai caùi keïo boät.
_ Chuùng maøy laáy tieàn ñaâu mua nhöõng thöù  naøy? – Toâi ngaïc nhieân hoûi.
Thaèng Hoaø vaãn hieàn laønh:
_ Tao xin meï tao ñaáy. Nhaø tao coù moät caây hoàng xieâm raát sai quaû. Bao giôø maøy khoûi, veà nhaø tao  treøo haún leân tìm quaû chín caây.
_ Tao thì XOAÙY! Tao phaùt hieän ra moät vöôøn taùo tuyeät vôøi, bao giôø khoûi maøy ñi vôùi tao. – Thaèng Maïnh gheù tai toâi thaàm thì.
Thaèng Deà töø luùc tôùi cöù ñöùng tuûm tæm cöôøi. Maõi sau khi meï toâi ra ngoaøi noù môùi loâi töø trong tuùi ra moät caùi goùi giaáy beù xíu goùi maåu gì gioáng nhö maåu saén daây luoäc, baèng ñaàu ñuõa:
_ Aên ngay ñi. SAÂM ñaáy.
_ …
_ Thaät ñaáy. Boá tao mua ñeå thænh thoaûng maøi ra vôùi nöôùc cho gaø uoáng hoâm naøo cho chuùng ñi ñaáu! RAÁT BOÅ!
_ Noù coøn caû CAO HOÅ COÁT nöõa ñaáy. – Thaèng Quyeát chen vaøo.
Taát caû chuùng toâi ñeàu cöôøi.
_ Boïn xoùm Ñoâng,maáy chieàu nay cöù cho traâu ñeán nghóa ñòa cuûa xoùm mình. Chuùng noù coøn treøo leân caû maáy “con ngöïa” cuûa boïn mình nöõa. Chuùng tao ñaõ caûnh caùo, nhöng boïn noù khoâng nghe, coù moät thaèng BÖÔÙNG laém. Noù baûo noù coù VOÕ! Hoâm naøo maøy khoûi, chuùng mình ÑAÛ cho chuùng noù moät traän, ñoàng yù khoâng?
Ñoàng yù quaù ñi chöù. ÑAÛ NHAU cô maø. Chao ôi, sao maø toâi thích ÑAÛ NHAU ñeán theá. Gaân coát, seõ ñöôïc caêng ra. Toâi coù theå seõ bò NHÖØ TÖÛ. Nhöng cuõng seõ ñöôïc veânh vang vöøa ñi vöøa nhoå nöôùc boït tröôùc nhöõng caëp maét thaùn phuïc cuûa boïn baïn beø. Theá maø giôø toâi vaãn phaûi naèm moät choã. Naèm moät choã trong khi coù  nhöõng vöôøn taùo bí maät ñang chín vaø luõ “ngöïa” cuûa toâi bò nhöõng ñöùa laï cöôõi leân. Oám,thaät chaû ra caùi quaùi gì!
Trong soá baïn beø ñeán thaêm toâi,chæ coù caùi Taâm laø chaúng noùi gì. Noù im laëng luïc trong caëp saùch cuûa toâi laáy maáy quyeån vôû ñöa veà nhaø vaø ñeán toái ñöa traû cuøng vôùi maáy quaû chuoái baùc Taùm mua. Toâi giôû vôû ra: Nhöõng baøi hoïc toâi vaéng ñeàu ñöôïc caùi Taâm cheùp vaøo. Chöõ noù ñeïp laï luøng.
22. Naèm maõi cuõng chaùn. Toâi vôù laáy quyeån saùch.
Thoâi,cöù naèm nghæ ñaõ con. Baøi vôû laøm caùi gì. Chaû hoïc luùc naøy thì hoïc luùc khaùc! – Meï toâi laáy laïi quyeån  saùch caát ñi.
Chaø, oám cuõng ñöôïc ñaáy chöù! Moïi ngöôøi ñeàu nuoâng chieàu, ñeàu dòu daøng vôùi toâi. Nhöng… taïi sao chæ luùc toâi oám???
 
23.Toâi khoûi oám vaø ñeán tröôøng nhö ngöôøi vöøa mô moät giaác mô ñeïp phaûi giaät mình tænh daäy trôû veà vôùi thöïc teá. Thaày Hoäi vaãn ra cho toâi nhöõng baøi toaùn KHOÙ. Meï toâi thì coù thay ñoåi chuùt ít. Khi toâi maéc loãi, meï khoâng ruùt roi ra nöõa.
_ Töø nay, maøy maø coøn bò ñieåm xaáu nöõa thì NHÒN. Tao chaû theøm ñaùnh cho nhoïc xaùc, cöù cho nhòn vaøi böõa laø bieát thaân.
Töø beù ñeán giôø, tuy co ùnhieàu laàn bò PHEÁT VAØO MOÂNG, nhöng bao giôø toâi cuõng ñöôïc aên no vaø aên ngon. Aên no, nghóa laø cheùn tuyø thích, maáy baùt cuõng ñöôïc, caêng roán thì thoâi. Coøn aên ngon, coù nghóa laø böõa naøo toâi cuõng ñöôïc xôi thòt, hoaëc caù.
_Trong böõa aên caùc em neân aên  cho ñuû chaát. Toát nhaát laø neân aên nhieàu rau. Trong rau coù taát caû caùc loaïi chaát boå, chaát vitamin töø  a tôùi ycôøreách. Khoâng neân aên nhieàu thòt caù, neáu khoâng seõ raát deã bò taùo boùn!
Thaày Hoäi, trong moät baøi giaûng veà böõa aên ñaõ noùi ñaïi loaïi nhö vaäy. Chuùng toâi nghe vaø ñöa maét nhìn nhau. Chuùng toâi coá nhôù xem mình ñaõ ñöôïc aên nhieàu thòt,caù vaøo luùc naøo vaø sau ñoù coù bò taùo boùn khoâng. Ôû lôùp toâi coù thaèng Hoaïch. Ngöôøi noù gaày nhö moät con meøo hen. Noù baûo noù vaãn thöôøng bò taùo boùn. Chuùng toâi baûo noù: Vaäy laø maøy aên phaûi nhieàu thòt, caù quaù. Noù caõi. Noù baûo noù bò taùo boùn laø do aên côm troän giong rieàng, troän saén khoâ nhieàu thì coù. Chuùng toâi ñieân leân: Noù daùm xuyeân taïc lôøi thaày! Chuùng toâi saán tôùi noù. Noù gaøo leân vaø chöûi chuùng toâi. Hai QUAN ÑIEÅM, hai TÖ TÖÔÛNG xoâ nhau. Chaéc phaûi coù ñöùa böôu ñaàu söùt traùn. Nhöng may quaù, thaày hieäu tröôûng tôùi. Chuùng toâi voäi taûn ñi. Chuùng toâi ñaõ KHOÂN LÔÙN, chuùng toâi khoâng muoán maùch nhau nhöõng chuyeän nhö vaäy. Neáu maùch, nhaát ñònh thaèng Hoaïch seõ bò ñuoåi hoïc!
Ñaáy laø moät kæ nieäm veà moân TAÙO BOÙN HOÏC.
Nhöng thuù thaät, chính toâi, toâi cuõng khoâng tin lôøi thaày laém! Xin loãi thaày giaùo cuûa toâi. Toâi ñaõ vuïng troäm öôùc ao raèng giaù nhö mình luoân ñöôïc taùo boùn. Toâi seõ sung söôùng neáu ñöôïc laøm moät keû hi sinh. Toâi hi sinh ñeå daï daøy toâi luoân bieát muøi thòt caù. Toâi laø keû THAM AÊN. Toâi vaãn ñeán nhaø thaèng Quyeát, thaèng Deà. Ôû ñoù, chuùng noù baét thaèn laèn boïc ñaát nöôùng vaø xeù thòt môøi toâi. Toâi XÔI luoân. NGON! Toâi veà khoe vôùi meï toâi. Vôùi taám loøng hieáu thaûo, toâi muoán maùch cho meï tìm ra moät nguoàn thöùc aên môùi khoâng maát tieàn. Nhöng meï toâi rít leân:
_ Theá nöõa cô ñaáy! Noù aên thaèn laèn. Roài mai ñaây noù seõ aên caû raén raùo, caû reát, caû… giôøi ôi. Roài noïc ñoäc noù ngaám vaøo tim maøy, vaøo oùc maøy aáy ñoà ngu aï. Maøy seõ cheát luùc naøo khoâng bieát cho maø xem.
Nhöng toâi khoâng cheát. Toâi chæ thaáy KHOAÙI. Vaø toâi vaãn ñeán nhaø chuùng noù ñeå ñöôïc aên “chaát ñoäc”! Nhöng baây giô NIEÀM HAÏNH PHUÙC DAÏ DAØY aáy ñaõ bò ñe doaï.
_ Tuùc ôi, hoâm nay thaèng Cao hoïc toaùn ñöôïc maáy ñieåm?
_ Hai coâ aï. “Ngoãng”  aáy maø!
_ ÖØ. Coâ hieåu roài. Cao!  Ñöùng vaøo xoù nhaø!
Toâi ñöùng vaøo xoù nhaø. Baùt ñóa keâu leng keng trong maâm. Muøi thöùc aên xoäc vaøo muõi toâi. Nöôùc boït toâi öùa ra. Daï daøy toâi keâu UØNG UÏC, keâu RAÀM RÓ. Toâi chaûy nöôùc maét.
_ Töø raøy maøy CHÖØA bò ñieåm hai chöa?
_ Con chöøa roài.
_ Ñaáy,nhôù laáy! Cho aên!
Toâi voà laáy baùt côm ,vaø, nhai, nuoát. Nhai treáu traùo vaø nuoát voäi vaøng.
_ Aên töø töø chöù khoâng laïi ngheïn!
Toâi ñaønh giaûm toác ñoä.
Nhöng toâi vaãn khoâng theå CHÖØA BÒ ÑIEÅM HAI!
_ Loãi taïi con ñaâu. TAÏI THAÀY CHO con ñaáy chöù!
Toâi coá caõi. Nhöng meï toâi khoâng theøm nghe. Meï xeáp taát caû thöùc aên vaøo chaïn roài ñi laøm: “Ñeán chieàu tao veà maøy môùi ñöôïc aên nghe chöa!” Chao, ñeán chieàu kia ö? Toâi cheát maát. Toâi ñaõ coá ñôïi. Nhöng roài toâi khoâng theå chòu theâm ñöôïc. Toâi laàn vaøo beáp vaø môû chaïn ra: Chaø, thòt kho, caù raùn, daám caø chua ñaäp tröùng. Toâi nhoùn moät mieáng thòt boû moàm,huùp maáy thìa canh. Chaû thaáy vôi ñi bao nhieâu, meï toâi bieát sao ñöôïc. Theá thì theâm moät mieáng nöõa. Moät mieáng nöõa. Moät mieáng nöõa… Buïng toâi aám daàn.
 
24. _ Cao. Ai cho maøy aên vuïng?
_ Ñaâu… con …
_ Daáu veát raønh raønh ra ñaây maø coøn choái. Ñöôïc roài…
Toâi bò theâm moät ñieåm hai nöõa. Meï toâi cho thöùc aên vaøo chaïn vaø KHOAÙ LAÏI! Caû moät buoåi chieàu toâi loanh quanh beân caùi chaïn bò khoaù. Toâi choïc thöû ngoùn tay qua nan goã. Ngoùn tay toâi ngaén quaù. Toâi laáy caùi ñuõa. Toâi choïc ñöôïc nhöng khoâng gaép ñöôïc. Toâi muùt ñaàu ñuõa. NGON VOÂ CUØNG. Nhöng maø chaû aên thua. Buïng toâi keâu ong oùc. Maét toâi hoa leân. Toâi nhìn quanh. A. Cheát vôùi toâi roài. Noài côm vaãn ñang uû trong gio noùng. Toâi loâi noù ra vaø chaúng caàn baùt ñuõa, toâi xoïc tay vaøo boác.
_ Vaâng, baùc cöù ñi tröôùc, em chaïy qua nhaø moät tí ñaõ!
Tieáng meï toâi. Cheát toâi roài. Toâi beâ voäi noài côm leân ñònh ñaët noù trôû laïi choã cuõ. Nhöng loùng ngoùng theá naøo toâi ñaùnh uïp noù xuoáng. Toâi nhaác leân. Côm ñoå laãn vôùi gio. Con Ñoám töø naõy ñeán giôø ngoài chaàu rìa thaáy côm ñoå lieàn chaïy ñeán. A, theá thì maëc maøy. Toâi chuøi voäi tay vaøo quaàn vaø chaïy bieán leân nhaø ñöùng vaøo xoù.
_ A, gioûi. Vaãn coøn ñöùng ñaáy cô aø. Ñöôïc, theá laø bieát ñieàu. Ñaõ THAÁM ÑOØN chöa? Laàn sau coøn daùm bò ñieåm hai hai nöõa khoâng?
Toâi gaät gaät ñaàu, maët vaãn quay vaøo töôøng.
_ Cho ra aên côm. Laàn naøy tao thöông, laàn sau nöõa thì tao cöù ñi haún  cho ñeán toái mòt, raõ hoïng ra thì thoâi. – Meï toâi vöøa noùi vöøa ñi xuoáng beáp. Toâi nín thôû laéng nghe. Roài! Coù tieáng meï toâi keâu, tieáng chöûi, tieáng con Ñoám keâu aêng aúng.
_ Con oân voà. Gio noùng vaäy maø daùm uûi noài côm ra aên vuïng. Ñoå heát maát roài, khoå toâi chöa…
Meï toâi reân ræ. Laïi coù tieáng “Bòch” vaø con Ñoám tru leân cuùp ñuoâi chaïy. Coù leõ meï toâi ñaõ ÑAÙ noù. Meï toâi chöûi con Ñoám theâm moät luùc nöõa roài chaïy ñi ñaâu ñoù, luùc sau meï toâi veà vaø ñöa cho toâi moät caëp baùnh chöng coùc:
_ Aên ñi, taïm cho ñôõ ñoùi. Tao ñi ñaøng naøy moät luùc roài veà naáu côm cho maø aên sau. Côm kia con SUÏC SAËC noù côïi VUNG aên heát roài!
Meï toâi ñi ra, gaëp con Ñoám mon men veà ñeán saân lieàn voà laáy caùi ñoøn gaùnh lao cho noù moät caùi. Con Ñoám laïi aêng aúng chaïy. Roõ khoán khoå thaân noù. Loãi ñaâu phaûi taïi noù. Toâi thöông noù quaù.Meï ñi roài, toâi boùc chieác baùnh vaø ñi ra ngoõ tìm. Huyùt huyùt… Toâi goïi. Con Ñoám ö öû chaïy veà. Ñuoâi noù vaãn cuùp, boán voù ruùm laïi. Noù run! Khoå chöa. Loãi taïi toâi. Toâi caén moät mieáng baùnh chìa cho noù. Noù vaãy vaãy caùi ñuoâi, ñoâi maét öôùt nhìn toâi nhö doø hoûi : Caäu khoâng löøa toâi ñaáy chöù? Khoâng, tao khoâng löøa maøy  ñaâu Ñoám aï. Tao xin loãi maøy. Toâi noùi nhoû vôùi noù vaø vöùt mieáng baùnh cho noù. Noù nhìn toâi moät laàn nöõa roài môùi mon men ñeán vôùi mieáng baùnh.
Baây giôø thì noù ngoài beân toâi. Hai chuùng toâi cuøng aên chung chieác baùnh. Ngöôøi noù vaãn run. Toâi vuoát nheï leân mình noù. Noù ö öû duïi caùi moõm ñen öôùt vaøo chaân toâi, caùi ñuoâi ngoe nguaåy. Noù toát theá ñaáy. Tröôùc noù ñaõ bò toâi laøm cho gaàn cheát. Vöøa roài noù laïi chòu ñoøn thay toâi maø chaúng heà ñeå buïng giaän. Aên ñi Ñoám aï. Mai tao seõ cho maøy moät baùt côm vôùi caù. Tao seõ daãn maøy ra nghóa ñòa, daïy cho maøy ñi saên nhö con Quyùt cuûa thaèng Quyeát, thaät ñaáy! Töø nay chuùng mình seõ laø baïn vôùi nhau suoát ñôøi,nhaù.
 
25. Cuoái böõa aên,meï toâi xuùc cho con Ñoám moät baùt côm. Löøa luùc meï quay ñi,toâi ñaõ boû cho con Ñoám mieáng thòt. Meï toâi nhìn thaáy. Meï ñaù cho con Ñoám moät caùi, choäp voäi laáy mieáng thòt, coác ñaàu toâi:
_ Maøy sao theá, ñieân roài aø? Thòt aên khoâng coù laïi coù thòt vöùt cho choù. Mai roài tao cho maøy aên côm muoái xem maøy coù nuoát ñöôïc khoâng?
Toâi boû dôû baùt côm. Nöôùc maét toâi chaûy ra. Khoâng phaûi toâi khoùc vì caùi coác ñaàu cuûa meï. Toâi ñau… nhöng ôû choã khaùc.
 
26. Phaûi. Trong nhöõng ngaøy thô aáu cuûa toâi, toâi nhôù ñaõ nhieàu khi toâi bò laøm ñau, khoâng phaûi töø caùi ÑEÙT MOÂNG, TAÙT MAÙ, COÁC ÑAÀU…
Nhö nhöõng con caù cheùp ñoû,nhöõng quaû boùng xanh bò giaät khoûi tay ñeå lô löûng maõi ngoaøi taàm vôùi…
Nhö chieác ñeøn oâng sao cho ñi phaûi ñoøi laïi…
Nhö  khi baøi toaùn toâi töï laøm ñöôïc laïi bò cho laø copy.
Vaø caû sau naøy nöõa, caû khi toâi ñaõ lôùn khoân, toâi vaãn tieáp tuïc bò laøm ñau, nhöõng caùi ñau voâ hình…
 
27. Teát.
Ñoù luoân laø nhöõng ngaøy kì dieäu trong ñôøi hoïc sinh cuûa toâi. Chuùng toâi ñöôïc nghæ hoïc ñeå ñoùn Teát.
Ñeå möøng naêm môùi, meï may cho toâi moät boä quaàn aùo môùi khaùc: “Maëc ba ngaøy Teát thoâi. Caám daây baån vaøo ñeå qua Teát tao gaáp caát ñi cho, sang naêm Teát laïi maëc!” – Meï toâi daën vaäy.
Oâ. Chæ maëc ba ngaøy teát. Laïi coøn caám daây baån vaøo nöõa. Thoâi, toát nhaát laø meï caát ngay ñi. Toâi chæ thích nhöõng boä quaàn aùo maø vôùi noù, toâi coù theå daây baån vaøo tí chuùt cuõng chaû sao. Coù theå ngoài beät xuoáng coû; coù theå duøng oáng tay aùo chuøi muõi vaø … coù theå laøm raùch.
 
28. Dì toâi ôû Thaùi Nguyeân  veà aên Teát cuøng chuùng toâi.
_ Dì mua cho chaùu nhieàu quaø ñaây: Khaåu suùng naøy, tí roài dì daïy caùch baén. Coøn ñaây laø ca noâ! Laùt nöõa dì chaùu ta ra ao, ñoå daàu vaøo ñoát, noù seõ “xình xòch” chaïy cho chaùu xem. Aø coøn con buùp beâ naøy nöõa, chaùu nhìn xem, noù bieát nhaém maét nguû ñaáy. Khoâng, ñöøng aán tay vaøo loâng mi noù nhö theá. Chaùu cöù ñaët noù naèm xuoáng, ñaáy, thaáy chöa?
Toâi thaáy roài. Con buùp beâ BIEÁT nhaém maét nguû thaät. Chieác ca noâ baèng saét, coù caû oáng khoùi nöõa. Ôû ngoaøi soâng thænh thoaûng cuõng coù nhöõng chieác ca noâ chaïy, noù chæ to hôn thoâi chöù khoâng ñeïp nhö ca noâ cuûa toâi. Coøn khaåu suùng, noù laøm toâi meâ ñi. Toâi ñaõ töôûng töôïng ra ñöôïc nhöõng aùnh maét vöøa theøm muoán vöøa khaâm phuïc cuûa luõ baïn khi thaáy toâi giaét moät khaåu suùng nhö theá naøy vaøo caïp quaàn. Toâi seõ ñöôïc laøm chæ huy!
_ Cuûa chaùu taát caû chöù dì?
_ ÖØ, cuûa chaùu taát. – Dì aâu yeám hoân leân maù toâi vaø xoa ñaàu toâi.
CUÛA TOÂI TAÁT! Toâi thaáy mình nhö ñang mô. Toâi laïi caàm töøng thöù leân ngaém nghía. Khoâng. Coù leõ toâi seõ ñem cho caùi Taâm con buùp beâ. Toâi seõ leùn boû sang nhaø noù, nhaát ñònh con beù seõ tin raèng coù coâ tieân hay oâng buït ñaõ hieän leân mang cho noù nhö ñaõ cho coâ Taám quaàn aùo ñi hoäi nhö  trong truyeän. Coøn toâi, toâi laø con trai. Phaàn toâi seõ laø chieác ca noâ vaø khaåu suùng…
_ Cao! Ñöa ñaây cho meï.
_ ÖÙ. Cuûa con chöù.
_ Maøy laïi muoán xôi ñoøn haû?
_ Chaùu ñöa cho meï xem moät tí. – Dì baûo.
Toâi ñaønh ñöa cho meï. Meï toâi caàm taát caû nhöõng thöù ñoù leân, laät ñi laät laïi, ngaém nghía vaø… cho taát caû vaøo tuû.
_ ÖÙ. Cuûa con,traû con ñaây! – Toâi saán tôùi, gaøo leân.
Meï toâi ñaåy toâi ra, löø  maét:
_ Hoãn!
_ Chò cöù ñeå cho chaùu noù chôi,caát ñi laøm gì? – Dì toâi ngaïc nhieân.
_ Dì khoâng bieát tính  thaèng naøy. Noù laø caùi thaèng PHAÙ. Ñoà chôi maø rôi vaøo tay noù thì chæ moät luùc laø tan ngay. Thaùng tröôùc noù ñaõ phaù cuûa boá noù moät chieác ñaøi ñaáy. Boá ñi laøm, con ôû nhaø laáy dao naïy ñaøi ra “xem coù ngöôøi naáp trong aáy khoâng”. Chaû laø noù thaáy caùi ñaøi “NOÙI ÑÖÔÏC” maø!
Dì toâi cöôøi keùo toâi vaøo loøng:
_ Chaùu toâi sau naøy chaéc thaønh kyõ sö! Vaø dì quay sang meï toâi: - Chò cöù ñöa ñoà chôi cho chaùu. CHO NOÙ NGHÒCH PHAÙ CUÕNG ÑÖÔÏC, maáy lò… Chaùu noù ñaâu coù phaù, noù chæ muoán ñöôïc NGHIEÂN CÖÙU, TÌM HIEÅU thoâi maø, ñuùng khoâng? – Dì hoûi toâi vaø nhaùy maét.
Toâi voäi thöa:
_ Vaâng, con seõ khoâng phaù.
_ Maøy khoâng phaù thì roài maøy laïi seõ vuøi ñaàu vaøo ñaáy roài chaúng chòu tô töôûng gì ñeán chuyeän hoïc haønh thì coøn teä hôn. Thoâi, cöù caát ñi, bao giôø maøy lôùn haüng hay!
 
29.  Toâi khoâng kòp lôùn. Ñuùng hôn, nhöõng ñoà chôi cuûa toâi khoâng ñôïi toâi kòp lôùn. Chuùng ñaõ laàn löôït ra ñi ngay vaøo saùng hoâm sau.
Saùng muøng hai, meï toâi baàn thaàn ngoài tính xem phaûi ñeán Teát nhöõng nhaø ai: oâng chuû tòch xaõ, oâng ñoäi tröôûng ñoäi saûn xuaát, oâng phoøng thueá, caû baùc Toä boá thaèng Tuùc nöõa… Meï toâi xeáp vaøo chieác laøn coùi chai röôïu maøu, maáy phong baùnh khaûo, maáy chuïc cam…
- Meï maøy neân ñeán Teát caû oâng hieäu tröôûng tröôøng thaèng Cao, caû thaày giaùo tröïc tieáp daïy noù nöõa… - Boá toâi nhaéc.
Meï toâi laïi thöø ngöôøi ra moät luùc roài ñöùng daäy laáy treân baøn thôø xuoáng hai hoäp möùt.
_ Nhìn maø nhôù con nhaù. Boá meï maøy ñang phaûi boùp moàm boùp mieäng ñeå ñi leã laït nhaø ngöôøi ta ñaây. Coá maø hoïc cho gioûi, sau naøy laøm neân oâng to baø nhôùn cho tao möøng!
_ Ñöôïc, con toâi sau naøy noù seõ laøm CHUÛ TÒCH HUYEÄN. Luùc aáy ngöôøi ta seõ laïi ñeán Teát mình! – Boá toâi cöôøi noùi vaäy.
Meï toâi chæ thôû daøi. Ngöôøi laåm baåm baám ñoát ngoùn tay, luïc laïi caùc thöù trong laøn, laïi thaàn maët ra vaø roài cuoái cuøng taëc löôõi, môû tuû laáy taát caû ñaùm ñoà chôi cuûa toâi, aán caû vaøo laøn, vaø ra ñi…
_ Dì ôi, meï mang ñoà chôi cuûa chaùu ñi ñaâu?
_ Cao ñi chôi vôùi dì nhaù. Dì chaùu ta ra xem chôï ngaøy Teát, ngaém thöû coù gì thích nöõa ta mua naøo!
Dì khoâng traû lôøi caâu hoûi cuûa toâi maø laïi ruû toâi vaäy. Dì daét toâi ra chôï. Chôï queâ toâi ngaøy Teát chaû coù gì. Dì chaùu toâi ñi daïo moät voøng vaø cuoái cuøng döøng laïi tröôùc haøng baùn con toø he vaø gaø ñaát:
_ OØ où o… o. – Toâi ra veà vôùi con gaø ñaát boâi phaåm maøu xanh ñoû gaùy treân moâi.
_ EÂ, giô tay leân! – Moät tieáng quaùt.
Toâi giaät mình. Thaèng Tuùc loù ñaàu sau haøng raøo daâm buït. Trong tay noù laø moät khaåu suùng nhöïa. ÑOÏP! – Khaåu suùng aáy chóa thaúng vaøo ngöïc toâi. Toâi choaùng vaùng vaø caûm thaáy tim toâi bò truùng ñaïn. Toâi bò truùng ñaïn bôûi khaåu suùng cuûa toâi. CHÍNH NOÙ ÑAÁY!
 
30.  _ Anh Cao ôi… OÂ, sao anh khoùc?
_ Ñaâu, tao coù khoùc ñaâu?
_ Coù maø. Kia kìa, ñaáy, maét anh coù nöôùc.
_ Buïi noù bay vaøo ñaáy.
_ Thaät haû. Theá ñeå em ñaùnh caùi buïi cho.
Caùi Taâm giô tay leân ñaùnh vaøo khoaûng khoâng. Toâi cöôøi. Noù cuõng cöôøi. Toâi cho noù con gaø ñaát.
_ Ñi sang nhaø em chôi ñi. Nhaø em coù keïo, baùnh vaø cuõng coù nhieàu caùc thöù nöõa.
Caùi Taâm noùi thaät. Nhaø noù coù keïo, baùnh vaø nhieàu caùc thöù! Baùc Taùm baûo chuùng toâi cöù vieäc THAÛ CÖÛA. Toâi caàm keïo baèng raêng, nhaët ñöôøng ôû ñóa baèng löôõi. Baùc Taùm nhìn toâi cöôøi, khen toâi gioûi! Chuùng toâi laáy chuoái laøm lôïn vaø duøng dao moå thòt. Toâi choáng tay xuoáng giöôøng, chaân ñaïp vaøo töôøng choång leân “troàng caây chuoái”. Caùi Taâm ñöa con gaø ñaát leân moâi. OØ où o… tieáng gaø gaùy nhö reo.
 
 
KHUÙC 3
 
CHO COÙC ÔÛ NHAØ
 
1. Heø ñeán. Chuùng toâi ñöôïc nghæ hoïc. Vaø ñoù laø nhöõng ngaøy tuyeät vôøi.
_ Cho maøy chôi moät thaùng roài tao göûi leân Thaùi ñeå dì maøy keøm cho coù söùc maø theo lôùp môùi.
Ñöôïc moät thaùng? Thoâi cuõng ñöôïc.
Laïi ruû  nhau lang thang ñi haùi maâm xoâi, vaët troäm taùo hoaëc chôi traän giaû. Coù theå ra nghóa ñòa tìm nhaët nhöõng naûi chuoái, phaåm oaûn, nhöõng boä quaàn aùo baèng giaáy xanh ñoû ngöôøi ta ñaët trong caùc xoù buïi. Baø toâi baûo ñoù laø ñoà cuùng cuûa nhöõng ngöôøi khoâng coù con, ai aên phaûi seõ bò ma nhaäp vaøo ngöôøi vaø chòu thay phaän khoâng con cho ngöôøi cuùng. Luùc ñaàu chuùng toâi sôï, nhöng sau, caùi theøm vaø caùi toø moø coøn loâi cuoán hôn. Chuùng toâi aên thöû. NGON! Aên theâm. Daàn thì vôù ñöôïc laø chia nhau cheùn saïch. Chuùng toâi coøn beù, khoâng coù con cuõng chaû sao. Nhöng thöôøng laø toâi hay ra tröôøng, xuoáng choã beáp cuûa nhaø tröôøng ñeå chôi. Boá thaèng Deà laøm lao coâng ôû ñoù. Trong kyø hoïc, baùc queùt doïn caùc lôùp vaø khu vaên phoøng, naáu nöôùc ñoå vaøo phích cho caùc thaày coâ giaùo vaø chaên nuoâi ñaøn lôïn ñeå khi naøo tröôøng coù lieân hoan thì gieát thòt. Luùc khaùc baùc troàng rau. Vöôøn rau cuûa tröôøng moãi luoáng do moät lôùp laøm, caém bieån ñeà teân lôùp ñeå ñaùnh daáu vaø chaám ñieåm thi ñua. Baùc goùp phaàn chaêm boùn theâm, rau moïc raát toát. Nhöng thích hôn caû vôùi baùc, coù leõ laø vieäc chaêm soùc maáy con gaø choïi. Baùc nuoâi gaø choïi ñeå thænh thoaûng ñi thi ñaáu. Baùc chaêm ñaøn gaø choïi cuûa baùc hôn caû chaêm thaèng Deà. Baét ñaàu laø töø  caùch choïn tröùng. Baùc baûo tröùng troøn laø troáng, tröùng daøi laø maùi. Gaø con nôû ra, khi ñaõ raùo loâng, baùc baét töøng con ra “ baám moû chaáu” töùc laø boùc ñi caùi chaám noåi leân ôû ñaàu moû ñeå luùc lôùn leân ñi ñaáu moû khoâng bò troùc. Trong ñaøn gaø con ñoâng ñeán hôn chuïc con aáy baùc laïi choïn ra nhöõng con thöôøng ñi aên leû xa ñaøn moät mình hoaëc ngöôïc laïi, con naøo khi ñaõ no moài ñeán naèm aùp ngay beân moû meï. “Thöù nhaát aên saâu, thöù nhì chaàu moû” maø. Baùc giaûi thích cho chuùng toâi theá. Toâi raát yeâu nhöõng con gaø aáy cuûa baùc vaø cuõng ñaõ töøng tham gia nuoâi chuùng nöõa. Thaèng Deà hay ruû toâi ñi baét ngoeù veà cho gaø aên. Boá thaèng Deà ñaët teân cho töøng con gaø theo teân nhöõng haûo haùn trong truyeän “ Thuyû Höû” : Con maùi chaân vaøng laø Coá Ñaïi Taåu. Con ñöïc loâng xaùm, coå ñoû tía coù ñuoâi caúng daøy vaûy maø baùc baûo ñoù laø lôùp “khaâu ñao” thì ñöôïc mang teân Voõ Toøng. Con ñöïc loâng ñen nhaùnh maø moãi khi beá noù leân baùc thöôøng haùt: “Chaân chì, maét eách ñeách sôï boá con thaèng naøo” ñöôïc mang teân raát oaùch: Hoaéc Toaøn Phong Lyù Quyø! Cöù daêm saùu ngaøy baùc laïi cho gaøra ñaáu thöû.
Toâi khoâng bieát nhöõng cuoäc choïi gaø chính thöùc dieãn ra nhö theá naøo nhöng môùi chæ xem nhöõng caëp gaø cuûa boá thaèng Deà luyeän ñaáu vôùi nhau toâi ñaõ thaáy khoaùi khoâng theå töôûng ñöôïc. Thöôøng thì caùi caûnh aáy dieãn ra nhö theá naøy: Boá thaèng Deà laáy pheân quaây laáy moät vuøng ñaát nho nhoû, ñoå caùt daøy vaøo ñaáy goïi laø “sôùi”. Baùc baét gaø ra, truøm leân mình gaø moät caùi bao vaûi nhoû trong ñöïng caùt vaø xua cho gaø chaïy nhaûy qua nhöõng thanh ngaùng cao. Baùc goïi ñoù laø thuaät “ luyeän gaân coát”. Nhöõng chuù gaø choïi sau nhieàu laàn ñeo caùt nhaûy qua raøo caûn, khi ñöôïc boû tuùi caùt ra seõ coù söùc baät cao raát toát. Tieáp ñoù laø taäp “vaàn loàng”. Gaø ñöôïc “vaàn loàng” nghóa laø gaø ñöïôc ñem gheùp ñoâi ñaáu thöû: Moãi con ñöôïc bòt moû baèng caùi tuùi da nhoû. Cöïa cuõng ñöôïc bòt hoaëc quaán vaûi. Nhöõng chuù gaø choïi xoâng vaøo nhau, moû bò bòt khoâng moå ñöôïc, chuû yeáu duøng söùc ñeå xoâ vaøo nhau laø chính, ngaõ oaønh oaïch. Chuùng toâi ngoài xung quanh hoø reo, coå vuõ.
Thöôøng thì caëp Lyù Quyø – Voõ Toøng hay caëp ñoâi taäp vôùi nhau vaø raát ít khi phaân thaéng baïi. Con Coá Ñaïi Taåu thænh thoaûng môùi ñöôïc ñoï söùc thöû vôùi “giôùi maøy raâu” – Choù gioáng cha, gaø gioáng meï, chöùc naêng chính cuûa con Coá Ñaò Taåu laø saûn sinh ra nhöõng “trang anh huøng haûo haùn”! Taäp xong baùc laáy ngheä, laáy caây ngaûi cöùu, môû naép hoøm goã laáy moät nhaùnh cuû tam thaát ra ñem giaõ roài ñun vôùi nöôùc giaûi boùp cho gaø, xoa leân caùc veát thöông vaø boùp ñuøi cho chuùng. “Ñaây laø caùch luyeän ñeå coù mình ñoàng da saét ñaây!” Baùc giaûi thích cho chuùng toâi vaäy.
Cuõng töø chuyeän luyeän “mình ñoàng da saét” naøy maø coù laàn toâi bò meï neän  cho moät traän nhôù ñôøi. Chaû laø caû toâi vaø thaèng Quyeát, thaèng Deà ñeàu mô öôùc sau naøy trôû thaønh voõ só. Hoïc caùch caùc con gaø taäp luyeän gaân coát, chuùng toâi buoäc tuùm chaët hai oáng quaàn, cho caùt vaøo vaø taäp chaïy nhaûy. Sau buoåi taäp, ngöôøi toâi bò xaây xöôùc vaø choã vaø thaèng Deà ñaõ laáy cuûa boá  cho toâi moät nhaùnh göøng( noù baûo ngheä vôùi göøng laø moät), naém ngaûi cöùu vaø baûo toâi ñaùi moät ít vaøo baùt roài troän vaø ñem xoa boùp khaép ngöôøi. Xoùt gheâ gôùm. Nhöng toâi coá chòu. Mong muoán ñöôïc laø ngöôøi coù “mình ñoàng da saét” ñaõ giuùp toâi chòu ñöïng ñöôïc caùi xoùt aáy. Nhöng chæ coù ñieàu laø sau ñaáy, caû ngöôøi toâi ñaõ boác leân moät thöù muøi khoâng deã gì daáu ñi ñöôïc. Vaø meï toâi ñaõ phaùt hieän ra. Toâi bò xôi roi, bò kì coï, bò boâi thuoác ñoû vaø bò “ caám böôùc chaân ra khoûi giöôøng”.
 
2.  Toâi coù theå bò xôi roi, bò kì coï, bò boâi thuoác ñoû – ñöôïc heát! Nhöõng thöù ñoù coù theå chòu ñöôïc. Nhöng “ caám böôùc chaân ra khoûi giöôøng”? Chaø. Hình phaït theá laø hôi nhieàu roài ñaây. Chính baø toâi ñaõ töøng maéng meï: “Chò ñaøy thaèng beù vöøa vöøa chöù. Noù coøn beù tí theá. Coù gì khoâng neân khoâng phaûi thì BAÛO cho noù. Nay ñoøn, mai phaït. Khoâng kheùo roài chò laøm noù khoâng lôùn ñöôïc cho maø xem.” Ñaáy, thaáy chöa. Theá maø meï toâi… Khoâng, toâi phaûi maùch baø môùi ñöôïc.
Chôø meï ñi khoûi, toâi leûn ngay. Luùc ñaàu cuõng coù sôï ñoâi chuùt. Nhöng khi ra ñeán ñöôøng laø toâi ñaõ PHÔÛN laém. Con ñöôøng laøng ngaøy heø ñaày naéng, ñaày caùt vaøng. Buïi tre ñaày tieáng chim,ñaày gioù. Vaït coû ñaày caøo caøo, ñaày hoa daïi. Toâi xeách laïi quaàn cho khoûi tuït. Boä quaàn aùo môùi thaät baát tieän. Hai oáng quaàn cöù ñaäp vaøo nhau, xoät xoaït ñeán khoù chòu. Caùu tieát, toâi cuùi xuoáng xaén leân treân ñaàu goái. Deã chaïy roài.
_ Xung phong! – Ñaøng sau toâi chaû bieát töø ñaâu chui ra moät toaùn nhöõng ñöùa traïc tuoåi toâi. Chuùng hoø heùt, ñuoåi nhau vaø voác caùt neùm nhau. Moät ñöùa chaïy qua vaø neùm vaøo toâi MOÄT CAÙI GÌ ÑOÙ. Hay thaät. Toâi cuùi xuoáng cuõng vô voäi naém caùt. Xung phong! Chuùng toâi GIANG THAÚNG CAÙNH NEÙM. Buïi caùt muø mòt. Caùt aøo vaøo ñaàu toâi,chui vaøo coå aùo, loït vaøo moàm. Keä, cöù chôi. Hình nhö coù ai ñoù quaùt. Toâi laøm nhö khoâng nghe thaáy. Nhöõng ñöùa khaùc cuõng vaäy. Toâi vöøa chaïy khoûi moät ñöùa naøo ñoù, ñuoåi theo moät ñöùa naøo ñoù. Oáng quaàn laïi tuït. Toâi ngaõ vaäp maët xuoáng ñöôøng. Coù thaèng naøo ñoù nhaûy cöôõi leân löng toâi “nhong nhong” maáy caùi roài  laïi uø chaïy. Toâi nhìn theo caùi quaàn coäc cuûa noù vaø theøm ñeán öùa nöôùc maét.
Khi toâi xaén laïi xong ñöôïc hai oáng quaàn, ngöûng leân thì boïn “baïn” toâi ñaõ bieán ñaâu heát. Treân ñöôøng chæ coøn toaøn laø ngöôøi lôùn. Hoï cuõng ñang ñi chôï. Toâi co gioø phoùng moät maïch, vöøa chaïy vöøa thôû. Vaø khi saép khoâng coøn hôi ñeå thôû nöõa thì chôï ñaõ hieän ra.
Ôû ñaàu coång chôï coù moät caùi leàu thôï reøn. Hai ngöôøi thôï ñang laøm vieäc. Hoï ñeàu côûi traàn, quaàn naâu daøi xaén leân quaù goái. Phì, phì, phì – chieác beã keâu. Nhöõng haït than noå leùp beùp vaø phun khoùi xanh. Moät thoûi saét saùng choùi ñöôïc loâi töø trong ñoáng than ra ñaët leân ñe.
_ Baét ñaàu!
            Baùc thôï giaø reo leân khoaùi chaù vaø moät tay caàm kìm daøi keïp chaët mieáng saét ñoû ñaët leân ñe, moät tay caàm chieác buùa con goõ nheï leân mieáng saét aáy ñeå gaït ñi nhöõng xæ than baùm quanh. Anh thanh nieân rôøi oáng beå böôùc tôùi caàm laáy chieác buùa to giô cao leân. “Chaït, choang, chaït, choang” – tieáng buùa neän chöõng chaïc vaø maïnh. Töøng chuøm hoa löûa baén ra. Toâi hoaûng hoát nhaûy luøi laïi. Nhöõng vieân löûa nhoû baén vaøo hai ngöôøi thôï vaø CHUI BIEÁN vaøo hoï. Toâi leø löôõi thaùn phuïc vaø ngaây ngöôøi ra chieâm ngöôõng caûnh ngöôøi ta cho vaøo beáp than nhöõng cuïc saét vaø vaát ra cho khaùch ngöôøi thì con dao ñaõ ñöôïc ñoùng chuoâi goã saùng loaùng, ngöôøi thì chieác lieàm cong nhö moät daáu hoûi.
            Coù saéc khoâng ñaây, oâng caû?
_ Baùc cöù ñem veà duøng thöû. Heã khoâng öng yù laïi ñem ra ñaây laáy tieàn veà! – Baùc thôï caû vui veû noùi vaäy.
Troâng baùc thaáp beù,da xanh taùi, nhöng roõ raøng laø vui tính vaø deã daõi. Baùc haøo phoùng trao caû chieác gaùo döøa treo treân vaùch cho khaùch. Vaø nhöõng oâng khaùch töï tay moi laáy trong gaùo nhöõng duùm thuoác laøo ñem vo troøn nheùt vaøo noõ ñieáu, gaép moät hoøn than nhoû coøn ñoû boû leân treân, phoàng gaân coå rít nhöõng hôi daøi soøng soïc.
Khoù khaên laém toâi môùi coù theå rôøi khoûi caùnh thôï reøn. Toâi böôùc haún vaøo chôï. Chôï ngaøy heø thích thaät. Ngöôøi ñoâng nhö kieán. Treân uï ñaát cao xaây troøn bao quanh goác caây baøng lôùn  laø nhöõng baø haøng xeùn. Baø toâi cuõng baùn ôû ñoù. Nhöng chöa ñeán vôùi baø baây giôø ñöôïc. Cöù ñi loanh quanh moät voøng xem ñaõ. Toâi ñeán haøng rau, haøng gaïo. Xì, chaùn! Nhöõng löng aùo naâu vaøng moà hoâi muoái ñoùng khoang thaéng. Oàn quaù. Chaû nghe roõ gì. Daõy haøng caù. Oà, con caù cheùp to gheâ. Bao giôø lôùn toâi seõ caâu moät con nhö vaäy.
_ Cheng cheng – Tuøng tuøng tuøng, cheng – A, moät ñaùm ñoâng. Toâi chaïy tôùi. Ôû goùc chôï coù moät voøng ngöôøi nhoán nhaùo. Coù tieáng troáng, tieáng thanh la voïng ra töø ñoù. Toâi coá kieãng chaân nhìn. Chæ thaáy toaøn löng vôùi gaùy.
_ Teát puïc töù khai, ngôøi coù pìn ñoàng da saùt, choeng choeng, tuøng tuøng tuøng – Tieáng troáng chieâng laïi thuùc. Trôøi ôi laøm theá naøo baây giôø? Toâi coá chui ñaàu vaøo. Khoâng noåi. Ngöôøi chen chaät cöùng. Ñieân tieát, toâi nhaém maét luøi laïi moät tí, chaép hai tay vaøo nhau giô thaúng veà phía tröôùc vaø nhaèm moät caùi HAÙNG ñaøn oâng cao to, lao vaøo.
_ Oái, con caùi nhaø ai ñaây. Aùi, oái… EÂ, oaét con. Laøm gì maø chen khieáp theá! Tieáng keâu, tieáng quaùt. Tai toâi bò xoaén. Toùc bò giaät. Ñaàu bò coác, löng cuõng bò maáy caùi phaùt raùt raït. Toâi nghieán raêng coá chòu. Vaø toâi môû maét ra. A.Thaáy roài. Moät ngöôøi ñaøn oâng löïc löôõng, mình ñeå traàn, loä ra nhöõng baép thòt cuoàn cuoän, ñaàu chít chieác khaên nhieãu ñoû, chieác quaàn roäng oáng maøu vaøng ngheä buoäc tuùm saùt maét caù chaân ñang muùa nhöõng ñieäu voõ laï maét. Baát chôït, ngöôøi ñoù ñöùng söõng laïi vaø giô moät tay ra. Moät thaèng beù cao gaàn gaáp ñoâi toâi, cuõng quaàn vaøng aùo ñoû, ñi giaøy vaûi ñen, caàm moät thanh kieám saùng loaùng nhaûy tôùi, raùng heát söùc cheùm “ phaäp” moät nhaùt thaät maïnh leân caùnh tay ñeå traàn cuûa ngöôøi ñaøn oâng. Moät tieáng theùt gheâ rôïn baät leân. Toâi hoaûng sôï nhaém nghieàn maét laïi. Coù tieáng ñöùa treû con naøo khoùc. Nhöng ngay sau ñoù, aùt ñi taát caû laø nhöõng tieáng reo thaùn phuïc. Toâi môû voäi maét ra. Caùnh tay cuûa ngöôøi ñaøn oâng VAÃN COØN.
_ Khieáp, löôõi kieám saéc cheùm maïnh theá maø bò baät ra nhö cheùm vaøo cao su!
_ Coù leõ oâng ta “mình ñoàng da saét” thaät.
_ HAÕI ñaáy. – Moïi ngöôøi traàm troà, baøn taùn.
_ Cao xao phaøng – cao hoä coät, loaïi taïc peät toât, mua ñai, ai mua ñai, nhaên keïo kheát laøo…
Ngöôøi ñaøn oâng ñaõ thoâi muùa voõ vaø caàm trong tay moät xaáp giaáy cao ñen ñi chaøo khaùch. Toâi ñeå yù thaáy khoâng coù maáy ngöôøi khoâng mua thuoác cuûa oâng ta. Giaù coù tieàn, toâi cuõng mua. Toâi len ñeán beân thaèng beù caàm kieám. Noù ñang giô thanh kieám cho moïi ngöôøi xem thöû. Toâi ñaùnh baïo sôø. Ñuùng, kieám THAÄT.
 
3. Ñaõ thaáy kieán boø buïng!
Thoâi, taïm bieät baùc loø reøn, taïm bieät ñaùm hoa löûa, taïm bieät con ngöôøi mình ñoàng da saét. Toâi seõ nhôù ñeán caùc ngöôøi trong mô. Toâi ñeán haøng baø toâi ñaây.
_ OÂ kìa, Cao. Sao laïi ra chôï moät mình theá naøy con?
_ Chaùu NHÔÙù baø!
_ Cha toâng moân maøy. Baø ñi chôï, toái veà chöù coù gì maø phaûi nhôù. Chaéc laïi nhôù caùi baùt buùn moïc chöù gì? Vaøo ñaây naøo. Kìa, sao quaàn laïi xaén cao voáng leân theá naøy? Giôøi ñaát, sao maø ngöôøi ngôïm toaøn caùt theá con. Ñaàu, coå, toùc nöõa naøy. Cheát. Chaéc bò ñöùa naøo noù baét naït neùm cho haû?!
Baø toâi roái rít. Baø reân leân. Baø xoay toâi nhö chong choùng. Baø coù veû raát XOÙT. Toâi khoaùi chí vì thaáy baø XOÙT nhö vaäy. Nhöng toâi khoâng muoán ñeå baø hieåu raèng toâi bò baét naït: “Chaùu ñaõ NEÙM NHAU vôùi boïn noù ñaáy!”
- Neùm nhau gì. Maøy beù tí theá naøy thì neùm ñöôïc ai! Thoâi ngoài ñaây ñeå baø ñi xin chaäu nöôùc baø röûa cho. Öù caùi gì. Ngoan roài baø mua cho caëp baùnh gioø. Hay laø aên buùn moïc? Baø baûo baùc Thoaïi baùc  aáy laøm cho moät baùt nhaù. Nhöng maø phaûi röûa maët muõi  chaân tay ñi ñaõ. Cöù ñeå nhö THAÈNG HEÀ theá naøy maø veà thì con meï maøy noù CHOÂN!
Vaâng. Thì baø ñi nhanh ñi. Baø muoán RÖÛA cho con theá naøo cuõng ñöôïc. Baùnh gioø? Buùn moïc? Aên thöù gì baây giôø? Chöa chi nöôùc mieáng toâi ñaõ öùa ra. Giaù nhö ñöôïc aên baùnh gioø tröôùc, roài röûa raùy xong ngoài cheùn buùn moïc! Maø khoâng phaûi cheùn buùn moïc ôû ñaây. Toâi seõ ñeán haøng baùc Thoaïi. Nhaát ñònh baùc seõ NHAÄN RA TOÂI. Ngaøy TOÂI COØN BEÙ, nhaø baùc Thoaïi ôû gaàn nhaø toâi, toâi vaãn thöôøng chaïy sang ñeå baùc baét ñöùng khoanh tay chaøo, hoaëc hoân leân caùi maù dính ñaày boät gaïo cuûa baùc roài chaïy khoe vôùi meï chieác baùnh neáp trong tay. Sau naøy baùc chuyeån nhaø ra chôï ñeå tieän cho vieäc laøm haøng. Nhöng nhaát ñònh baùc chöa queân toâi. Thaáy toâi böôùc vaøo haøng baùc seõ ngaïc nhieân laém. Baùc seõ möøng nöõa. Baùc seõ chaïy ñeán naém tay toâi, keùo gheá  MÔØI toâi ngoài vaø trònh troïng ñaët tröôùc maët toâi ñóa rau thôm cuøng baùt buùn moïc thôm phöùc. Oâi, muoân naêm baùc Thoaïi. Muoân naêm nhöõng sôïi buùn daøi nhoû traéng tinh, nhöõng vieân moïc kì dieäu nhuùng trong thöù nöôùc duøng noài vaùng vaøng ngaäy, noùng ñeán chaûy nöôùc maét nöôùc muõi nhöng laø nhöõng gioït nöôùc maét nöôùc muõi cuûa sung söôùng vaø haïnh phuùc!
 
4. _ Cao ôi, ñi xem ñaáu gaø khoâng?
Trôøi, laïi coøn phaûi hoûi. Ñang loay hoay vôùi caùi taøu chuoái ñònh laøm moät khaåu suùng cho cuoäc ñaùnh traän giaû tôùi, nghe thaèng Quyeát goïi, toâi vöùt luoân vaø co gioø phoùng theo noù. Chuùng toâi chaïy ra beáp tröôøng. Thaèng Deà ñang ñöùng ñôïi: Sao laâu theá, coù khi gaø nhaø mình vaøo traän roài ñaáy!
Caû ba laïi chaïy. Baõi  ñaáu gaø  thöôøng ñöôïc choïn ôû moät vò trí “trung gian” giöõa xaõ toâi vaø xaõ beân caïnh. “Ra baõi ñeán thoân Naêm” – Thaèng Deà vöøa chaïy vöøa baûo. Toâi bieát baõi aáy. Vaøo dòp teát ngöôøi ta hay toå chöùc ñua thuyeàn, leo caàu ngoâ, ñaáu vaät vaø ñu tieân ôû ñoù. Khi chuùng toâi ra ñeán nôi, baõi ñaõ coù ñoâng ngöôøi vaø hình nhö moät soá  caëp ñaáu ñaõ xong. Baõi ñöôïc chia laøm ba khu, moãi khu quaây voøng baèng daây thöøng cho moät sôùi. Loøng toâi thoaùng chuùt ghen tò khi thaáy nhieàu ngöôøi lôùn trong baõi bieát thaèng Deà. Hoï chaøo noù tröôùc vaø chæ cho noù “ sôùi nhaø”. Boá thaèng Deà ñang thaùo mieáng da bòt moû cho con Voõ Toøng. Con Lyù Quyø “chaân chì maét eách” thì chöa. Nhö ñaõ thaïo vieäc, thaèng Deà ngoài ngay xuoáng oâm laáy con Lyù Quyø vaø caån thaän gôõ voøng vaûi cuoán quanh coå chaân noù ra, ñeå loä caëp cöïa nhoïn nhö  buùt chì vaø cöùng nhö theùp. Thaèng Deà raát yeâu con Lyù Quyø vaø chuùng toâi thöôøng cuøng nhau chaêm soùc noù. Toâi bieát con Lyù Quyø coù moät chieác “vaûy caùo” raát lôïi haïi. Noù gioáng nhö moät chieác cöïa phuï naèm soùng ngay vôùi cöïa chính ôû caúng beân phaûi. Con naøo lôù ngôù bò xôi mieáng haàu doïc cuûa noù laø “toi” ngay, gaõy coå nhö bôõn.
_ Soá 8 vaø soá 21 chuaån bò. – Coù tieáng hoâ.
Moät oâng trong ban toå chöùc ñeán beân boá thaèng Deà yeâu caàu cho kieåm tra. Moãi con gaø ñöôïc ñaêng kí khoâng phaûi theo teân ñaët maø laø theo soá. Soá ñöôïc vieát trong moät mieáng giaáy nhoû vaø quaán quanh oáng quaûn buoäc laïi caån thaän ñeå khoâng laøm vöôùng gaø khi ñaáu. Con  Voõ Toøng mang soá 8, con Lyù Quyø mang soá 15. Toâi khoâng khoaùi caùch goïi theo soá naøy. Goïi theo teân nghe oaùch hôn. Nhöng thoâi, ñoù laø vieäc cuûa ngöôøi lôùn.
_ Baét ñaàu! – Khi tieáng hoâ cuûa oâng quaûn troø caát leân toâi môùi kòp nhìn sang beân kia. Con soá 21 laø moät con xaùm, ñaàu coâng mình coác, caùnh voû chai, daùng raát nhanh nheïn. Vöøa ñöôïc thaû ra noù ñaõ vöôn coå ñaùnh moät ñoøn gioù vaø lieäng ñi vaøi voøng ñeïp tuyeät. Tieáng voã tay ran leân coå vuõ cho cho ñieäu “ ra raøng” cuûa noù. Toâi nhìn sang thaèng Deà. Maët noù chaúng noùi leân moät ñieàu gì caû.  Moät tay vaãn oâm con Lyù Quyø, moät tay noù voã nheï löng con gaø yeâu nhö muoán noùi: Cöù bình tónh, roài seõ ñeán löôït maøy thoâi. Con Voõ Toøng ñöôïc boá thaèng Deà buoâng ra. Vôùi caùi veû daïn daøy chieán traän, con Voõ Toøng khoâng heà ñieäu ñaøng, cuõng chaúng toû veû noân noùng. Noù khoan thai tieán leân vaøi böôùc, caùi taûng daøy tröôùc ngöïc öôõn ra, boä loâng ñuoâi laù vaû kheõ haát haát. Noù döøng laïi ñôïi ñòch thuû, caùi moû coù ba muùi noåi voàng theá “Tam sôn” quaëp nhö  moû dieàu haâu vöôn cao.
Tieáng hoø reo chæ thöïc söï buøng leân khi con xaùm soá 21 sau moät voøng lieäng bieåu dieãn ñaõ baát ngôø aùp saùt ngay ñeán beân hoâng con Voõ Toøng, nhaûy leân ra moät ñoøn quyeát lieät vaø nhanh ñeán noãi con Voõ Toøng nhaûy neù sang traùi traùnh, thì mi maét beân phaûi cuûa noù ñaõ bò chieác cöïa nhoïn cuûa con xaùm vaïch cho moät veát khaù saâu. Thaéng ñöôïc moät ñoøn con xaùm laïi lieäng moät voøng. Nhöng ngay khi voøng lieäng cuûa con xaùm môùi gaàn keát thuùc, con Voõ Toøng ñaõ aùp ngay tôùi. Hình nhö töø cuù chòu ñoøn ñaàu tieân con Voõ Toøng ñaõ bieát ngay ñöôïc chieâu ñoäc cuûa con xaùm laø mieáng ñaù neân noù chuû ñoäng aùp saùt. Con xaùm bò lôõ nhòp ñaønh luoàn ñaàu chui qua buïng con Voõ Toøng roài nhanh choùng ngoaûnh laïi moå moät nhaùt vaøo ñaàu ñoái thuû. Hình nhö con Voõ Toøng chæ ñôïi coù vaäy. Noù hôi döôùn mình leân moät chuùt. Nhaùt moå cuûa con xaùm truùng vaøo döôùi coå con Voõ Toøng. Baát thaàn con Voõ Toøng nhaûy döïng leân. Con xaùm chöa kòp nhaû moû,ñaàu noù ñaõ bò keùo ngöôïc ñeå loä ra toaøn boä khoaûng dieàu. Toâi khoâng kòp nhìn ñieàu gì xaûy ra tieáp theo, chæ thaáy boãng döng sau cuù nhaûy döïng ngöôïc cuûa con Voõ Toøng thì con xaùm boãng nhieân ñaäp caùnh quay troøn loâng loác. Nhöng noù chæ quay ñöôïc moät choã. Ñaàu noù bò chieác moû nhö moû dieàu haâu cuûa con Voõ Toøng ghim chaët. Moät cuù nhaûy ngöôïc nöõa. Caùi ñaàu con Voõ Toøng cuùi xuoáng giöõ chaët ñaàu con xaùm, coå noù cong xuoáng, toaøn thaân tung leân trong moät cuù ñaù khuûng khieáp  cuûa mieáng haàu doïc. Toâi nghe tieáng ngöôøi heùt trong tieáng reo hoø vaø nhìn roõ khoaûng  da döôùi dieàu con xaùm bò xeû moät raõnh saâu ñeán noãi chieác cöïa cuûa con Voõ Toøng bò maéc vaøo ñoù laøm noù bò ngaõ. Caû hai con ñeàu laên. Ngöôøi ta chaïy vaøo toùm laáy caû hai vaø phaûi khoù khaên laém môùi gôõ ñöôïc ñaàu con xaùm ra khoûi moû con Voõ Toøng. Ngöïc con xaùm ñaày maùu, coå noù ngoeïo veà moät beân.
_ Gaõy coå theá thì khoâng cöùu ñöôïc. Laù chanh thoâi.
Coù gioïng moät ai ñoù raát quen vang leân ôû saùt ngay beân toâi laøm toâi giaät mình quay laïi: baùc Toä. Baùc khoâng nhìn toâi maø nhìn con gaø xaùm. Khoâng hieåu sao boãng döng toâi thaáy sôï. Maõi sau naøy toâi cuõng khoâng hieåu ñöôïc taïi sao luùc ñoù toâi laïi sôï. Coù theå laø vì toâi ñaõ nhìn thaáy maùu, maùu thaät söï cuûa keû töû traän, hay vì chính caùi gioïng ñöôïc noùi  ra moät caùch laïnh luøng khoâng moät chuùt xuùc caûm aáy? Toâi khoâng bieát.
Cuoäc choïi gaø hoâm aáy keøm theo traän thaéng quaù nhanh cuûa con Voõ Toøng khoâng ñem laïi söï haøi loøng cuûa moïi ngöôøi. Ngöôøi ta chôø ñôïi moät traän thö huøng, moät traän soáng maùi quyeát lieät keùo daøi kia. Chuùng toâi cuõng buoàn. Roát cuoäc caû hai con gaø cuûa thaèng Deà ñeàu bò loaïi vì khoâng tuaân thuû cuoäc chôi. Leä laøng laø taát caû caùc con gaø ñaõ ñaêng kí ñeàu phaûi cho ñaáu ñeå choïn ra con voâ ñòch. Con Voõ Toøng ñaõ thaéng con xaùm, caùc con gaø khaùc khi ñöôïc thaû vaøo sôùi ñeàu boû chaïy ngay hieäp ñaàu tieân. Coøn laïi con Lyù Quyø. Boá thaèng Deà baûo: gaø cuøng moät meï khoâng cho ñaù laãn nhau.
 
5. Kyø nghæ heø cuûa toâi seõ tieáp tuïc troâi ñi nhö vaäy: yeân bình vôùi nhöõng troø nghòch ngôïm voâ haïi vaø neáu coù moät luùc naøo ñoù toâi bò ñoøn thì noãi buoàn cuõng choùng qua. Ñuùng luùc cuoäc soáng ñang dieãn ra bình yeân nhö theá thì moät chuyeän xaûy ra laøm nhieàu ngöôøi trong thoân söûng soát.
Aáy laø moät buoåi saùng khi toâi coøn ñang ngoài veùt côm nguoäi thì thaèng Quyeát vaø thaèng Deà chaïy vaøo baùo moät tin ñoäng trôøi:
_ Con taøu cuûa chuùng mình bò chieám roài.
_ Ai chieám? – Toâi ngaïc nhieân.
_ Oâng thaèng Tuùc!
_ Xì… Boïn maøy noùi pheùt. Thaèng Tuùc laøm gì coù oâng?
_ Sao khoâng? Oâng noù boû laøng ñi töø laâu laåu laàu laâu roài, ai cuõng baûo cheát. Baây giôø veà roài,  oâng aáy veà vaø chieám con taøu cuûa boïn mình ñeå ôû. Caû laøng ngöôøi ta ñang noùi, maøy khoâng bieát sao?
Toâi laëng ñi. Caùi tin naøy quaû quaù söùc töôûng töôïng cuûa toâi. Toâi nhìn maët hai ñöùa. Chuùng coù veû khoâng ñuøa. Chuùng toâi keùo nhau ra soâng. Con taøu vaãn ñoù. Nhöõng con soùng vaãn bình yeân voã vaøo bôø caùt, voã vaøo maïn taøu. Con taøu khoâng traû lôøi. Noù im laëng naèm, moûi meät nghieâng veà moät beân lôïi nöôùc. Caùt ñaõ baùm ñöôïc noù vaø ñang huùt dìm noù xuoáng. Ñaõ bao naêm roài con taøu vaãn im laëng, moät söï  im laëng gaàn nhö kieâu kì, nhaãn nhuïc. Noù gioáng nhö moät vieân töôùng giaø ñang soáng nhöõng ngaøy cuoái ñôøi: phaãn chí vaø coâ ñoäc. Nhöõng lôùp sôn choáng gæ cuoái cuøng cuõng ñaõ bong ra. Ôû moät ñoâi choã, lôùp voû saét boïc ngoaøi ñaõ bò nhöõng con haø ñuïc thuûng. Tröôùc cöûa buoàng laùi, nôi xöa kia chaéc vaãn thöôøng xuyeân kieâu haõnh phaûn chieáu aùnh naéng maët trôøi treân nhöõng taám kính trong suoát, baây giôø troáng khoâng nhö moät ñoâi maét cheát. Ñoâi maét aáy ngaøy ñeâm môû to nhìn thaúng veà phía tröôùc, nhöng chaúng thaáy gì caû.
_ Vaãn nguyeân ñaáy thoâi! – Toâi ngaïc nhieân.
_ Nguyeân laø theá naøo. Maøy nhìn thaáy caùi vaùn caàu khoâng? – Thaèng Deà baám vaø chæ cho toâi.
Quaû coù ai ñoù ñaõ baéc töø  bôø leân taøu moät caùi vaùn caàu thaät.
_ Chuùng mình ra taän nôi xem sao ñi.
_ Ñöøng. Ngöôøi ta ñang caám ñaáy.
_ Ai caám?
_ Ngöôøi ta!
 
6.  Ñeán toái khi meï toâi veà thì moïi chuyeän ñaõ roõ…
Laõo Taùc ngöôøi laøng toâi, nhöng laõo ñaõ boû laøng ñi töø taän nhöõng naêm naêm saùu, naêm baûy gì ñoù. Hoài aáy laõo cuõng ñaõ coù vôï con (baø Taùc vaø baùc Toä baây giôø), coù moät neáp nhaø vaø moät maûnh vöôøn ñeå caøy cuoác. Nhöng laõo ñaõ vöùt taát caû ñaáy ñeå theo ngöôøi ta ñi buoân. Nguyeân nhaân naøo ñaõ thuùc ñaåy laõo laøm chuyeän ñoù? Coù phaûi laõo mô moät cuoäc laøm giaøu nhanh choùng, hay bò quyeán ruõ bôûi nhöõng caâu chuyeän ly kyø hoài hoäp cuûa ñôøi soâng nöôùc maø ñaùm khaùch buoân ñöôøng thuyû thöôøng ñem ra keå vôùi nhau vaø vôùi ñaùm daân laøng ra chôi beân nhöõng beáp löûa ñoàt raûi raùc trong ñeâm treân suoát daûi trieàn soâng naøy? Hay chính caûnh soáng laàm luïi, baáp beânh cuûa ñôøi caøy cuoác ñaõ laøm laõo hoaûng sôï, chaùn ngaùn vaø cuoái cuøng ñaõ röùt laõo ra khoûi nôi laõo ñaõ sinh ra, ñeå neùm vaøo cuoäc ñôøi nay ñaây mai ñoù. Khoâng ai bieát. Bôûi laõo ñi roài ñi bieät. Chæ coù nhöõng tin ñoàn bay veà. Coù ngöôøi baûo gaëp laõo laøm thaàu goã ôû phoá Laïng, giaøu laém. Coù ngöôøi baûo thaáy laõo ñang buoân da thuù ôû maõi Laøo Cai, naêm ngoùn tay ñeo ñaày nhaãn vaøng. Laïi coù ngöôøi noùi, chính hoï ñaõ taän maét nhìn thaáy laõo ñi gaùnh ñoà thueâ cho moät gaùnh xieác rong baùn thuoác cao daùn, raùch röôùi vaø gaày oám. Cuoái cuøng, moät ngöôøi baø con ñaøng ngoaïi laõo laøm ngheà moäc treân Thaùi Nguyeân veà cho bieát laø laõo hieän ñaõ laáy moät ngöôøi vôï khaùc. Ñoù laø moät ngöôøi ñaøn baø bò choàng boû vì khoâng coù con, laøm ngheà buoân beø vaø raát giaøu. Laõo Taùc soáng vôùi ngöôøi ñoù vaø caû hai vaãn tieáp tuïc buoân beø. Chuyeän aáy sau ñöôïc nhieàu ngöôøi khaúng ñònh laø ñuùng..
Coøn baây giôø thì laõo Taùc ñaõ trôû veà thì  taát caû laïi muø  tòt. Chaû ai bieát vì sao laõo laïi veà. Lieàn maáy buoåi toái, thím Quyeát sang nhaø toâi chôi. Caâu chuyeän giöõa thím vôùi meï vaø baø toâi quanh ñi quaån laïi vaãn xoay quanh vieäc laõo Taùc trôû veà. Toâi chui vaøo maøn, vôø nguû nhöng tai thì doûng leân.
_ Theá yù beân baùc Toä theá naøo, thím nghe ñoäng tónh gì khoâng? – Meï toâi hoûi. Thím Quyeát laéc ñaàu:
_ Toâi chaû hieåu nöõa. Maáy lî, baùc ôû lieàn keà ñaây maø con khoâng bieát nöõa laø.
_ Keå thì cuõng coù  caùi khoù. Baây giôø röôùc oâng laõo veà… Thím khoâng bieát chöù ngoaøi laøng ngoaøi xoùm ngöôøi ta cuõng “yù kieán” gheâ laém. Ngöôøi thì baûo neân ra ñoùn oâng laõo veà cho coù nhaân. Ngöôøi laïi: cöù thaây keä cho laõo cheát. Aùc giaû aùc baùo. Ñang töï döng ruoàng raãy vôï con maø ñi. Vôùi, baây giôø thaân taøn ma daïi laõo môùi chòu moø veà,chöù hoài aên sung maëc söôùng vaøng baïc ñaày ngöôøi, coù bao giôø laõo göûi veà cho meï con baùc Toä ñöôïc maûy  trinh naøo? Ñaáy, khoù theá… _ Meï toâi baûo vôùi thím Quyeát vaäy.
Thím thôû daøi:
_ ÖØ, soáng moãi ngöôøi moãi nhaø, cheát moãi ngöôøi moãi moà. Caùi caûnh cuûa ngöôøi ta ôû ñôøi noù cuõng nhieàu noãi eùo le laém, mình laø ngöôøi ngoaøi khoù coù theå noùi deã ñöôïc. Laém luùc toâi cöù nghó, thaät laïy vong linh oâng aáy nhaø toâi, chöù oâng aáy cheát ñi nhö vaäy laïi coøn maùt meû hôn laø soáng ñeå roài coù luùc trôû veà nhö nhaø kia…
Noùi roài thím Quyeát laïi thôû daøi laéc ñaàu. Toâi bieát thím ñang chaïnh buoàn cho caùi caûnh mình.
Thím Quyeát cuõng laø ngöôøi ñaøn baø coù caùi caûnh buoàn laém. Choàng thím laø caùn boä caån thaän, nhöng sau cuõng ruoàng raãy thím ñeå ñi laáy vôï khaùc treân tænh. Hoài ñaàu naêm ngoaùi coù tin laø chuù aáy ñaõ maát vì beänh ung thö gan. Ngaøy aáy thím cuõng khoùc, vaø sau cuõng thaáy ñoäi khaên traéng. Trong laøng coù nhieàu ngöôøi cöôøi thím veà chuyeän naøy, cho raèng ngöôøi ta ñaõ boäi baïc vôùi mình vaäy thì toäi gì maø tang vôùi chaû toùc cho naëng mình. Nghe theá thím chæ buoàn buoàn:
_ Nghóa töû  laø nghóa taän. Mình giaän ngöôøi soáng, chöù ñaâu nôõ giaän ngöôøi ñaõ cheát!
Meï toâi cho vieäc thím xöû söï theá laø ñuùng. Nhöng coøn vieäc cuûa laõo Taùc thì hình nhö caû thím, caû ngöôøi lôùn trong nhaø toâi laïi ñeàu coù veû nhö laûng traùnh vaø ngaïi moät ñieàu gì ñoù.
 
7.  Toâi gaëp thaèng Tuùc ôû ngoõ:
_ Oâng maøy veà aø?
_ Khoâng phaûi.
_ Ñuùng ñaáy. Oâng maøy veà ñang ôû ngoaøi soâng aáy.
_ Khoâng phaûi!
_ Maøy khoâng thích coù oâng aø?
 _ … Khoâng… coù, nhöng maø boá tao baûo khoâng phaûi oâng aáy.
_ Maøy coù ñi vôùi tao ra soâng khoâng?
_ Khoâng. Boá tao caám.
 
8.  _ Cao, saùng nay maøy ñi chôi ñaâu? – Meï toâi hoûi.
_ Con … con ñi chôi… ôû tröôøng.
_ ÔÛ tröôøng hay ôû ngoaøi soâng? Tao nghe noùi maøy xuoáng caû taøu chôi? – Meï toâi tröøng maét.
Toâi giaät mình.
_ Thaèng naøy gioûi thaät. Ai cho maøy ra ñaáy? Lieäu caùi thaàn hoàn ñaáy. Töø nay laø tao caám chæ, nghe chöa!
Toâi im. Quaû saùng nay toâi coù ra soâng thaät. Ñang luùi huùi rình ñoâi chim traû xem toå noù ôû  ñaâu, boãng toâi nghe tieáng chaân ngöôøi. Toâi nhìn leân. Moät oâng giaø laï.
Muoán baét chim traû thì phaûi rình luùc trôøi saép toái,luùc aáy noù môùi veà toåå,chöù saùng theá naøy noù coøn maûi ñi aên, coù baét ñöôïc choù!
Toâi ngaïc nhieân. Sao oâng bieát toâi muoán baét chim vaø oâng laø ai? Toâi nhìn kó. Oâng laõo maëc chieác aùo “ba ñôø xuy” maøu xaùm ñaõ cuõ. Ngöôøi gaày. Maët coù nhöõng veát seïo daøi suoát töø ñænh ñaàu tôùi coå. Gioáng veát dao cheùm? Khoâng phaûi, gioáng nhö bò con thuù naøo caøo thì ñuùng hôn. Khieáp.
_ Ñâeå roài luùc naøo toâi seõ baøy cho caäu laøm moät caùi baãy dính. Coù baãy dính thì ñeán coø cuõng baét ñöôïc!
            Oâng laõo laïi noùi, gioïng khaøn nhöng roõ. Vaø toâi chôït yeân taâm khi nghe caùi gioïng nhö “beø baïn” aáy!
_Nhaø oâng ôû ñaâu?
_ Nhaø thì ñaõ laø caùi choù gì. Toâi khoâng coù nhaø maø coù caû moät con taøu cô!
Toâi giaät mình. Oâ, hay laø…
_ Oâng ôû treân taøu ngoaøi soâng aø?
_ Caäu cuõng bieát con taøu aáy aø?
_ Cuûa chuùng chaùu ñaáy! – Khoâng hieåu sao toâi baät ra moät caâu nhö vaäy. Noùi roài toâi laïi hôi sôï, nhôõ ra … Nhöng khoâng, oâng laõo coù veû laïi thích nöõa. Oâng ngoài beät xuoáng bôø coû, beân toâi, caëp maét nheo laïi nhö cöôøi.
_ Toâi cuõng ñoaùn vaäy. Chaéc caùc caäu vaãn ra ñaáy ñeå “boâng nhoâng” chöù gì? Maø sao maáy böõa nay khoâng thaáy caäu ra? – Laõo hoûi, caëp maét vaãn nheo nheo.
Toâi bieát laõo laø ai roài.
_ Chaû laø toâi thaáy treân taøu coù maáy choã ñang bò hoûng. Toâi nghó laø … coù leõ phaûi coù ngöôøi ôû thöôøng xuyeân ñaáy maø troâng nom, tu söûa… Caäu cho toâi “CHUNG” vôùi nhaù. – Laõo noùi vaø chìa baøn tay ra.
_ Sao oâng khoâng veà nhaø vôùi baø vaø vôùi baùc Toä? – Caâu hoûi töï noù baät ra, chöù thaät tình toâi khoâng muoán.
Laõo Taùc nhìn toâi moät luùc. Coù leõ toâi ñaõ laøm laõo ngaïc nhieân.
_ Caäu con nhaø ai? – Laõo hoûi, gioïng raát kheõ, kheõ nhö sôï ai nghe thaáy.
Toâi nhìn ra xung quanh. Treân ñöôøng coù maáy ngöôøi ñi chôï, nhöng hoï ôû raát xa. Toâi nhìn laõo. Aùnh maét laõo hieàn, gioáng nhö maét baø toâi. Toâi thaáy yeân taâm. Toâi noùi cho laõo bieát raèng toâi “LAØ ÑÖÙA NAØO”, raèng nhaø toâi vôùi nhaø baùc Toä chæ caùch nhau caùi daäu raâm buït, vaø toâi coøn hoïc chung vôùi thaèng Tuùc con baùc Toä nöõa.
_ A, vaäy ra caäu vôùi toâi laø haøng xoùm! – Loõ nhö reo, nhöng gioïng vaãn kheõ. – Theá thì ta phaûi aên möøng cuoäc gaëp maët naøy môùi ñöôïc! _ Laõo Taùc noùi vaø voäi vaõ luïc tuùi aùo khoaùc. Toâi thaáy laõo khoaéng tay trong tuùi moät luùc roài luùng tuùng chìa ra hai baøn tay khoâng: - Cheát noãi, xin loãi caäu. Roõ toâi chaû ra caùi thaù gì. Coù nhieàu thöù ngon laém cô ñaáy, nhöng maø toâi ñeå queân heát treân taøu maát roài… hay laø… _ Laõo coù veû ngaäp ngöøng. Ñoät nhieân laõo naém laáy tay toâi: - Hay laø ta xuoáng taøu cuûa CHUÙNG MÌNH ñi.
Toâi raát muoán ruït tay laïi. Toâi hôi sôï. Toâi nhìn laõo. Maét laõo gioáng maét baø toâi. Gioáng caû maét con Ñoám khi ngaøy naøo noù ngoài beân cuøng aên chung vôùi toâi chieác baùnh chöng coùc nöõa.
Cho ñeán maõi sau naøy, khi caû moät khoaûng thôøi gian daøi ñaõ troâi qua, vaø duø ñaõ lôùn khoân toâi vaãn khoâng sao lyù giaûi noåi ñieàu gì ñaõ khieán toâi, sau caùi naém tay vaø caùi nhìn nhö caàu khaån cuûa laõo Taùc, ñaõ im laëng ñöùng leân cuøng laõo ñi veà phía bôø soâng. Coù leõ ñoù laø söï baøy ñaët coù pha chuùt bôõn côït cuûa soá phaän. Soá phaän ñaõ chìa baøn tay voâ hình cuûa noù ra, saép xeáp, ñeå trong moät buoåi saùng ñaày naéng vaø gioù, ba chuùng toâi: Moät laõo giaø cuõ kyõ, moät con taøu cuõ kyõ vaø moät thaèng beù, ngoài laïi vôùi nhau nôi maët nöôùc cöù aùnh leân nhö coù traêm ngaøn maûnh göông vôõ vaø nhöõng con luõ ñaàu muøa ñang hoái haû chaûy veà moät nôi naøo xa laéc.
 
9.                  Toâi thaáy toâi naèm tröôùc maët laõo, tay choáng caèm, ñít voång leân, coøn buïng thì daùn xuoáng khoaûng boong saét gæ haâm haáp noùng cuûa  con taøu.
            _ Nhöõng chuyeän aáy caäu coù bieát choù. Ngöôøi ta khoâng theå baén con gaáu khi noù ñang ñi kieám aên ñöôïc. Baén noù luùc aáy thì nguy hieåm laém, bò noù voà trôû laïi luùc naøo khoâng hay! – Laõo trôïn maét laøm moät ñieäu boä gheâ gôùm, nhöõng veát seïo treân maët laõo ñoû leân vaø giaät lieân hoài. – Phaûi kieân nhaãn theo huùt noù maø khoâng ñöôïc ñeå cho noù bieát. Heát muøa ñoâng laø gaáu baét ñaàu ñi tìm maät ong. Ong ôû trong hoác caây aáy! Noù treøo leân thoø chaân vaøo khoaéng maät ong bay ra bu kín laáy noù maø chích noïc. Nhöng noù khoâng chaïy ñaâu nhaù. Noù cöù aên, caùi con quyû aáy. Heát maät noù trôû xuoáng. Caäu coù bieát noù trôû xuoáng baèng caùch naøo khoâng? Öø, hoûi vaäy chöù caäu bieát theá choù naøo ñöôïc. Caäu chæ môùi rôøi vuù meï ra ñöôïc coù maáy naêm thoâi maø. Coøn laõo, laõo ñaõ ñaët chaân leân khaép caùc neûo röøng, ngaõ soâng, heûm nuùi. Laøm trai phaûi theá caäu aï. Phaûi ñi nhieàu cho ñaàu oùc noù saùng ra, chöù khoâng aù, ñôøi caäu seõ chæ laø cuïc cöùt thoâi. Toâi noùi thaät ñaáy. Caäu coù giaän toâi khoâng ñaáy? Khoâng haû. Ôø, caäu toát laém. Ñöøng coù giaän toâi. Toâi giaø roài chaû coøn soáng ñöôïc maáy noãi nöõa ñaâu…
            _ Chaùu khoâng giaän. Nhöng oâng keå tieáp ñi chöù. Con gaáu noù xuoáng caây baèng caùch naøo? – Thaáy nguy cô coù theå laõo seõ queân caâu chuyeän ñang keå giôû , toâi ñaønh ngaét lôøi laõo.
            Laõo giaät mình ngô ngaùc maáy giaây, roài cöôøi:
            _ ÖØ nhæ, caäu nhôù dai thaät. Aáy vaäy maø laõo queân ñaáy. Caùi gì nhæ, con gaáu aø… öø, noù xuoáng caây laï laém. Noù buoâng mình cho rôi ñaùnh uîch xuoáng ñaát, laên ñi laên laïi ñeå  ñeø cheát nhöõng con ong ñang baùm quanh noù, tieát maät trong gan ra ñeå choáng laïi noïc ong. Nhöng cuõng chöa theå baén noù luùc aáy ñöôïc. Phaûi ñôïi noù tænh daäy thu maät veà ñaõ roài môùi nhaèm thaúng vaøo ñaàu “anh cu” maø boùp coø…
            _ … Caäu ñöøng töôûng con vaät noù khoâng bieát gì ñaâu nhaù. Noù khoân nhö ngöôøi aáy. Ñaõ coù laàn toâi bò caëp voi noù ñuoåi. Toâi ñaõ leo toùt leân ngoïn  moät caùi caây cao roài maø cuoái cuøng toâi vaãn bò noù toùm…
            _ Cheát! – Khoâng kìm noåi, toâi buoät mieäng.
            _ ÖØ, cheát! – Laõo gaät ñaàu ñoàng yù.
            _ Chaéc noù nhoå ñöôïc caây? Hai con cô maø! – Toâi laïi hoûi.
            _ öø, nhoå ñöôïc. – Laõo laïi gaät ñaàu.- Nhöng baèng caùch naøo, caäu ñoaùn thöû xem.Chaø, troâng caùi maët caäu noù thoän ra kìa. Khoâng phaûi ngay taép löï noù quaán voøi  vaøo nhoå ñaâu. Caùi caây toâi ngoài to laém, nhoå ngay theá ñeách  naøo ñöôïc. Nhöng toâi ñaõ baûo con vaät noù khoân nhö ngöôøi aáy maø lò. Noù thay nhau xuoáng suoái huùt nöôùc leân roài phun vaøo goác caây, laáy chaân giaãm. Caäu baûo boán caùi coät ñình  aáy maø giaãm ñaát öôùt thì coøn gì. Ñaát hoaù thaønh buøn, caây khoâng coù choã baùm nöõa, theá laø ñoå keành.
            _ Cheát! – Toâi laïi taùi maët ñi vaø tim roän leân vì lo sôï. – Cheát, vaäy laøm theá naøo maø thoaùt ñöôïc?
            _ Thoaùt theá choù naøo ñöôïc? Caäu töôûng coù theå thoaùt ñöôïc trong nhöõng tröôøng hôïp nhö theá aø? – Laõo nheo maét hoûi laïi toâi.
            Toâi chòu khoâng traû lôøi ñöôïc. Toâi nhìn laõo caàu khaån. Nhöng laõo ñaõ ngoù ñi ñaâu ñaâu. Phía sau toâi, maët trôøi ñang laën. Daõy nuùi phía xa in leân neàn trôøi moät maûng  ñaäm xanh nhö mieáng bìa cactoâng khoång loà. Boùng nuùi in vaøo maét laõo. Raùng chieàu nhuoäm ñoû khuoân maët ñaày seïo vaø choøm raâu thöa cöùng öông ngaïnh cuûa laõo. Troâng laõo gioáng nhö con quyû taû trong truyeän coå Grim.
            _ Daân buoân ñöôøng röøng bao giôø cuõng phaûi coù moät caùi tuùi con trong ñöïng nhieàu thöù laém. Toaøn nhöõng thöù phoøng thaân aáy maø: Raêng hoå ñeå nhaø leân veát thöông bò choù caén. Haønh töôi chöõa noïc ong. Phaân hoå ñeå boâi vaøo chaân cho choù ñoàn thueá khoûi theo tìm. Coøn laù saün quaûng… ÖØ,chaéc caäu chöa bò raén noø ñôùp cho mieáng naøo nhæ. Caùi hoài toâi luoàn röøng chaïy haøng laäu, toâi ñaõ bò moät con raén noù taùp. Raén xanh caån thaän, caùi loaïi cöù quaán ñuoâi treân caønh caây roài buoâng mình xuoáng nhö moät caùi daây leo aáy…
            Toâi ruøng mình gheâ sôï. Coøn laõo, maët laõo cöù  tænh khoâ. Beân döôùi choã toâi naèm, con taøu ñang laïnh daàn. Maët trôøi ñaõ taét haún. Caû ñeán tieáng soùng voã maïn taøu cuõng nghe nhoû haún ñi. Chæ coù vì sao cheách qua vai laõo Taùc laø cöù moãi luùc moät  saùng leân, nhaáp nhaùy. Toâi coù caûm giaùc chính nhöõng ngoâi sao aáy cuõng ñang toø moø hoùng chuyeän laõo. Toâi khoâng muoán veà nhaø nöõa. Laàn naøo cuõng vaäy, cöù ra ñöôïc vôùi laõo laø toâi chæ muoán ôû lyø ñoù…
 
            10.  Meï toâi khoâng haøi loøng vôùi nhöõng laàn toâi ñi chôi nhö vaäy. “ Maøy lieäu hoàn ñaáy,cöù ra soâng chôi bôøi, sao cuõng coù ngaøy NGÖÔØI TA boû buøa cho roài troùi nghieán, ñem xuoáng beø chôû leân maïn ngöïôc baùn cho Möôøng thì heát ñôøi”. Meï doaï toâi vaäy. Toâi hôi sôï. Nhöng noãi sôï bò söùc huùt cuûa nhöõng caâu chuyeän ly kyø kia aùt ñi. Toâi khoâng theå ôû nhaø ñöôïc. Moät chuyeán vöôït thaùc, xung quanh coù nöôùc suûi boït, coù ñaù ngaàm vaø ma caø roàng löôïn lôø chôø baét ngöôøi bò ngaõ beø ñem veà noäp cho Dieâm Vöông. Haø Baù ñang chôø toâi.
            Toâi vaãn tìm moïi caùch ñeå troán moïi ngöôøi ra chôi vôùi laõo Taùc. Toâi vaãn say meâ laõo. Vaø laõo, bao giôø thaáy toâi ra chôi, cuõng toû veû möøng rôõ laém. Laõo vaãn keå chuyeän cho toâi nghe. Heát chuyeän treân röøng laïi döôùi bieån; heát chuyeän ngöôøi ñeán chuyeän ma. Caû chuyeän ñaøn baø laõo cuõng keå cho toâi nghe noát.
            _ Caäu coù bieát ñeách. Ñaøn baø noù nhö con ma aáy. Noù quyeán ruõ mình maø khoâng ñeå cho mình bieát aáy chöù. Ñònh ñöôïc noù coù möu gì vôùi mình thì ñaõ khoâng neân chuyeän. Aáy, cöù lôùn leân roài caäu xem toâi noùi coù ñuùng khoâng.
            Laõo noùi vaø nhe raêng ra cöôøi. Tieáng laõo cöôøi nghe thaät choái: Noù khuøng khuïc nhö nöôùc xoùc trong oáng böông. Nhöng troâng caùi caùch laõo cöôøi thì söôùng: raêng doâ ra,da maët keùo haøo keùo raõnh chaèng chòt, nhöõng veát seïo ñoû tía, hai caùnh muõi phaäp phoàng heách leân nhö hai caùi loã chuoät bò hun khoùi, ñen ngoøm ngoøm. Bao giôø cuõng theá, ñaõ cöôøi laø laõo naém raâu keùo. Coù leõ chính vì theá maø raâu laõo chæ coøn ít ñeán vaäy.
            Nhöng cuõng coù khi laõo khoâng keå gì caû. Laõo im laëng ngoài uoáng röôïu, löng coøng xuoáng, ñaàu gaät guø vaø maét thì nhö maét ngöôøi bò moäng du. Caû caùi caùch laõo uoáng röôïu cuõng laøm toâi meâ. Ai laïi uoáng röôïu maø chaû coù gì nhaém. Trong tuùi laõo chæ coù moät caùi ñinh saét. Cöù sau moãi tôïp röôïu laõo laïi ñöa caùi ñinh leân mieäng muùt chuøn chuït. Neáu chæ nghe tieáng muùt ñinh cuûa laõo thì coù theå töôûng raèng caùi ñinh ngon laém. Nhöng toâi bieát chaúng phaûi laø nhö vaäy. Bôûi moät laàn thöông laõo, toâi ñaõ vaët troäm ôû trong vöôøn nhaø ñem ra cho laõo maáy quaû chuoái xanh vaø duùm muoái. Luùc nhaø khoâng coù tieàn toâi vaãn thaáy boá toâi nhaém röôïu nhö vaäy. Laàn aáy laõo vui laém. Suoát cuoäc röôïu caùi ñinh vaãn ñeå nguyeân trong tuùi aùo. Uoáng röôïu xong roài, ñuùng hôn, heát röôïu roài, caùi bình ñöïng laøm baèng voû quaû baàu khoâ ñaõ laên ra beân caïnh, laõo voøng tay boù goái ö öû haùt. Laõo haùt nghe choái hôn cöôøi. Toâi khoâng bieát laõo haùt ñieäu gì, nhöng lôøi nghe qua maáy laàn thì toâi nhôù:
            Anh Khoaù ôi, töø khi anh caát böôùc xuoáng taøu
            Ñeå laïi vöôøn sau maét ai ngoùng ñôïi
            Sôïi daây baàu leo doïc leo ngang, tình tang, tình tang tang… !
            Laõo ñeäm vaøo cuoái caâu haùt ñieäu nhaïc  moàm cöùng queøo aáy vaø maét chôït ñoû leân. Toâi ñaõ giaät mình khi nhìn vaøo ñoâi maét aáy: noù ngaán ñaày nöôùc! Thaät khoâng deã gì coù theå baét laõo keå chuyeän vaøo luùc aáy ñöôïc, duø laø naøi næ. Bôûi luùc aáy, laõo nhö queân haún toâi beân caïnh. Haùt xong roài, tay vaãn boù goái vaø cöù theá laõo laëng ñi, maët höôùng veà phía laøng, ñôø ñaãn vaø baát ñoäng.
            Nhöõng laàn nhö theá, coù khi toâi laëng leõ boû veà. Nhöng thöôøng laø toâi  laån ra sau laõo, tìm moät nôi naøo ñoù ngoài ñôïi. Raát ít khi toâi uoång coâng. Bôûi cuoái cuøng, chaéc laø khi ñaõ tænh röôïu, theá naøo laõo cuõng tìm thaáy toâi. Laõo roái rít xin loãi toâi, toû veû ñau khoå thaønh taâm töï traùch mình ñaõ baïc aùc maø queân ñi “NGÖÔØI BAÏN BEÙ BOÛNG vaø ngoác nhö moät con vích” cuûa laõo. Luùc aáy thì toâi ñoøi gì laõo cuõng chieàu theo. Laõo keå chuyeän ma, chuyeän chaïy troán ñoàn thueá vaø höùng leân coù laàn laõo coøn giô chaân muùa tay bieåu dieãn cho toâi xem moät ñieäu voõ nöõa. Vöøa giaäm chaân uyønh uîch leân boong taøu, vöøa thôû hoån heån, laõo vöøa heùt: Song phi naøy, khai hoa naøy, ñoäc cöôùc naøy… - Coù laàn trong luùc muùa may quay cuoàng laõo ñaõ suyùt loâi caû toâi cuøng ngaõ xuoáng soâng! duy nhaát coù moät laàn toâi gaëp laõo trong traïng thaùi ñieân. Hoâm aáy laõo uoáng hôi nhieàu röôïu. Ñoät nhieân ñang uoáng laõo heùt leân moät tieáng, mieäng suøi boït vaø cöù laûm nhaûm: “Caäy naøo,baùt naøo… Trôøi ôi, nöôùc ñang daâng leân kìa, luõ ñaáy. Trôøi ôi, troâi heát roài!...” vaø laõo giaõy ñaønh ñaïch, naèm laên ra boong taøu. Chaúng coøn hoàn vía naøo, toâi nhaûy ñaïi khoûi con taøu xuoáng bôø chaïy bieán. Buoåi toái toâi ñaùnh baïo keå laïi cho baø vaø meï toâi nghe. Baø toâi thì thaàm:
            _ Coù leõ hoï noí ñuùng ñaáy. Oâng laõo bò luõ cuoán vôõ beø, maát caû vôï laãn cuûa caûi… baây giôø thì khoå. Coù leõ trôøi phaït oâng laõo vì caùi toäi boû vôï ngaøy xöa… roõ toäi nghieäp!
            _ Chaéc baø beân aáy vôùi baùc Toä giaän oâng veà chuyeän oâng ñi laáy vôï khaùc neân khoâng ra ñoùn veà nöõa haû meï? – Toâi hoûi.
            Meï toâi gaét:
            _ Kheõ caùi moàm chöù. Maøy chæ ñöôïc caùi toø moø. RANH CON. Bieát caùi gì maø cöù… Vieäc laø vieäc cuûa ngöôøi ta. Mình laø haøng xoùm laùng gieàng, daãu coù muoán tham gia vaøo thì cuõng möùc ñoä thoâi. Vôùi cuõng phaûi choïn luùc nöõa. Trong khi nhaø ngöôøi ta chöa roõ ra moân ra khoai theá naøo, mình cöù cuoáng leân laø khoâng ñöôïc. Maø tao nhaéc laïi, maøy cöù thaäm thuït ra ngoaøi aáy, nhôõ ngöôøi ta khoâng hieåu laïi cho laø maøy ra ñeå ton hoùt gì thì cheát vôùi tao!
            Meï toâi laïi ñe. Toâi im. Toâi bieát meï ñang ngaïi. Toâi lieác sang ngoâi nhaø phía beân kia haøng raøo raâm buït. Töø hoâm laõo Taùc veà ñeán nay trong thoân ngoaøi laøng ngöôøi ta baøn taùn raát nhieàu, nhöng rieâng nhaø baùc Toä thì vaãn im aéng. Söï  im laëng aáy ñaõ khieán cho khoâng ít ngöôøi  phaûi e sôï. Toâi thôû daøi vaø boãng thaáy lo lo. Coù caùi gì ñoù quaù chaäm chaïp trong caùch cö xöû cuûa ngöôøi lôùn laøm cho toâi thaáp thoûm.
 
            11.  Buoåi saùng, ñang ñöùng cho gaø aên ôû saân, toâi nghe coù tieáng goïi teân mình. Toâi quay nhìn. Baø Taùc ñang ñöùng khuaát sau buïi raâm buït phía beân kia.
            - Baø cho chaùu caùi naøy! – Baø noùi vöøa duùi vaøo tay toâi moät tuùm ba quaû chuoái, da môùi chæ vaøng vaøng.
            Toâi hôi ngaïc nhieân veà söï roäng raõi aáy. Thöôøng ngaøy baø hay maéng toâi vì toäi “beùo nghòch”. Toâi nhôù ñaõ coù laàn chæ vì vaøi quaû oåi maø baø ñaõ sang taän nhaø maùch ñeå meï ñaùnh toâi nöõa. Laàn naøy… Toâi noùi : “Chaùu xin baø!” vaø ñònh veà luoân. Baø níu laáy tay aùo toâi:
            _ Naøy chaùu. – Baø thì thaàm vaø ñaûo maét nhìn quanh – chieàu qua chaùu ra soâng chôi haû?
            Toâi giaät mình . nhôù ñeán lôøi meï doaï, toâi ñònh laéc ñaàu, nhöng roài chæ ñöùng im. Maét baø khoâng coù veû aùc.
            _ Ñöøng sôï, baø khoâng maùch ai ñaâu. Oâng … oâng aáy coù noùi gì vôùi chaùu khoâng?
            A. Toâi bieát taïi sao baø cho toâi chuoái roài.
            _OÂng aáy chaúng noùi gì caû. – Toâi laïnh nhaït.
            _ Chaùu cöù  noùi vaäy. Chaéc oâng aáy hoûi nhieàu aáy chöù. Oâng… Oâng aáy coù hoûi gì ñeán baø khoâng? – Gioïng baø naøi næ, tay vaãn giöõ chaët  aùo toâi nhö sôï toâi chaïy.
            Toâi vaãn laéc ñaàu.
            Baø coù veû hoaûng:
            _ Chaùu noùi ñi, moät tí thoâi maø. Mai roài thaèng Tuùc noù baét toå saùo, baø baûo noù cho chaùu moät con, thaät ñaáy.
            Laàn naøy thì toâi bò quyeán ruõ. Toâi baét baø höùa seõ khoâng keå vôùi ai, khoâng maùch baùc Toä vaø phaûi giöõ lôøi cho toâi con saùo . Baø gaät laáy gaät ñeå. Toâi baûo baø raèng oâng aáy keå cho toâi nghe nhieàu chuyeän: chuyeän saên gaáu, chuyeän baét raén, caû chuyeän vöôït thaùc baèng beø nöõa.
            _ ÖØ,thì ñaõ ñaønh vaäy. Nhöng  cuoái cuøng thì… chaû leõ oâng aáy laïi khoâng nhaéc gì ñeán baø aø? – Baø hoûi.
            Toâi thaät thaø laéc ñaàu. Bôûi quaû coù theá. Toâi ra chôi vôùi laõo, nghe laõo keå chuyeän nhieàu. Coøn toâi, toâi cuõng keå cho laõo nghe nhöõng gì toâi bieát. Laõo hoûi toâi taát caû chuyeän laøng xoùm. Vaø, laõo ñaõ nghe toâi y heät nhö khi toâi nghe chuyeän ma cuûa laõo: Moàm haù ra, maét trôïn troøn nhìn toâi chaèm chaëp vaø boä ngöïc gaày run run. Taát caû nhöõng bieåu hieän aáy, keát hôïp vôùi caâu laõo haùt, vôùi caùi kieåu boù goái nhìn veà laøng khieán toâi hieåu ra raèng laõo theøm nghe  chuyeän laøng xoùm ñeán chöøng naøo.
            Sau naøy, khi ñaõ traûi qua nhieàu chuyeän ñôøi, toâi nghieäm ra raèng hoài treû, nhaát laø khi coøn beù, coù khi ngöôøi ta aùc maø khoâng bieát raèng mình aùc. Coù laàn toâi baét ñöôïc moät con chim vaø cöù ñeå noù soáng vaäy maø vaët loâng ñem nöôùng. Con chim keâu choen choeùt trong tay toâi ñeán haøng giôø. Coøn khi bieát laõo Taùc theøm nghe chuyeän toâi lieàn laøm ra veû hôø höõng, kieâu kyø, baét laõo phaûi naøi næ.
            _ Caäu keå ñi caäu Cao, keå cho toâi nghe ñi. Roài toâi seõ baøy cho caäu caùch baét raén maø khoâng caàn coù thuoác boâi tay. Toâi THEÀ ñaáy. Öø, caû chuyeän toâi ñaõ chöû boïn “ma trôi” nhö theá naøo nöõa. Caäu thoâng minh laém, nghe roài nhaát ñònh caäu seõ laøm ñöôïc. Coøn baây giôø thì caäu keå nheù. Gì nhæ… AØ, caùi thaèng Toä  nhaø toâi maø cuõng ñöôïc laøm laõnh ñaïo ôû xaõ cô aø? Caäu noùi theá naøo aáy chöù, ngöõ noù thì “chæ huy” ñöôïc ai?
            Toâi bò maéc möu laõo. Toâi haêng haùi caõi laïi. Toâi noùi cho laõo bieát baùc Toä baây giôø ñaõ laø phoù chuû tòch xaõ, oai laém. Nhieàu ngöôøi phaûi neå baùc bôûi caùi chöùc aáy…
            _ Neå quaù ñi chöù. Caùi chöùc aáy caäu khoâng bieát chöù ngaøy xöa laø töông ñöông vôùi chaùnh hoäi, lyù tröôûng ñaáy. – Laõo Taùc toû veû heå haû laém, maët laõo raïng leân: - Caùi gia phaû nhaø toâi, tính cho ñeán ñôøi toâi laø vaãn coi nhö vöùt ñi caäu aï. Chaúng ai laøm neân ñöôïc troø troáng gì ra hoàn caû. Baây giôø… theá laø ÑÖÔÏC NOÙ!
            Laõo toeùt moàm cöôøi,choøm raâu baïc vaø thöa rung tít. Raát ít khi laõo Taùc hoûi ñeán baø laõo. Nhöng laàn naøo trong caâu chuyeän, neáu toâi coù nhaéc ñeán baø thì laõo cuõng guïc maët xuoáng. Laõo muoán giaáu gì trong ñoâi maét aáy? Baây giôø khi nghe baø Taùc hoûi, toâi khoâng bieát neân traû lôøi theá  naøo neân laéc ñaàu. Maõi sau naøy khi khoân lôùn, toâi môùi bieát mình ñaõ AÙC khi laøm nhö vaäy. Coù khi chæ vì söï thaät thaø cuûa mình maø mình laøm ngöôøi khaùc khoå? Toâi thaáy sau caùi laéc ñaàu cuûa toâi, maët baø laõo ruùm laïi vaø maét baø boãng môø haún ñi. “Chaéc luùc naøo oâng aáy cuõng say!” Baø noùi vôùi moät veû thaãn thôø. Baø noùi vôùi toâi vaäy hay töï an uûi mình?
            _ Chæ thænh thoaûng môùi say thoâi, oâng coù ít röôïu laém! – Toâi baûo baø vaäy.
            Chieàu qua luùc chaïy quanh loøng taøu ñeå nghòch toâi ñaõ laéc thöû  caùi voû baàu cuûa laõo Taùc: noù roãng khoâng vaø nheï teách!
            _A. chaùu nhaéc ñeán röôïu baø môùi nhôù. Ban naõy tao ra ngoaøi ngoõ sôùm, theá quaùi naøo laïi nhaët ngay ñöïôc moät chai röôïu traéng cuûa ai ñaùnh rôi. Ñeå baø cho maøy…
            Baø Taùc caäp raäp chaïy vaøo nhaø vaø luùc sau mang ra cho toâi moät chai röôïu thaät. – Chaùu khoâng bieát uoáng röôïu! – Toâi töø choái.
            _ Thì chaùu cöù caàm laáy. Baø cuõng khoâng bieát uoáng. Hay… hay laø chaùu ñem cho ai laøm phuùc thì cho. – Baø noùi vaø cheùp mieäng : _ Roõ khoå, mình coù röôïu thì khoâng bieát uoáng. Ngöôøi nghieän… khoâng coù röôïu chaéc laø hoï khoå laém ñaáy. Baø coù veû nhö ñang nhìn ñaâu ñaâu. Toâi khoâng hieåu aùnh maét aáy. Nhöng caâu noùi vöøa roài cuûa baø nhaéc toâi nhôù ñeán caùi voû baàu roãng nheï khoâng cuûa laõo Taùc.
            _ Theá thì ñeå chaùu ñem ra ngoaøi soâng cho oâng vaäy! – Toâi noùi sau moät caùi taëc löôõi.
            Maét baø saùng leân:
            _ Chaùu toát quaù. Öø thì tuyø chaùu. Nhöng phaûi kheùo, ñöøng ñeå boá meï maøy hay oâng Toä oâng aáy bieát ñöôïc roài laïi…
            Toâi höùa vôùi baø raèng toâi seõ giaáu thaät kín!
            … Seõ khoâng bao giôø toâi queân ñöôïc buoåi chieàu aáy, caùi chieàu maø toâi ra vôùi laõo Taùc cuøng chai röôïu baø Taùc NHAËT ÑÖÔÏC kia. Toâi ñaõ thaáy doøng nöôùc maét cuûa moät ngöôøi giaø caû, coâ ñôn, nhoû xuoáng nhö theá naøo. Vaø chieàu aáy, oâng chaùu toâi ít noùi haún ñi. Toâi ngoài ngaém laõo, coá gaéng hieåu xem vì sao laõo laïi xuùc ñoäng ñeán nhö vaäy. Coøn laõo, laõo caàm chai röôïu trong tay, khoâng uoáng maø maët laïi nhö say: Ñoû vaø ñôø ñaãn. Aùnh chieàu cöù chôït taét, chôït saùng leân trong maét laõo. Moâi laõo run run. Coù luùc laõo noùi moät caâu gì ñoù nhöng tieáng laõo khaøn quaù, nhoû quaù vaø nhö khoâng phaûi noùi vôùi toâi maø vôùi daõy nuùi tím xa thaúm kia vaäy.
            _ Sao oâng khoâng veà vôùi baø vaø baùc Toä maø cöù ôû ñaây maõi cho khoå? – Toâi buoät hoûi laõo vaäy.
            Laõo im laëng nhìn toâi hoài laâu roài buoàn buoàn:
            _ Caäu coøn treû quaù, coøn trong saïch quaù caäu Cao aï. Ôû caùi tuoåi nhö caäu, ngöôøi ta coù theå thanh thaûn ñeán vôùi moïi ngöôøi maø chaû sôï bò ai xua ñuoåi, laûng traùnh. Coøn laõo… laõo ñaõ bò… Aáy maát roài! – Laõo noùi vaát vaû, maët nhaên laïi vaø maét laõo laïi coù nhöõng gioït nöôùc ñuïc söõa ræ ra.
            Toâi khoâng hieåu caùi tieáng “aáy” kia trong caâu noùi cuûa laõo nghóa laø gì. Nhöng toâi ñoaùn raèng laõo ñaõ bò moät caùi gì ñoù thaät gheâ gôùm aùm aûnh. Toâi aân haän vì ñaõ laøm laõo buoàn.
 
            12.  Laõo Taùc veà laøng ñöôïc hôn moät tuaàn. Hôn moät tuaàn thoâi maø troâng laõo thay ñoåi nhanh quaù: ñieäu boä laõo cöù chaäm chaïp, uû ruõ daàn. Laõo khoâng hay keå chuyeän cho toâi nghe nöõa maø cöù thöôøng laø im laëng boù goái ngoài, maét höôùng veà phía laøng caêng thaúng nhö ñang ngoùng ñôïi moät ñieàu gì.
            Meï toâi vaø thím Quyeát laïi gaëp nhau ñeå thì thaàm:
            _ Baùc Toä gaùi coù baén tin, yù raèng baùc Toä giai baùc aáy khoâng caám. Nhöng oâng laõo ñaõ coù chaân ñi thì phaûi coù chaân veà, chöù coøn ñôïi baùc aáy ra môøi veà laø baùc aáy khoâng coù ra! Cöù nhö caùch noùi cuûa baùc gaùi thì nghe ñaâu hai baùc aáy coøn baét oâng laõo veà xin loãi baø laõo nöõa cô. Khoå, toâi nghó… Chaúng qua ngöôøi ta khoâng muoán thì baøy ñaët ra vaäy, chöù vôï choàng, boá con… Baùt nöôùc ñoå xuoáng chöù coù ñaâu nöôùc haét ngöôïc leân. Oâng cuï coù troùt  laàm lôõ gì ñi nöõa, thì baùc Toä vaãn  laø gioït maùu cuûa oâng aáy kia maø. Vôùi cöù nhö toâi nghó thì baây giôø chæ noäi caùi vieäc oâng cuï quay veà laø ñaõ chöùng toû raèng oâng cuï cuõng bieát hoái roài, mình phaän con laïi toû theá baét cheït nöõa thì cuõng khoù. Toâi cho raèng oâng laõo chaúng chòu naøo.
            _ Vaäy thím baûo khoâng chòu veà thì cöù ôû ngoaøi bôø ngoaøi baõi aáy maø cheát aø? – Meï toâi hoûi laïi.
            Thím Quyeát vaãn deõ daøng:
            _ Mình tính laø tính caùi tình theá naøo cho noù phaûi thoâi. Chöù, neáu maø noùi ñeán caùi cheát thì baùc tính cheát ôû ñaâu maø chaû ñöôïc! Caùi ngöôøi ñaõ coù gan caû ñôøi ñem ñi phieâu baït thì ngöôøi ta cuõng chaû thieáu caùi gan göûi xöông nôi ñaát khaùch  queâ ngöôøi. Ngöôøi ta coù veà laïi queâ xöa choán cuõ, cuõng chaû phaûi vì ngöôøi ta thieáu tieàn hay thieáu mieáng aên. Thieáu chaêng toâi nghó laø caùi tình nghóa aáy.
            _ ÖØ, thì ñaõ ñaønh theá. Nhöng cung caùch naøy neáu caû hai beân  cuøng caêng thì… chaû leõ cöù ñeå maõi oâng laõo ngoaøi soâng aáy aø? – Meï toâi cau coù.
            Thím Quyeát haï gioïng:
            _ Maõi laø theá naøo. Beân baùc Toä ñaõ vaäy, coøn baø con laøng xoùm nöõa chöù. Toâi nghe phong thanh ñaâu beân “xaõ hoäi” aáy, ngöôøi ta ñang baûo neáu nhaø baùc Toä khoâng chòu cho ngöôøi ra ñoùn oâng laõo veà, thì hoï seõ ñoùn ñöa oâng laõo veà nhaø an döôõng cuûa xaõ ñaáy.
            _ Gôùm, cuõng môùi chæ laø rung caây doaï khæ vaäy thoâi. Chöù töø ñoù ñeán quyeát, roài cho ngöôøi ra vôøi oâng laõo thaät thì cuõng coøn chaùn. Coù khi chôø ñöôïc vaï thì maù ñaõ söng. Vôùi laïi… cuõng chaúng deã. Baùc Toä giôø ñaõ laø phoù chuû tòch xaõ, laïi phuï traùch caû caùi moùn hoä tòch, hoä khaåu, coâng an nöõa, maø chaúng theá thì noùi cuøng kyø lyù vaãn laø vieäc rieâng cuûa gia ñình ngöôøi ta, muoán ñaùnh choù coøn phaûi ngoù maët chuû nöõa cô maø…
            Thím Quyeát nghe meï toâi noùi laïi thôû daøi.
            _ Thì toâi cuõng nghe vaäy, noùi vaäy. chæ caàu giôøi sao cho coù ai ñònh laøm gì cho oâng laõo thì nhanh leân. Chaû bieát oâng laõo  theá naøo, chöù cöù nhìn baø laõo ñaáy. Töø hoâm oâng laõo  veà ñeán  nay, baø cöù nhö ngöôøi maát hoàn. Chieàu qua gaëp toâi, chaû noùi ñöôïc gì cöù nöôùc maét ngaén nöôùc maét daøi, ñeán toäi!
            _ Saùng nay ñaáy, ai laïi tay ñang caàm con dao raønh raønh maø baø laõo cöù loay hoay keâu con goïi chaùu ñi tìm, phaûi  ñeán khi baùc Toä baùc aáy quaùt cho môùi laïi nhö tænh, caäp raäp chaïy ñi…
            Thím Quyeát keùo vaït aùo lau nöôùc maét. Meï toâi quay maët vaøo töôøng hæ muõi sìn sòt.
            _ Con nhö baø beân nhaø laø con cöù ra ñoùn oâng veà… - Khoâng chòu noåi toâi thoø ñaàu khoûi maøn goùp chuyeän.
            Meï toâi löø maét:
            _ Chuyeän ngöôøi lôùn, maøy bieát gì maø beùp xeùp. Chôø ñaáy roài tao baûo hoàn cho. Meï noùi bao nhieâu laàn  maø roài caám coù nghe, cöù thaäm thaø thaäm thuït. Chieàu qua tao thaáy ngöôøi ta baûo maøy mang caùi goùi gì ra cho oâng laõo phaûi khoâng? Cheát thaät thoâi. Nhaø ngöôøi ta con chaùu ñaày ñaøn, ai möôïn ñeán caùi maët  maøy maø maøy laøm theá. Con daïi caùi mang, roài ngöôøi ta naøo coù noùi  maøy, laïi cho laø tao “thoïc gaäy baùnh xe, laáy que côøi beáp” nhaø ngöôøi.
            Toâi im thít. Ñuùng laø chieàu qua toâi coù mang ra cho oâng laõo moät caùi goùi thaät. Ñoù laø goùi baùnh raùn baø Taùc cuõng “nhaët ñöôïc” ôû ñaâu ñoù ngoaøi coång chôï ñöa veà cho toâi. Toâi aên moät caùi, coøn laïi thì ñem ra ñaây cho oâng laõo. “Con bieát thöông ngöôøi vaäy roài trôøi Phaät phuø hoä cho con!” – Baø Taùc baûo toâi theá. Toâi ñaõ giaáu kín  vaäy maø laøm sao  meï toâi vaãn bieát ?
            _ Chuaån bò ñi. Chuû nhaät naøy chuù maøy veà thì tao göûi chuù maøy ñem ñi. Phaûi oân baøi, hoïc baøi ñi chöù. Ñaõ doát nhö  vòt maø coøn cöù nhö con cung quaêng, tí tôûn heát choã naøy ñeán  choã khaùc. Roài heát khoân doàn daïi, mang vaï vaøo thaân luùc naøo khoâng bieát ñaáy con aï! – Meï toâi maéng theâm vaäy.
 
            13.  Cuõng töôûng meï böïc thì noùi doaï, khoâng ngôø cuoái tuaàn khi chuù toâi veà, meï göûi toâi ñi theo chuù thaät. Toâi oaø khoùc. Nhöng nöôùc maét khoâng laøm meï toâi thay ñoåi quyeát ñònh : “Chæ coøn hôn thaùng nöõa laø ñeán naêm hoïc môùi roài, maøy coøn khoâng ñònh oân baøi ñi laáy söùc maø theo tieáp, cöù yø ra ñeán bao giôø?”
            Khoâng, toâi khoâng muoán yø ra. Toâi chæ buoàn. Toâi buoàn vì phaûi xa laõo Taùc. Hôn moät tuaàn nay laõo laø nieàm vui cuûa toâi. Baây giôø phaûi xa laõo, xa nhöõng caâu chuyeän kyø bí coøn dang dôû, xa caùi boong taøu gæ haâm haáp noùng, toâi thaáy mình khoå laém. Nhöng laõo Taùc laïi nhö coøn khoå hôn toâi. Buoåi toái toâi ra taïm bieät laõo, laõo cöù naém laáy tay toâi maø laéc.
            - Caäu toát laém caäu Cao aï. Laõo bieát ôn caäu nhieàu laém. Chao oâi, con vích nhoû cuûa laõo. Giaù maø laõo coøn söùc, laõo seõ ñi theo caäu ñeå baûo veä cho caäu, haàu haï caäu, ñeå caäu hoïc haønh gioûi giang. Thaät ñaáy. Vaäy maø…
            Loøng toâi buøi nguøi. Toâi an uûi laõo raèng chæ nay mai thoâi laõo seõ heát coâ ñôn. Ngöôøi ta seõ ra ñoùn laõo veà. Seõ coù ngöôøi thoåi côm cho laõo aên, mua röôïu cho laõo uoáng. Coøn toâi, toâi chæ ñi coù moät thaùng. Bao giôø naêm hoïc môùi baét ñaàu toâi seõ veà vôùi laõo. Maø laõo phaûi ñeå daønh chuyeän ñeå ngaøy aáy keå cho toâi nghe nöõa ñaáy. Toâi daën laõo vaäy. laõo gaät gaät ñaàu. Vaø toâi giaät mình khi thaáy hai gioït nöôùc maét cuûa laõo rôi xuoáng tay toâi ñang naèm trong baøn tay giaø nua, run raåy cuûa laõo. Laõo cöôøi vôùi toâi maø mieäng thì meùo xeäch.
            Chuùng toâi chia tay nhau. Ba chuùng toâi, moät laõo giaø cuõ kyõ, moät con taøu cuõ kyõ vaø moät thaèng beù con ngôø ngheäch chia tay nhau…
            Vaø toâi khoâng ngôø ñoù laø cuoäc chia tay cuoái cuøng cuûa oâng chaùu toâi. Heát kì ñi theo  ñeå chuù toâi keøm caëp hoïc theâm, khi toâi veà nhaø thì laõo Taùc ñaõ khoâng coøn nöõa.
            _ Oâng laõo maát ôû ngay ngoaøi con taøu cuõ aáy. Ngöôøi ñaâu maø gan. Naêm laàn baûy löôït xaõ cho ngöôøi ra ñoùn veà nhaø an döôõng, nhaát ñònh khoâng chòu veà. Hôïp taùc ñem gaïo thòt ra cho cuõng naèng naëc töø choái. Ñeán khi bò laøng xoùm ngöôøi ta noùi cho nhieàu quaù, nhaø Toä môùi ra thì ñeán nôi… khoâng kòp nöõa. – Meï toâi keå.
            _ Baø laõo cuõng “ñoå” ngay sau khi oâng laõo “ñi” ñöôïc maáy ngaøy… - Thím Quyeát buøi nguøi baùo cho toâi bieát vaäy. Thím coøn noùi raèng khi laøm ma chay cho oâng laõo, ngöôøi ta ñaõ tìm thaáy maáy caây vaøng laän trong vaït aùo cuûa oâng! Vaø thím laïi cöôøi, caùi cöôøi göôïng gaïo vaø heùo haét. Roài thím noùi vôùi toâi nhö noùi vôùi toâi nhö noùi vôùi moät ngöôøi baïn:
            _ Toâi baûo maø, oâng laõo veà ñaâu coù phaûi ñeå kieám mieáng côm… Thoâi, daãu sao thì hai oâng baø cuõng ñaõ xong nôï, chaû coøn khoå nöõa. Maùt maøy maùt maët roài. Caû laøng naøy töø xöa ñeán giôø, chöa bao giôø coù moät  caùi ñaùm ma naøo to ñeán theá.
            Toâi ñöùng cheát traân giöõa nhaø. Ñaâu ñaây coù tieáng con thaïch suøng taéc löôõi. Öø, ôû laøng naøy chöa bao giôø coù moät ñaùm ma naøo to ñeán theá…
 
            14.  Buoåi chieàu. Toâi ra tröôøng chôi vôùi thaèng Deà roài quay veà ruû theâm thaèng Quyeát cuøng ra soâng. Caùi Taâm thaáy chuùng toâi ñi vôùi nhau lieàn chaïy theo. Nhöng khi bieát chuùng toâi ra soâng thì noù döøng laïi, ruït coå vaøo: “Eo ôi, em öù ñi nöõa. Ngoaøi soâng coù MA OÂNG TAÙC ñaáy, sôï laém!” Toâi böïc mình ñònh thuïi cho noù moät caùi, nhöng roài laïi thoâi. Khi qua ngoõ nhaø toâi moät ñoaïn, toâi gaëp thaèng Tuùc. Coù leõ nhìn thaèng Deà côûi traàn, aùo quaán quanh coå, noù bieát chuùng toâi ñi ñaâu:
            _ Chuùng maøy ñònh ra soâng aø? Taøu cuûa chuùng maøy bò phaù roài!
            Chuùng toâi döøng laïi. Thaèng Tuùc boû tay ra khoûi tuùi quaàn veû ñeà phoøng:
            _ Tao noùi thaät ñaáy. Boá tao ñaõ ra leänh cho caùc chuù thôï ra phaù noù laáy saét ñem veà laøm caùnh coáng!
            Chuùng toâi nhìn nhau vaø khoâng ñöùa naøo baûo ñöùa naøo cuøng naém tay nhau chaïy moät maïch ra ñeâ. Thaèng Tuùc noùi ñuùng. Ngoaøi soâng, choã con taøu hoûng ñang coù nhieàu ngöôøi ôû ñoù. Coù tieáng buùa neän maïnh vaø caû aùnh löûa haøn loeù leân lieân tuïc. Caùi ca bin taøu ñaõ bieán maát vaø coù leõ ngöôøi ta ñang phaù tieáp nhöõng choã coøn laïi. Toâi caûm thaáy raát roõ baøn tay thaèng Deà cöù boùp moãi luùc moät chaët theâm tay toâi:
            _ Thoâi, veà! – Thaèng Quyeát ra leänh cuït luûn
            Chuùng toâi im laëng quay löng. Tôùi ngaõ ba ñöôøng reõ ra chôï , chuùng toâi nhö kieät söùc ngoài thuïp caû xuoáng veä coû. Chaû ñöùa naøo  noùi caâu gì. Maët trôøi ñaõ laën vaø roài toái haún. Chuùng toâi vaãn ngoài, moãi ñöùa quay nhìn moät höôùng.
            _ Thoâi, giôø thaèng Cao veà nhaø ñi. Thaèng Quyeát ñi vôùi tao, coù vieäc! – Thaèng Deà phuûi quaàn ñöùng daäy.
            Toâi hôi töï aùi. Chuùng noù coù vieäc gì maø ñaåy toâi ra? Nhöng toâi chöa kòp hoûi, thaèng Deà ñaõ keùo thaèng Quyeát chaïy maát. Toâi ñaønh veà nhaø. May quaù, nhaø ñang coù maáy baùc trong xoùm sang chôi vaø meï ñang muoán coù toâi ôû nhaø ñeå caùc baùc hoûi thaêm veà “ chuyeán ñi hoïc xa” vöøa roài. Moïi ngöôøi tíu tít. Coøn toâi, ñaàu oùc toâi coøn ñeå caû vaøo thaèng Deà vaø thaèng Quyeát neân traû lôøi chaúng ñaâu vaøo ñaâu. Vaâng, thì toâi ñaõ ñi hoïc, ñaõ ñöôïc ra thaønh phoá, ñöôïc thaáy coù con choù ñöôïc ngöôøi ta cho aên haøng caân thòt boø moät luùc. Toâi ñaõ thaáy ôû phoá coù nhöõng thaèng beù cuõng chæ baèng toâi maø ñöôïc ñeo nhöõng caùi ñoàng hoà thaät chöù khoâng phaûi baèng laù döùa guoän nhö boïn toâi ôû queâ. Vaâng, coøn nhieàu thöù laï laém… nhöng nhöõng chuyeän aáy phaûi keå cho boïn thaèng Deà, thaèng Quyeát nghe thì môùi thích.
            _ Chaùu noù môùi ñi veà coøn meät!
            Meï toâi giaûi thích vieäc cheånh maûng cuûa toâi nhö vaäy. Moïi ngöôøi ñoàng yù. Vaø ñuùng luùc caùc baùc ñöùng daäy chaøo meï toâi ñeå ra veà thì boãng nghe tieáng choù beân nhaø baùc Toä suûa roáng leân. Coù vaät gì ñoù neùm vaøo saân vaø sau ñoù laø tieáng baùc Toä gaùi chöûi ñöùa naøo ñoäng moà ñoäng maû ñem vöùt baån vaøo saân nhaø baùc. Linh tính maùch cho toâi raèng hình nhö “ COÙ CHUYEÄN” . Toâi chaïy ra heø.
            _ Cao, vaøo trong naøy! – Meï toâi quaùt.
             Toâi ñang ñònh quay vaøo thì nghe ngoaøi ngoõ boãng ñoàng loaït caát leân lôøi cuoái baøi haùt ñoàng dao “Thaû ñæa ba ba”
            Ñoå maém ñoå muoái, ñoå chuoái haït tieâu, ñoå nieâu cöùt gaø, ñoå phaûi nhaø naøo, nhaø aáy phaûi chòu!
            _ Cha tieân sö chuùng maøy. Ñem cöùt gaø veà ñoå vaøo nhaø chuùng maøy aáy. Quaân maát daïy!
            Baùc Toä gaùi tay caàm ñeøn, tay caàm choåi, chaïy ra chöûi. Con choù nhaø baùc cuõng xoâng ra suûa theo. Coù tieáng cöôøi cuûa nhieàu ñöùa, toaøn gioïng treû con. Tieáng chaân chaïy toeù veà hai ngaû.
            Chaø, tieác thaät. Taïi sao toâi laïi gaït ra khoûi traän naøy?
 
            15. Ñeå chuaån bò cho naêm hoïc môùi, toâi phaûi ngoài luïc xeù trong môù vôû cuõ nhöõng tôø giaáy traéng  coøn soùt laïi ñeå boá toâi ñoùng  laïi cho thaønh quyeån vôû môùi. Moät buoåi sôùm trong khi boá con toâi ñang chuùi vaøo vôùi coâng vieäc chaùn ngaét aáy thì coù ngöôøi chaïy vaøo goïi boá toâi baûo phaûi ra uyû ban xaõ ngay. Boá toâi voäi thay quaàn aùo roài chaïy ñi.
            _ Choác nöõa coù ra xem oâ toâ thì ra! – Boá baûo toâi vaäy. Toâi kheõ “vaâng” moät tieáng, toû veû khoâng haøo höùng laém, nhöng chaúng theå chôø ñeán “ choác nöõa” maø ngay khi boá toâi vöøa ra ñeán ngoõ toâi ñaõ tung heâ moïi thöù saùch vôû voäi vaõ phoùng theo. Toâi khoâng chaïy theo ñöôøng chính maø caét qua ruoäng ngoâ, baêng qua baõi tha ma vaø chui qua raøo vöôøn rau phía sau nhaø beáp uyû ban. Tim toâi ñaäp thình thòch. Oâ  toâ! Chaø, sao maø toâi khoaùi ñöôïc xem ñoù laø loaïi oâ toâ gì. Xaõ ñang laøm coáng, chaéc laø oâ toâ chôû gaïch. Vaäy thì noù phaûi to, coù theå coù tôùi taùm baùnh nhö chieác xe cuûa anh Long ngöôøi xoùm treân thænh thoaûng vaãn ñaùnh veà nhaø?
            Nhöng toâi ñaõ söõng laïi!
            Vaâng, toâi ñaõ söõng laïi vaø ñöùng ngaây ngöôøi ra. Khi toâi vöøa chui quañöôïc ñaùm raøo gai, nhaûy vaøo ñöôïc trong saân uyû ban thì cuõng laø luùc  nhöõng chieác oâ toâ ñaõ tôùi. Ñoù laø nhöõng chieác xe tuyeät vôøi, nhoû thoâi, nhöng tuyeät vôøi.
            _ Xe du lòch ñaáy! – Coù ñöùa naøo heùt vaøo tai toâi.
            Toâi giaät maïnh ñaàu vaø run leân. Nhöõng chieác xe con boùng laùng. Ba chieác caû thaûy, caùi ñi ñaàu maøu maän chín, caùi giöõa maøu ñen, caùi cuoái cuøng maøu söõa. Nhöõng chieác xe töø töø laên vaøo saân. Tieáng maùy eâm ru. Chieác ñeøn nhoû ôû moät beân muõi xe nhaáp nhaùy, nhaáp nhaùy, ñoät ngoät chuyeån töø maøu ñoû sang maøu vaøng roài taét khi xe döøng laïi. Böõa theo dì toâi leân Thaùi Nguyeân toâi cuõng ñaõ  troâng thaáy nhöõng chieác xe kieåu naøy nhöng chuùng phoùng nhanh  qua. Coøn baây giôø thì chuùng ôû ngay tröôùc maét toâi. Khoâng theå kìm ñöôïc nöõa, toâi saán tôùi.Luõ treû con traïc tuoåi toâi, coù ñöùa coõng em, cuõng saán tôùi. Chuùng toâi chen nhau ñeå coù theå queät tay vaøo chieác xe moät caùi. Coù ñöùa naøo huyùch cuøi tay vaøo mang tai toâi. Toâi caùu tieát quay laïi. A. Thaèng Quyeát!
            _ Naøy, chính tao nhìn thaáy nhöõng chieác xe naøy tröôùc tieân ñaáy! – Noù heùt leân  vôùi toâi, maët ñoû böøng vaø nheã nhaïi moà hoâi: - Tao ñoùn ñöôïc noù ôû coång chôï. Noù chaïy chaäm laém. Tao ñaõ baùm ñöôïc vaøo ñaèng sau nhöng trôn quaù ñeách nhaûy leân ñöôïc!
            Thaèng Quyeát haêng haùi khoe. Toâi hôi tuûi. Thì ra bao giôø noù cuõng may maén hôn toâi.
            Pin, pin! Tieáng coøi xe ñoät ngoät. Chuùng toâi giaät mình daït ra. Cöûa xe môû, töø trong xe moät ngöôøi chui ra. Ñoù laø moät anh raát beùo, maët boùng nhaãy vaø coù caùi caèm maøu xanh.
            _ Lui heát ra, caùc töôùng! – Anh ta quaùt leân, gioïng the theù nhö ñaøn baø.
            _ Boïn oân con naøy, lui heát ra kia! Chaøo caùc ñoàng chí.
            Moät tieáng quaùt. Coù ngöôøi ñaåy maïnh löng toâi. Ñoaïn ñaàu chaéc laø daønh cho boïn toâi, ñoaïn sau phaàn nhöõng ngöôøi sang troïng ñang töø trong xe böôùc ra. Tai toâi bò keùo maïnh moät caùi. Toâi nhìn leân. Baùc Toä! Baùc tröøng maét vôùi toâi roài höôùng voäi veà phía caùc oâng sang troïng giô caû hai tay ra, löng khom xuoáng. – Vaâng, kính chaøo, kính chaøo. Raát haân haïnh!
            Baùc Toä laàn löôït baét tay taát caû soá khaùch vaø luoân moàm noùi vaäy.
            _ Lui, lui ra kia. Nhöng khoâng cheát giôø!
            Tai toâi laïi bò keùo. Toâi giaät mình. Boá toâi!nhöng oâng nhö khoâng nhaän ra toâi. Trong tay oâng laø moät caùi xe ñieáu daøi!
            _ Boá, con ñaây maø! Cho con ôû ñaây xem oâ toâ! – Toâi níu tay aùo boá.
            Boá toâi giaät ra, tay döù döù chieác xe ñieáu:
            _ Cuùt! – Boá toâi gaét kheõ nhöng maët thì laïi chaúng coù veû gì laø seõ nhaân nhöôïng caû.
            Loøng ñaày thaát voïng, toâi ñaønh theo luõ treû luøi daït daàn ra coång cho ñeán khi caùnh coång saét saäp laïi tröôùc muõi. Toâi coá baùm laáy song cöûa nhìn vaøo. Chôït tim toâi nhoùi leân. Trong saân vaãn coøn moät ñöùa khoâng bò ñuoåi ra. Ñoù laø thaèng Tuùc. Thaèng Tuùc ñöùng beân caïnh boá noù. Khaùch – nhöõng oâng sang troïng, baét tay baùc Toä xong laïi cuùi xuoáng xoa ñaàu thaèng Tuùc vaø cöôøi vôùi noù. Cuoái cuøng baùc Toä vaø khaùch vaøo hoäi tröôøng. Ngoaøi saân chæ coøn thaèng Tuùc vôùi ba anh taøi xeá. Anh taøi beùo coù gioïng ñaøn baø choïc tay vaøo tuùi loâi ra bao thuoác vaø chìa cho thaèng Tuùc. Thaèng Tuùc thaûn nhieân ruùt laáy moät ñieáu ngaäm vaøo moâi. Anh taøi baät löûa cho thaèng Tuùc chaâm vaø daét tay noù ñeán beân chieác xe maøu maän chín môû cöûa. Thaèng Tuùc chui vaøo.
            Pin, pin, pin! Tieáng coøi xe reo leân ñaày khoaùi chaù. Toâi baùm chaët song saét, tay run leân. Toâi thoaùng thaáy boá toâi xaùch phích nöôùc töø beáp sau  caäp raäp chaïy  leân nhaø khaùch. Khoâng coù ai baét tay hoaëc chaøo hoûi gì boá toâi caû, nhöõng oâng sang troïng aáy! Nöôùc maét toâi muoán traøo ra.
            - Thoâi ñi ñi! – Thaèng Quyeát noùi raát kheõ beân tai toâi. Baøn tay noù naém laáy tay toâi, gôõ ra khoûi chaán song saét.
            … Suoát maáy ngaøy lieàn toâi soáng trong moät taâm traïng  tuûi hoå. Coù moät caùi gì ñoù thaät aùc ñoäc ñaõ laøm toån thöông traùi tim beù boûng cuûa toâi. Coù moät thöù aùnh saùng ñoäc ñòa vaø taøn  nhaãn ñaõ roïi vaøo nôi u toái nhaát trong loøng toâi. Chæ ra cho toâi thaáy, duø coøn raát mô hoà veà thaân theá vaø hoaøn caûnh cuûa mình.
            “Boá maøy laøm moõ!” – Thaèng Tuùc ñaõ coù laàn noùi thaúng vaøo maët toâi nhö theá. Toâi giaän run leân. Toâi seõ GIEÁT CHEÁT noù! Nhöng noù ñaõ boû chaïy! Toâi muoán ñuoåi theo nhöng chaân toâi naëng nhö chì. “Con nhaø toâng khoâng gioáng loâng cuõng  gioáng caùnh!” Thaèng Tuùc gioáng boá noù: sang troïng, luùc naøo cuõng môùi tinh, oaùch! Coøn toâi thì gioáng boá toâi: lem nhem. Ñi qua ai cuõng phaûi hôi cuùi xuoáng. Boá toâi baûo theá laø lòch söï ! Nhöng toâi thì bieát khoâng haún laø nhö vaäy. toâi ñaõ thaáy nhöõng oâng raát sang troïng ñi qua maët boá toâi maø khoâng heà khom ngöôøi. Caùc oâng aáy laø ngöôøi maát lòch söï ö?
            _ Con oâng moõ laáy con baø queùt chôï! – Thaèng Tuùc cuøng ñaùm baïn cuûa noù vaãn heùt leân moãi laàn thaáy toâi vôùi caùi Taâm ñi vôùi nhau. Toâi khoâng laøm gì ñöôïc ngoaøi vieäc naém chaët tay thaønh naém ñaám vaø lao vaøo chuùng vôùi traùi tim baàm tím. Nhöng naém ñaám chaû giaûi quyeát ñöôïc gì. Boá thaèng Tuùc vaãn laøm phoù chuû tòch xaõ, coøn boá toâi thì vaãn vaäy: beâ nöôùc, chuaån bò ñieáu ñoùm cho oâng aáy tieáp khaùch.
            _ Boá ôi, boá ñöøng ra laøm ngoaøi uyû ban nöõa!
            Khoâng chòu noåi, moät chieàu toâi noùi vôùi boá. Boá nhìn toâi, coù leõ veû maët toâi, aùnh maét toâi ñaõ noùi ñöôïc nhieàu hôn vôùi boá. Boá nhìn vaøo maét toâi raát laâu vaø boãng thaàm thì: “ Sao vaäy con? Con laøm sao theá?”
            Toâi oaø khoùc. Toâi guïc maët vaøo khoaûng ngöïc ñaày muøi moà hoâi cuûa boá toâi vaø nöùc nôû keå cho boá nghe taát caû nhöõng gì ñang laøm toâi ñau ñôùn. Boá ngoài im laëng, tay xoa leân toùc toâi. Boá cöù ngoài nhö vaäy, raát laâu, im laëng xoa toùc vaø vuoát baøn tay thoâ raùp cuûa ngöôøi leân löng toâi. Seõ khoâng bao giôø toâi queân ñöôïc veû maët cuûa boá toâi luùc aáy, khi toâi ñaõ nguoâi ngoai, ngöûng leân nhìn boá: Boá toâi nhö ñang daàn hoaù ñaù. Toâi chôït aân haän.
           
KHUÙC 4
 
CHO GAØ BÔÙI BEÁP
 
            Vaøo naêm cuoái cuûa baäc tieåu hoïc, cuoäc soáng cuûa toâi bò nhieàu ñaûo loän. Tröôùc tieân laø vieäc baø toâi bò maát ñoät ngoät. Moät buoåi tröa ôû chôï veà baø toâi keâu meät ñi naèm vaø chaû bao giôø trôû daäy nöõa. Moïi ngöôøi noùi baø toâi vaäy laø may, ra ñi nheï nhaøng, nhanh choùng. Nhöng vôùi toâi, ñoù laø nhöõng ngaøy kinh khuûng. Toâi  khoâng nhôù laø mình ñaõ khoùc baø nhö theá naøo nöõa. Maëc duø coøn beù nhöng toâi cuõng hieåu raèng toâi ñaõ bò maát ñi moät caùi gì thaät to lôùn maø khoâng gì coù theå buø ñaép ñöôïc.
            Hoïa voâ ñôn chí. Baø maát roài, nhaø toâi laâm vaøo caûnh tuùng baán. Laøm ñaùm tang cuûa baø xong, meï toâi coù ra chôï ngoài thay baø nhöng nhö ngöôøi ta noùi, meï toâi khoâng coù duyeân baùn haøng, eá aåm suoát neân cuoái cuøng meï phaûi tìm ngöôøi ñeå nhöôïng laïi gaùnh haøng xeùn vôùi caùi giaù goïi laø “ vôùt vaùt laïi ñöôïc ñoàng naøo hay ñoàng aáy”. Boá toâi cuõng ñau oám luoân vaø töø sau moät traän oám daøi ngaøy, caùi chaân phuïc dòch beáp nöôùc cho uyû ban xaõ ñaõ rôi vaøo tay ngöôøi khaùc. Moïi vieäc lôùn nhoû trong nhaø vaäy laø ñoå caû leân vai meï toâi. Meï trôû neân hay caùu gaét vaø thöïc söï chaû coøn thì giôø ñaâu ñeå maét ñeán toâi nöõa. Toâi gioáng nhö con Ñoám, coù gì aên naáy, muoán hoïc thì hoïc, chôi thì chôi.
            Ñuùng luùc aáy thì dì toâi ôû Thaùi Nguyeân laïi trôû veà. Dì toâi veà , vaø laïi moät laàn nöõa laøm thay ñoåi cuoäc ñôøi toâi. Vieäc naøy keå cuõng coù lieân quan ñeán moät söï kieän khaùc.
            Nhö toâi ñaõ nhaéc ñeán ôû ñaàu cuoán saùch naøy, ngoâi tröôøng maø chuùng toâi ñang hoïc, tröôùc kia voán laø nhaø cuûa moät oâng chaùnh naøo ñoù. Hoài caûi caùch oâng ta troán ñi Nam roài ra nöôùc ngoaøi. Baây giôø, sau bao naêm löu laïc nôi ñaát khaùch, ñeán tuoåi gaàn ñaát xa trôøi oâng laïi muoán veà ñeå ( coù leõ gioáng nhö laõo Taùc?) ñöôïc cheát ôû queâ. Nghe noùi oâng giaøu laém, göûi nhieàu tieàn veà bieáu xaõ vaø chính laø caùi ñoaøn khaùch goàm nhieàu oâng baø sang troïng ñi treân nhöõng chieác xe sang troïng hoâm naøo ñeàu laø con chaùu oâng beân taây. Toâi khoâng bieát hoï ñaõ baøn luaän vôùi xaõ nhöõng gì vaø nhö theá naøo, chæ bieát raèng naêm aáy, khi maø chuùng toâi chuaån bò böôùc vaøo naêm hoïc môùi thì coù leänh cuûa xaõ taïm hoaõn vieäc khai giaûng laïi ñeå chuyeån tröôøng cuûa toâi ñi nôi khaùc, traû laïi ñaát cho oâng “ Vieät kieàu yeâu nöôùc” ñeå oâng laáy choã xaây töø ñöôøng hoï vaø kòp laøm leã thöôïng thoï.
            Vieäc chuyeån tröôøng dieãn ra choùng vaùnh, oà aït. Taát caû baøn gheá ñöôïc khuaân xeáp  vaøo maáy gian nhaø kho cuõ cuûa hôïp taùc xaõ. Nhöõng lôùp lôùn ñöôïc xaõ boá trí cho hoïc nhôø ôû maáy nhaø daân, coøn boïn nhoùc chuùng toâi thì “coøn khoái thôøi gian ñeå hoïc, coù chaäm laïi tí chuùt chaû sao!” Baùc Toä baûo vaäy.
            Chaû sao thaät. Chuùng toâi coøn khoaùi nöõa laø khaùc. Nhöng boá meï toâi thì laïi khoâng nghó nhö vaäy. Nhaân dòp dì toâi veà baøn chuyeän chuyeån nhaø, boá toâi nghó ngay ñeán chuyeän cho toâi theo dì leân Thaùi Nguyeân tröôùc vaø giao cho dì baèng moïi caùch laäp töùc phaûi xin cho toâi ñöôïc vaøo hoïc moät tröôøng naøo ñoù cho kòp naêm hoïc môùi.
            Theá laø toâi phaûi chính thöùc xa queâ. Bieát laøm theá naøo ñöôïc. Toâi laø moät ñöùa treû. Toâi chaû coù quyeàn gì ngoaøi vieäc phaûi luoân nghe lôøi ngöôøi lôùn. Nghe boá toâi noùi, toâi oaø khoùc. Khoùc nhö khi baø toâi maát, khoùc nhö khi bò ñoøn oan. Nhöng vaãn nhö moïi khi, nöôùc maét chaû giuùp ñöôïc gì. Toâi phaûi taát taû chuaån bò leân ñöôøng.
            Chieàu tröôùc ngaøy xa queâ, taát caû boïn baïn lôùp cuõ ñeán chôi tieãn toâi. Thaèng Deà, thaèng Quyeát, thaèng Hoaø, boïn con gaùi vaø caû thaày Hoäi cuõng ñeán nöõa. Boá meï toâi mua maáy goùi keïo veà boùc ra cho chuùng toâi “lieân hoan”. Khaùc haún moïi khi, chuùng toâi chaû maáy ñöùa cöôøi ñuøa, keïo cuõng chaû aên. Trong khi thaày Hoäi ngoài noùi chuyeän vôùi boá meï toâi treân giöôøng, chuùng toâi thaàm nhaéc laïi vôùi nhau nhöõng troø nghòch ngôïm vöøa qua vaø ngaån ngô ñaët cho nhau nhöõng caâu hoûi maø chaû ñöùa naøo traû lôøi ñöôïc. Thaùi Nguyeân laø ñaâu, nôi aáy nhö theá naøo, coù gioáng queâ mình khoâng? Toâi cuõng khoâng traû lôøi ñöôïc. Toâi ñaõ leân Thaùi Nguyeân moät laàn. Toâi bieát ñoù laø nôi coù nhöõng con choù ñöôïc aên thòt boø, nhöõng thaèng beù ñeo ñoàng hoà thaät ñeán lôùp vaø coù caû nhöõng chieác xe sang troïng chôû nhöõng ngöôøi sang troïng phoùng vun vuùt treân ñöôøng nhöïa phaúng lì. Nhöng nôi aáy thaät xa laï. Ñaáy khoâng phaûi laø maûnh ñaát cuûa toâi. Queâ toâi ôû ñaây, nhöõng maùi nhaø luïp xuïp, con ñöôøng laøng goà gheà ñaày phaân traâu vaø vaøng oùng rôm muøa ngaøy gaët. Vaø caû baõi tha ma vôùi nhöõng luøm caây giaáu ñaày quaû oåi, quaû maâm xoâi chín moïng. Roài ngoâi nhaø cuûa toâi, caây mít ñang chôø vuï sai quaû, thaèng buø nhìn rôm beân vöôøn baùc Taùm… Theá maø toâi phaûi xa queâ. Boá toâi khoâng baùn nhaø maø ñeå laïi nhôø baùc Taùm troâng coi “Toâi ñeå ngoâi nhaø naøy laïi cho thaèng Cao, lôùn leân noù seõ veà…” Boá toâi baûo vaäy. Ngaøy mai chæ coù mình toâi ñi tröôùc. Boá meï toâi phaûi ôû laïi chôø lo cho xong moät soá vieäc roài seõ leân sau. Coù luùc toâi thoaùng ruøng mình. Lieäu toâi coù gioáng chuù beù con trong chuyeän coå tích xöa bò ngöôøi lôùn ñem chôû boû vaøo röøng saâu moät mình?
            Töø chieàu, caùi Taâm sang thay toâi böng keïo, nöôùc môøi moïi ngöôøi. Noù lôùn haún leân trong vai moät coâ em gaùi lo cho anh.Ñaõ maáy hoâm lieàn keå töø luùc nghe tin toâi saép phaûi ñi hoïc ôû nôi xa  maét noù luoân ñoû hoe. Noù cöù leõo ñeõo baùm theo toâi nhö moät caùi boùng, toâi ñi ñaâu noù ñi ñaáy, toâi ngoài ñaâu noù len leùn ñeán ngoài beân caïnh: Anh Cao cöù ñi hoïc cho gioûi, em ôû nhaø troâng nhaø cho. Nhöng… anh ñi roài sôùm veà nhaù.
            Toâi höùa vôùi noù raèng nhaát ñònh toâi seõ veà. Noù nhìn toâi roài nhìn ra xa, moâi baëm laïi. Khuoân maët Taâm luùc ñoù laøm toâi nhôù laïi hoài naøo khi em cuõng mím moâi, maët taùi nhôït, traùn vaõ moà hoâi ñöùng chaën con choù döõ khoâng cho noù xoâng ñeán toâi vôùi hai baøn tay beù xíu naém chaët. Vaâng…, roài ñaây trong cuoäc ñôøi, trong nhöõng ngaøy xa queâ chaéc laø seõ daøi daèng daëc, bieát coøn ai nöõa nhö Taâm daùm ñöùng ra baûo veä toâi tröôùc nhöõng aùc ñoäc cuûa cuoäc ñôøi?
            Toâi naém tay noù. Hai chuùng toâi ñi ra baõi tha ma. Hoâm baø toâi maát, ngöôøi ta ñaõ ñaép cho baø moät ngoâi moä to nhöng chæ ngay hoâm sau luõ traâu ñaõ uûi phaù maát quaù nöûa. Boá meï toâi khoâng ñaép laïi, baûo kieâng! Baây giôø, khi chuùng toâi ra thaêm baø, ngoâi moä cuûa baø chæ coøn laø moät naém ñaát beù, coâ quaïnh. Moä oâng Taùc caùch moä baø toâi vaøi böôùc vaø cuõng nhoû beù nhö vaäy. Caùi Taâm chaïy khaép baõi tha ma vaø kieám ñaâu ñöôïc moät caây cuùc daïi nhöng ñaõ sôùm coù vaøi boâng hoa ñem veà troàng caïnh moä baø. Noù laø con gaùi coù khaùc, vieäc naøy toâi chaúng baèng ñöôïc noù.
            Buoåi lieân hoan chia tay keùo daøi ñeán maõi khi trôøi toái mòt. Chuùng toâi coøn muoán ngoài vôùi nhau nöõa nhöng thaày Hoäi ñaõ ñöùng daäy nhaéc caùc baïn toâi raèng phaûi veà ñeå toâi ñöôïc ñi nghæ laáy söùc mai leân ñöôøng sôùm. Thaày  ñaët tay leân vai toâi: thaày möøng cho em. Ñöôïc ra thaønh phoá hoïc laø toát laém, ôû ñaáy coù nhieàu giaùo vieân gioûi. Em saùng daï, roài em seõ coù cô hoäi hoïc taäp tieán boä nhieàu. Bao giôø nghæ heø, coù ñieàu kieän thì xin boá meï veà ñaây chôi vôùi thaày vaø caùc baïn.
            Nöôùc maét toâi öùa ra. Khoâng, toâi khoâng thích ñi. Toâi chæ muoán ñöôïc ôû ñaây giöõa luõ baïn toâi vaø thaày. Thaày Hoäi nhö ñoaùn ñöôïc yù nghó  cuûa toâi. Thaày lau nöôùc maét cho toâi, xoa ñaàu toâi vaø cuùi xuoáng tìm naém laáy hai baøn tay toâi boùp chaët.
            Caùc baïn veà roài, toâi, thaèng Quyeát, thaèng Deà cuøng nhau ra beán soâng. Tôùi cöûa, thaáy caùi Taâm ñang ñöùng thuùt thít khoùc, toâi naém tay  noù cho ñi theo.
            Bôø ñeâ loäng gioù. Beán vaéng khoâng. Töø khi con taøu cuõ bò phaù , caùi beán troâng roäng, troáng traûi vaø buoàn teû haún ñi. Chuùng toâi ñònh xuoáng haún beán nhöng roài laïi keùo nhau ngoài xuoáng veä coû ñaõ öôùt söông ñeâm. Im laëng. Moät laùt sau boãng thaèng Quyeát kheõ baám tay toâi vaø duùi cho toâi chieác hoäp dieâm nhoû. Toâi bieát ngay laø caùi gì. Trong hoäp coù con deá cuï maø toâi vôùi noù ñaõ ñuùc ñöôïc vaø nuoâi gaàn thaùng nay.
            _ Mai maøy nhôù mang noù ñi. – Thaèng Quyeát baûo.
            Toâi môû naép hoäp. Trong aùnh saùng môø nhaït cuûa nhöõng vì sao toâi vaãn nhaän roõ con deá meøn vôùi nhöõng taûng söøng nhaün boùng. Toâi ñaët chieác hoäp xuoáng coû. Con deá ngaàn ngöø moät laùt roài laàn boø ra vaø nhö caûm nhaän ñöôïc ñieàu gì ñoù noù co gioø ñaïp gioù tanh taùch lieàn maáy caùi. Thaèng Quyeát ñònh choäp laáy, nhöng toâi giöõ tay noù laïi. Thaèng Quyeát nhìn toâi vaø coù leõ noù ñaõ hieåu. Toâi kheõ ñaåy con deá: Thoâi, maøy ñi ñi, veà vôùi söông gioù vôùi töï do. Maøy ñi tröôùc, ngaøy mai tao cuõng seõ ñi…
            Ñeâm cöù xuoáng laëng leõ. Trôøi trong, khoâng coù traêng nhöng ñaày sao. Loøng toâi tróu buoàn. Toâi muoán noùi moät ñieàu gì ñoù vôùi nhöõng ñöùa baïn thaân thieát nhaát nhöng khoâng noåi. Boãng nghe tieáng böôùc chaân khe kheõ phía sau. Chuùng toâi quay nhìn vaø ngaïc nhieân nhaän ra thaèng Tuùc:
            _ Cao ôi! – Thaèng Tuùc kheõ goïi.
            _ Maøy theo chuùng tao ra ñaây laøm gì?- Thaèng Deà hoûi gioïng khoù chòu.
            Thaèng Tuùc chæ hôi luøi laïi moät tí.
            _ Cho tao ngoài vôùi. – Gioïng noù khaån khoaûn.
            Chuùng toâi ngaïc nhieân. Thaèng Tuùc im laëng chòu ñöïng caùi nhìn cuûa boïn toâi roài noù ngoài thuïp xuoáng, xích daàn ñeán vaø ñoät ngoät duùi vaøo loøng toâi moät goùi nhoû.
            _ Maøy caàm goùi keïo naøy mai ñi ñöôøng maø aên cho khoûi khaùt nöôùc. – Gioïng noù hôi run.
            Loøng toâi chuøng xuoáng. Thaèng Deà, thaèng Quyeát quay maët ñi. Toâi coøn ñang chöa bieát laøm theá naøo thì caùi Taâm ñaõ ñoùn laáy goùi keïo.
            _ Ñeå em caàm cho. Tuùc ngoài xuoáng ñi.
            Thaèng Tuùc dòch theâm moät böôùc nöõa ñeán saùt beân toâi vaø ngoài xuoáng. Toâi nghe roõ tieáng thôû phaøo coá neùn cuûa noù.
            Chuùng toâi cöù ngoài nhö theá. Im laëng. Nghe roõ caû tieáng cuûa nhöõng con soùng voã vaøo beán troáng. Sao treân trôøi moãi luùc moät daøy vaø saùng theâm.
            _ Thoâi veà ñi! – Thaèng Deà noùi kheõ.
            Chuùng toâi ueå oaûi ñöùng leân. Töø trong xoùm ra, khoâng bieát roõ laø ôû ñaâu vaúng laïi nhòp haùt baøi ñoàng dao quen thuoäc : Dung daêng dung deû… Baát giaùc chuùng toâi cuøng naém tay nhau. Gioù raát loäng. Toâi nhaém maét laïi vaø boãng coù caûm giaùc hình nhö traùi ñaát ñang quay moãi luùc moät nhanh. Toâi nhaém maét chaët hôn nöõa. Toâi thaáy mình nheï daàn vaø choaøng môû maét ra. Toâi ñang bay leân thaät. Caùc baïn toâi cuõng ñang bay leân chaáp chôùi, chaáp chôùi vaø ñoät  nhieân cuøng bieán thaønh nhöõng vì sao.
            … Vaø ñeâm ñeâm, treân cao aáy, laãn vôùi vì sao khaùc, chuùng toâi vaãn nhìn veà traùi ñaát, nhìn veà mieàn queâ laám laùp nôi toâi ñaõ töøng ñoäi naéng ñoäi gioù maø lôùn leân, vôùi moät tình thöông yeâu voâ haïn cuøng moät noãi nhôù nhung da dieát… da dieát.
 
KHUÙC 5
 
UØ AØ UØ AÄP  (VÓ THANH)
 
            Vaäy laø toâi ñaõ xa queâ. Toâi xa queâ nhö moät haït thoùc nhoû voâ tình bò vaêng ra khoûi gaùnh luùa maø nhöõng ngöôøi daân queâ toâi vaãn gaùnh töø ruoäng veà nhaø sau ngaøy gaët. Nhöng chaúng heà chi. Moät ngaøy kia haït thoùc aáy seõ  naûy maàm vaø bieát ñaâu, moät coâ beù, moät caäu beù naøo ñoù mai naøy treân ñöôøng ñi hoïc seõ chaúng nhìn thaáy, chaïy tôùi, teõ ñoâi cuoáng laù ra vaø nhoùn laáy vaøi sôïi ñoøng ñoøng non tô boû vaøo mieäng.
            … Vaø treân ñoâi maù moïng chín kia seõ hoaùy saâu xuoáng moät nuï cöôøi…
 
1985 - 2000