Ngày 18-7, Học viện Quân y (Bộ Quốc phòng) chính thức ra mắt Hội đồng chuyên môn chỉ đạo điều hành ghép gan để chuẩn bị cho ca ghép gan trên người đầu tiên dự kiến vào đầu năm 2004. Hiện nay, đã có hai cặp cho và nhận gan đăng ký ghép gan.

Ghép gan trên người là một thành tựu lớn của y học và ngành ngoại khoa trên thế giới. Kể từ trường hợp ghép gan trên người đầu tiên của thế giới vào năm 1963 tại Mỹ tới nay, sau 40 năm, đã có hàng trăm nghìn ca ghép gan trên người được thực hiện. Ở Việt Nam, để chuẩn bị cho ghép gan, ngay từ năm 1965, việc ghép gan thực nghiệm đã được tiến hành tại Bệnh viện (BV) Việt Đức dưới sự chủ trì của Giáo sư Tôn Thất Tùng. Tuy nhiên, do điều kiện chiến tranh và hoàn cảnh kinh tế không cho phép, việc ghép gan trên người vẫn chưa được thực hiện. Một Ủy ban Ghép tạng của Việt Nam đã được thành lập để chuẩn bị cho ca Ghép gan trên người đầu tiên.

Tuy nhiên, mới đây Bộ Y tế có quyết định giải thể Ủy ban Ghép tạng Quốc gia, đồng thời giao cho các cơ sở y tế muốn tiến hành ghép tạng tự xây dựng kế hoạch để trình lên Bộ Y tế xem xét và hỗ trợ kinh phí. Ngày 18-7, Học viện Quân y (Bộ Quốc phòng) chính thức ra mắt Hội đồng chuyên môn chỉ đạo điều hành ghép gan. Giáo sư, Tiến sĩ khoa học Phạm Gia Khánh, Giám đốc Học viện Quân y, đồng Chủ tịch Hội đồng, cho biết hiện nay số bệnh nhân bị bệnh lý gan ở giai đoạn cuối có nhu cầu ghép gan rất lớn. Vì vậy, nghiên cứu thực hiện ghép gan trên người và xây dựng quy trình ghép gan lấy từ người cho là đòi hỏi cần thiết, có tính thời sự, có giá trị thực tiễn và ý nghĩa khoa học.

Trước thực tế nhu cầu ghép gan ngày càng tăng, Học viện Quân y đã thực hiện đề tài nhánh " Bước đầu nghiên cứu xây dựng quy trình ghép gan từ người cho sống để chuẩn bị ghép gan trên người tại Việt Nam" . Đề tài này thuộc đề tài cấp Nhà nước " Nghiên cứu một số vấn đề về ghép gan để thực hiện ghép gan trên người tại Việt Nam" . Mục tiêu của đề tài nhằm xây dựng quy trình tuyển chọn người nhận gan, người cho gan và chuẩn bị trước ghép, quy trình phẫu thuật lấy gan, rửa gan, ghép gan và gây mê hồi sức, quy trình điều trị chăm sóc sau mổ cho người cho và nhận gan để chuẩn bị thực hiện ghép gan trên người tại nước ta.

Dự kiến đầu năm 2004, Học viện Quân y sẽ tiến hành ca ghép gan trên người đầu tiên. Hiện nay đã có hai cặp cho và nhận gan đăng ký ghép gan. Ước tính chi phí cho mỗi ca ghép gan tại Việt Nam khoảng 1 tỷ đồng. Giáo sư Phạm Gia Khánh cho biết, đầu tháng 8, Học viện Quân y sẽ tiến hành làm các xét nghiệm sàng lọc ở cả người cho và người nhận gan xem có đạt yêu cầu không.

Để chuẩn bị cho ca ghép gan trên người đầu tiên tại Việt Nam, Học viện Quân y đã cử cán bộ sang học tập kinh nghiệm tại Nhật Bản và Đài Loan, những nơi nổi tiếng thế giới về ghép gan trên người. Đồng thời dựa trên tổng kết rút kinh nghiệm các quy trình ghép gan thực nghiệm tại Việt Nam với trên 80 cặp lợn tại Học viện Quân y, BV Việt Đức, BV Chợ Rẫy, các chuyên gia sẽ xác lập quy trình ghép hợp lý nhất. Quy trình ghép gan cho người sống của Học viện Quân y bao gồm nhiều công đoạn đã được xây dựng xong. Tuy nhiên hiện nay Học viện vẫn đang đợi quyết định pháp lý để có thể tiến hành ghép gan trên người vào đầu năm 2004. Cách đây không lâu, một đoàn chuyên gia về ghép gan của Cu Ba đã sang thăm và làm việc với Học viện Quân y về vấn đề ghép gan.

Giáo sư, Tiến sĩ Lê Năm, Giám đốc Viện Bỏng Quốc gia, thành viên Hội đồng chuyên môn chỉ đạo điều hành ghép gan cho biết, ca ghép gan đầu tiên sẽ được tiến hành tại phòng mổ của Viện Bỏng với các trang thiết bị hiện đại như máy gây mê, đèn mổ, bàn mổ, máy hút dịch, máy monitor theo dõi bệnh nhân... Viện Bỏng chỉ còn chờ máy cắt gan (trị giá khoảng 1,2 tỷ đồng) về tới Việt Nam để hoàn chỉnh trang thiết bị cho một cuộc đại phẫu có tính lịch sử của ngành ngoại khoa Việt Nam.

Hiện nay, gan ghép được lấy từ hai nguồn là những người chết não và gan của những thân nhân của bệnh nhân và có thể ghép gan toàn bộ hoặc bán phần. Nhưng ở nước ta luật chết não vẫn chưa được thông qua. Vì thế, nguồn gan duy nhất có được là từ người sống.

THÁI HÀ
(Báo Tiền phong)