Hàng ngày chúng ta sống trong không khí, hít thở khí trời. Vậy không khí hình thành như thế nào? Đây là câu hỏi cho đến nay vẫn chưa được giải đáp một cách thật đầy đủ, bởi vì lớp khí quyển quanh Trái đất đã hình thành từ trước khi loài người xuất hiện, không ai được tận mắt chứng kiến quá trình hình thành khí quyển. Con người cho đến nay vẫn không ngừng nghiên cứu, tìm hiểu về vấn đề này.
     Nói chung người ta cho rằng lúc đầu, khi Trái đất do vật chất vũ trụ vừa mới ngưng tụ lại thành một khối xốp mềm, không khí không phải chỉ bao quanh vỏ bên ngoài Trái đất mà con thâm nhập vào cả bên trong Trái đất. Khi đó hydro chiếm tỉ trọng nhiều nhất trong không khí, khoảng 90%. Ngoài ra còn có nhiều hơi nước, Metan, amoniac, heli và một số khi trơ, song hầu như không tìm thấy có nitơ, oxy và cacbonic.
     Về sau, do sức hút của nội tâm, khối trái đất mềm xốp ấy co lại và nhỏ lại. Khi bị co lại, số không khí trong lòng Trái đất bị ép nến, khiến nhiệt độ Trái đất tăng lên mãnh liệt, không khí trong Trái đất bay tỏa vào khoảng không khá nhiều. Khi Trái đất co hẹp lại đến mức nhất định, việc co hiẹp này trở nên chậm chạp hơn, đồng thời số nhiệt lượng do trạng thái co hiẹp mạnh gây ra cũng dần dần mất đi, Trái đất dần dần nguội lạnh, vỏ Trái đất cứng dần lại. Lúc này, một bộ phận không khí bị ép thoát khỏi vỏ Trái đất sau cùng bị tâm Trái đất hút chặt lấy, bao bọc xung quanh bề mặt Trái đất, tạo thành bầu khí quyển của Trái đất. Khi đó, hơi nước ngưng đọng lại thành nước, làm cho vỏ Trái đất bắt đầu có nước. Lúc này, bầu khí quyển còn rất mỏng manh, thành phần cũng khác nhau rất nhiều so với bầu khí quyển hiện nay, vẫn chỉ thấy có hơi nước, hyđro, heli, amoniac, khí trơ...
     Sau khi vỏ ngoài Trái đất rắn lại, trải qua thời kỳ rất dài, do tác động của các nguyên tố mang tính phóng xạ, trong lòng Trái đất lại không ngừng sinh ra nhiệt, gây ra sự điều chỉnh lớn về địa tầng, khiến một nơi nào đó của vỏ trái đất bị đứt gãy hoặc di chuyển vị trí, rất nhiều lượng nước trong nham thạch hoặc trong vỏ Trái đất tiếp tục được giải phóng trong nhiệt độ cao, làm tăng thêm lượng nước các sông, hồ, biển. Một số chất khí bị giữ chặt trong nham thạch hoặc địa tầng, bao gồm cả khí cacbonic cũng được giải thoát ra ngoài rất nhiều, làm đặt thêm bầu khí quyển loãng và mỏng ấy.
     Lúc này, tầng trên của khí quyển có rất nhiều hơi nước, khi bị Mặt trời chiếu rọi một số bộ phận bi phân giải ngay thành hyđro và oxy. Lượng oxy này kết hợp với Hyđro trong amoniac, làm cho nitơ trong amoniac tách ra.
     Một bộ phận oxy khác lại kết hợp với Hyđro trong metan, làm cho cacbon trong metan tách riêng ra. Số cacbon này lại kết hợp với oxy, tạo thành khí cacbonic.
     Như vậy là, không khí trong bầu khí quyển đã biến thành hơi nước, nitơ, oxy và khí cacbonic. Có điều là lúc đầu hàm lượng khí cacbonic nhiều hơn hiện nay, con oxy lại ít hơn hiện nay.
     Theo kết quả xác định chất đồng vị gần đây nhất, Trái đất chúng ta đang sống đã có trên 5 tỉ năm lịch sử. Cách đây khoảng 1 tỉ 800 triệu năm đến 1 tỉ 900 triệu năm, trong nước đã dần dần có sinh vật xuất hiện. Trước đây khoảng 700 - 800 triệu năm, trên lục địa đã bắt đầu xuất hiện thực vật, lúc đó hàm lượng khí cacbonic trong không khí khá cao, cho nên có tác dụng rất tốt cho sự quang hợp của thực vật, làm cho thực vật phát triển nhanh chóng. Khối lượng thực vật lớn trong lúc tiến hành quan hợp đã hấp thụ CO(2) rất sẵn trong không khí và giải phóng oxy ra bên ngoài, khiến hàm lượng oxy trong không khí tăng lên rất nhiều. Khoảng 500 triệu năm trước, động vật trên Trái đất tăng lên rất nhanh, sự hô hấp của động vật lại biến một bộ phận oxy trong không khí thành CO(2).
      Sau khi động vật và thực vật tăng lên trên Trái đất, khi chúng bài tiết hoặc thối rữa, một phần chất Protit lại chuyển hóa thành amoni và muối amoniac, một bộ phận protit khác trực tiếp phân giải thẳng ra nitơ. Bộ phận protit tạo ra amoni và muối amoniac, thông qua tác dụng của vi khuẩn yếm khí và vi khuẩn kỵ khí một số biến thành nitơ và bay vào không khí. Do nitơ không phải loại nguyên tố hoạt động mạnh lắm, không dễ dàng kết hợp với các nguyên tố khác trong điều kiện nhiệt độ thông thường, do đó hàm lượng nitơ trong không khí càng ngày càng nhiều lên, cuối cùng đạt tới hàm lượng Nitơ nhưn trong không khí hiện nay.
     Lúc này, khí quyển ở gần Trái đất đã có thành phần tỉ lệ như hiện nay: nitơ chiếm khoảng 78%, oxy khoảng 21%, argon 1%, các chất khi khác chỉ chiếm dưới 1%.
     Như trên đã trình bày, sự hình thành khí quyển một mặt có liên quan đến sự hình thành của Trái đất và vỏ Trái đất, mặt khác lại có liên quan tới sự xuất hiện của động vật và thực vật.

Vì sao bầu trời có màu xanh?

Sau mỗi trận mưa rào, nhiều khi bầu trời trong vắt như một hồ nước phẳng lặng! Sấm chớp vừa qua đi, bầu trời bỗng nhiên xanh biếc lạ thường khiến mọi người cảm thấy thích thú vô cùng. Vì sao bầu trờ trong xanh bao giờ cũng có một màu sanh thẫm và bầu trời càng trong sáng lại càng xanh hơn?
Phải chăng không khí có chứa chất khí màu xanh? Hay là bản thân không khí có màu xanh chăng?
Để hiểu rõ điều này, ta hãy thử làm một thí nghiệm nhỏ: Lấy một chậu thủy tinh hình chữ nhật, cho nước đầy 2/3, rồi cho một ít bùn và cát vào chậu, khuấy đều. Chọn một buổi sáng đẹp trời khoảng 8 – 9 giờ sáng đặt chậu bên cửa sổ, ánh nắng chiếu ngang vào một phía chậu, tia nắng xuyên qua nước ngầu đục sang phía chậu bên kia. Quan sát lúc này ta sẽ thấy một điều thú vị: Nước trong chậu thủy tinh có màu lam nhạt, còn ánh sáng từ chậu nước chiếu ra lại có màu hồng nhạt và màu da cam.
Sự xuất hiện màu xanh thẫm trên bầu trờ có cùng một nguyên do giống như sự xuất hiện màu xanh nhạt trong chậu thủy tinh vậy.
Mọi người đều biết, quanh Trái đất chúng ta được bao phủ bởi lớp khí quyển. Trong không khí có chứa rất nhiều hạt bụi li ti cùng những giọt hơi nước, giọt băng, v.v.. Khi ánh sáng mặt trời (nhìn mắt thường tưởng là màu trắng cả, nhưng thực tế lại gồm các tia sáng có màu hồng, da cam, vàng, lục, lam, chàm, tím tạo thành) chiếu rọi vào không khí, ánh sáng màu hồng có bước sóng khá dài có sức thấu xạ mạnh nhất (tiếp đó là ánh sáng màu da cam và màu vàng), nó có thể xuyên qua các hạt nhỏ li ti trong khí quyển để chiếu rọi xuống mặt đất. Ngược lại các loại ánh sáng có bước sóng ngắn hơn như ánh sáng tím, lam, chàm lại rất dễ bị các loại hạt lơ lửng trong không trung khiến cho ánh sáng tán xạ ra xung quanh, làm cho bầu trời có màu xanh thẫm.

Vì sao lại nói mặt trời có quầng thì gió, mặt trăng có tán thì mưa?

Bầu trờ treo lơ lửng những đám mây trắng mỏng, ánh sáng mặt trời hoặc Mặt trăng rọi chiếu qua những đám mây đó. Xung quanh Mặt trời, Mặt trăng thường có nhiều vòng ánh sáng khá lớn màu trắng hoặc các màu khác, gọi là “tán” hoặc “quầng”. Quầng ánh sáng xuất hiện xung quanh Mặt trời phần lớn là có màu sắc theo thứ tự từ trong ra ngoài là hồng, da cam, vàng, lục, lam, chàm, tím. Quầng xuất hiện quanh Mặt trăng phần lớn là màu trắng. Qua quan sát và kinh nghiệm thực tế xưa nay, người ta nhận thấy khi Mặt trời hoặc Mặt trăng có quầng sáng thì có mưa gió kéo đến, vì vậy ngạn ngữ có câu “Mặt trời có quầng thì gió, Mặt trăng có tán thì mưa”. Câu ngạn ngữ này rất có lý, phù hợp với qui luật khách quan của sự thay đổi thời tiết.
“Quầng” xuất hiện khi bầu trời có mây ti tầng. Lớp mây này là những mây ở tầng cao do vô vàn tinh thể băng nhỏ li ti tạo thành, đáy lớp mây cách mặt đất khoảng hơn 6km không khí ở đây lúc này vẫn còn lạnh, thời tiết vẫn tốt. Tuy nhiên, ở nơi xa (cách đấy khoảng vài trăm km), luồng không khí nóng ẩm đang giao tranh với luồng không khí lạnh, không khí dần dần ấm nóng và bay lên theo mặt nghiên của khối không khí lạnh, và trong quá trình không khí nóng bay lên này, nhiệt độ của không khí bị giảm dần, hơi nước trong không khí ngưng đọng lại thành tầng mây. Thông thường không khí đi lên theo mặt frôn nóng, dần dần xuất hiện mây vũ tầng dày, loại mây này thường cho mưa thời gian kéo dài và diện rộng tới khoảng 300km; càng lên cao, do mặt frôn nóng càng cách xa mặt đất, độ cao của sự ngưng kết hơi nước của không khí nóng, cũng dần dần tăng lên do đó độ cao của chân mây cũng dần dần cao hơn và thành mây cao tầng và mây ti tầng; lên cao nữa là mây ti tầng. Phần bên dưới của tầng may mưa và tầng may cao đều do những giọt nước tạo thành còn lớp mây ti do không khí nóng bay lên cao trên 6km mới hình thành, nhiệt độ không khí lúc này đã hạ xuống còn khoảng –20oC, do đó có thể tạo thành những tinh thể băng hình trụ hoặc hình lục lăng, tia nắng mặt trời và ánh trăng chiếu qua tinh thể băng này sẽ tạo ra quần mặt trời hoặc quần mặt trang.
Khi ta nhìn thấy quầng mặt trời hoặc quầng mặt trăng, chứng tỏ mặt đất nơi ta đang đứng tuy vẫn do không khí lạnh khống chế, thời tiết vẫn bình thường, nhưng ở trên cao đã xuất hiện không khí nóng và khi hơi nóng từ mặt đất bốc lên ngày can lan đến gần nới ta đứng hơn, thì thời tiết ảnh hưởng đến theo sẽ là mây ngày càng thấp hơn, gió dần dần mạnh lên. Cuối cùng sẽ là những giọt mưa rơi, vì vậy quầng là dấu hiệu cho thấy sẽ có mưa gió.
Ngoài ra, tại khu vự ngoại vi của bão cũng thường có lớp mây cuốn và quầng, sau quầng các đám mây dần dần dày lên và đen đặc, tiếp đó sẽ có mưa to gió lớn.
Qua đó có thể thấy ngạn ngữ “Trời quầng thì gió, trăng có tán thì mưa” cơ bản là đúng. Tuy nhiên, điều đó không có nghĩa là hễ thấy mặt trời có quầng, vầng trăng có tán thì nhất định sẽ có gió, có mưa. Điều muốn nói rõ ở đây là quầng mặt trời, quầng mặt trăng là dấu hiệu của thời tiết xấu, còn việc có gió, mưa hay không còn phụ thuộc và những yếu tố khí tượng khác nữa.

Ta thường gặp trên bầu trời nhiều đám mây khác nhau đám thì trắng bạc, đám thì đen kẹt, có đám may lại xanh biếc... Vì sao vậy?
Các đám mây có độ dày mỏng khác nhau. Có đám mây có chiều dày tới 7 - 8km, ngược lại có đám mây mỏng tang, chỉ dày hơn 10 m. Có đám mây dạng tầng che phủ kín cả bầu trời, có đám mây tích tụ lẻ loi rời rạc, có đám mây dạng sóng nhấp nhô muôn hình muôn vẻ. Mây dạng tầng rất dày, hoặc các đám mây tích tụ khi có mưa gió sấm chớp thường xuất hiện nhiều trên bầu trời, tia sáng Mặt trời và Mặt trăng rất khó chiếu thấu qua được, do đó ta thấy các đám mây rất mỏng, tia sáng dễ dàng rọi chiếu qua được, nhất là những đám mây mỏng do tinh thể băng tạo thành, dưới tác dụng của tia nắng mặt trời, các sợ mây trở nên chói chang, lấp lánh dạng sợi. Nếu trên trời có lớp mấy tầng như vậy, do tác dụng của ánh nắng và ánh trăng, các vật thể dưới mặt đất vẫn có bóng của nó. Có khi lớp mây tầng do tinh thể băng tạo thành này mỏng tới mức hình như không nhìn thấy, nhưng chỉ cần phát hiện gần chỗ mặt trời hoặc Mặt trăng có một hay nhiều quầng sáng thì vẫn có thể phán đoán được là có mây, gọi là "mây ti tầng mỏng".
Loại mây dạng tích tụ lẻ loi rời rạc, do khối mây phản xạ toàn bộ vì thế ta thấy là màu trắng; trái lại phía sau và phần đáy đám mây này, ánh sáng khó lọt quanên ta thấy như tối đen.
Khi Mặt trời mọc hoặc lặn, do ánh nắng chiếu nghiêng, phải xuyên qua lớp khí quyển rất dày, chiếu qua các phần tử của không khí, hơi nước và các tạp chất khác, nên phần sóng ngắn của ánh sáng bị phân tán đi nhiều, song phần sóng dài của màu đỏ, da cam không bị tỏa đi nhiều, vì vậy khi rọi chiếu trong lớp khí quyển, ánh sáng sóng dài (nhất là ánh sáng đỏ) chiếm đa số tuyệt đối, lúc này không không chỉ bầu trời nới Mặt trời mọc hoặc lặn là màu đỏ mà ngay cả phần đáy và xung quanh lớp mây tầng do ánh mặt trời khi đó chiếu vào cúng biến thành màu đỏ cả.
Do các đám mây hình thành lúc do hơi nước, lúc có tinh băng hoặc khi có cả hai loại này, cho nên khi ánh sáng mặt trời, ánh trăng chiếu vào sẽ có những vòng sáng hoặc cầu vồng rực rỡ khác nhau.

Vì sao nói ráng trời buổi tối thì nắng, ráng trời buổi sáng thì mưa?
Ánh sáng trắng của mặt trời thực tế do nhiều ánh sáng có màu sắc tạo thành, gồm các màu hồng, cam, vàng, lục, lam, chàm, tím.. Bước sóng của các loại màu ánh sáng này rất khác nhau. Ánh sáng màu tím có bước sóng ngắn nhất. Các phân tử của không khí cùng các hạt bụi và giọt nước nhỏ bé lơ lửng trong không khí, chúng làm cho các loại tia sáng có màu sắc của Mặt trời phân tán ra các phía, ta gọi là hiện tượng "tán xạ". Các loại ánh sáng màu của Mặt trời có bước sóng càng ngắn, như ánh sáng tím, ánh sáng màu xanh lam thì rất dễ bị tán xạ. Loại ánh sáng màu có bước sóng dài hơn, như màu hồng, da cam thì không dễ bị tán xạ. Lúc bình minh hoặc hoàng hôn. Mặt trời đều chiếu xiên phải đi qua "chặng đường không khí" khá dài, bị tán xạ nên ánh sáng bị giảm yếu đi nhiều. Ánh sáng tím bị yếu đi nhiều nhất, tiếp đo là ánh sáng màu chàm, rồi đến màu xanh lam... Chỉ có ánh sáng đỏ và ánh sáng màu da cam là bị giảm yếu ít nhất. Ánh sáng màu của Mặt trời đã bị suy yếu đi này, chiếu rọi lên bầu trời, trên tầng mây, sẽ tạo ra những ráng trời màu sắc đẹp mặt.
Trong khí quyển có hơi nước và những hạt bụi li ti, tạo ra tác dụng tán xạ mạnh hơn khi chỉ có những phần tử không khí đơn thuần. Vì thế, khi Mặt trời ở dưới đường chân trời, ánh nắng chiếu vào lớp khí quyển dưới thấp phí xa xa có chứa hơi nước và những hạt bị nhỏ li ti, màu sắc của ráng trời sẽ càng đỏ hơn khi không khí không có bụi và hơi nước.
Về mùa hè, buổi sơm không khí bên dưới thường ổn định hơn, rất ít bụi bặm, nếu có ráng trời màu đỏ rõ rệt thì gọi là ráng trời buổi sáng. Điều này chứng tỏ rằng lớp không khí bên dưới có chứa rất nhiều hạt nước, có mây tầng tồn tại. Mặt trời dần dần lên cao, hoạt động đối lưu nhiệt cùng dần dần phát triển theo hướng nằm ngang, mây tầng cũng dần dần day thêm, thời tiết xấu càng ngày càng kéo đến gần địa phương mình, thời tiết khu vự địa phương mình sẽ xấu đi, có mưa gió ập đến, cho nên khi thấy ráng trời buổi sáng người ta thường ít đi ra bên ngoài. Trái lại, lúc hoàng hôn, do Mặt trời cung cấp nhiệt cả một ngày, nhiệt độ khá cao, hơi nước trong khí quyển ở tầng thấp không nhiều lắm, song do hoặt động đối lưu yếu đi nên bụi bặm lại có khả năng tập trung nhiều ở tầng gần mặt đất. Vì vậy, nếu có ráng trời buổi chiều rực rỡ, chứng tỏ ráng trời này có liên quan đến các hạt bụi khô ráo gây bức xạ ánh sáng tạo ra, chứng tỏ thời tiết ở phía tây tương đối khô ráo. Điều này chứng tỏ lớp khí quyển ở phía tây sẽ không có gió bão. Theo qui luật chung thời tiết thay đổi từ tây sáng đông, do đó thời gian sắp tới thời tiết ở địa phương mình không trở nên xấu hơn. Người ta thường nói khi có ráng trời vào chiều tối thì trời tạnh ráo là như vậy.

Gu*i? ban. TT
Ca' nha^n soi' la` mo^t. ng` ham thich' mo^n hoc. Va^t. ly' ne^n vie^c. ban. post bo^. sach' nay` la` ddie^u` hay cho soi',xin cha^n thanh` cam? o*n TT va` mong so*'m co' the^? ddoc. tron. no'
Sorry TT vi` font may' cua? soi' bi. lo^i~ ne^n ko type da^u' dc.
Tha^n ai'

Cực quang được hình thành như thế nào? Vì sao cực quang chỉ xuất hiện nhiều ở vùng trời gần Nam cực và Bắc cực?
Cực quang (taurora polaris) là một hiện tượng tự nhiên đầy hấp dẫn, song rất hiếm hoi. Cùng với đà tiến bộ của khoa học, qua hàng loạt cuộc thí nghiệm của các nhà vật lý học, người ta đã chứng minh được rằng cực quang là do tác dụng của các hạt dẫn điện trong lớp khí quyển mỏng ở trên cao. Trong lớp khí quyển ở tầm cao từ 80 đến 1.200 km, không khí rất loãng, cực quan thường sảy ra tại khu vực đó. Mặt trời là một khối hình cầu khổng lồ và rất nóng, trong lòng nó và xung quanh nó thường xuyên diễn ra các phản ứng hạt nhân của các loại nguyên tố hoá học khác nhau, do đó tạo ra dòng hạt mang điện cực mạnh, vì vậy từ Mặt trời phát xạ, toả ra khoảng không bốn phía xung quanh với tốc độ rất lớn. Khi dòng hạt mang điện này chiếu xuống tầng khí quyển loãng trên cao bên ngoài Trái đất, nó sẽ va đập rất mạnh với các phân tử khí loãng mỏng đó, gây ra hiện tượng phát sáng gọi là cực quang.
Cực quang phần lớn xuất hiện ở gần Nam cực và Bắc cực rất ít khi xảy ra ở khu vực xích đạo. Vì sao vậy? Nguyên nhân chính là vì Trái đất như một cục đá từ khổng lồ và cực từ của nó lại nằm gần 2 cực nam và bắc. Chúng ta đều biết kim la bàn bao giờ cũng chỉ hướng bắc - nam, đó là do bị ảnh hưởng bởi từ trường. Dòng hạt mang điện từ Mặt trời phát ra cũng bị ảnh hưởng của từ trường, chúng đi theo chiều xoáy chôn ốc tiến dần tới 2 cực nam và cực bắc của từ trường Trái đất. Chính vì lẽ đó, cực quan phần lớn chỉ xuất hiện trên bầu trời khu vực gần Bắc cực và Nam cực. Cực quan xảy ra ở vùng Nam cực gọi là nam cực quang (aurora australis), nếu xuất hiện ở cực Bắc cực thì gọi là bắc cực quang (aurora borealis).
Vì sao cực quang lại có muôn màu ngàn sắc? Đó là do không khí được tạo bảo các chất khí oxy, nitơ, heli, hyđro, neon. Do tác dụng của dòng hạt mang điện, các thứ ánh sáng đó do các loại chất khí tạo ra cũng không giống nhau, vì thế mới có nhiều loại cực quang có hình dạng và màu sắc khác nhau. Có loại cực quang trông giống như tấm phông trên sân khấu, có loại hình lưỡi liềm, có loại sợi; có loại có màu da cam, có cực quang màu tím đỏ, khi màu đậm, khi màu nhạt không giống nhau. Co khi cực quang xuất hiện trên bầu trờ với những màu sắc rực rỡ, đẹp vô cùng.
Chu kỳ hoạt động của Mặt trời khoảng 11 năm. Ở vào thời điểm cao trào hoạt động của Mặt trời, người ta thấy mặt trời thường có những vết đen khoỏng lồ, gọi là vết đen Mặt trời, cùng với sự bùng nổ mạnh mẽ của vật chất xung quanh Mặt trời, tạo ra dòng hạt mang điện rất mạnh. Dòng hạt mang điện này khi tới tầng khí quyển của Trái đất có lúc tạo ra ánh sáng cực quang diễm lệ. Vì thế người ta cho rằng số lần cực quang xuất hiện nhiều hay ít thường có liên quan tới những hoạt động mạnh hay yếu của Mặt trời. Khi chu kỳ hoạt động của Mặt trời ở vào cao trào thì cực quang xuất hiện nhiều hơn.

MỘT SỐ HÌNH ẢNH VỀ HIỆN TƯỢNG CỰC QUANG


[image]http://vnthuquan.net/thanhtung/documents/hinh data/cucquang/h1.jpg[/image]-----[image]http://vnthuquan.net/thanhtung/documents/hinh data/cucquang/h4.jpg[/image]

[image]http://vnthuquan.net/thanhtung/documents/hinh data/cucquang/h2.jpg[/image]

Vì sao có cầu vồng trên trời?
Về mùa hè, sau mỗi cơn mưa, mây tan đi, mặt trời lại hiện ra, trên trời thường xuất hiện cầu vồng với những màu sắc sặc sỡ.
Theo truyền thuyết của người A Rập, cầu vồng là chiếc cung của ông thần ánh sáng Gôxắc. Khi Gôxắc nghỉ ngơi liền treo chiếc cung - cầu vồng ở trong mây.
Trải qua biết băonm tháng, con người ngắm nhìn, thưởng ngoạn cầu vồng, lưu truyền những huyền thoại về nó, đồng thời cũng không ngừng cố gắng khám phá những bí mật của cầu vồng.
Như ta đã biết, ánh sáng mặt trờ sẽ bị khúc xạ khi qua lăng kính 3 cạnh, đồng thời ánh sáng trắng bị phân giải thành các dải sáng có màu gồm đỏ, da cam, vàng, lục, lam, chàm, tím.
Khi trời đang mưa hoặc sau khi mưa, trong không khí có chứa nhiều giọt nước nhỏ có khả năng làm khúc xạ ánh sáng. Khi tia sáng mặt trời chiếu qua những giọt nước, nó chẳng những bị thay đổi phương hướng mà đồng thời còn bị phân giải thành tia sáng màu đỏ, da cam, vàng, lục, lam, chàm nếu có góc độ thích hợp, ánh sáng đó sẽ tạo thành cầu vồng như chúng ta thường gặp.
Giọt mưa trong không khí lớn hay bé quyết định mức độ màu sắc sặc sỡ của cầu vồng. Giọt nước chứa trong không khí càng lớn thì cầu vồng càng có màu sắc rực rỡ hơn. Ngược lại giọt nước trong không khí càng nhỏ, như những giọt sương bình thường thôi, lúc đó cầu vồng sẽ nhạt hơn, dần dần trở thành cầu vồng màu trắng.
Theo kết quả đo đạc, bề rộng trung bình của cầu vồng lớn bằng khoảng 5 lần đường kính Mặt trời chúng ta được thấy từ mặt đất.
Trên bầu trời không phải chỉ xuất hiện một dải cầu vồng, mà có khi cùng một lúc xuất hiện 2, 3 thậm chí 5 dải cầu vồng khác nhau, tuy nhiên đây là những trường hợp rất ít xảy ra. Chiều 24/9/1948, trên bầu trờ sống Neva ở Leningrat (San Petecbua) nước Nga đã xuất hiện 4 dải cầu vồng cùng một lúc. Ngày 15/6/1977, trên bầu trờ Bồ Đào Nha đã thấy 5 cầu vồng cùng một lúc.
Vì sao cầu vồng chỉ xuất hiện sau các trận mưa về mùa hè, còn về mùa đông lại không có.?
Mùa hè hay có mưa rào, có sấm chớp. Phạm vi những trận mưa này lại không lớn lắm, thường đầu này chân trời có mưa, nhưng phía bên kia, bầu trời vẫn sáng rực. Nhiều khi sau cơn mưa, trên khoảng không vẫn còn lơ lửng khá nhiều giọt nước li ti, khi tia sáng mặt trời chiếu qua các giọt nước này, do tác dụng phản xạ và khúc xạ ánh sáng, trên trời xuất hiện cầu vồng.
Còn về mùa đông, thời tiết nói chung lạnh, không khí khô hanh hơn, trời mua ít đi, các trận mưa rào, mưa có sấm chớp lại càng hiếm, vì vậy ít có dịp nhìn thấy cầu vồng về mùa đông.
Người xưa có câu: Cầu vồng đằng đông thì nắng, cầu vồng đằng tây thì mưa. Thật vậy, người ta có thể dựa vào hướng cầu vồng để dự đoán thời tiết những ngày tiếp theo được.
Cầu vồng ở đằng đông, chứng tỏ có mưa trong lớp khí quyển ở phía đông. Quy luật chung của khí quyển là chuyển động từ tây sang đông. Thời tiết xấu đang diễn ra ở phía đông, cách chúng ta ngày càng xa hơn mà thôi, không có khả năng xảy ra trời mưa nơi ta đang đứng được.
Nếu cầu vồng xuất hiện ở phía tây chúng ta, chứng tỏ khí quyển ở phía tây chúng ta đang có mưa. Do sự vận động của khí quyển từ tây sang đông, nước mưa rất có thể rơi trên đầu chúng ta. Vì vậy, người ta nói cầu vồng xuất hiện ở phía đông thì nơ ta khó có mưa, ngược lại phía tây chúng ta có cầu vồng xuất hiện thì nơi ta đang đứng có nhiều khả năng có mưa.


[image]http://vnthuquan.net/thanhtung/documents/hinh data/cauvong/rainbow.jpg[/image]

Vì sao mọc trời mọc sớm hay muộn lại có liên quan đến thời tiết thay đổi?
Trái đất luôn luôn quay xung quanh Mặt trời, đồng thời cũng tự quay quanh trục Trái đất. Theo lý thuyết, trong cùng một ngày của cùng một mùa tương tự, thời gian Mặt trời mọc (trước khi Mặt trời tiến vào đường chân trời) phải gần như nhau. Thế nhưng, sau nhiều ngày trời âm u, đêm mưa rả rích đến sáng, khi trời hửng sáng, mây tán biến đi, hôm đó Mặt trời chiếu xuống Trái đất, sớm hơn mọi khi. Theo kinh nghiệm của các bậc lão nông, hiện tượng này chứng tỏ không bao lâu nữa trời sẽ còn mưa tiếp. Như vậy là thế nào?
Thì ra, ban đêm trời quang mây, bầu trời ở khoảng cách gần Trái đất không bị các lớp mây dày đặc bao phủ, do đó mất nhiệt nhanh chóng, nhiệt độ không khí gần mặt đất cũng giảm đi dần. Trái lại, lớp không khí trên độ cao cách mặt đất xa hơn nhiệt độ giảm đi chậm chạp hơn, làm cho không khí trở nên ổn định. Đêm càng khuya, tính chất ổn định của không khí này càng mạnh. Đến khi trời sáng, đáng lẽ vào lúc này không khí có tính ổn định nhất, nhưng vào trường hợp này dòng không khí đi xuống lại rất mạnh, tức là mây cũng vì đi xuống mà tan biến đi, vì vậy tạo ra hiện tượng Mặt trời mọc (ló rạng) sớm hơn bình thường. Tuy nhiên, hiện tượng vì mây đi xuống trở nên lạnh và tan đi này chỉ là tạm thời, nhưng sau khi Mặt trời mọc, tác dụng của nhiệt tăng lên, tác dụng đối lưu cũng mạnh lên, các đám mây lại tụ hội lại và phát triển dần lên, bầu trời có thể lại âm u và có mưa. Mặt trời mọc sơm hơn, tực tế chỉ là sau khi trời âm u nhiều, về sáng sớm mây tan đi, khiến Mặt trời ló rạng sớm hơn một chút, không có nghĩa là thời tiết đã tốt lên, mà ngược lại đây chính là dấu hiệu báo trước rằng sẽ tiếp tục mưa

Mùa hè, ban đêm trời nhiều sao thì thời tiết ngày hôm sau càng nóng hơn, vì sao?
Về ban đêm, sao trên trời nhiều hay ít có liên quan rất chặt chẽ với tình hình bầu trời lúc đó. Khi trời có mây, do sao thường bị mây che khuất một phần, mặt khác ánh sao chiếu qua giọt nước cũng bị phản xạ và bị hấp thu mất một phần độ sáng, vì thế từ dưới đất nhìn lên ta thấy bầu trời rất ít các vì sao, ánh sáng các ngôi sao cũng yếu hơn. Nếu bầu trời quang mây, hơi nước trên bầu trời tương đối ít, khiến từ mặt đất trông lên bầu trời ta sẽ thấy có rất nhiều ngôi sao.
Về mùa hè, tại những khu vực chịu ảnh hưởng của hệ thống khí áp cao nhiệt đợi khống chế, không khí thường vận động theo hướng đi xuống dưới. Trong quá trình đi xuống, do khí áp dần dần tăng cao lên, thể tích không khí bị nén chặt lại, nhiệt độ sẽ cao dần lên, độ ẩm tương đối trong không khí cũng nhỏ giảm dần đi, không khí trở nên tương đối khô, do đó xuất hiện bầu trời trong xanh ngắt không có mây.
Về ban đem, nguồn bức xạ nhiệt từ Mặt trời không có, tác dụng bốc hơi của nước cũng giảm dần đi, nhiệt độ không khí tầng bên dưới giảm thấp, tầng không khía trở nên khô và ổn định hơn, người ta sẽ nhìn thấy được nhiều sao trên bầu trời hơn.
Vì lẽ đó, qua hiện tượng sao đêm mùa hè nhiều có thể phán đoán được rằng khu vực địa phương mình đang chịu ảnh hưởng của áp cao phó nhiệt đới. Do loại áp cao này khống chế, thời tiết phần nhiều là tạnh ráo, nắng, ít mây, ban ngày Mặt trời có thể chiếu rọi xuống mặt đất mạnh hơn, làm cho mặt đất nóng hơn. Hơn nữa khi loại áp cao này khống chế, thời tiết lại thường ổn đinh, ít thay đổi, Trên cơ sở đó có thể phán đoán thêm là thời tiết ngày hôm sau sẽ nóng hơn. Đó là cơ sở để nói rằng "Trời nhiều sao thì nắng"

Vì sao nhiệt độ nóng lạnh ở Bắc bán cầu lại thay đổi nhiều hơn ở Nam bán cầu?
Trong một năm, nhiệt lượng Mặt trời chiếu xuống Bắc và Nam bán cầu hầu như gần bằng nhau, điều khác nhau chỉ là mùa hè ở Bắc bán cầu nhận được nhiệt lượng hơi ít hơn chút ít so với mùa Hè ở Nam bán cầu, ngược lại mùa đông ở Bắc bán cầu nhận được nhiều hơn chút ít so với Nam bán cầu. Song sự thay đổi nhiệt độ ở Bắc bán cầu và ở Nam bán cầu lại khác nhau rất nhiều: ở Bắc bán cầu nhiệt độ thay đổi lớn hơn so với ở Nam bán cầu.
Bắc bán cầu và Nam bán cầu hoàn toàn ngược nhau về các mùa. Khi Bắc bán cầu đang trong mùa hè, được tiệp nhận nhiệt lượng lớn nhất của Mặt trời thì ở Nam bán cầu lại là mùa đông, nhận được một nhiệt lượng mặt trời thấp nhất. Trong một năm, tháng giêng có thể được coi là thời kỳ tiêu biểu về lạnh nhất ở Bắc bán cầu và nóng nhất ở Nam bán cầu, và tháng 7 là tháng tiêu biểu cho thời kỳ nóng nhất ở Bắc bán cầu và lạnh nhất ở Nam bán cầu.
Theo logic, khi mặt đất nhận được một nhiệt lượng giống nhau hoặc gần bằng nhau, về mặt nhiệt độ phải được phản ánh như nhau. Song trên thực tế, nhiệt độ tháng 1 ở Bắc bán cầu so với tháng 7 ở Nam bán cầu lại rất khác nhau. Trước hết ta hãy xem nhiệt độ trung bình của cả bán cầu. Tại Bắc bán cầu, tháng 1 là 8,1 độ C, tháng 7 là 22,4 độ C chênh lệch nhau 14,3 độ C. Ở Nam bán cầu vào tháng giêng là 17 độ C, tháng 7 là 9,7 độ C, chỉ chênh nhau có 7,3 độ C. Xét về nhiệt độ trung bình theo vĩ độ, thí dụ 40 độ vĩ độ bắc tháng giêng là 5 độ C, tháng 7 là 24 độ C, chênh nhau 19 độ C. Còn ở 40 độ vĩ độ nam, tháng 1 là 15,6 độ C, tháng 7 là 9 độ C, chỉ chênh nhau có 6,6 độ C. Cuối cùng ta hãy xem nhiệt độ trung bình của một địa phương cá biệt nào đó, chẳng hạn như Bắc Kinh (Trung Quốc), tháng 1 là - 4,7 độ C, tháng 7 là 26 độ C, chênh nhau 30,7 độ C, còn ở Melbourne (Australia) tháng 1 là 20,6 độ C, tháng 7 là 9,8 độ C, chỉ chênh nhau có 10,8 độ C.
Những thí dụ trên dây cho thấy rằng trong cùng một điều kiện Mặt trời chiếu rọi giống nhau nhưng lại có thể có sự thay đổi nhiệt độ nóng lạnh khác nhau. Vì sao vậy? Nguyên do là nhiệt lượng do Mặt trời chiếu tỏa tuy là nguồn gốc nhiệt lượng trong không khí, song điều có tác động trực tiếp đến sự thay đổi nhiệt độ nóng lạnh còn do mặt đất tỏa nhiệt nhiều hay ít quyết định. Mặt đất một mặt tiếp nhận nhiệt lượng của Mặt trời, đồng thời cũng luôn luôn tỏa nhiệt. Việc tiếp nhận và tỏa nhiệt lượng của Trái đất hết sức phức tạp, bởi vì trên mặt đất có rất nhiều vật thể mang tính chất khác nhau, nơi thì nước, nơi là đá, chỗ là đất, nơi là cây cối, nơi là nhà cửa. Những vật thể khác nhau này, có phản ứng không giống nhau trong việc hấp thu nhiệt lượng Mặt trời. Chẳng hạn ta so sánh giữa đất liền với biển cả,do chúng khác nhau về dung lượng nhiệt, về tình hình hấp thu và tỏa nhiệt và về phương thức truyền dẫn nhiệt lượng, cho nên sự thay đổi nhiệt độ nóng lạnh của biển trong một năm rất nhỏ, ngược lại trên đất liền thay đổi rất khác nhau.
Diện tích ở Bắc bán cầu và Nam bán cầu xấp xỉ nhau nhưng sự phân bố giữa đất liền và biển trên hai bán cầu này lại rất khác nhau. Bắc bán cầu có diện tích đất liền rất rộng, trong khi đó ở Nam bán cầu lại rất ít đất liền. Ở Bắc bán cầu diện tích dất liền chiếm 39% tổng diện tích cả bán cầu này, diện tích biển chiếm 61% . Ở Nam bán cầu, diện tích đất liền chỉ có 19%, diện tích biển lên tới 81% tổng diện tích của cả bán cầu. Do diện tích biển ở Nam bán cầu lớn như vậy, nên về mùa hè dù Mặt trời chiếu xuống rất dữ dội, nước biển đã trữ được rất nhiều nhiệt lượng, đến khi Mặt trời chiếu xuống yếu đi về mùa đông, biển lại "giải phóng" bớt nhiệt lượng chứa sẵn trong lòng nó. Đó là lý do vì sao ở Nam bán cầu mùa hè không nóng lắm, mùa đông không quá rét, sự thay đổi nhiệt độ nóng lạnh trong năm ít hơn ở Bắc bán cầu.

Vì sao ở Bắc bán cầu,mùa đông Trái đất gần Mặt trời hơn mà thời thiết lại lạnh, còn mùa hè Trái đất cách xa Mặt trời hơn mà thời tiết vẫn nóng?
Trái đất quay quanh Mặt trời theo quĩ đạo hình bầu dục, khoảng cách giữa Trái đất và Mặt trời luôn luôn thay đổi. Các nhà thiên văn học cho biết, hàng năm ngày 3/1 là ngày Trái đất ở gần Mặt trời nhất, và ngày 4/7 là ngày Trái đất cách Mặt trời xa nhất. Mặt trời là một thực thể tỏa nhiệt, theo kiến thức thông thường, khoảng cách càng gần thì nhiệt độ phải càng cao hơn và lúc nóng nhất của Trái đất phải là tháng 1, lúc lạnh nhất phải là tháng 7 hàng năm chứ! Vậy mà trên thực tế tháng 1 lài là tháng lạnh nhất, tháng 7 lại là tháng nóng bức nhất, vì sao như vậy?
Trời nóng hay lạnh tuy do Trái đất được hấp thu nhiệt lượng Mặt trời nhiều hay ít quyết định. Nhưng trái đất cách Mặt trời gần hay xa không phải là yếu tố chính để nó hấp thụ nhiệt lượng Mặt trời nhiều hay ít. Bởi vì ngày 3/1 hàng năm, Trái đất cách Mặt trời khoảng 147 triệu km, còn ngày 4/7 hàng năm Trái đất cách mặt trời khoảng 152 triệu Km, khoảng cách giữa Trái đất với Mặt trời của 2 ngày này chỉ chênh nhau có 2% (khoảng 5 triệu km), không ảnh hưởng gì lắm đến việc Trái đất hấp thu nhiệt lượng Mặt trời.
Nguyên nhân chính quyết định khí hậu Trái đất nóng lạnh là độ nghiêng của ánh sáng Mặt trời chiếu xuống mặt đất. Độ nghiêng này càng lớn thì đơn vị diện tích mặt đất nhận được nhiệt lượng Mặt trời càng ít. Về mùa đông ánh sáng Mặt trời chiếu vào mặt đất vùng Bắc bán cầu chỉ là ánh sáng nghiêng hoàn toàn, thêm vào đó ngày ngắn, đêm dài cho nên trời lạnh rét. Ngược lại, về mùa hè, ánh sáng mặt trời chiếu gần như thẳng đứng xuống Trái đất và ban ngày lại dài, đêm ngắn cho nên khí trời nóng bức.
Ở Nam bán cầu, tháng 1 (mùa hè) nóng, tháng 7 (mùa đông) lạnh cũng không phải vì khoảng cách giữa Trái đất đến Mặt trời gần hay xa, mà vẫn là do độ nghiêng của ánh nắng Mặt trời chiếu tới Trái đất quyết định mà thôi.

Vì sao nhiệt độ trong ngày cao nhất vào buổi chiều, thấp nhất trước lúc Mặt trời mọc?
Chúng ta đều nhận thấy, vào những ngày hè trong thời điểm nóng nhất, không rơi vào lúc giữa trưa mà lại xảy ra sau buổi trưa vài giờ. Thoạt nghĩ thấy có vẻ vô lý. Buổi trưa là lúc ánh nắng Mặt trời gần như chiếu thẳng buông góc xuống mặt đất, tại sao lại không tạo ra nhiệt độ cao nhất?
Sự nóng lạnh của khí trời chủ yếu được quyết định bởi nhiệt độ của không khí. Mà yếu tố chính ảnh hưởng tới nhiệt độ không khí là do cường độ bức xạ của Mặt trời quyết định. Tuy vậy, nhiệt của ánh sáng Mặt trời không phải là nguyên nhân chủ yếu làm tăng nhiệt độ không khí bởi vì nhiệt năng mà các thể khí trong không khí hấp thụ từ ánh sáng Mặt trời chỉ chiếm 43% nhiệt năng của ánh sáng Mặt trời. Nhiệt năng của bức xạ Mặt trời sau khi được mặt đất hấp thụ mới truyền lại vào không khí thông qua các hình thức bức xạ đối lư và các dòng loạn lưu nhiệt. Kết quả của sự truyền nhiệt này mới đóng vai trò chủ yếu làm tăng nhiệt độ không khí.
Vì vậy quá trình truyền nhiệt chủ yếu là: ánh sáng Mặt trời chiếu xuống mặt đất là nó nóng lên, sau đó nhiệt do mặt đất hấp thụ lại hun nóng không khí. Bằng cách gián tiếp qua mặt đất mà không khí có được nhiệt độ nóng, lạnh. Tuy nhiên sau khi được Mặt trời nung nóng phải cần một khoảng thời gian cần thiết mới có thể làm cho không khí nóng lên theo. Vào giữa trưa mùa hạ, dầu rằng ánh sáng Mặt trời gần như chiếu thẳng góc xuống mặt đất, cả mặt đất lẫn không khí phải chiu cường độ nhiệt lớn nhất, nhưng nhiệt lượng mà mặt đất tỏa ra vẫn thấp hơn nhiệt lượng do mặt trời cung cấp, vì thế nhiệt độ của mặt đất vẫn tiếp tục nâng cao. Chỉ đến khi 2 nhiệt lượng này ngang bằng nhau thì mặt đất sẽ có nhiệt độ cao nhất, nhiệt lượng do đó tỏa ra sẽ nâng cao nhiệt độ lớp không khí sát mặt đất. Cả quá trình trên đòi hỏi phải có thời gian. Do vậy thời gian nóng nhất trong ngày không phải đúng giữa trưa mà là sau đó từ 2 đến 3 giờ.
Cũng bởi lẽ đó khi Mặt trời lặn, cả không khí lẫn mặt đất cũng mất đi nguồn cung cập nhiệt của ánh sáng Mặt trời, vì thế chúng bắt đầu tỏa nhiệt, nhiệt độ bắt đầu giảm xuống, cho đến sáng sớm ngày hôm sau, nhiệt độ mặt đất hạ tới mức thấp nhất. Sau khi Mặt trời mọc, mặt đất mới nhận được nhiệt và nhiệt độ lại dần dần nâng lên. Vì thế, nói chung trước lúc Mặt trời mọc nhiệt độ không khí thấp nhất.

Mây hình thành như thế nào?
Mây trên trời ở những độ cao khác nhau, từ vài chục mét đến 10km. Nguyên nhân tạo ra mấy có rất nhiều, nhưng chủ yếu là do không khí ẩm bốc lên. Trong quá trình đi lên như thế, do ấp suất không khí bên ngoài càng lên cao càng giảm nên thể tích của chúng dần dần nở ra, đồng thời sẽ tiêu hao dần nhiệt lượng của chúng, khiến không khí vừa bốc lên cao vừa lạnh dần. Chúng ta đã biết, khả năng ngậm nước của không khí là có hạn. Ở một nhiệt độn nhất định, áp suất hơi nước tương ứng với hàm lượng nước lớn nhất của một đơn vị thể tích không khí gọi là áp suất bão hòa hơi nước. Áp suất này nhỏ dần theo độ giảm nhiệt độ không khí. Vì thế nhiệt độ không khí hạ xuống, khi bốc lên cao thì áp suất bão hòa hơi nước của nó cũng không ngừng nhỏ đi. Khi áp suất bão hòa hơi nước giảm xuống thấp hơn áp xuất không khí thực tế sẽ có một phần hơi nước bám vào những hạt bụi khói nhỏ li ti trong không trung (gọi là hạt nhân ngưng kết) mà ngưng kết thành những hạt nước nhỏ (ở nhiệt độ dưới 0 độ C thì có thể tạo ra những hạt băng). Những hạt nước này có thể tích rất nhỏ, gọi là hạt mây, bán kính trung bình chỉ vào cỡ vài chục micro, nhưng ngược lại có nồng độ rất lớn, rơi tự do trong không trung với tốc độ rất nhỏ dễ dàng bị các dòng khí lưu dội lên cao trở thành những đám mây bồng bềnh nổi trên không trung.
Còn không khí ẩm bốc được lên cao để thành mây chủ yếu nhờ những tác dụng dưới đây:
Thứ nhất: Là tác dụng nhiệt lực. Vào những ngày mùa hạ trời trong, bị ánh nắng gay gắt thiêu đốt, lớp khí sát mặt đất nóng lên đột ngột trở nên nhẹ hơn và vận động lên tầng trên. Những đám mây hình tháp hoặc hình trái núi thường thấy trên trời vào ban ngày mùa hạ chính được hình thành theo cách này.
Thứ hai: Là tác dụng "mặt phân giới" (mặt frôn). Theo khí tượng học "Mặt phân giới" là mặt tiếp xúc giữa khối khí lạnh và khối khí nóng khi chúng va chạm vào nhau. Khi khối không kíh nóng lvà nhẹ bốc lên cao, giữa chừng gặp phải khối khí lạnh và nặng hơn cản đường, khí nóng sẽ chủ động trượt theo sườn bên khối khí lạnh mà bốc lên. Trường hợp này gọi là mặt Frôn nóng. Không khí nóng trượt lên cao theo mặt Frôn nóng sẽ tác ra tầng mây dầy có phạm vi rộng . Trường hợp khác, luồng khí lạnh trong khi di chuyển gặp phải khối khí nóng sẽ đâm vào phần dưới khối khí này buộc nó bốc lên cao. Mặt phân giới lúc đó được gọi là mặt Frôn lạnh . Khí nóng buộc phải bốc lên theo mặt frôn lạnh cũng tạo ra những lớp mây dầy đặc.
Thứ ba: Là tác dụng của địa hình. Không khí ẩm di chuyển theo chiều nằm ngang vấp phải địa hình có các dãy núi, đồi cao, cao nguyên, vv..cản lại cũng buộc phải bốc lên cao, hình thành ra mây hoặc mù tại sườn núi hứng ra chiều gió.
Ngoài ra, do tác dụng của các dòng không khí quẩn theo chiều thẳng đúng cũng như tác dụng bức xạ, làm lạnh lớp không khí ẩm trong đêm cũng làm cho hơi nước trong không khí ngưng tụ lại thành mây.
Dù được tạo thành theo cách nào, bao giờ hạt mây cũng rất nhỏ, rơi xuống với tốc độ rất chậm, cho nên chỉ cần có mọt dòng khí yếu ớt đi lên là đủ để chúng lơ lửng trong không trung không bao giờ rơi được xuống.

Vì sao có câu "Ráng mỡ gà thì gió"?
Ráng mỡ gà là những đám mây màu hồng giống màu mỡ gà. Khi mây này xuất hiện kéo tới đỉnh đầu thì sẽ có bão. Gặp hiện tượng này, dân chài ven biển phải mau chóng đưa thuyền vào bờ tìm nơi tránh gió, thậm chí phải kéo những thuyền nhỏ lên bờ vùi sâu xuống cát để khỏi bị sóng biển cuốn đi mất.
Màu sắc của mây ráng mỡ gà nom giống như những áng mây hồng xuất hiện ở chân trời vào buổi sáng sớm hay lúc hoàng hôn. Khi cơn báo tới gần, không khí trong vùng bị xáo động rất mạnh làm gia tăng những hạt nhỏ hơi nước trong không khí. Khi ánh sáng mặt trời chiếu qua lớp không khí này sẽ bị tán xạ mạnh hơn, khiến các tia sáng có bước sóng ngắn tán xạ hết ra xung quanh, chỉ còn lịa sóng ánh sáng màu đỏ chiếu xuống cho ta nhìn thấy.
Bão là một hệ áp thấp nhiệt đới rất lớn, phía trên cơn bão bão phủ một khối lớn mây quyền tầng. Mây này bao phủ ra xung quanh xoáy b ão, nhất là về phía trước hướng cơn bão đi tới, nớ vươn ra rất xa. Trước lúc bão đổ tới thì bầu trời trên đỉnh đầu đã có mây vũ tầng, dưới ánh sáng mặt trời chiếu chếch vào buổi sáng sớm hoặc xẩm tối nó sẽ bị nhuộm thành mầu hồng. Cho nên khi thấy ráng mỡ gà trên đầu là biết rằng trời sắp có gió bão, cần phải kịp thời có biện pháp phòng chống.
Vì sao có câu "Mây đen một đám trên đầu, dù mưa dù gió chẳng rầu lòng ai"?
Đa số các đám mây đen xuất hiện đơn lẻ trên trời là do tác dụng đối lưu nhiệt cục bộ ở địa phương nơi đó gây ra, nó thường là mây vũ tích. Ở bốn xung quanh mây vũ tích này sẽ có nhiều dòng khí đi xuống dưới gây ra nhiệt độ tăng cao, độ ẩm tương đối giảm đi, do vậy khiến cho một sốmây có thể gây ra mưa bị bốc hơi tan đi, vì thế ở xung quanh mây này đều quang quẻ, chỉ còn lại một khối mây đen lớn trên đỉnh đầu.
Những cơn mua do mây tích, mưa được hình thành bởi sự đối lưu nhiệt này gây ra thường khá to, kèm theo dông khá mạnh, nhưng mưa gió chỉ diễn ra nhanh chóng rồi tan ngày. Bởi vì xung quanh đám mây đó là khoảng trời trong, mây đến vừa kéo khỏi đỉnh đầu là mưa gió cũng vừa dứt cơn. "Chẳng rầu lòng ai" ở đây là muốn nói mưa gió sẽ mau chóng tan đi, chứ không có nghĩa là nó không gây tác hại gì.
Có trường hợp đám mây tích mưa đơn độc di chuyển qua mặt hồ rộng, sông lớn, do nhiệt độ mặt nước tương đối thấp nên hượng tượng đối lưu của không khí giảm mạnh, khi đó cơn mưa sẽ tan đi nhanh chóng, vì thế cũng sẽ không có mưa gió xẩy ra.
Vì sao mây đen tản ra trời sẽ mưa?
Mây đên tản ra không có nghĩa là nói mây đen tan đi, vì như thế không những không mưa mà ngày cả đám mây cho mưa đó cũng sẽ biến mất. Cho nên nói "mây tản ra" ở đây bao gồm 2 ý nghĩa. Nghĩa thứ nhất là chỉ mây đen phát triển ra xung quanh, thường là buổi chiều mùa hè, khối mây bị tác động mạnh mẽ của đối lưu không khí làm nở rộng ra, đỉnh mây cũng phát triển nhanh lên trênt hành hình lưỡi trai màu vàng tơ. Khối mây dày dặn to lớn này gọi là mây dông, thường kèm theo sấm chớp mưa rào đi theo. Nghĩa thú 2 là đám mây dông khi còn ở xa thì nom chỉ thấy thành một khối, nhưng khi kéo đến gần, có thể thấy sự cuốn quần của các phần trong đám mây, làm cho nó không còn là một khối nữa, khối mây dường như bị tan ra, tiếp sau là những giọt mưa bắt đầu từ giữa trời rơi xuống.
Ngoài ra có trường hợp khi mây dông kéo đến gần thì vấp phải dòng khí đi lên dữ dội, khiến mây đen vần vũ, gió nổi gầm gào. Khối mây nom như một chiếc trục lăn lúa kéo tới rất hung hãn. Nhưng thường chưa có mưa kèm theo. Khi đám mây này tản rộng ra, mưa dông hoặc mưa rào mới đổ xuống. Khi đó nhìn gần dưới đấy khối mây chỉ thấy mây trắng mờ bay loạn xạ, tưởng như khối mây đên đã bị "tan ra". Kinh nghiệm dân gian bảo "mây đen thì gió, mây trắng thì mưa" chính là nói hiện tượng này.

Bộ sách này Tt đang vẫn đang Type tiếp nhưng sẽ post lên một lượt chứ không type từng câu hỏi nữa, xin các bạn chờ thêm 1,2 ngày nữa tt sẽ upload lên diễn đàn.

Thân.
Thanh Tùng