Chiến thắng Điện Biên Phủ - một trong những chiến công oanh liệt nhất của nhân dân Việt Nam trong thế kỷ XX, một thắng lợi có tầm vóc thời đại của quân đội Việt Nam và nhân dân Việt Nam, mở đầu sự sụp đổ của chủ nghĩa thực dân cũ, cổ vũ mạnh mẽ phong trào giải phóng dân tộc trên thế giới. Cùng với sự trường kỳ kháng chiến của quân và dân Việt Nam kết thúc với chiến thắng Điện Biên Phủ oanh liệt còn có sự đóng góp không nhỏ một cách âm thầm lặng lẽ của Việt kiều - du học sinh yêu nước của Tổng Hội sinh viên Việt Nam tại Pháp.
Nhân kỷ niệm 50 năm chiến thắng lịch sử Điện Biên Phủ, phóng viên Người Viễn Xứ đã có cuộc trò chuyện với bác sĩ Nguyễn Ngọc Hà, nguyên Tổng Thư ký Hội Liên hiệp Việt kiều tại Pháp, người đã sống và hoạt động phong trào Việt kiều yêu nước trong 30 năm tại đây theo tiếng gọi thiêng liêng của Tổ quốc. Ông là một trong những chứng nhân lịch sử chứng kiến ngày trọng đại vui mừng chiến thắng Điện Biên Phủ ngay trong lòng nước Pháp với bạn bè Việt Nam, bạn bè Pháp và bạn bè của nhiều quốc gia trên thế giới.
Bác sĩ Nguyễn Ngọc Hà sinh năm 1931 tại Nam Vang - Campuchia. Quê cha của bác sĩ ở tận Hà Tây, quê mẹ ở Sài Gòn - Gia Định. Năm 1945, sau khi nước nhà giành độc lập, Bác Hồ đọc Bản Tuyên ngôn độc lập khai sinh Nước Việt Nam dân chủ cộng hòa, năm 1946 cậu thiếu niên Ngọc Hà được mẹ đưa về Sài Gòn đi học ở trường Pháp Chasseloup Laubat (trường Lê Quý Đôn ngày nay).
Là con trai của một gia đình thương gia “có máu mặt” ở Sài Gòn nhưng đã sớm bí mật tham gia phong trào học sinh, sinh viên yêu nước, Ngọc Hà thường xuyên hoạt động bí mật ủng hộ cuộc đấu tranh của dân tộc. Năm 1947, mới 16 tuổi, Ngọc Hà đã bị bắt nhân dịp vận động học sinh sinh viên bãi khóa rải truyền đơn biểu tình kêu gọi quân Pháp rút khỏi Việt Nam và bị giam tại “bót” Giếng nước (Hồ Con Rùa ngày nay). Ngọc Hà được gia đình "chạy" ra tù. Cuối năm 1947 cậu thiếu niên trẻ tuổi yêu nước được sớm kết nạp vào hàng ngũ Đảng viên Đảng cộng sản Việt Nam. Tháng 05.1948, Ngọc Hà lại bị Pháp bắt và gia đình một lần nữa tiếp tục lo lót để anh được trả tự do.
Được tổ chức Đảng đồng ý, gia đình đưa chàng thanh niên trẻ tuổi đầy nhiệt huyết sang Pháp du học. Tại đây, qua đường dây bí mật, Ngọc Hà được giới thiệu với ông Trần Ngọc Danh (em trai Trần Phú - Tổng Bí thư đầu tiên của Đảng) đại diện của Nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa tại Pháp. Nguyễn Ngọc Hà cùng Nguyễn Thị Bình (con gái cụ Nguyễn An Ninh) và một vài bạn khác thành lập tổ nòng cốt vào cuối năm 1948.
Nhiều lần bị cơ quan mật thám Pháp chất vấn anh Nguyễn Ngọc Hà có phải là Đảng viên Đảng cộng sản Việt Nam không? Để bảo mật, lần nào cũng vậy, anh đều khéo léo vượt qua với một sự khẳng định chắc chắn: “Tôi rất muốn được đứng vào hàng ngũ của Đảng Cộng sản Việt Nam, vì đó là lý tưởng mà tôi mơ ước, nhưng tôi chưa đủ tư cách để được là Đảng viên Đảng Cộng sản Việt Nam”.
Cùng với những thành viên của tổ nòng cốt, anh Ngọc Hà thành lập Tổng Hội sinh viên Việt Nam tại Pháp, kêu gọi du học sinh sinh viên Việt Nam phấn đấu với phương châm: “Sinh viên, học sinh Việt Nam sang Pháp du học phải ráng học làm sao ít nhất phải có được một nghề giỏi để về giúp nước, giúp dân. Sinh viên, học sinh không làm chính trị, nhưng phải có thái độ chính trị rõ ràng. Thái độ chính trị là ủng hộ cuộc chiến tranh cứu nước của đồng bào ta ở quê nhà."
Bản thân là sinh viên Y khoa, anh cùng với các bạn sinh viên khác tập hợp sinh viên hướng về Tổ quốc bằng hành động thiết thực: sinh viên lớp trên giúp sinh viên lớp dưới học tập. Sinh viên ra trường giúp sinh viên chưa ra trường, đồng thời giúp đỡ thanh niên các nước thuộc địa. Cùng với sinh viên, công nhân Việt Nam tham gia nhóm Việt ngữ, với tư cách hoạt động và trực thuộc Đảng Cộng sản Pháp, nhưng thực tế sau Hiệp định Genève, Đảng Cộng sản Việt Nam lãnh đạo nhóm này.
Những năm 1949 đến 1954 là thời kỳ hoạt động sôi nổi của Tổng hội sinh viên Việt Nam. Khẩu hiệu chung của Tổng Hội sinh viên Việt Nam tại Pháp vẫn là đòi hòa bình ở Việt Nam; yêu cầu Chính phủ Pháp phải chấm dứt chiến tranh Việt Nam; củng cố tình hữu nghị giữa nhân dân Pháp với nhân dân Việt Nam và đoàn kết với sinh viên các nước thuộc địa chống Pháp.
Phong trào phản chiến của nhân dân Pháp lúc bấy giờ càng lúc càng tăng cao. Cao trào lên đến đỉnh điểm bằng nhiều cuộc phản đối biểu tình của thủy thủ Henri Martin, của nữ công nhân Raymonde Dien nằm trên đường ray xe lửa nhằm để ngăn chặn đoàn tàu chở binh lính và súng ống đạn dược sang Việt nam, phản đối cuộc chiến tranh của thực dân Pháp tại Việt Nam. Đặc biệt, những ngày lễ lớn của đất nước như ngày 19.05 - ngày sinh của Chủ tịch Hồ Chí Minh; ngày Quốc Khánh 02.09; ngày 19.12 ngày Toàn quốc kháng chiến…sinh viên Việt Nam xuống đường chống chiến tranh của thực dân Pháp xâm lược Việt Nam.
Thời kỳ này, anh sinh viên Nguyễn Ngọc Hà cũng tham gia thành lập Hội Liên Việt Quốc dân Việt Nam tại Pháp, cũng là thời kỳ bị Chính quyền Pháp cấm sinh viên hoạt động. Tuy nhiên, với sự giúp đỡ của những Đảng viên Đảng Cộng sản Pháp, hoạt động của sinh viên Việt Nam vẫn tiếp tục duy trì. Nhân kỷ niệm ngày Toàn quốc kháng chiến 19.12.1946 - 19.12.1953, các sinh viên Pháp cùng với sinh viên Việt Nam tổ chức lễ kỷ niệm với chủ đề “Hoan nghênh những chiến thắng quân sự của Việt Nam”, nhưng bị binh lính Pháp từ Việt Nam trở về bất ngờ đàn áp.
Cuối tháng 12.1953, thắng lợi của Chiến dịch Đông Xuân chuẩn bị cho Chiến dịch Điện Biên Phủ gần kề. Sinh viên Việt Nam ở Pháp lúc bấy giờ thường xuyên lắng nghe theo dõi hoạt động và tin tức ở quê nhà qua nhiều nguồn thông tin trong nước và quốc tế.
Ngày 07.5.1954, khi nghe tin Việt Nam chiến thắng lẫy lừng chiến dịch Điện Biên Phủ sau 55 ngày đêm kiên trì và bền bỉ của quân và dân Việt Nam, sinh viên Việt Nam tại Pháp lặng lẽ chia ra từng nhóm ăn mừng nước nhà hoàn toàn độc lập, nhằm bảo toàn lực lượng sinh viên tránh những bất trắc có thể xảy ra. Sinh viên Pháp tổ chức ăn mừng với sinh viên Việt nam, cùng chia sẻ niềm hân hoan Việt Nam chiến thắng và đòi chấm dứt chiến tranh ở Việt Nam. Đêm 07.05 ngày ấy, tình cờ có Đoàn Balê của Liên Xô sang Pháp để biểu diễn liền bị Chính quyền Pháp cấm đoán vì Liên Xô là quốc gia giúp đỡ Việt Nam trong việc cung cấp đạn dược cho chiến trường.
Tháng 07.1954, Sinh viên Việt Nam tại Pháp tổ chức trại hè ở Tours với hàng trăm sinh viên tham dự nhằm mục đích ca ngợi chiến thắng Điện Biên Phủ, đồng thời tiếp tục theo dõi Hội nghị Genève. Khi Hiệp định Genève được ký kết, đêm 20.7.1954 là “đêm trắng - đêm không ngủ” của sinh viên Việt Nam mừng hòa bình được lập lại, một nửa đất nước được tự do và chuẩn bị cho cuộc đấu tranh sắp tới vì hòa bình thống nhất Tổ quốc.
Nửa thế kỷ đã trôi qua, biết bao sự kiện trọng đại đã diễn ra trên hành tinh, nhưng các thế hệ người Việt Nam và nhân dân yêu chuộng hòa bình, độc lập, tự do, tiến bộ xã hội trên thế giới vẫn mãi mãi ngưỡng mộ và tôn vinh chiến thắng Điện Biên Phủ.
Bác sĩ Nguyễn Ngọc Hà là một Việt kiều yêu nước với gần 30 năm sống ở Pháp, lặng lẽ cống hiến năng lực, trí tuệ của mình cho những hoạt động khi công khai, lúc bí mật. Lúc nào ông cũng đau đáu hướng về quê hương với một khao khát mong muốn nước nhà sớm độc lập, thống nhất. Có một điều ít người biết đến, Bác sĩ Nguyễn Ngọc Hà cũng chính là một trong những người đã góp phần vào sự thành công của Hội nghị đàm phán 2 bên (tháng 05.1968), Hội nghị đàm phán 4 bên (20.1.1969) để tiến tới ký kết Hiệp định Paris - ngày 27.01.1973, ngày Quân đội Mỹ buộc phải cam kết rút quân ra khỏi Miền Nam Việt Nam.
Năm nay đã bước sang tuổi 73, nhưng trông bác sĩ vẫn còn khoẻ khoắn và yêu cuộc sống. Bác sĩ Ngọc Hà cho phóng viên Người Viễn Xứ biết rằng, Bác sĩ vẫn thường xuyên đi khắp đó đây. Gần đây nhất, Bác sĩ vừa đi thăm lại di tích Điện Biên Phủ hào hùng năm xưa. Nơi mà cách đây 50 năm, Đại tướng Võ Nguyên Giáp - người anh hùng của Quân đội nhân dân Việt Nam, Tổng tư lệnh Quân đội kiêm Tư lệnh chiến dịch Điện Biên Phủ, “vị tướng huyền thoại” đã chỉ huy thành công chiến dịch Điện Biên Phủ lừng danh khắp thế giới, mở ra một trang sử vàng cho trận chiến vĩ đại nhất của thế kỷ 20 và là thời khắc quyết định của lịch sử Đông Nam Á.
Bài: NGUYỆT QUẾ
Ảnh: HỒNG HÀ
Nhân kỷ niệm 50 năm chiến thắng lịch sử Điện Biên Phủ, phóng viên Người Viễn Xứ đã có cuộc trò chuyện với bác sĩ Nguyễn Ngọc Hà, nguyên Tổng Thư ký Hội Liên hiệp Việt kiều tại Pháp, người đã sống và hoạt động phong trào Việt kiều yêu nước trong 30 năm tại đây theo tiếng gọi thiêng liêng của Tổ quốc. Ông là một trong những chứng nhân lịch sử chứng kiến ngày trọng đại vui mừng chiến thắng Điện Biên Phủ ngay trong lòng nước Pháp với bạn bè Việt Nam, bạn bè Pháp và bạn bè của nhiều quốc gia trên thế giới.
Du học để cống hiến sức lực và trí tuệ cho quê hương[/align]
Bác sĩ Nguyễn Ngọc Hà bên cạnh pho tượng Anh hùng lực lượng vũ trang Bế Văn Đàn lấy thân làm giá súng
Là con trai của một gia đình thương gia “có máu mặt” ở Sài Gòn nhưng đã sớm bí mật tham gia phong trào học sinh, sinh viên yêu nước, Ngọc Hà thường xuyên hoạt động bí mật ủng hộ cuộc đấu tranh của dân tộc. Năm 1947, mới 16 tuổi, Ngọc Hà đã bị bắt nhân dịp vận động học sinh sinh viên bãi khóa rải truyền đơn biểu tình kêu gọi quân Pháp rút khỏi Việt Nam và bị giam tại “bót” Giếng nước (Hồ Con Rùa ngày nay). Ngọc Hà được gia đình "chạy" ra tù. Cuối năm 1947 cậu thiếu niên trẻ tuổi yêu nước được sớm kết nạp vào hàng ngũ Đảng viên Đảng cộng sản Việt Nam. Tháng 05.1948, Ngọc Hà lại bị Pháp bắt và gia đình một lần nữa tiếp tục lo lót để anh được trả tự do.
Bác sĩ với hình ảnh Anh Bộ đội Cụ Hồ trong niềm vui chiến thắng
Nhiều lần bị cơ quan mật thám Pháp chất vấn anh Nguyễn Ngọc Hà có phải là Đảng viên Đảng cộng sản Việt Nam không? Để bảo mật, lần nào cũng vậy, anh đều khéo léo vượt qua với một sự khẳng định chắc chắn: “Tôi rất muốn được đứng vào hàng ngũ của Đảng Cộng sản Việt Nam, vì đó là lý tưởng mà tôi mơ ước, nhưng tôi chưa đủ tư cách để được là Đảng viên Đảng Cộng sản Việt Nam”.
Cùng với những thành viên của tổ nòng cốt, anh Ngọc Hà thành lập Tổng Hội sinh viên Việt Nam tại Pháp, kêu gọi du học sinh sinh viên Việt Nam phấn đấu với phương châm: “Sinh viên, học sinh Việt Nam sang Pháp du học phải ráng học làm sao ít nhất phải có được một nghề giỏi để về giúp nước, giúp dân. Sinh viên, học sinh không làm chính trị, nhưng phải có thái độ chính trị rõ ràng. Thái độ chính trị là ủng hộ cuộc chiến tranh cứu nước của đồng bào ta ở quê nhà."
Bản thân là sinh viên Y khoa, anh cùng với các bạn sinh viên khác tập hợp sinh viên hướng về Tổ quốc bằng hành động thiết thực: sinh viên lớp trên giúp sinh viên lớp dưới học tập. Sinh viên ra trường giúp sinh viên chưa ra trường, đồng thời giúp đỡ thanh niên các nước thuộc địa. Cùng với sinh viên, công nhân Việt Nam tham gia nhóm Việt ngữ, với tư cách hoạt động và trực thuộc Đảng Cộng sản Pháp, nhưng thực tế sau Hiệp định Genève, Đảng Cộng sản Việt Nam lãnh đạo nhóm này.
Sinh viên Pháp ủng hộ phong trào chống chiến tranh ở Việt Nam[/align]
Trước tượng đài Chiến thắng lịch sử Điện Biên Phủ
Phong trào phản chiến của nhân dân Pháp lúc bấy giờ càng lúc càng tăng cao. Cao trào lên đến đỉnh điểm bằng nhiều cuộc phản đối biểu tình của thủy thủ Henri Martin, của nữ công nhân Raymonde Dien nằm trên đường ray xe lửa nhằm để ngăn chặn đoàn tàu chở binh lính và súng ống đạn dược sang Việt nam, phản đối cuộc chiến tranh của thực dân Pháp tại Việt Nam. Đặc biệt, những ngày lễ lớn của đất nước như ngày 19.05 - ngày sinh của Chủ tịch Hồ Chí Minh; ngày Quốc Khánh 02.09; ngày 19.12 ngày Toàn quốc kháng chiến…sinh viên Việt Nam xuống đường chống chiến tranh của thực dân Pháp xâm lược Việt Nam.
Thăm lại căn hầm chỉ huy của Tướng De Castries năm xưa
Cuối tháng 12.1953, thắng lợi của Chiến dịch Đông Xuân chuẩn bị cho Chiến dịch Điện Biên Phủ gần kề. Sinh viên Việt Nam ở Pháp lúc bấy giờ thường xuyên lắng nghe theo dõi hoạt động và tin tức ở quê nhà qua nhiều nguồn thông tin trong nước và quốc tế.
Ngưỡng mộ và tôn vinh chiến thắng Điện Biên Phủ [/align]
Hầm chỉ huy tập đoàn cứ điểm Điện Biên Phủ
Đồi A1 - một trong những Cứ điểm quan trọng của chiến dịch lịch sử Điện Biên Phủ
Nửa thế kỷ đã trôi qua, biết bao sự kiện trọng đại đã diễn ra trên hành tinh, nhưng các thế hệ người Việt Nam và nhân dân yêu chuộng hòa bình, độc lập, tự do, tiến bộ xã hội trên thế giới vẫn mãi mãi ngưỡng mộ và tôn vinh chiến thắng Điện Biên Phủ.
Bác sĩ Nguyễn Ngọc Hà là một Việt kiều yêu nước với gần 30 năm sống ở Pháp, lặng lẽ cống hiến năng lực, trí tuệ của mình cho những hoạt động khi công khai, lúc bí mật. Lúc nào ông cũng đau đáu hướng về quê hương với một khao khát mong muốn nước nhà sớm độc lập, thống nhất. Có một điều ít người biết đến, Bác sĩ Nguyễn Ngọc Hà cũng chính là một trong những người đã góp phần vào sự thành công của Hội nghị đàm phán 2 bên (tháng 05.1968), Hội nghị đàm phán 4 bên (20.1.1969) để tiến tới ký kết Hiệp định Paris - ngày 27.01.1973, ngày Quân đội Mỹ buộc phải cam kết rút quân ra khỏi Miền Nam Việt Nam.
Năm nay đã bước sang tuổi 73, nhưng trông bác sĩ vẫn còn khoẻ khoắn và yêu cuộc sống. Bác sĩ Ngọc Hà cho phóng viên Người Viễn Xứ biết rằng, Bác sĩ vẫn thường xuyên đi khắp đó đây. Gần đây nhất, Bác sĩ vừa đi thăm lại di tích Điện Biên Phủ hào hùng năm xưa. Nơi mà cách đây 50 năm, Đại tướng Võ Nguyên Giáp - người anh hùng của Quân đội nhân dân Việt Nam, Tổng tư lệnh Quân đội kiêm Tư lệnh chiến dịch Điện Biên Phủ, “vị tướng huyền thoại” đã chỉ huy thành công chiến dịch Điện Biên Phủ lừng danh khắp thế giới, mở ra một trang sử vàng cho trận chiến vĩ đại nhất của thế kỷ 20 và là thời khắc quyết định của lịch sử Đông Nam Á.
Bài: NGUYỆT QUẾ
Ảnh: HỒNG HÀ