1. Ở Tiệp
Hòa sang Tiệp vào cuối năm tám mươi tám, ở đoàn giày do Khanh làm phiên dịch. Cô gái Hà nội, hoa khôi của đoàn, thông minh, nhí nhảnh, được anh phiên dịch để ý ngay từ những phút đầu tiên vừa đặt chân xuống sân bay Praha.

Đấy là một đêm mùa đông lạnh giá, tuyết phủ trắng vạn vật, lạnh tê tái. Chuyến chuyên cơ IL 62 cổ lỗ của Nga, sau một hành dài dằng dặc hơn hai chục tiếng đồng hồ uể oải hạ cánh xuống sân bay, nhả từ trong cái bụng to tướng của nó ra hơn trăm rưỡi người, đủ mọi lứa tuổi, ngành nghề, được gọi là công nhân hợp tác lao động, thực tập sinh, học nghề…

Sau khi làm xong thủ tục nhập cảnh, đoàn lao động hơn năm mươi chị em của Hòa được một phiên dịch còn trẻ, trông rất thư sinh, hướng dẫn bỏ vali, túi xách, những hộp carton… đựng đầy son, phấn, chì kẻ môi, kẻ mắt, áo Nato, áo phông cá sấu, quần bò Thái, áo Kimono, mành trúc, măng, miến, mộc nhĩ… (nói chung là cái vốn ban đầu của cả một sự nghiệp rất đáng hy vọng) vào tầng để hàng của chiếc xe Bus du dịch to tướng, rồi xếp hàng lên xe để đi về nơi khám sức khoẻ và học tiếng.

Chiếc xe gần bảy chục chỗ ngồi rộng thênh thang. Mấy chị tỉnh lẻ Thái Bình, Hải Hưng, mấy cô gái dân tộc Sơn La, Lai Châu,… ngượng ngập, sợ sệt ngồi túm tụm với nhau một đám phía đầu xe. Đám Hải Phòng, Nam Định, Thanh Hóa, Hà Tĩnh… cũng tụ tập nhóm nào vào nhóm ấy. Còn lại có Hòa và chị em Hà nội chia nhau ra chiếm cả một phần cuối xe.

Hòa ngồi một chỗ bên cạnh cửa sổ, lấy tay xoa xoa lớp hơi nước mờ mờ bám trên cửa kính, nhìn ra ngoài. Tuyết trắng quá… Hòa chưa thấy cái gì trắng như thế bao giờ. Trắng hơn muối ở Văn Lý quê bà ngoại, cũng trắng hơn cả đường cát nơi cửa hàng thực phẩm của mẹ, hơn bông cây gạo đầu phố Sinh Từ của Hòa…, hơn tất cả, tất nhiên là cả cái Hiền, con bạn cùng lớp Hòa dạo còn học phổ thông mà ai cũng một mực khen „trắng như tuyết“. Vỉa hè, những hàng cây, mái nhà, cánh đồng… hai bên đường trắng xóa một mầu, trông muốn loá mắt. Trời lạnh chắc đã từ lâu lắm. Mỗi khi xe băng qua cầu, nhìn xuống sông Hòa thấy nước đã đóng đá. Gió lạnh thổi dồn tuyết trên mặt băng lại thành những ụ to tướng như ụ mối.

Lúc Hòa đang nghĩ trong đầu rằng mai kia, sau khi đã ổn định chỗ ăn ở, học hành rồi, mình sẽ viết thư về tả cho bố mẹ, bạn bè, mấy thằng em thấy cảnh tuyết đẹp thế này, chắc mọi người sẽ thích lắm… thì nàng cảm thấy như có ai đó vừa ngồi thật nhẹ nhàng xuống ghế bên cạnh mình.

Hòa đoán, chắc lại đứa bạn nào định trêu trọc hay hỏi han cái gì đó, nên mặc kệ và vẫn cứ tiếp tục nhìn ra ngoài. Nàng nghĩ nay mai chụp được mấy tấm ảnh đứng giữa trời tuyết mà gửi về cho bọn em thì chúng sẽ khoái chí lắm. Nhất là ông út có khi lại bắt mẹ, bắt bố viết thư sang bảo chị gửi về cho ít tuyết để chơi… Thấy ý nghĩ ngồ ngộ, Hòa cất tiếng cười nho nhỏ một mình. Rồi như chợt thấy ngượng với đứa bạn nào đó vẫn ngồi bên cạnh từ nãy đến giờ, Hòa mới quay sang và nhận ra anh phiên dịch của đoàn.
- Chào… - Anh phiên dịch lên tiếng trước, xong hỏi thêm:
- Lần đầu tiên nhìn thấy tuyết phải không?
- Dạ… Vâng… - Hòa đáp.
- Hòa có thấy tuyết đẹp không?
- Dạ… Đẹp…

Hai người chỉ trao đổi với nhau có vậy rồi Hòa lại xoay hẳn người nhìn ra ngoài cửa sổ. Thế nhưng lúc xe đến nơi, sau khi tập trung chị em ở hội trường, hướng dẫn qua nơi ăn ở, cách sử dụng bếp, điện, nước,..đọc danh sách phân công từng ba người vào một phòng xong, đến lượt Hòa thì anh phiên dịch đã đích thân một tay xách valy, tay kia khệ nệ ôm mấy hộp carton nữa của nàng về phòng.

Trong đoàn giày đợt này có mấy chị sồn sồn thuộc diện sang lại ra vẻ sành đời. Nhìn thấy cảnh chàng phục vụ nàng nhiệt tình như vậy, các chị kháo nhau:
- Ông phiên dịch của đoàn này bị con Hòa nó hớp mất hồn rồi.
- Nhưng xem ra cũng đẹp đôi đấy…
- Anh hơn chị chừng năm sáu tuổi chứ mấy.
Có chị nói bâng quơ:
- Vừa mới chưa hết ngày đầu tiên đã cặp kè… bồ bồ… bịch bịch… sướng…

Nếu nói chuyện cặp kè với nhau như vậy là sướng thì sau khi khám sức khỏe, học tiếng xong, ra đi làm được gần một năm thì cả đoàn giày gần chục chị em của Hoà tất cả đều được sướng hết. Nghĩa là, nồi nào úp vung ấy, ai ai cũng có bồ có bịch… Mấy cô bé Sơn La, Lai Châu cặp kè với mấy anh dân tộc ở đoàn xây dựng bên cạnh. Mấy chị sang lại được mấy anh Tiệp quay* tìm đến ngay. Bọn tỉnh, đứa nào có đồng hương, đồng khói của đứa ấy. Mấy cô Hà Nội cũng được các cậu cùng phố, cùng trường ngày trước chiếu cố. Mấy chị nhan sắc không được mặn mà lắm, đành phải chấp nhận cặp với hệ già lọm khọm, tuổi tác nhiều khi còn hơn cả cha, cả chú mình. Còn lại các bà vừa già vừa xấu, phải khổ sở, vất vả lắm cũng kiếm được tình nhân.

Ở đối diện với phòng của Hoà là hai bà chị người Hải Phòng, có quan hệ phải nói là vào loại éo le nhất. Cả hai chị tuổi tác đã ngót nghét năm chục, lại vừa béo vừa lùn rất khó coi, ai cũng nghĩ chắc phải ở không cho đến ngày hết hợp đồng, vậy mà cuối cùng rồi đâu cũng vào đấy hết.

Đầu tiên là bà chị tên Xuân xuất giá. Chị có thằng cháu hờ chỉ bằng nửa tuổi mình làm thợ cẩu trong nhà máy sản xuất ô tô ngay cạnh đoàn giày. Ngày còn ở Việt Nam, bố nó là quản đốc phân xưởng của chị. Cô cháu đã gặp nhau mấy lần lúc đi trấn* cổ cánh gà hoặc dạ dày lợn, chị mới mời nó về chơi. Thấy thằng này kêu lười, không muốn nấu nướng gì, chị bảo nó:
- Để cô sang nấu cho, mày làm gì thì làm, đến bữa cơm chỉ việc về mà ăn. Ăn xong rồi muốn đi đâu thì đi…
Câu chuyện hàng ngày lúc đầu còn cô, cô, cháu, cháu, sau chị gạt phắt:
- Thôi dẹp đi! Cô với cháu là những ngày còn ở nhà kia. Sang đến đây rồi, cháu gọi cô bằng cái gì thì gọi. Gọi chị gọi em cũng chả sao.

Thế rồi trong một ngày giữa mùa đông, ngoài cửa hàng có bán rất nhiều xa-tanh đen, hàng chiến lược của Xù*, nhưng cô cháu thằng thợ cẩu không đi trấn hàng như những người khác. Nó lôi bà cô lên giường, để từ đấy về sau mới chuyển quan hệ thành gam anh với em.

Chị Xuân về nhà thằng cháu được ít lâu thì đến chị Hải lôi con nuôi về. Hai mẹ con chị cùng bay một ngày, nhưng thằng con thì làm ở thành phố khác. Những ngày cuối tuần, không mẹ đến thăm con thì con cũng đến thăm mẹ, có khi lại cùng đi chơi với nhau ở đâu đấy. Tình cảm hai mẹ con quá nồng nàn đến nỗi lúc thằng con leo lên giường đòi ngủ cùng với mẹ nuôi mà chị thì vẫn để yên xem sao.

Còn ở những phòng khác những chuyện đơn giản hơn. Chẳng hạn, đầu tiên là chị chị, em em, sau chuyển thành ngủ cùng giường thì rất nhiều.

Kể về thực dụng thì bọn đàn ông, con trai ở Tiệp vào loại nhất. Biết chị em phụ nữ chân yếu, tay mềm, không thể xông xáo đi đây đi đó để trấn hàng, lại càng không tự mình đóng thùng* được, chắc chắn phải tìm người khoẻ mạnh để nhờ vả, các vị mày râu đầu đen xứ này mới nghĩ là mình có giá lắm. Giúp đỡ người khác phái cái gì được vài lần là các vị nghĩ ngay đến chuyện phải ngủ với họ cho bằng được. Hoà nghỉ rằng, mấy chị trong đoàn cực chẳng đã mới phải bồ bịch, để sướng theo kiểu ấy. Chứ nhiều hôm, sau khi ngủ với các anh cẩu đồ, cẩu hàng đến cho mình xong, nhiều chị lại tìm chỗ khuất ôm mặt khóc rưng rức.

Trong cái khung cảnh chung như thế thì chuyện tình giữa Hòa và anh phiên dịch được mọi người xem là lí tưởng. Có phải cô nào cũng kiếm được một chàng phiên dịch thư thái, trẻ trung mà bồ bịch đâu. Cũng như trong các anh, có phải anh nào cũng có một cô hoa khôi mà kết bạn. Nhiều người ngó đôi tình nhân lúc nào cũng rạng rỡ, tươi như hoa ấy mà phát thèm. Và Khanh, Hòa cũng thấy thỏa mãn, tự hào về nhau lắm.

2. Ở Đức




--- Còn Tiếp ---

Chú thích (Vinataba):
* Sang lại, Tiệp quay: từ tắt gọi nhưng người quay lại Tiệp
* Trấn hàng: mua hàng.
* Xù: người Việt ở Tiệp.
* Đóng thù: đóng hàng vào Container gửi về VN.