NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG BỒI DƯỠNG KIẾN THỨC
QUỐC PHÒNG - AN NINH TRONG THỜI KỲ
CÔNG NGHIỆP HÓA, HIỆN ĐẠI HÓA Nguyễn Thế Trị *
Trong những năm qua cùng với sự đổi mới toàn diện của đất nước, trên lĩnh vực quốc phòng - an ninh nói chung, giáo dục quốc phòng - an ninh nói riêng đã có bước phát triển mới, nhất là từ khi có Nghị định 19/CP của Chính phủ về Công tác quốc phòng và Nghị định 71/CP của Chính phủ về Giáo dục quốc phòng trong hệ thống các trường chính trị, hành chính, đoàn thể. Có thể nói với hai Nghị định này công tác giáo dục quốc phòng - an ninh đã có sự thay đổi về chất cả trong nhận thức và hoạt động thực tiễn. Giáo dục quốc phòng - an ninh không dàn trải, không chung chung, hình thức, mà đi vào chiều sâu có trọng tâm, trọng điểm. Đặc biệt, đã tập trung chú ý vào đối tượng là cán bộ lãnh đạo và chủ chốt - một đối tượng rất quan trọng, có ảnh hưởng trực tiếp đến hoạt động thực tiễn cũng như nhận thức trong các cấp các ngành của cả nước. Trong tình hình đó, Học viện Quốc phòng từ giữa năm 1998 đến nay đã mở 4 lớp bồi dưỡng kiến thức quốc phòng - an ninh cho hơn 200 cán bộ chủ chốt từ cấp tỉnh đến trung ương. Từ thực tiễn sinh động này có nhiều vấn đề về đào tạo bồi dưỡng hết sức bổ ích được bộc lộ và rất đáng đi sâu nghiên cứu tổng kết rút kinh nghiệm.
Thứ nhất, về mục tiêu, đối tượng bồi dưỡng.
Học viện Quốc phòng có nhiệm vụ bồi dưỡng kiến thức quốc phòng an ninh cho hai đối tượng chính là cán bộ chủ chốt cấp tỉnh và tương đương; cán bộ lãnh đạo thuộc các cơ quan Đảng, Nhà nước và đoàn thể trung ương. Qua 4 lớp đã tiến hành, có khoảng 55% là cán bộ cấp tỉnh và tương đương; 45% thuộc số đối tượng còn lại. Đây là một đối tượng mang tính đặc thù rất đáng chú ý về một số mặt như tuổi tác, kiến thức và hoàn cảnh công tác... Nói chung ở lứa tuổi này, nhiều người đã kinh qua chiến tranh cách mạng nên rất từng trải; có trình độ lý luận chính trị - xã hội và thực tiễn vững vàng, mặc dù vẫn còn những điểm chưa đồng đều về một số mặt do đặc điểm nghề nghiệp và hoàn cảnh công tác khác nhau. Ngay nhận thức về tình hình an ninh - quốc phòng của đất nước cũng có sự cách biệt về mức độ sâu sắc; kiến thức về quốc phòng - an ninh trong một số cán bộ đến học vấn còn có phần chưa thật đồng đều. Là cán bộ đương chức vừa tham gia lớp học, vừa giải quyết công việc nặng nề và bận rộn ở cơ quan, nên đối với các đồng chí học viên thực sự là một cố gắng lớn. Từ một số đặc điểm cơ bản trên, đòi hỏi phải có một nội ủy chương trình phù hợp, xác định mục tiêu rõ ràng và các biện pháp giảng dạy, học tập sáng tạo.
Xuất phát từ yêu cầu của cách mạng và tình hình đặc điểm nước ta hiện nay, mục tiêu bồi dưỡng kiến thức quốc phòng cho hai đối tượng nêu trên là: Bồi dưỡng những quan điểm, đường lối cơ bản của Đảng về quốc phòng - an ninh; nội Ủy quản lý nhà nước về quốc phòng - an ninh và một số kiến thức cần thiết khác có liên quan, để mỗi cán bộ vận dụng vào thực tiễn lãnh đạo, chỉ đạo, tổ chức thực hiện "Công tác quốc phòng" theo chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn được giao, gắn với công cuộc công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước; truyền bá những nhận thức và tổ chức thực hiện tốt các nhiệm vụ an ninh - quốc phòng trong xã hội.
Thứ hai, về nội ủy, chương trình, quản lý quá trình dạy và học.
Dựa vào hệ thống mục tiêu đã xác định, Học viện tiến hành thống kê toàn bộ hệ thống kiến thức, sắp xếp thành các khối kiến thức để đưa vào chương trình. Qua kinh nghiệm các khóa bồi dưỡng, Học viện tiến hành cải tiến nội ủy, phương pháp giáo dục quốc phòng, bồi dưỡng và tổng kết thường kỳ từng khóa học cụ thể, dần dần chuẩn hóa các khối kiến thức như sau :
- Khối kiến thức chung (tỷ lệ khoảng 8%), nghiên cứu về lịch sử quốc phòng - quân sự, học thuyết Mác - Lê-nin, tư tưởng Hồ Chí Minh về chiến tranh, quân đội và quan điểm của Đảng, Nhà nước ta về bảo vệ an ninh quốc gia, giữ gìn trật tự an toàn xã hội. Đó là cơ sở để nghiên cứu các chuyên đề quốc phòng - an ninh.
- Khối kiến thức quốc phòng - an ninh (tỷ lệ khoảng 52%), nghiên cứu về chiến lược một số nước có liên quan đến quốc phòng, an ninh của Việt Nam; chiến lược quốc phòng - an ninh quốc gia trong giai đoạn mới; xây dựng sức mạnh tổng hợp quốc gia; quan điểm, nội ủy, phương thức kết hợp kinh tế với quốc phòng - an ninh; chiến lược đầu tư phát triển kinh tế - xã hội, chiến lược đối ngoại gắn với quốc phòng - an ninh; xây dựng phát triển công nghiệp quốc phòng. Đồng thời nghiên cứu các chuyên đề: phòng chống chiến lược "diễn biến hòa bình", bạo loạn lật đổ của các thế lực thù địch; Đảng lãnh đạo, Nhà nước quản lý sự nghiệp quốc phòng; công tác quốc phòng ở các bộ, ngành, địa phương; vai trò của Mặt trận Tổ quốc Việt Nam cũng như các tổ chức chính trị xã hội khác với sự nghiệp củng cố quốc phòng - an ninh. Đó là những nội ủy chủ yếu để thực hiện công tác quốc phòng.
- Khối kiến thức quân sự (tỷ lệ khoảng 11%) nghiên cứu về: nguyên tắc, nội Ủy, phương thức chuyển đất nước từ thời bình sang thời chiến; nghệ thuật chiến dịch Việt Nam (hoặc tác chiến phòng thủ quân khu); chiến lược bảo vệ biên giới, biển, đảo trong thời kỳ mới.
Ngoài ba khối kiến thức chính còn có khối kiến thức bổ trợ (tỷ lệ khoảng 8%), cung cấp những thông tin cập nhật, hoặc những kinh nghiệm hoạt động thực tiễn, góp phần bổ sung cho các chuyên đề thuộc ba khối kiến thức trên.
Tổng số các khối kiến thức chiếm tỷ lệ khoảng 79 - 80%. Còn lại Học viện đặc biệt quan tâm tổ chức cho học viên đi nghiên cứu thực tế (tỷ lệ khoảng 16%); viết thu hoạch (khoảng 4%). Nội Ủy nghiên cứu thực tế chủ yếu đi sâu tìm hiểu kinh nghiệm kết hợp kinh tế với quốc phòng - an ninh ở các địa phương; các đơn vị quân đội để hiểu được khả năng sẵn sàng chiến đấu trong điều kiện hiện nay.
Thực tiễn qua một số khóa đào tạo, cả người dạy và người học đều cho rằng chương trình xây dựng công phu, kết cấu tương đối hợp lý, các chuyên đề được sắp xếp theo một trình tự lôgic, khoa học. Tuy thời gian ngắn nhưng đã đề cập được những vấn đề cơ bản về quốc phòng - an ninh và quân sự; mối quan hệ giữa các vấn đề trên với các lĩnh vực khác như kinh tế, đối ngoại, tư tưởng, văn hóa, xã hội, dân tộc và tôn giáo... rất chặt chẽ, nhất là cụm kiến thức quốc phòng. Sau khóa học, học viên đều nắm được kiến thức cơ bản về an ninh - quốc phòng, và khái quát về tình hình an ninh - quốc phòng của đất nước.
Thứ ba, về quản lý quá trình dạy và học.
Quán triệt các quan điểm về đổi mới nội ủy, phương pháp giáo dục - đào tạo theo Nghị quyết Hội nghị lần thứ 2 Ban Chấp hành Trung ương Đảng (khóa VIII), đã được thể chế hóa trong Luật Giáo dục, Học viện Quốc phòng đã coi trọng việc tự học, tự nghiên cứu của học viên; tạo điều kiện cho học viên trao đổi kinh nghiệm học tập lẫn nhau thông qua thảo luận ở tổ và hội thảo ở lớp; kết hợp chặt chẽ giữa nghiên cứu lý luận và nghiên cứu thực tế. Thời gian tự học, tự nghiên cứu của học viên chiếm khoảng 60%; thời gian nghe giảng khoảng 40%. Sau mỗi khối kiến thức đều có tổ chức trao đổi, hội thảo. Trong khối kiến thức quốc phòng - an ninh là trọng tâm, đã tổ chức nhiều buổi hội thảo khoa học và đi nghiên cứu thực tế về kết hợp kinh tế với quốc phòng ở các địa phương. Trong nghiên cứu học tập thực tế, ngoài việc đi sâu nghiên cứu kinh nghiệm kết hợp kinh tế với quốc phòng - an ninh, còn tham quan học tập ở một số đơn vị thuộc lực lượng vũ trang. Những hoạt động như vậy giúp cho học viên nâng cao nhận thức tư tưởng, nắm được tình hình, hiểu rõ trách nhiệm của mình hơn. Kết quả nghiên cứu học tập thực tế gây được ấn tượng sâu sắc cho người học. Có thể nói, cách học tập phát huy tính chủ động, sáng tạo của học viên, xây dựng không khí dân chủ trong học tập như vậy không phải hoàn toàn mới. Chỉ có điều là cách học tập này từ trước đến nay luôn là điều khó thực hiện, bởi lẽ phải có điều kiện cho phép về cơ sở vật chất kỹ thuật, về đội ngũ cán bộ giảng dạy và đề cao tính tự giác của đội ngũ học viên.
Việc học tập của các lớp bồi dưỡng kiến thức quốc phòng - an ninh đã đem lại những kết quả thiết thực. Các đồng chí học viên nhận thức sâu sắc về mục tiêu, quan điểm, đường lối, chính sách, các nội ủy chủ yếu của chiến lược quốc phòng - an ninh trong tình hình mới, nhất là nội ủy đánh giá âm mưu thủ đoạn của các thế lực thù địch đối với cách mạng Việt Nam. Người học có được cách nhìn tổng quát, tương đối cơ bản và có hệ thống về lĩnh vực quốc phòng - an ninh trong giai đoạn mới, làm cơ sở cho việc tổ chức, chỉ đạo triển khai công tác quốc phòng theo chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn được giao.
Đáng phấn khởi là, khi đánh giá kết quả bồi dưỡng kiến thức quốc phòng tại buổi khai giảng lớp bồi dưỡng kiến thức quốc phòng - an ninh khóa 4 ngày 29-3-2000, lúc đó Chủ tịch Quốc hội Nông Đức Mạnh, nay là Tổng Bí thư của Đảng đã nói: "Từ năm 1998 thực hiện các chủ trương của Bộ Chính trị, Học viện Quốc phòng đã mở được 3 khóa bồi dưỡng kiến thức quốc phòng cho các đồng chí cán bộ chủ chốt cấp tỉnh, thành phố trong cả nước, cán bộ lãnh đạo các cơ quan đảng, nhà nước và đoàn thể trung ương, đã đạt kết quả tốt. Các đồng chí cán bộ được học lớp bồi dưỡng kiến thức quốc phòng đã tích cực triển khai nhiệm vụ phát triển kinh tế - xã hội, kết hợp với xây dựng củng cố quốc phòng - an ninh ở các tỉnh, thành phố trong cả nước, góp phần tạo ra sự chuyển biến, tiến bộ rõ rệt ở các địa phương...". Đây là lời động viên, cổ vũ kịp thời đội ngũ cán bộ, giảng viên và học viên của Học viện Quốc phòng; khẳng định hướng đi và việc làm đúng đắn khiến họ tin tưởng, phấn khởi cố gắng nhiều hơn nữa, giành thành tích cao hơn nữa trong sự nghiệp giáo dục quốc phòng toàn dân.
Sau 4 khóa bồi dưỡng kiến thức quốc phòng, Học viện Quốc phòng đã tổ chức rút kinh nghiệm sâu rộng, đồng thời xin ý kiến chỉ đạo của Bộ Chính trị, Thường vụ Đảng ủy Quân sự Trung ương và Bộ Quốc phòng; kết hợp với nghiên cứu ý kiến đóng góp của học viên, Học viện quốc phòng đang tiếp tục đổi mới chương trình bồi dưỡng kiến thức quốc phòng cho các lớp kế tiếp theo phương hướng chủ yếu sau :
- Trước hết, đổi mới căn bản và toàn diện nội ủy, phương pháp dạy và học. Nghiên cứu sắp xếp lại nội ủy các chuyên đề; loại bỏ sự trùng lặp, ghép những chuyên đề có liên quan; tập trung vào các trọng điểm và những vấn đề bức xúc hiện nay, tạo điều kiện đổi mới mạnh mẽ nội ủy phương pháp dạy và học.
- Thứ hai, vận dụng phương pháp dạy học tích cực nhằm phát huy năng lực tự học và tư duy sáng tạo của học viên; giảm thời gian lên lớp; tăng thời gian tự học, tự nghiên cứu có hướng dẫn của giảng viên; tăng thời gian trao đổi, thảo luận, làm cho chất lượng hiệu quả dạy và học đạt hiệu quả cao, tạo nên không khí dân chủ sôi nổi trong học tập.
- Thứ ba, để thực hiện được yêu cầu nâng cao chất lượng đào tạo bồi dưỡng cán bộ về quốc phòng - an ninh hơn nữa, đòi hỏi có sự nỗ lực rất cao của cả người dạy và người học. Người dạy phải chuẩn bị giáo trình, tài liệu giảng dạy công phu hơn, có nhiều tài liệu tham khảo có giá trị thông tin cao hơn, kể cả các nguồn thông tin trái ngược nhau, nhất là cách xử lý những thông tin đó một cách đúng đắn, giúp cho người học có điều kiện đi sâu nghiên cứu. Mặt khác, người học và người dạy phải nỗ lực phấn đấu, đề cao trách nhiệm, cố gắng sắp xếp công việc, tập trung cho nghiên cứu, học tập đạt kết quả cao nhất.
- Thứ tư, việc nghiên cứu học tập thực tế cần được tiếp tục nghiên cứu cải tiến nhằm đạt hiệu quả cao hơn. Muốn vậy không những tăng thời gian và nội ủy mà còn cần có sự định hướng rõ ràng về nội ủy. Tập trung nghiên cứu những mô hình đã làm tốt việc kết hợp kinh tế với quốc phòng - an ninh, quốc phòng - an ninh với kinh tế; các kinh nghiệm về phòng chống tiêu cực, giữ vững an ninh, trật tự an toàn xã hội... Để định hướng nghiên cứu, mỗi chuyến đi tham quan thực tế, mỗi nơi đến, học viên phải có chủ đề nghiên cứu cụ thể rõ ràng. Sau khi về, từng học viên phải làm thu hoạch nghiêm túc.
- Thứ năm, để chuẩn bị nội ủy bồi dưỡng cho cán bộ chủ chốt, cấp trên sớm có quy định thống nhất về thời gian học tập của mỗi khóa học. Hiện nay vấn đề này còn chưa chuẩn hóa, có thể nên tăng thêm thời gian cho phù hợp dựa trên những tính toán khoa học.
Để nâng cao hiệu quả học tập nghiên cứu thực tế, đề nghị Bộ Quốc phòng chỉ đạo mỗi quân khu tập trung xây dựng một mô hình mẫu về xây dựng khu vực phòng thủ cấp tỉnh, thành phố vững chắc, thực sự là nền tảng của thế trận quốc phòng toàn dân, thế trận an ninh nhân dân..., giúp cho học viên thâm nhập tham quan học tập, từ đó có thể nghiên cứu, tiếp thu, nhân rộng điển hình ở nhiều nơi. Tiếp tục nâng cao chất lượng viết thu hoạch cuối khóa, không chỉ dừng lại ở chỗ nâng cao nhận thức, mà còn đóng góp tích cực vào việc hoạch định chủ tương, chính sách của Đảng và Nhà nước; góp phần thực hiện tốt nhiệm vụ quốc phòng - an ninh ở địa phương, hoặc ngành mình công tác.
http://203.162.0.19:8080/show_content.pl?topic=3&ID=173
* Ủy viên Trung ương Đảng, Trung tướng, TS. Giám đốc Học viện Quốc phòng
QUỐC PHÒNG - AN NINH TRONG THỜI KỲ
CÔNG NGHIỆP HÓA, HIỆN ĐẠI HÓA Nguyễn Thế Trị *
Trong những năm qua cùng với sự đổi mới toàn diện của đất nước, trên lĩnh vực quốc phòng - an ninh nói chung, giáo dục quốc phòng - an ninh nói riêng đã có bước phát triển mới, nhất là từ khi có Nghị định 19/CP của Chính phủ về Công tác quốc phòng và Nghị định 71/CP của Chính phủ về Giáo dục quốc phòng trong hệ thống các trường chính trị, hành chính, đoàn thể. Có thể nói với hai Nghị định này công tác giáo dục quốc phòng - an ninh đã có sự thay đổi về chất cả trong nhận thức và hoạt động thực tiễn. Giáo dục quốc phòng - an ninh không dàn trải, không chung chung, hình thức, mà đi vào chiều sâu có trọng tâm, trọng điểm. Đặc biệt, đã tập trung chú ý vào đối tượng là cán bộ lãnh đạo và chủ chốt - một đối tượng rất quan trọng, có ảnh hưởng trực tiếp đến hoạt động thực tiễn cũng như nhận thức trong các cấp các ngành của cả nước. Trong tình hình đó, Học viện Quốc phòng từ giữa năm 1998 đến nay đã mở 4 lớp bồi dưỡng kiến thức quốc phòng - an ninh cho hơn 200 cán bộ chủ chốt từ cấp tỉnh đến trung ương. Từ thực tiễn sinh động này có nhiều vấn đề về đào tạo bồi dưỡng hết sức bổ ích được bộc lộ và rất đáng đi sâu nghiên cứu tổng kết rút kinh nghiệm.
Thứ nhất, về mục tiêu, đối tượng bồi dưỡng.
Học viện Quốc phòng có nhiệm vụ bồi dưỡng kiến thức quốc phòng an ninh cho hai đối tượng chính là cán bộ chủ chốt cấp tỉnh và tương đương; cán bộ lãnh đạo thuộc các cơ quan Đảng, Nhà nước và đoàn thể trung ương. Qua 4 lớp đã tiến hành, có khoảng 55% là cán bộ cấp tỉnh và tương đương; 45% thuộc số đối tượng còn lại. Đây là một đối tượng mang tính đặc thù rất đáng chú ý về một số mặt như tuổi tác, kiến thức và hoàn cảnh công tác... Nói chung ở lứa tuổi này, nhiều người đã kinh qua chiến tranh cách mạng nên rất từng trải; có trình độ lý luận chính trị - xã hội và thực tiễn vững vàng, mặc dù vẫn còn những điểm chưa đồng đều về một số mặt do đặc điểm nghề nghiệp và hoàn cảnh công tác khác nhau. Ngay nhận thức về tình hình an ninh - quốc phòng của đất nước cũng có sự cách biệt về mức độ sâu sắc; kiến thức về quốc phòng - an ninh trong một số cán bộ đến học vấn còn có phần chưa thật đồng đều. Là cán bộ đương chức vừa tham gia lớp học, vừa giải quyết công việc nặng nề và bận rộn ở cơ quan, nên đối với các đồng chí học viên thực sự là một cố gắng lớn. Từ một số đặc điểm cơ bản trên, đòi hỏi phải có một nội ủy chương trình phù hợp, xác định mục tiêu rõ ràng và các biện pháp giảng dạy, học tập sáng tạo.
Xuất phát từ yêu cầu của cách mạng và tình hình đặc điểm nước ta hiện nay, mục tiêu bồi dưỡng kiến thức quốc phòng cho hai đối tượng nêu trên là: Bồi dưỡng những quan điểm, đường lối cơ bản của Đảng về quốc phòng - an ninh; nội Ủy quản lý nhà nước về quốc phòng - an ninh và một số kiến thức cần thiết khác có liên quan, để mỗi cán bộ vận dụng vào thực tiễn lãnh đạo, chỉ đạo, tổ chức thực hiện "Công tác quốc phòng" theo chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn được giao, gắn với công cuộc công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước; truyền bá những nhận thức và tổ chức thực hiện tốt các nhiệm vụ an ninh - quốc phòng trong xã hội.
Thứ hai, về nội ủy, chương trình, quản lý quá trình dạy và học.
Dựa vào hệ thống mục tiêu đã xác định, Học viện tiến hành thống kê toàn bộ hệ thống kiến thức, sắp xếp thành các khối kiến thức để đưa vào chương trình. Qua kinh nghiệm các khóa bồi dưỡng, Học viện tiến hành cải tiến nội ủy, phương pháp giáo dục quốc phòng, bồi dưỡng và tổng kết thường kỳ từng khóa học cụ thể, dần dần chuẩn hóa các khối kiến thức như sau :
- Khối kiến thức chung (tỷ lệ khoảng 8%), nghiên cứu về lịch sử quốc phòng - quân sự, học thuyết Mác - Lê-nin, tư tưởng Hồ Chí Minh về chiến tranh, quân đội và quan điểm của Đảng, Nhà nước ta về bảo vệ an ninh quốc gia, giữ gìn trật tự an toàn xã hội. Đó là cơ sở để nghiên cứu các chuyên đề quốc phòng - an ninh.
- Khối kiến thức quốc phòng - an ninh (tỷ lệ khoảng 52%), nghiên cứu về chiến lược một số nước có liên quan đến quốc phòng, an ninh của Việt Nam; chiến lược quốc phòng - an ninh quốc gia trong giai đoạn mới; xây dựng sức mạnh tổng hợp quốc gia; quan điểm, nội ủy, phương thức kết hợp kinh tế với quốc phòng - an ninh; chiến lược đầu tư phát triển kinh tế - xã hội, chiến lược đối ngoại gắn với quốc phòng - an ninh; xây dựng phát triển công nghiệp quốc phòng. Đồng thời nghiên cứu các chuyên đề: phòng chống chiến lược "diễn biến hòa bình", bạo loạn lật đổ của các thế lực thù địch; Đảng lãnh đạo, Nhà nước quản lý sự nghiệp quốc phòng; công tác quốc phòng ở các bộ, ngành, địa phương; vai trò của Mặt trận Tổ quốc Việt Nam cũng như các tổ chức chính trị xã hội khác với sự nghiệp củng cố quốc phòng - an ninh. Đó là những nội ủy chủ yếu để thực hiện công tác quốc phòng.
- Khối kiến thức quân sự (tỷ lệ khoảng 11%) nghiên cứu về: nguyên tắc, nội Ủy, phương thức chuyển đất nước từ thời bình sang thời chiến; nghệ thuật chiến dịch Việt Nam (hoặc tác chiến phòng thủ quân khu); chiến lược bảo vệ biên giới, biển, đảo trong thời kỳ mới.
Ngoài ba khối kiến thức chính còn có khối kiến thức bổ trợ (tỷ lệ khoảng 8%), cung cấp những thông tin cập nhật, hoặc những kinh nghiệm hoạt động thực tiễn, góp phần bổ sung cho các chuyên đề thuộc ba khối kiến thức trên.
Tổng số các khối kiến thức chiếm tỷ lệ khoảng 79 - 80%. Còn lại Học viện đặc biệt quan tâm tổ chức cho học viên đi nghiên cứu thực tế (tỷ lệ khoảng 16%); viết thu hoạch (khoảng 4%). Nội Ủy nghiên cứu thực tế chủ yếu đi sâu tìm hiểu kinh nghiệm kết hợp kinh tế với quốc phòng - an ninh ở các địa phương; các đơn vị quân đội để hiểu được khả năng sẵn sàng chiến đấu trong điều kiện hiện nay.
Thực tiễn qua một số khóa đào tạo, cả người dạy và người học đều cho rằng chương trình xây dựng công phu, kết cấu tương đối hợp lý, các chuyên đề được sắp xếp theo một trình tự lôgic, khoa học. Tuy thời gian ngắn nhưng đã đề cập được những vấn đề cơ bản về quốc phòng - an ninh và quân sự; mối quan hệ giữa các vấn đề trên với các lĩnh vực khác như kinh tế, đối ngoại, tư tưởng, văn hóa, xã hội, dân tộc và tôn giáo... rất chặt chẽ, nhất là cụm kiến thức quốc phòng. Sau khóa học, học viên đều nắm được kiến thức cơ bản về an ninh - quốc phòng, và khái quát về tình hình an ninh - quốc phòng của đất nước.
Thứ ba, về quản lý quá trình dạy và học.
Quán triệt các quan điểm về đổi mới nội ủy, phương pháp giáo dục - đào tạo theo Nghị quyết Hội nghị lần thứ 2 Ban Chấp hành Trung ương Đảng (khóa VIII), đã được thể chế hóa trong Luật Giáo dục, Học viện Quốc phòng đã coi trọng việc tự học, tự nghiên cứu của học viên; tạo điều kiện cho học viên trao đổi kinh nghiệm học tập lẫn nhau thông qua thảo luận ở tổ và hội thảo ở lớp; kết hợp chặt chẽ giữa nghiên cứu lý luận và nghiên cứu thực tế. Thời gian tự học, tự nghiên cứu của học viên chiếm khoảng 60%; thời gian nghe giảng khoảng 40%. Sau mỗi khối kiến thức đều có tổ chức trao đổi, hội thảo. Trong khối kiến thức quốc phòng - an ninh là trọng tâm, đã tổ chức nhiều buổi hội thảo khoa học và đi nghiên cứu thực tế về kết hợp kinh tế với quốc phòng ở các địa phương. Trong nghiên cứu học tập thực tế, ngoài việc đi sâu nghiên cứu kinh nghiệm kết hợp kinh tế với quốc phòng - an ninh, còn tham quan học tập ở một số đơn vị thuộc lực lượng vũ trang. Những hoạt động như vậy giúp cho học viên nâng cao nhận thức tư tưởng, nắm được tình hình, hiểu rõ trách nhiệm của mình hơn. Kết quả nghiên cứu học tập thực tế gây được ấn tượng sâu sắc cho người học. Có thể nói, cách học tập phát huy tính chủ động, sáng tạo của học viên, xây dựng không khí dân chủ trong học tập như vậy không phải hoàn toàn mới. Chỉ có điều là cách học tập này từ trước đến nay luôn là điều khó thực hiện, bởi lẽ phải có điều kiện cho phép về cơ sở vật chất kỹ thuật, về đội ngũ cán bộ giảng dạy và đề cao tính tự giác của đội ngũ học viên.
Việc học tập của các lớp bồi dưỡng kiến thức quốc phòng - an ninh đã đem lại những kết quả thiết thực. Các đồng chí học viên nhận thức sâu sắc về mục tiêu, quan điểm, đường lối, chính sách, các nội ủy chủ yếu của chiến lược quốc phòng - an ninh trong tình hình mới, nhất là nội ủy đánh giá âm mưu thủ đoạn của các thế lực thù địch đối với cách mạng Việt Nam. Người học có được cách nhìn tổng quát, tương đối cơ bản và có hệ thống về lĩnh vực quốc phòng - an ninh trong giai đoạn mới, làm cơ sở cho việc tổ chức, chỉ đạo triển khai công tác quốc phòng theo chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn được giao.
Đáng phấn khởi là, khi đánh giá kết quả bồi dưỡng kiến thức quốc phòng tại buổi khai giảng lớp bồi dưỡng kiến thức quốc phòng - an ninh khóa 4 ngày 29-3-2000, lúc đó Chủ tịch Quốc hội Nông Đức Mạnh, nay là Tổng Bí thư của Đảng đã nói: "Từ năm 1998 thực hiện các chủ trương của Bộ Chính trị, Học viện Quốc phòng đã mở được 3 khóa bồi dưỡng kiến thức quốc phòng cho các đồng chí cán bộ chủ chốt cấp tỉnh, thành phố trong cả nước, cán bộ lãnh đạo các cơ quan đảng, nhà nước và đoàn thể trung ương, đã đạt kết quả tốt. Các đồng chí cán bộ được học lớp bồi dưỡng kiến thức quốc phòng đã tích cực triển khai nhiệm vụ phát triển kinh tế - xã hội, kết hợp với xây dựng củng cố quốc phòng - an ninh ở các tỉnh, thành phố trong cả nước, góp phần tạo ra sự chuyển biến, tiến bộ rõ rệt ở các địa phương...". Đây là lời động viên, cổ vũ kịp thời đội ngũ cán bộ, giảng viên và học viên của Học viện Quốc phòng; khẳng định hướng đi và việc làm đúng đắn khiến họ tin tưởng, phấn khởi cố gắng nhiều hơn nữa, giành thành tích cao hơn nữa trong sự nghiệp giáo dục quốc phòng toàn dân.
Sau 4 khóa bồi dưỡng kiến thức quốc phòng, Học viện Quốc phòng đã tổ chức rút kinh nghiệm sâu rộng, đồng thời xin ý kiến chỉ đạo của Bộ Chính trị, Thường vụ Đảng ủy Quân sự Trung ương và Bộ Quốc phòng; kết hợp với nghiên cứu ý kiến đóng góp của học viên, Học viện quốc phòng đang tiếp tục đổi mới chương trình bồi dưỡng kiến thức quốc phòng cho các lớp kế tiếp theo phương hướng chủ yếu sau :
- Trước hết, đổi mới căn bản và toàn diện nội ủy, phương pháp dạy và học. Nghiên cứu sắp xếp lại nội ủy các chuyên đề; loại bỏ sự trùng lặp, ghép những chuyên đề có liên quan; tập trung vào các trọng điểm và những vấn đề bức xúc hiện nay, tạo điều kiện đổi mới mạnh mẽ nội ủy phương pháp dạy và học.
- Thứ hai, vận dụng phương pháp dạy học tích cực nhằm phát huy năng lực tự học và tư duy sáng tạo của học viên; giảm thời gian lên lớp; tăng thời gian tự học, tự nghiên cứu có hướng dẫn của giảng viên; tăng thời gian trao đổi, thảo luận, làm cho chất lượng hiệu quả dạy và học đạt hiệu quả cao, tạo nên không khí dân chủ sôi nổi trong học tập.
- Thứ ba, để thực hiện được yêu cầu nâng cao chất lượng đào tạo bồi dưỡng cán bộ về quốc phòng - an ninh hơn nữa, đòi hỏi có sự nỗ lực rất cao của cả người dạy và người học. Người dạy phải chuẩn bị giáo trình, tài liệu giảng dạy công phu hơn, có nhiều tài liệu tham khảo có giá trị thông tin cao hơn, kể cả các nguồn thông tin trái ngược nhau, nhất là cách xử lý những thông tin đó một cách đúng đắn, giúp cho người học có điều kiện đi sâu nghiên cứu. Mặt khác, người học và người dạy phải nỗ lực phấn đấu, đề cao trách nhiệm, cố gắng sắp xếp công việc, tập trung cho nghiên cứu, học tập đạt kết quả cao nhất.
- Thứ tư, việc nghiên cứu học tập thực tế cần được tiếp tục nghiên cứu cải tiến nhằm đạt hiệu quả cao hơn. Muốn vậy không những tăng thời gian và nội ủy mà còn cần có sự định hướng rõ ràng về nội ủy. Tập trung nghiên cứu những mô hình đã làm tốt việc kết hợp kinh tế với quốc phòng - an ninh, quốc phòng - an ninh với kinh tế; các kinh nghiệm về phòng chống tiêu cực, giữ vững an ninh, trật tự an toàn xã hội... Để định hướng nghiên cứu, mỗi chuyến đi tham quan thực tế, mỗi nơi đến, học viên phải có chủ đề nghiên cứu cụ thể rõ ràng. Sau khi về, từng học viên phải làm thu hoạch nghiêm túc.
- Thứ năm, để chuẩn bị nội ủy bồi dưỡng cho cán bộ chủ chốt, cấp trên sớm có quy định thống nhất về thời gian học tập của mỗi khóa học. Hiện nay vấn đề này còn chưa chuẩn hóa, có thể nên tăng thêm thời gian cho phù hợp dựa trên những tính toán khoa học.
Để nâng cao hiệu quả học tập nghiên cứu thực tế, đề nghị Bộ Quốc phòng chỉ đạo mỗi quân khu tập trung xây dựng một mô hình mẫu về xây dựng khu vực phòng thủ cấp tỉnh, thành phố vững chắc, thực sự là nền tảng của thế trận quốc phòng toàn dân, thế trận an ninh nhân dân..., giúp cho học viên thâm nhập tham quan học tập, từ đó có thể nghiên cứu, tiếp thu, nhân rộng điển hình ở nhiều nơi. Tiếp tục nâng cao chất lượng viết thu hoạch cuối khóa, không chỉ dừng lại ở chỗ nâng cao nhận thức, mà còn đóng góp tích cực vào việc hoạch định chủ tương, chính sách của Đảng và Nhà nước; góp phần thực hiện tốt nhiệm vụ quốc phòng - an ninh ở địa phương, hoặc ngành mình công tác.
http://203.162.0.19:8080/show_content.pl?topic=3&ID=173
* Ủy viên Trung ương Đảng, Trung tướng, TS. Giám đốc Học viện Quốc phòng
Ở đời, hãy luôn đứng về chính nghiã
Vì chính nghĩa là chân lý!
Vì chính nghĩa là chân lý!