"Quyền lực mềm" - cứu cánh cho nước Mỹ

11:05' 27/11/2006 (GMT+7)




Với việc Quốc hội rơi vào tay Đảng Dân chủ và các cuộc tiếp xúc cử tri cho kết quả cứ 10 người thì có 6 phản đối cuộc chiến tại Iraq, ông Bush cuối cùng cũng phải sa thải Donald Rumsfeld. Người dân vẫn ủng hộ ông Bush trong cuộc chiến chống khủng bố, nhưng Mỹ đã không chiến thắng trong cuộc chiến này. Joseph Nye - nguyên Hiệu trưởng Trường Hành chính John F. Kennedy, Đại học Harvard - đã phân tích mối tương quan giữa "quyền lực mềm" và thứ "quyền lực cứng" mà chính quyền Bush sử dụng trong cuộc chiến chống khủng bố hiện nay. Lanhdao.net xin giới thiệu về bài viết này. Toàn bộ nội dung là quan điểm của tác giả.





Đáng tiếc là, Mỹ không chiến thắng trong "cuộc chiến chống khủng bố". Cơ quan Đánh giá Tình báo Quốc gia xác nhận rằng số lượng những kẻ khủng bố thánh chiến được tuyển mộ hiện nay còn nhiều hơn số đang bị Mỹ tiêu diệt. Bush đã đúng khi nói rằng, Al Qaeda đã bị đập vỡ, nhưng sức lôi cuốn của phong trào đó ngày càng mạnh mẽ hơn. Căn bệnh ung thư đã chuyển sang giai đoạn di căn.
Bush cũng đúng khi nói rằng đây sẽ là một cuộc chiến lâu dài. Trong quá khứ, chủ nghĩa khủng bố xuyên quốc gia bùng phát và đã thiêu rụi hết cả một thế hệ. Nhưng Mỹ đã chiến thắng trong cuộc chiến tranh lạnh dai dẳng bằng sự kết hợp thông minh giữa một thứ quyền lực cứng rắn và các ý tưởng hấp dẫn. Khi bức tường Berlin sụp đổ, không phải sức công phá của pháo binh mà là những người dân thường đã dùng búa và xe ủi đất phá hủy nó.
Ít có khả năng những người như Osama bin Laden có thể bị thu phục: chỉ có sức mạnh mới có thể giải quyết những trường hợp đó. Nhưng người ta có thể buộc những người do những kẻ cực đoan tuyển mộ - lựa chọn sự ôn hoà hơn là chủ nghĩa cực đoan. Chính quyền của ông Bush đang bắt đầu hiểu ra vấn đề này, nhưng họ dường như không biết làm thế nào để thực hiện chiến lược đó.
Trong kỷ nguyên thông tin, thành công không chỉ phụ thuộc vào việc đội quân của ai chiến thắng, mà còn phụ thuộc vào câu chuyện của người nào giành phần thắng. Cuộc chiến chống lại chủ nghĩa khủng bố thánh chiến không phải là sự đụng độ giữa các nền văn minh, mà là một cuộc nội chiến trong thế giới Hồi giáo. Sẽ không thể có một chiến thắng, trừ khi xu thế chủ đạo trong Hồi giáo thắng lợi.
Các cuộc thăm dò ý kiến trong thế giới Hồi giáo cho thấy rằng Mỹ không hề thắng trong cuộc chiến này, và rằng các chính sách của Mỹ là hung hăng. Lời lẽ của ông Bush về việc thúc đẩy nền dân chủ không có sức thuyết phục bằng những bức ảnh về nhà tù Abu Ghraib và Guantánamo.
Có quá ít những cuộc thảo luận chính trị về sự phung phí sức hấp dẫn của Mỹ trên toàn cầu. "Quyền lực mềm" là một thuật ngữ mang tính chất phân tích, không phải là một khẩu hiệu chính trị. Không có gì là ngạc nhiên khi đó có thể là lý do tại sao thuật ngữ này thường được đề cập tới trong các phân tích mang tính học thuật, và ở những nơi như châu Âu, Trung Quốc, và Ấn Độ, chứ không phải là trong các thảo luận chính trị ở Mỹ.
Đặc biệt là trong xu hướng chính trị hiện nay tại Mỹ, "quyền lực mềm" có vẻ giống như là một người thua cuộc. Do bị tấn công, tâm lý của cả nước Mỹ chống đối lại tất cả những gì được cho là "mềm". Với tư cách là một quốc gia, Mỹ có thể cần tới quyền lực mềm, nhưng các nhà chính trị lại cần tới một thứ cứng rắn hơn để tái đắc cử. Bill Clinton đã nắm bắt được suy nghĩ của người dân Mỹ khi nói rằng: trong một môi trường bao trùm bởi sự sợ hãi, toàn bộ cử tri sẽ lựa chọn cụm từ "mạnh mẽ và sai lầm" hơn là "rụt rè và đúng đắn".
Cuộc bầu cử gần đây đã cho thấy một điều tích cực: con lắc có thể đưa lại về vị trí cân bằng. Có thể là một dấu hiệu (của việc cân bằng đó) là nếu như Ủy ban Iraq - của cả hai đảng được chủ trì bởi James Baker và Lee Hamilton - có khả năng tạo ra sự đồng thuận về một chiến lược nhằm dần dần rút khỏi Iraq.
Sau bầu cử, các đảng viên Dân chủ cần thúc đẩy các vấn đề thuộc "quyền lực cứng", chẳng hạn như thất bại của chính quyền trong việc thi hành các đề xuất then chốt của Báo cáo của Ủy ban 11/9, hoặc con số binh lính còn thiếu tại Afghanistan, và những người thuộc phe Cộng hòa cần thúc đẩy một chiến lược đáng lưu tâm nhằm tìm kiếm sự ủng hộ hơn nữa. Mỹ phải tiêu tốn gấp khoảng 500 lần cho quân đội hơn là vào phát thanh truyền hình và trao đổi giao lưu, cũng như có quá ít những thoả hiệp cần thiết. Ngoại giao công chúng - như phát thanh truyền hình, các chương trình trao đổi, hỗ trợ phát triển, cứu hộ thiên tai, tiếp xúc giữa các quân đội với nhau - đang bị phân tán xung quanh chính phủ, mà không có chiến lược bao quát hoặc ngân sách để hợp nhất chúng trong một chính sách an ninh quốc gia toàn diện.
Mỹ cũng không có một chiến lược để chính phủ nên liên hệ như thế nào với những người (không thuộc chính quyền) khởi xướng quyền lực mềm - tất cả những gì từ Hollywood cho tới Harvard và tới Gates Foundation - bắt nguồn từ xã hội dân sự của Mỹ.
Tất nhiên, quyền lực mềm không phải là giải pháp cho mọi vấn đề. Mặc dù Chủ tịch CHDCND Triều Tiên Kim Jong Il thích xem các bộ phim của Hollywood, điều đó cũng không chắc là sẽ tác động tới chương trình vũ khí hạt nhân của ông ta. Tương tự như vậy, quyền lực mềm cũng không có chỗ trong việc thu hút chính quyền Taliban ngừng ủng hộ cho Al Qaeda trong thập kỷ 90. Việc kết thúc liên minh trên đã phải cần tới sức mạnh quân sự cứng rắn.
Nhưng các mục tiêu khác, chẳng hạn như thúc đẩy nền dân chủ và nhân quyền lại đạt được hiệu quả hơn thông qua quyền lực mềm. Việc dân chủ hóa một cách cưỡng bức có những hạn chế của nó, như là những gì mà chính quyền của ông Bush đã nhận thấy tại Iraq.
Nếu như những người Dân chủ và Cộng hòa tiếp tục lảng tránh quyền lực mềm, và cuộc tranh cãi công khai về chính sách đối ngoại vẫn còn bị hạn chế bởi sự ganh đua xem ai có thể tỏ ra cứng rắn hơn, thì tình trạng bất ổn của Mỹ ngày càng trầm trọng thêm.

Mỹ không cần thêm tinh thần đảng phái - thứ tinh thần khiến cho các bài diễn văn công khai bị cứng nhắc hóa. Họ cần nhận ra tầm quan trọng của cả quyền lực cứng và quyền lực mềm, và để cân nhắc một chiến lược tài tình nhằm hợp nhất họ [các đảng phái]. Chúng ta hãy hy vọng rằng cuộc bầu cử năm 2006 này đã khởi đầu cho tiến trình đó.
---------------
Joseph Nye là nguyên Hiệu trưởng Trường Hành chính John F. Kennedy (thuộc Đại học Havard). Ông tốt nghiệp Đại học Princeton, có bằng tiến sĩ của Harvard.
Ông cũng là học giả đầu tiên đưa ra thuật ngữ "quyền lực mềm" vào cuối thập kỷ 80. Theo định nghĩa của Joseph Nye, "Quyền lực mềm" là: "khả năng đoạt lấy thứ mình muốn thông qua sự hấp dẫn thay vì ép buộc. Nó xuất phát từ sự hấp dẫn về văn hoá, tư tưởng chính trị và các chính sách của một quốc gia. Khi các chính sách của chúng ta (Mỹ) được nhìn nhận hợp pháp trong mắt của những kẻ khác, thì có nghĩa là quyền lực mềm của chúng ta được tăng cường". Trái ngược với nó là quyền lực cứng được khẳng định thông qua sức mạnh kinh tế và quân sự.