1:00, 02/06/2007

Chuyến thăm Belarus trong hai ngày 21 và 22/5 của Tổng thống Iran Mahmoud Ahmadinejad đã trở thành tâm điểm đáng chú ý của công luận vì cả hai quốc gia đang nằm trong cảnh bị cô lập bởi chính sách cấm vận của phương Tây.
Bước phát triển mới trong quan hệ giữa hai đối tác "cùng cảnh ngộ" chắc chắn sẽ tạo ra những nét biến chuyển cho mỗi nước và ít nhiều tác động đến khu vực.
Chuyến thăm Belarus lần này của Tổng thống Mahmoud Ahmadinejad đã được “tạo tiền đề” từ chuyến thăm Iran của Tổng thống Belarus Alexander Lukashenko hồi tháng 11/2006. Khi đó cả hai phía đã cùng thống nhất đưa ra nhiều cam kết về một quan hệ hữu nghị bền chặt, cũng như những lời tố cáo chung nhằm vào phương Tây do Mỹ đứng đầu.
Chuyến thăm này chắc chắn sẽ là một dịp tăng cường và củng cố thêm quan hệ chiến lược giữa Tehran và Minsk. Không phải ngẫu nhiên mà ngay khi vừa đặt chân tới Belarus, Tổng thống Iran Mahmoud Ahmadinejad đã gọi chủ nhà Lukashenko là “người bạn tốt nhất” của tôi.
Trong tình cảnh cả hai quốc gia đều phải chịu cấm vận nghiêm ngặt của phương Tây, chuyện đoàn kết, hợp tác của họ có thể coi là “chuyện sống còn”, bất chấp điều kiện xa xôi về mặt địa lý. Qua những thỏa thuận gần đây, quan hệ hợp tác Iran-Belarus được cam kết sẽ có những bước nhảy vọt thực sự.
Năm 2006, giá trị trao đổi hàng hóa giữa hai quốc gia mới chỉ dừng ở con số khiêm tốn 35,5 triệu USD – kim ngạch buôn bán giữa Belarus với Đức nhiều gấp... 68 lần). Trong thời gian sắp tới, chỉ số này được dự tính sẽ tăng lên nhanh chóng thành 500 triệu USD, cho dù các đại diện của cả hai bên thậm chí còn tuyên bố về mục tiêu 1 tỉ USD.
Kế hoạch cụ thể là tăng cường nguồn hàng hóa và dịch vụ xuất nhập khẩu của cả hai bên, trong đó Iran cam kết sẽ mở cửa đón nhận một số lượng lớn và đa dạng hàng hóa từ Belarus.
Dù Tổng thống Iran có kế hoạch dừng chân tại Minsk trong vòng 2 ngày, nhưng cả hai nguyên thủ đều nhanh chóng thỏa thuận được hết những vấn đề quan trọng nhất chỉ trong đúng một ngày. Iran về cụ thể đã chấp thuận kế hoạch khai thác dầu tại khu mỏ Jofeir (sản lượng khai thác dự tính khoảng 30.000 thùng mỗi ngày) do Tập đoàn BelarusNeft đề xuất.
Trên thực tế, văn kiện hợp tác quan trọng này đã được chuẩn bị từ trước cả chuyến đi của ông Lukashenko tới Tehran hồi năm ngoái, trước khi được ông Ahmadinejad tuyên bố đồng ý về mặt nguyên tắc chỉ sau có nửa năm. Đây có thể coi là một thành công đặc biệt quan trọng của Minsk trên con đường đa dạng hóa nguồn cung cấp năng lượng của mình.
Ngoài dự án trên, hai bên còn ký kết một thông cáo chung lớn, trong đó bày tỏ hy vọng những bước hợp tác tiếp theo về việc cùng xây dựng những cơ sở lọc dầu, trong đó có cả việc xây dựng tại Iran những kho chứa gas lớn ngầm dưới đất. Tiếp đó là khả năng hợp tác triển khai các dự án liên doanh xây dựng các nhà máy nhiệt điện, thủy điện, những xí nghiệp hóa dầu, sản phẩm y tế và nhiều sản phẩm khác tại Belarus; những dự án về hợp tác nông nghiệp và lắp ráp ôtô được đầu tư tại cả hai nước v.v...
Không thể không nói tới yếu tố chính trị trong quan hệ này. Khác với Belarus (phần nhiều vẫn đang tập trung giải quyết những vấn đề trong khu vực của mình), Iran đang cố gắng định vị vai trò của mình như một đối trọng (dù chưa đủ tầm) đối với Mỹ và các nước đồng minh tại châu Âu của Washington.
Để có thể cảm thấy “tự tin” hơn, Tehran cần phải xây dựng một câu lạc bộ của những quốc gia có cùng quan điểm, mà Belarus là một trong những ứng cử viên hàng đầu trong tư cách thành viên. Vị trí chiến lược của Belarus, những mối quan hệ căng thẳng giữa Minsk với Washington và Brussels, những mối quan tâm nhằm đa dạng hóa nguồn cung cấp năng lượng – tất cả những yếu tố trên đều giúp tạo một tiền đề hết sức thuận lợi cho chuyến đi của ông Ahmadinejad.
Thông cáo chung tại Minsk của cả hai bên đều khẳng định: Iran và Belarus ủng hộ nhau về nhu cầu xây dựng một thế giới đa cực trong bối cảnh hiện nay nhằm bảo đảm “trạng thái cân bằng và bình đẳng” trong quan hệ quốc tế. “Chúng tôi cùng chống lại nguy cơ của thế giới đơn cực, cũng như những âm mưu nhằm gây ảnh hưởng lên những quốc gia khác – Tổng thống Iran tuyên bố – Chính vì vậy, chúng tôi rất hy vọng vào những bước đối thoại song phương cũng như đa phương ở nhiều lĩnh vực khác nhau trong thời gian tới”.
Cũng theo lời nguyên thủ Iran, mối quan hệ hợp tác Minsk-Tehran trong các tổ chức quốc tế sẽ giúp vô hiệu hóa những âm mưu chống đối mà nước ngoài muốn áp đặt cho cả hai nước.
Với những kết quả đạt được trong chuyến thăm, quan hệ đối tác chiến lược Minsk-Tehran rõ ràng đã có được một bước chuyển biến lớn về chất, đem lại những nguồn lợi kinh tế đáng kể cho cả hai nước.
Về mặt chính trị, việc xích lại gần nhau giữa Iran và Belarus đã ghi nhận một xu hướng mới trong nỗ lực đoàn kết của các nước có quan điểm chống lại phương Tây. Những mối quan hệ song phương kiểu này chắc chắn trong thời gian tới sẽ phát triển thành những quan hệ đa phương, nhằm liên kết các quốc gia có tính chất gần gũi về quan điểm.
Không phải ngẫu nhiên mà chính Belarus cũng đang có những bước xúc tiến quan trọng trong việc hợp tác với Venezuela của Tổng thống Hugo Chavez, cho dù những dự án hợp tác của cả hai bên mới chỉ được bàn bạc ở giai đoạn đầu


  Kim Lai (Tổng hợp)

http://antg.cand.com.vn/vi-VN/sukien/2007/6/62733.cand