Chỉ xử theo luật tục, Ksor Kok đã bị đuổi khỏi làng16:57' 21/05/2004 (GMT+7) (VietNamNet) - Bên hành lang nghị trường, ông Ksor Phước, ĐB QH tỉnh Gia Lai đã có cuộc trò chuyện với PV VietNamNet về trường hợp kẻ cầm đầu những cuộc gây rối vừa qua ở Tây Nguyên. "Nếu xử theo luật tục của người Gia Rai, xử theo cấp cao nhất ở làng, dân trong làng sẽ đuổi Ksor Kokra khỏi làng, không coi là người đó là con của cộng đồng đó nữa. Đó là điều sỉ nhục nhất, đau đớn nhất của một người Gia Rai" - ông Ksor Phước khẳng định.
- Thưa ông, ông bình luận gì về biến động ở Tây Nguyên vừa rồi? Theo ông thì thực chất của vụ việc gây rối này là gì?
- Bản chất của sự việc này là một số bà con ở một số làng bị các cá nhân và tổ chức Người Thượng lưu vong ở Mỹ kích động, lừa dối đã kéo đến trụ sở xã. Âm mưu chính ở đây là bạo loạn, gây rối có tổ chức, gây mất trật tự xã hội ở cơ sở. Bản chất sự việc là như vậy. Và rõ ràng là có sự xúi giục, chỉ đạo của Tổ chức Người Thượng lưu vong ở Mỹ.
- Ông có thấy xuất hiện xu hướng ly khai qua cuộc bạo loạn này không?
[/align] - Không. Nếu nói là một xu hướng ly khai trong bà con dân tộc ở Tây Nguyên thì không có bởi vì sự việc chỉ xảy ra ở một vài làng thôi. Ví dụ như ở Gia Lai có 178 xã nhưng sự việc xảy ra chỉ ở 4 xã. Cũng không phải tất cả dân xã đó tham gia mà chỉ có một vài người. Còn những người đứng nhìn thì nhiều hơn. Thứ hai là có rất nhiều người tham gia nhưng không biết là mình đi đâu. Đa số khi tôi hỏi thì nói là: "Nó nói là đến đây để gặp LHQ, ai muốn đi Mỹ thì đi, sẽ có người của Ksor Kok sang đón". Như vậy là chỉ có Ksor Kok và tổ chức của y mong muốn ly khai mà thôi.
- Ông có cho rằng việc đập phá trụ sở, đánh người thi hành công vụ là vi phạm pháp luật nghiêm trọng không? Bên ngoài người ta có thể gọi đó là khủng bố?
- Cái đó rõ ràng là gây rối trật tự nơi công cộng, chống lại người thi hành công vụ. Cái đó pháp luật phải xử lý nghiêm minh. Nước nào cũng có quy định phải xử lý những hành vi đó cả. Ở đây không có vấn đề mâu thuẫn chính trị trong nội bộ mà chỉ là do các đối tượng ở ngoài nước lợi dụng sự thiếu hiểu biết và khó khăn của đồng bào mình để kích động, lôi kéo bà con tập hợp ở trụ sở xã. Khi cán bộ xã bảo thôi tránh đi, không có ai, không có máy bay nào đến đón cả mới dẫn đến xung đột. Đó là các cá nhân chống lại các cán bộ của xã.
- Ông thấy chính sách của Nhà nước đối với đồng bào mình có mặt nào được, mặt nào cần phải khắc phục để đồng bào yên tâm hơn?
- Nói chung là điều kiện sinh hoạt ở các vùng đồng bào dân tộc Tây Nguyên so với các vùng khác còn phát triển ở trình độ rất thấp. Dân trí thấp và năng lực tổ chức sản xuất rất hạn chế. Nên nói chung là tỷ lệ hộ đói nghèo còn cao.
Cho nên từ sau giải phóng đến nay, Đảng và Nhà nước đã có nhiều chính sách quan tâm làm sao giúp đỡ để tạo điều kiện cho bà con tự thân vươn lên được. Trước mắt là vượt qua đói nghèo, từng bước thích ứng với nền kinh tế thị trường.
* Báo chí nước ngoài "đối diện" với sự thật Tây Nguyên
* "Ksor Kok đã lừa các hãng thông tấn quốc tế"
* Gia Lai kiểm điểm người gây rối trật tự
* Người Mỹ phản đối xuyên tạc tình hình Tây Nguyên
* Vì sao xảy ra lộn xộn một số nơi ở Tây Nguyên?
* Ksor Kok là ai?
* Buôn làng mở rộng vòng tay
* "Mình biết đã mắc mưu kẻ xấu rồi!"
* Tuyên bố của VN về tình hình tại Tây Nguyên Những năm qua chúng ta đã làm được rất nhiều, cơ bản là giải quyết tương đối tốt vấn đề nâng cao đời sống cơ bản của nhân dân. Tuy nhiên, vẫn còn những làng, xã mà ở đó đời sống của bà con ta vẫn khó khăn, nhất là trong cơ chế thị trường hiện nay. Cả nước đi vào cơ chế thị trường cũng đã thấy khó khăn. Trong khi đồng bào dân tộc lại đi từ nền kinh tế tự cung tự cấp, hái lượm, dựa vào tự nhiên là chính chuyển ngay sang kinh tế thị trường thì đúng là theo không kịp, yêu cầu Nhà nước phải hỗ trợ giúp đỡ. Đất nước ta còn nghèo mà làm được như thế có thể nói là tốt bởi chúng ta đã xoá được cái đói kinh niên và bây giờ đang cố gắng giảm hộ nghèo. Thứ hai là vừa qua Đảng và Nhà nước cũng đã giải quyết rất nhiều về đất đai sản xuất cho dân và nhà ở cho đồng bào các dân tộc. Hàng vạn căn nhà đã được xây cho người dân tộc.
Tuy nhiên, chúng ta còn một số cái chưa làm được bởi vấn đề thời gian. Ví dụ tỷ lệ hộ nghèo còn cao, thứ nữa là khoảng cách giàu nghèo giữa đồng bào dân tộc với đồng bào Kinh còn lớn. Do đó, kẻ xấu có thể lợi dụng kích động ở chỗ này.
Sự khác nhau ở đây chủ yếu là do thói quen, tập quán sản xuất. Người Kinh có tập quán sản xuất tốt hơn, nhanh thích ứng với cơ chế thị trường hơn. Đồng bào dân tộc chưa thích ứng được chứ không phải là vấn đề thiếu đất đai. Nhà nước cũng đã có chính sách trợ giá về phân, giống, hướng dẫn kỹ thuật. Vấn đề thứ hai là dân trí cuả đồng bào dân tộc Tây Nguyên có thể nói là thấp nhất so với trình độ dân trí trung bình của cả nước. Đây là cái mà Đảng, Nhà nước và nhất là Uỷ ban Dân tộc chúng tôi đang nỗ lực làm sao đề xuất với Chính phủ chính sách cụ thể hơn, thúc đẩy được sự nghiệp phát triển giáo dục, nâng cao dân trí, đào tạo nhân lực cho đồng bào các dân tộc ở Tây Nguyên. Đây là yêu cầu rất bức xúc có tính chất then chốt cho sự phát triển bền vững ở Tây Nguyên.
Vấn đề thứ ba là công tác cán bộ. Cán bộ dân tộc thiểu số đã được chú ý rồi, nhưng đợt này cố gắng làm sao nâng cao chất lượng mà chủ yếu là về mặt tri thức, kỹ năng làm việc cho cán bộ dân tộc. Rồi cả vấn đề đảm bảo điều kiện sống. Đại đa số cán bộ người dân tộc ở Tây Nguyên đều rất nghèo. Ngay cả cán bộ người Kinh đời sống mà khó khăn quá cũng không yên tâm.
Ngoài ra, còn có về vấn đề văn hoá. Nhà nước đã có sự quan tâm rất lớn đến đời sống văn hoá của đồng bào. Có thể nói những năm qua Đảng và Nhà nước đã tạo điều kiện rất tốt cho việc bảo tồn văn hoá các dân tộc Tây Nguyên, nhưng cũng có những mặt chưa làm được. Phải làm sao để văn hoá đó thấm đẫm vào đời sống của từng buôn làng. Đời sống đồng bào còn khó khăn nên ít có điều kiện tổ chức lễ hội, xây dựng các nhà văn hoá cộng đồng. Nói chung đường hướng là tốt. Thời gian còn dài, ta mới thực hiện được từ năm 1986. Tính ra chưa được 20 năm. Đó là những thành tựu lớn.
- Ông lý giải như thế nào về việc đồng bào Tây Nguyên trong kháng chiến chống Pháp chống Mỹ một lòng đi theo cách mạng trong khi điều kiện hồi ấy còn khó khăn hơn bây giờ nhiều?
- Phải nói cho rõ là như thế này: Những địa bàn vừa rồi có người gây rối, gây bạo loạn chủ yếu là những địa bàn trước đây Mỹ - Nguỵ nắm và sau giải phóng là nơi tổ chức phản động Fulro đã từng hoạt động, ẩn náu. Còn tất cả các địa bàn căn cứ địa cách mạng, xã anh hùng, vùng sâu vùng xa đặc biệt khó khăn thì không ai tham gia vào vụ này.
- Như vậy ông có thể khẳng định Ksor Kok và Quỹ Người Thượng là kẻ đứng đằng sau vụ này?
Ksor Kok - kẻ chủ mưu những cuộc gây rối vừa qua ở Tây Nguyên. - Tôi cho rằng Ksor Kok chỉ đạo về. Nhưng khi thực hiện hành vi này thì tôi cho rằng đây không phải là hoạt động chính trị. Đập phá rồi đánh người, thậm chí đánh cán bộ ở xã khi người ta chỉ đến để can ngăn thì sao gọi là hoạt động chính trị được. Đây là hành động lưu manh chứ không phải chính trị gì cả. Đó là hành động côn đồ.
Đó là những hành vi vi phạm pháp luật. Vì vậy chúng ta nên xử lý theo các điều luật của Bộ Luật Hình sự.
- Trong cuộc gặp gỡ với một số đoàn khách quốc tế Chủ tịch tỉnh Đăk Lăk Nguyễn Văn Lạng có đưa ra các băng hình ghi cảnh đập phá trụ sở. Ông nhận xét như thế nào về tính chất vụ bạo loạn này?
- Tôi nhắc lại rằng không thể nói đây là một xu hướng ly khai của đồng bào dân tộc sống trên vùng đất rộng lớn này. Bây giờ có khoảng 1,5 triệu đồng bào dân tộc sống ở Tây Nguyên trong tổng số hơn 4 triệu người. Trong khi số người tham gia tính ra chỉ khoảng 2000 -3000 người. Chủ trương của bọn Ksor Kok là đòi ly khai. Có thể nói chủ trương của bọn Ksor Kok và tổ chức Fulro trước đây là nhất quán tạo ra một phong trào ly khai, một Nhà nước Đề Ga độc lập. Âm mưu của họ là dựa vào Mỹ, vào các thế lực phản động quốc tế gây sức ép đối với Việt Nam, hòng phá rã Việt Nam thành nhiều quốc gia khác.
Hiện tại, đa số đồng bào không tham gia thì phản ứng rất mạnh mẽ và đòi phải xử lý những đối tượng đã tham gia gây rối, gây bạo loạn. Thứ hai là người ta đang yêu cầu phải đòi Chính phủ Mỹ bắt Ksor Kok giao cho ta xử lý theo pháp luật Việt Nam.
- Tính chất của các vụ bạo loạn vừa rồi theo ông có giống những hành vi khủng bố không?
- Theo tôi thì trong vụ việc này có hành động khủng bố mang tính chất cá nhân. Ví dụ nó khủng bố cán bộ xã, khủng bố những người dân tốt ở đây, nếu không đi sẽ bắt, đánh đập hoặc đe doạ phá hoại mùa màng, đời sống kinh tế của bà con mình nên bà con mình phải đi. Mục đích của khủng bố là chính trị nhưng hành vi là côn đồ.
- Rõ ràng có bàn tay Quỹ Người Thượng đang cư trú tại nước Mỹ trong vụ này. Ông có cảm tưởng như thế nào?
- Theo cá nhân tôi suy nghĩ nước Mỹ có quan hệ ngoại giao với Việt Nam, một nước có chủ quyền, có thể chế chính trị. Vậy mà Mỹ để cho các tổ chức Việt Nam lưu vong nói chung, Người Thượng nói riêng đang sống ở Mỹ thành lập các tổ chức chống lại Nhà nước Việt Nam, chống lại nhân dân Việt Nam. Tôi không nghĩ rằng Hoa Kỳ lại có thể là một vùng đất nuôi dưỡng cho các tổ chức tội phạm chống các quốc gia có chủ quyền như vậy.
- Nếu như xét xử trước pháp luật thì rõ ràng là chúng ta có thể xét xử những vụ việc vừa rồi theo Bộ luật Hình sự. Nhưng nếu xử theo luật tục của đồng bào Tây Nguyên thì các già làng sẽ quyết định như thế nào?
- Nếu xử theo luật tục của đồng bào Tây Nguyên thì cũng tuỳ vì mỗi dân tộc ở Tây Nguyên có một luật tục riêng. Ksor Kok là người dân tộc Gia Rai. Nếu xử theo luật tục của người Gia Rai, xử theo cấp cao nhất ở làng thì dân trong làng sẽ đuổi Ksor Kok ra khỏi làng, không coi người đó là con của cộng đồng đó nữa.
Đó là điều sỉ nhục nhất, đau đớn nhất của một người con Gia Rai.
_________________
Bà Hà Thị Khiết (Chủ tịch Hội liên hiệp Phụ nữ Việt Nam):
Nhiều phụ nữ Tây Nguyên đã bị lừa một cách có tổ chức
ĐB QH Hà Thị Khiết. Lúc có chuyện lộn xộn ở xảy ra ở Tây Nguyên, chúng tôi cũng đã cử đoàn vào nắm tình hình trong đó và gọi điện chỉ đạo cho Hội Phụ nữ các tỉnh. Nhiều phụ nữ nhẹ dạ, cả tin đã bị bọn xấu xúi giục làm điều không tốt. Có những người rất tội nghiệp: bị kẻ xấu đưa cho cả đô la giả mà cũng tưởng đô la thật rồi tham gia bạo loạn. Nói chung phụ nữ ai cũng mong muốn có cuộc sống khá giả nên lúc có người dụ dỗ bỏ hết nhà cửa đi nơi khác sẽ có cuộc sống tốt đẹp hơn thì họ rất dễ tin. Rõ ràng ở đây, việc họ có một tổ chức bên ngoài xúi dục để dẫn đến những hành động quá khích là điều có thật.
Sau sự việc xảy ra, nhiều chị em đã tỏ ra ăn năn hối lỗi và hứa sẽ ổn định tinh thần, trở lại xây dựng cuộc sống ổn định. Qua đây, chúng ta cũng phải nhìn lại vấn đề: chúng ta phải chăm lo hơn nữa về mọi mặt cho đồng bào dân tộc ít người.
_________________
Nguyễn Đức Dũng (Kon Tum):
Những người gây rối ở Tây Nguyên đã vi phạm pháp luật nghiêm trọng
ĐB QH Nguyễn Đức Dũng. Việc đập phá trụ sở, uy hiếp người thi hành công vụ là những hành vi vi phạm pháp luật nghiêm trọng nên vừa rồi, lẽ ra chúng ta phải xử lý nặng hơn những người đã gây rối trong vụ Tây Nguyên. Theo tôi, có thể phải đưa nhiều người xét xử trước toà theo đúng pháp luật hiện hành. Thế nhưng chúng ta chỉ xử phạt hành chính vì thông cảm cho họ. Xử lý thế là quá nhẹ.
Qua vụ việc ở Tây Nguyên có thể thấy rõ âm mưu của một tổ chức ly khai do Ksor Kok cầm đầu. Âm mưu thành lập một nhà nước Đề Ga tự trị đã có từ lâu của tổ chức này.
_________________
Ông Phạm Thế Duyệt (Chủ tịch Đoàn chủ tịch UB TƯMTTQ Việt Nam):
Đây là cuộc bạo động có tổ chức
Chủ tịch Phạm Thế Duyệt. Theo tôi, đây là cuộc bạo động có tổ chức, có người chỉ đạo với các tên phản động, chống đối với chúng ta ở bên ngoài như Ksor Kok. Còn bọn dấu mặt bên trong có những hành động tiếp nhận những chỉ đạo bên ngoài. Có chỉ đạo này rồi vụ bạo loạn mới đồng bộ như vậy chứ. Cùng một lúc mấy nghìn người, rất nhiều xã, cùng một thời điểm, cùng với một phương thức gây rối, gây bạo loạn giống nhau. Nào là xe cộ, vũ khí thô sơ, khẩu hiệu, mục đích tuyên truyền đấu tranh đòi mục địch chính trị rất rõ. Những cái này là mục đích vì chính trị chứ không phải là mục đích gì khác.
Ngoài ra, tổ chức của Ksor Kok còn có ý định thành lập nhà nước Đề Ga, xua đuổi đồng bào người Kinh về xuôi trong khi đồng bào Kinh - Thượng đã có quá trình gắn bó đấu tranh vì cách mạng. Tất cả vấn đề này không phải là chống đối cách mạng, bạo loạn là gì?
Cần phải phân biệt việc gây loạn có tổ chức này với việc bà con đi khiếu kiện, đề nghị giải quyết việc này việc khác. Khi người dân đi khiếu kiện thường thì chỉ để cập đến vấn đề dân sinh, dân chủ, đối chiếu quyền lợi của công dân với chính sách của Nhà nước có gì sai, người ta tỏ thái độ bất bình rồi đấu tranh. Nhưng ở Tây Nguyên thì khác hẳn. Sẽ không có Nhà nước nào chấp nhận việc cho các phần tử đập phá trụ sở, đánh người tương tự như vụ gây rối ở Tây Nguyên.
Tất nhiên, qua cuộc bạo loạn ở Tây Nguyên, chúng ta cũng phải nhìn thấy còn có một số khuyết điểm về chăm lo đời sống, về chủ trương của Đảng chưa thực hiện đúng, chậm, làm chưa được nhiều, dân còn có nhiều khó khăn, bức xúc trong cuộc sống. Những cái đó là có thật.
Về thông tin, tôi nghĩ là việc nào cần thì nên đưa ra cho dân biết một cách kịp thời. Với tôi, bất kể việc gì cũng cần phải căn cứ vào sự kiện để hướng dư luận, làm cho dư luận hiểu rõ vấn đề.
- Thưa ông, ông bình luận gì về biến động ở Tây Nguyên vừa rồi? Theo ông thì thực chất của vụ việc gây rối này là gì?
- Bản chất của sự việc này là một số bà con ở một số làng bị các cá nhân và tổ chức Người Thượng lưu vong ở Mỹ kích động, lừa dối đã kéo đến trụ sở xã. Âm mưu chính ở đây là bạo loạn, gây rối có tổ chức, gây mất trật tự xã hội ở cơ sở. Bản chất sự việc là như vậy. Và rõ ràng là có sự xúi giục, chỉ đạo của Tổ chức Người Thượng lưu vong ở Mỹ.
- Ông có thấy xuất hiện xu hướng ly khai qua cuộc bạo loạn này không?
[align=left] 
ĐB QH Ksor Phước.
ĐB QH Ksor Phước.[/align] - Không. Nếu nói là một xu hướng ly khai trong bà con dân tộc ở Tây Nguyên thì không có bởi vì sự việc chỉ xảy ra ở một vài làng thôi. Ví dụ như ở Gia Lai có 178 xã nhưng sự việc xảy ra chỉ ở 4 xã. Cũng không phải tất cả dân xã đó tham gia mà chỉ có một vài người. Còn những người đứng nhìn thì nhiều hơn. Thứ hai là có rất nhiều người tham gia nhưng không biết là mình đi đâu. Đa số khi tôi hỏi thì nói là: "Nó nói là đến đây để gặp LHQ, ai muốn đi Mỹ thì đi, sẽ có người của Ksor Kok sang đón". Như vậy là chỉ có Ksor Kok và tổ chức của y mong muốn ly khai mà thôi.
- Ông có cho rằng việc đập phá trụ sở, đánh người thi hành công vụ là vi phạm pháp luật nghiêm trọng không? Bên ngoài người ta có thể gọi đó là khủng bố?
- Cái đó rõ ràng là gây rối trật tự nơi công cộng, chống lại người thi hành công vụ. Cái đó pháp luật phải xử lý nghiêm minh. Nước nào cũng có quy định phải xử lý những hành vi đó cả. Ở đây không có vấn đề mâu thuẫn chính trị trong nội bộ mà chỉ là do các đối tượng ở ngoài nước lợi dụng sự thiếu hiểu biết và khó khăn của đồng bào mình để kích động, lôi kéo bà con tập hợp ở trụ sở xã. Khi cán bộ xã bảo thôi tránh đi, không có ai, không có máy bay nào đến đón cả mới dẫn đến xung đột. Đó là các cá nhân chống lại các cán bộ của xã.
- Ông thấy chính sách của Nhà nước đối với đồng bào mình có mặt nào được, mặt nào cần phải khắc phục để đồng bào yên tâm hơn?
- Nói chung là điều kiện sinh hoạt ở các vùng đồng bào dân tộc Tây Nguyên so với các vùng khác còn phát triển ở trình độ rất thấp. Dân trí thấp và năng lực tổ chức sản xuất rất hạn chế. Nên nói chung là tỷ lệ hộ đói nghèo còn cao.
Cho nên từ sau giải phóng đến nay, Đảng và Nhà nước đã có nhiều chính sách quan tâm làm sao giúp đỡ để tạo điều kiện cho bà con tự thân vươn lên được. Trước mắt là vượt qua đói nghèo, từng bước thích ứng với nền kinh tế thị trường.
* Báo chí nước ngoài "đối diện" với sự thật Tây Nguyên
* "Ksor Kok đã lừa các hãng thông tấn quốc tế"
* Gia Lai kiểm điểm người gây rối trật tự
* Người Mỹ phản đối xuyên tạc tình hình Tây Nguyên
* Vì sao xảy ra lộn xộn một số nơi ở Tây Nguyên?
* Ksor Kok là ai?
* Buôn làng mở rộng vòng tay
* "Mình biết đã mắc mưu kẻ xấu rồi!"
* Tuyên bố của VN về tình hình tại Tây Nguyên Những năm qua chúng ta đã làm được rất nhiều, cơ bản là giải quyết tương đối tốt vấn đề nâng cao đời sống cơ bản của nhân dân. Tuy nhiên, vẫn còn những làng, xã mà ở đó đời sống của bà con ta vẫn khó khăn, nhất là trong cơ chế thị trường hiện nay. Cả nước đi vào cơ chế thị trường cũng đã thấy khó khăn. Trong khi đồng bào dân tộc lại đi từ nền kinh tế tự cung tự cấp, hái lượm, dựa vào tự nhiên là chính chuyển ngay sang kinh tế thị trường thì đúng là theo không kịp, yêu cầu Nhà nước phải hỗ trợ giúp đỡ. Đất nước ta còn nghèo mà làm được như thế có thể nói là tốt bởi chúng ta đã xoá được cái đói kinh niên và bây giờ đang cố gắng giảm hộ nghèo. Thứ hai là vừa qua Đảng và Nhà nước cũng đã giải quyết rất nhiều về đất đai sản xuất cho dân và nhà ở cho đồng bào các dân tộc. Hàng vạn căn nhà đã được xây cho người dân tộc.
Tuy nhiên, chúng ta còn một số cái chưa làm được bởi vấn đề thời gian. Ví dụ tỷ lệ hộ nghèo còn cao, thứ nữa là khoảng cách giàu nghèo giữa đồng bào dân tộc với đồng bào Kinh còn lớn. Do đó, kẻ xấu có thể lợi dụng kích động ở chỗ này.
Sự khác nhau ở đây chủ yếu là do thói quen, tập quán sản xuất. Người Kinh có tập quán sản xuất tốt hơn, nhanh thích ứng với cơ chế thị trường hơn. Đồng bào dân tộc chưa thích ứng được chứ không phải là vấn đề thiếu đất đai. Nhà nước cũng đã có chính sách trợ giá về phân, giống, hướng dẫn kỹ thuật. Vấn đề thứ hai là dân trí cuả đồng bào dân tộc Tây Nguyên có thể nói là thấp nhất so với trình độ dân trí trung bình của cả nước. Đây là cái mà Đảng, Nhà nước và nhất là Uỷ ban Dân tộc chúng tôi đang nỗ lực làm sao đề xuất với Chính phủ chính sách cụ thể hơn, thúc đẩy được sự nghiệp phát triển giáo dục, nâng cao dân trí, đào tạo nhân lực cho đồng bào các dân tộc ở Tây Nguyên. Đây là yêu cầu rất bức xúc có tính chất then chốt cho sự phát triển bền vững ở Tây Nguyên.
Vấn đề thứ ba là công tác cán bộ. Cán bộ dân tộc thiểu số đã được chú ý rồi, nhưng đợt này cố gắng làm sao nâng cao chất lượng mà chủ yếu là về mặt tri thức, kỹ năng làm việc cho cán bộ dân tộc. Rồi cả vấn đề đảm bảo điều kiện sống. Đại đa số cán bộ người dân tộc ở Tây Nguyên đều rất nghèo. Ngay cả cán bộ người Kinh đời sống mà khó khăn quá cũng không yên tâm.
Ngoài ra, còn có về vấn đề văn hoá. Nhà nước đã có sự quan tâm rất lớn đến đời sống văn hoá của đồng bào. Có thể nói những năm qua Đảng và Nhà nước đã tạo điều kiện rất tốt cho việc bảo tồn văn hoá các dân tộc Tây Nguyên, nhưng cũng có những mặt chưa làm được. Phải làm sao để văn hoá đó thấm đẫm vào đời sống của từng buôn làng. Đời sống đồng bào còn khó khăn nên ít có điều kiện tổ chức lễ hội, xây dựng các nhà văn hoá cộng đồng. Nói chung đường hướng là tốt. Thời gian còn dài, ta mới thực hiện được từ năm 1986. Tính ra chưa được 20 năm. Đó là những thành tựu lớn.
- Ông lý giải như thế nào về việc đồng bào Tây Nguyên trong kháng chiến chống Pháp chống Mỹ một lòng đi theo cách mạng trong khi điều kiện hồi ấy còn khó khăn hơn bây giờ nhiều?
- Phải nói cho rõ là như thế này: Những địa bàn vừa rồi có người gây rối, gây bạo loạn chủ yếu là những địa bàn trước đây Mỹ - Nguỵ nắm và sau giải phóng là nơi tổ chức phản động Fulro đã từng hoạt động, ẩn náu. Còn tất cả các địa bàn căn cứ địa cách mạng, xã anh hùng, vùng sâu vùng xa đặc biệt khó khăn thì không ai tham gia vào vụ này.
- Như vậy ông có thể khẳng định Ksor Kok và Quỹ Người Thượng là kẻ đứng đằng sau vụ này?
Ksor Kok - kẻ chủ mưu những cuộc gây rối vừa qua ở Tây Nguyên.Đó là những hành vi vi phạm pháp luật. Vì vậy chúng ta nên xử lý theo các điều luật của Bộ Luật Hình sự.
- Trong cuộc gặp gỡ với một số đoàn khách quốc tế Chủ tịch tỉnh Đăk Lăk Nguyễn Văn Lạng có đưa ra các băng hình ghi cảnh đập phá trụ sở. Ông nhận xét như thế nào về tính chất vụ bạo loạn này?
- Tôi nhắc lại rằng không thể nói đây là một xu hướng ly khai của đồng bào dân tộc sống trên vùng đất rộng lớn này. Bây giờ có khoảng 1,5 triệu đồng bào dân tộc sống ở Tây Nguyên trong tổng số hơn 4 triệu người. Trong khi số người tham gia tính ra chỉ khoảng 2000 -3000 người. Chủ trương của bọn Ksor Kok là đòi ly khai. Có thể nói chủ trương của bọn Ksor Kok và tổ chức Fulro trước đây là nhất quán tạo ra một phong trào ly khai, một Nhà nước Đề Ga độc lập. Âm mưu của họ là dựa vào Mỹ, vào các thế lực phản động quốc tế gây sức ép đối với Việt Nam, hòng phá rã Việt Nam thành nhiều quốc gia khác.
Hiện tại, đa số đồng bào không tham gia thì phản ứng rất mạnh mẽ và đòi phải xử lý những đối tượng đã tham gia gây rối, gây bạo loạn. Thứ hai là người ta đang yêu cầu phải đòi Chính phủ Mỹ bắt Ksor Kok giao cho ta xử lý theo pháp luật Việt Nam.
- Tính chất của các vụ bạo loạn vừa rồi theo ông có giống những hành vi khủng bố không?
- Theo tôi thì trong vụ việc này có hành động khủng bố mang tính chất cá nhân. Ví dụ nó khủng bố cán bộ xã, khủng bố những người dân tốt ở đây, nếu không đi sẽ bắt, đánh đập hoặc đe doạ phá hoại mùa màng, đời sống kinh tế của bà con mình nên bà con mình phải đi. Mục đích của khủng bố là chính trị nhưng hành vi là côn đồ.
- Rõ ràng có bàn tay Quỹ Người Thượng đang cư trú tại nước Mỹ trong vụ này. Ông có cảm tưởng như thế nào?
- Theo cá nhân tôi suy nghĩ nước Mỹ có quan hệ ngoại giao với Việt Nam, một nước có chủ quyền, có thể chế chính trị. Vậy mà Mỹ để cho các tổ chức Việt Nam lưu vong nói chung, Người Thượng nói riêng đang sống ở Mỹ thành lập các tổ chức chống lại Nhà nước Việt Nam, chống lại nhân dân Việt Nam. Tôi không nghĩ rằng Hoa Kỳ lại có thể là một vùng đất nuôi dưỡng cho các tổ chức tội phạm chống các quốc gia có chủ quyền như vậy.
- Nếu như xét xử trước pháp luật thì rõ ràng là chúng ta có thể xét xử những vụ việc vừa rồi theo Bộ luật Hình sự. Nhưng nếu xử theo luật tục của đồng bào Tây Nguyên thì các già làng sẽ quyết định như thế nào?
- Nếu xử theo luật tục của đồng bào Tây Nguyên thì cũng tuỳ vì mỗi dân tộc ở Tây Nguyên có một luật tục riêng. Ksor Kok là người dân tộc Gia Rai. Nếu xử theo luật tục của người Gia Rai, xử theo cấp cao nhất ở làng thì dân trong làng sẽ đuổi Ksor Kok ra khỏi làng, không coi người đó là con của cộng đồng đó nữa.
Đó là điều sỉ nhục nhất, đau đớn nhất của một người con Gia Rai.
_________________
Bà Hà Thị Khiết (Chủ tịch Hội liên hiệp Phụ nữ Việt Nam):
Nhiều phụ nữ Tây Nguyên đã bị lừa một cách có tổ chức
ĐB QH Hà Thị Khiết.Sau sự việc xảy ra, nhiều chị em đã tỏ ra ăn năn hối lỗi và hứa sẽ ổn định tinh thần, trở lại xây dựng cuộc sống ổn định. Qua đây, chúng ta cũng phải nhìn lại vấn đề: chúng ta phải chăm lo hơn nữa về mọi mặt cho đồng bào dân tộc ít người.
_________________
Nguyễn Đức Dũng (Kon Tum):
Những người gây rối ở Tây Nguyên đã vi phạm pháp luật nghiêm trọng
ĐB QH Nguyễn Đức Dũng.Qua vụ việc ở Tây Nguyên có thể thấy rõ âm mưu của một tổ chức ly khai do Ksor Kok cầm đầu. Âm mưu thành lập một nhà nước Đề Ga tự trị đã có từ lâu của tổ chức này.
_________________
Ông Phạm Thế Duyệt (Chủ tịch Đoàn chủ tịch UB TƯMTTQ Việt Nam):
Đây là cuộc bạo động có tổ chức
Chủ tịch Phạm Thế Duyệt.Ngoài ra, tổ chức của Ksor Kok còn có ý định thành lập nhà nước Đề Ga, xua đuổi đồng bào người Kinh về xuôi trong khi đồng bào Kinh - Thượng đã có quá trình gắn bó đấu tranh vì cách mạng. Tất cả vấn đề này không phải là chống đối cách mạng, bạo loạn là gì?
Cần phải phân biệt việc gây loạn có tổ chức này với việc bà con đi khiếu kiện, đề nghị giải quyết việc này việc khác. Khi người dân đi khiếu kiện thường thì chỉ để cập đến vấn đề dân sinh, dân chủ, đối chiếu quyền lợi của công dân với chính sách của Nhà nước có gì sai, người ta tỏ thái độ bất bình rồi đấu tranh. Nhưng ở Tây Nguyên thì khác hẳn. Sẽ không có Nhà nước nào chấp nhận việc cho các phần tử đập phá trụ sở, đánh người tương tự như vụ gây rối ở Tây Nguyên.
Tất nhiên, qua cuộc bạo loạn ở Tây Nguyên, chúng ta cũng phải nhìn thấy còn có một số khuyết điểm về chăm lo đời sống, về chủ trương của Đảng chưa thực hiện đúng, chậm, làm chưa được nhiều, dân còn có nhiều khó khăn, bức xúc trong cuộc sống. Những cái đó là có thật.
Về thông tin, tôi nghĩ là việc nào cần thì nên đưa ra cho dân biết một cách kịp thời. Với tôi, bất kể việc gì cũng cần phải căn cứ vào sự kiện để hướng dư luận, làm cho dư luận hiểu rõ vấn đề.
- Trường Giang - Nguyên Linh
- http://www.vnn.vn/chinhtri/doinoi/2004/05/136467/