Bóng Ma Cuối Cùng Của Chiến Tranh: Bộ phim tài liệu về chất da cam/Dioxin ở Việt Nam
2007.06.14
Thanh Trúc, phóng viên đài RFA
Phiên toà phúc thẩm để xét lại phán quyết bác đơn của nạn nhân da cam/dioxin Việt Nam kiện các công ty hoá chất Mỹ sẽ diễn ra tại New York ngày 18 tới đây.
Bấm vào đây để nghe bài tường trình này
Tải xuống để nghe
[/align]
Em Thái Thi Nga, 15 tuổi, một nạn nhân chất da cam hôm 10-8-2004. AFP PHOTO
[/align][/align]
[/align]Hôm thứ Hai 11 tây vừa qua, bộ phim The Last Ghost Of War, Bóng Ma Cuối Cùng Của Chiến Tranh, nói về những hệ quả tai hại của chất khai quang diệt cỏ màu da cam có chứa độc chất Dioxin mà quân đội Mỹ sử dụng tromg cuộc chiến Việt Nam, được trình chiếu tại trung tâm phim ảnh Cantor ở đại học New York.
Bộ phim tài liệu dài 57 phút được quay tại Việt Nam, Pháp và Hoa Kỳ. Tác giả là ông Phạm Quốc Thái, sang Hoa Kỳ du học từ năm 1971, và bà Janet Gardner, trước từng viết nhiều bài báo liên quan đến vụ các cựu chiến binh Mỹ kiện các công ty sản xuất là họ đã bị nhiều di chứng bệnh tật vì hít phải chất thuốc khai quang trong khi tham chiến ở Việt Nam.
Mục đích và lý do thúc đẩy ông Phạm Quốc Thái và bà Janet Gardner đứng ra thực hiện cuốn phim Bóng Ma Cuối Cùng Của Chiến Tranh, với hình ảnh, nhân chứng, tư liệu về sự tác hại không thể phủ nhận của hoá chất màu da cam trên con người, được ông Thái trình bày trong mục Đời Sống Người Việt Khắp Nơi hôm nay. Xin nhường lời cho ông Phạm Quốc Thái:
Phạm Quốc Thái: Tôi biết vấn đề này từ những thập kỹ 70, 80 nhưng không tìm hiểu nhiều bởi lúc ấy báo chí chưa nói đến nhiều. Gần đây, nhân dịp Hội Nạn Nhân Chất Độc Da Cam Việt Nam kiện các công ty hoá chất Mỹ nên sẳn tiện đó chúng tôi làm luôn.
Thanh Trúc: Thưa ông bắt đầu thức hiện bộ phim này từ năm nào?
Phạm Quốc Thái: Năm 2004.
Thanh Trúc: Động lực mành nhất thúc đẩy ông làm phim?
Phạm Quốc Thái: Vì tôi muốn đem vấn đề này đến người dân Mỹ, để nói cho họ biết chất độc da cam thế nào, quân đội Mỹ đã dùng ở Việt Nam trong hoàn cảnh thế nào, hiện bây giờ có bao nhiêu nạn nhân, và những nạn nhân đó phải trả một giá rất đắt.
Con số thí tôi không thể nói chính xác được, hơn nữa bên Việt Nam thống kê rất yếu,nhưng tôi nghĩ cũng phải từ vài trăm nghìn người, có thể ba trăm đến năm trăm.
Là bởi vì theo bà Stellman là người đã công bố một bài nói về hậu quả của chiến dịch Operation Grand Chain thì chừng khoảng từ hai cho đến bốn triệu gọi là bị xịt thẳng lên người, còn lính Mỹ thì cũng nhiều nhưng họ chỉ đi ngang vùng đó thôi, chứ người dân Việt Nam là phải sinh sống trên vùng đất ấy từ lúc bị xịt thuốc cho đến bây giờ.
Thanh Trúc: Thưa ông đã thu thập tài liệu như thế nào, tiến trình xin phép để quay bộ phim như thế nào?
Phạm Quốc Thái: Những người làm phim độc lập như tụi tôi thứ nhất là rất nghèo. Cái thứ hai nữa là rất ít người làm. Thì tôi với một người Mỹ, bà ta tên Janet Gardner, chúng tôi cùng đi về Việt Nam, thu thập các số liệu để làm phim.
Thanh Trúc: Thưa khi về Việt Nam để thực hiện bộ phim này thì ông đã đi qua những vùng nào?
Phạm Quốc Thái:Chúng tôi đến Hà Nội, từ Hà Nội đi Hải Phòng để phỏng vấn một nạn nhân. Sau đó chúng tôi vô Huế, đến bệnh viện của thành phố Huế để phỏng vấn bác sĩ Nguyễn Việt Nhân.
Từ Huế chúng tôi có đi ra Quảng Trị, rồi bay từ Huế vô thành phố Hồ Chí Minh. Từ TP Hồ Chí Minh chúng tôi đi Biên Hoà để phỏng vấn một nạn nhân khác.
Thanh Trúc: Có nghĩa là khi về Việt Nam ông đích thân tới những vùng hồi xưa bị ảnh hưởng bời chất da cam thì dụ Huế hay Quảng Trị hay ở trong miền Nam?
Phạm Quốc Thái: Vâng.
Thanh Trúc: Sau ba mươi năm chiến tranh thì bây giờ cây cỏ rừng la ở đó như thế nào?
Phạm Quốc Thái: Cây cỏ đã phục hồi lại, nhưng điều đó không có nghĩa là chất dioxin đã hết, bởi vì chất dioxin lưu lại trong đất rất lâu. Cây cỏ đã mọc lại rồi đã xanh tươi lại rồi nhưng mà không có nghĩa là dioxin không còn nữa.
Theo tôi biết hiện giờ đang có những công trình giải độc một số vùng nhưng mà chính những nhà khoa học cũng không biết sẽ giải độc bằng cách nào bởi vì chất dioxin rất khó để giải độc. Tôi muốn nói là kiểm soát trong vùng nào đó thôi. Có nhiều giải pháp nhưng các nhà khoa học cũng chưa đi đến cái giải pháp nào cho nó ổn định.
Thanh Trúc: Những chương trình giải độc đó là do chính phủ Việt Nam khia triển hay do những tổ chức quốc tế hay là như thế nào?
Phạm Quốc Thái: Dĩ nhiên là có sự hợp tác của chính phủ Việt Nam, bởi vì ở Việt Nam bây giờ nếu không có sự hợp tác của chính phủ thì có nhiều chuyện không thể làm được.
Về nguồn tài trợ thì do gần đây chính phủ Mỹ cũng có bỏ ra số tiền nhưng mà cái tài khoản rất nhỏ và những tổ chức phi chính phủ NGO của Mỹ có tham gia vào. Nhờ đó họ có tiền để bắt đầu, nhưng mà chuyện này cũng như các nạn nhân vậy, phí tổn để trị bịnh hay để giải độc môi trường có thể nói như một giọt nước một hột cát trên bãi biển.
Thanh Trúc: Những hình ảnh nào ông ghi lại trong bộ phim tài liệu mà ông thấy đáng lưu ý nhất?
Phạm Quốc Thái: Chúng tôi thấy sao ghi vậy chứ không phải là nói các nạn nhân đóng tuồng là không có. Hoàn cảnh của các nạn nhân rất đau khổ vì họ rất nghèo, mà tiền phí tổn như tôi nói để đương đầu với những cơn bịnh do cấht dioxin gây ra nó chả thấm vào đâu hết.
Ở Việt Nam hiện giờ hàng năm lương của công nhân viên chức bình thường là chứng hai ba trăm đô la một năm thôi. Số tiền mà để mua thuốc hay là trị liệu các bịnh của người bị nhiễm chất độc da cam đến mấy chục nghìn đô la. Phí tổn trị bịnh không thể nào trang trải được.
Chính ngay trong phim của tụi tôi có ông Nguyễn Văn Quí, lúc trước đi bộ đội, giờ phải sống nhờ váo gia đình vợ vì không có tiền. Chính phủ Việt Namcó cho ông một số tiền hàng tháng nhưng mà cô biết là rất ít,ông đã phải vay nợ từ bạn bè, thân nhân, hợp tác xã. Tính ra bây giờ ông nợ 20.000 đô, nếu có sống đời cũng không trả hết.
Thanh Trúc: Thưa ông Nguyễn Văn Quí bị những chứng bệnh như thế nào?
Phạm Quốc Thái: Đầu tiên là ung thư bao tử, rồi di căn qua phổi nhưng ma 2ông không biết. Trước đó ông có ba đứa con, đứa con đầu tiên bị có thể coi như là quái thai hay dị tật. Người vợ thứ nhất sợ quá đành phải bỏ ông. Cái này là chuyện riêng của người ta nhưng mà tôi phải nói.
Ông đi kiếm người vợ thứ hai, đẻ hai đưa con Theo lời ông nói trong phim là khi đẻ đưa con thứ hai ra người nó đầy lông. Bây giờ nuôi ra thì cũng lớn 15 16 tuổi rồi, đưa con trai đầu 18 tuổi thì ngồi xe lăng.
Thanh Trúc: Trong phim có nạn nhân chất da cam dioxin ở miền Nam không?
Phạm Quốc Thái: Miền Nam thì có bà Nguyễn Thị Hồng, bà Hồng cững như ông Quí lúc đó đều tham gia kháng chiến. Theo lời ba Hồng kể thì lúc đó bà gặp một đoàn trức thăng bay rất nhanh và phun chất khia quang. Chất. khai quang dùng ở Việt Nam phần lớn là chất độc da cam. Sau đó bà không biết t mình bịnh cho đến những năm gần đây là 70,80 bà mới trở bịnh.
Chuyện bà Hồng là coi như bị xịt thẳng. Trong cuộn phim của tụi tôi cũng có một cặp vợ chồng thường dân. Họ rất nghèo. Sau khi chiến tranh chấm dứt họ đi vô rừng nhặt bom đạn chưa nổ hay nổ rồi mà còn xác để đem về bán sắt. Mỗi lần đi như vậy họ đi hàng tháng ở trong rừng, khi thấy đủ thì gánh về. Họ sinh ba đứa con đều bị bịnh tâm thần. Họ bắt đầu đi vào rừng để nhặt mãnh bom đạn từ năm 1975 khi mà chất dioxin vẫn còn đó và họ bị nhiễm dioxin.
Thanh Trúc: Thưa ông Phạm Quốc Thái cuốn phim này mới được trình chiếu ở New York trong trường hợp nào?
Phạm Quốc Thái: New York không phải là nơi đầu tiên. Cuốn phim được trình chiếu lần đầu tiên tại New Jersey tại đại học Rutgers. Chúng tôi phải trình chiếu bên New Jersey it nhất là hai lần vì chúng tôi có xin được một tài khoản của New Jersey Council For Humanity và theo hợp đồng thì phải chiếu hai lần. Sau đó có gởi chiếu rất nhiều nơi nhưng phần lớn là những đại học.
Gần đây nhất là hôm thứ Hai vừa qua thì chiều tại Cantor Film Center của trường đại học New York NYU.
Thanh Trúc: Có phải mục đích của buổi chiếu phim là bởi vì ngày 18 sắp tới đây sẽ có vụ phúc thẩm đơn kiện của phia Việt nam về sự átc hại của chất da cam /dioxin mà đã bị chánh án bác bỏ vào năm 2005?
Phạm Quốc Thái: Có thể nói như vậy. Nhưng mà tôi cũng xin lưu ý là bên kiện không phải chính phủ Việt Nam mà là những nạn nhân họ họp lại họ kiện. Cái đó là cái đầu tiên. Cái thứ hai tụi tôi chiếu phim này là bởi vì các nạn nhân sẽ đến New York, do đó chúng tôi muốn chiếu trước để nói với những người xem phim để nói cho họ biết đến cái vấn đề này. Tôi nghe nói cũng có những tổ chức khác họ định tổ chức một buổi gặp mặt giữa các nạn nhân da cam, thì chúng tôi phải chiếu trước.
Thanh Trúc: Mặc dù những nạn nhân họ tập hợp lại thành Hội Các Nạn Nhân Da Cam /Dioxin và kiện các công ty hoá chất Mỹ, nhưng cũng có sự trợ giúp của các tổ chức phi chính phủ Hoa Kỳ. Có phải đó là Tổ Chức Cựu Chiến Binh Vì Hoa Bình và Tổ Chức Cứu Trợ Và Trách Nhiệm không ạ?
Phạm Quốc Thái: Đúng rồi, và có một số hội từ thiện khác nữa.
Thanh Trúc: Thưa ông Phạm Quốc Thái, chính phủ Việt Nam đánh giá về bộ phim tài liệu Bóng Ma Cuối Cùng Của Chiến Tranh như thế nào?
Phạm Quốc Thái: Tôi không rõ là họ đánh giá thế nào. Đến bây giờ bên Việt Nam vẫn chưa chiếu. Chúng tôi chỉ chiếu riêng cho Hội Nạn Nhân Da Cam coi thôi chứ chưa chiều rộng rãi.
Thanh Trúc: Tại buổi trình chiếu tối thứ Hai vừa qua ông thấy phản ứng của những người coi phim như thế nào, nhất là những người Hoa Kỳ?
Phạm Quốc Thái: Không chỉ buổi chiếu thứ Hai vừa rồi mà mọi lần tất cả những nơi chiếu khác đều có phản ứng như nhau, rất tốt, là vì sao? Vì họ hiểu thêm vấn đề. Agent Orange, tức là thuốc khai quang trong lúc sản xuất thì có một chất khác được tạo nên, đó là chất dioxin.
Đối với khoa học đó là chất độc hại nhất. Mà các công ty sản xuất ra thuốc khai quang họ đã biết trước từ những thập kỷ 40, 50 rằng đó là thuốc độc với hậu quả không lường được. Họ đã biết trước nếu muốn làm giảm chất dioxin trong sản xuất thuốc khai quang thì họ phải rửa lại hay lọc lại. Nhưng mà họ không làm như vậy. Họ cứ sản xuất ra.
Như trong cuốn phim có nói đến là ở Nitro, một thành phố nhỏ của bang West Virginia, công ty Monsanto có cơ xưởng sản xuất ra chất Agent Orange và chính người công nhân mà bây giờ đã về hưu rồi thì họ nói là trong cái thời chiến tranh Việt Nam thì công ty đó có dựng nên một toà nhà để chuyên môn sản xuất chất khai quang.
Toà nhà này hoạt động 24/24, bảy ngày một tuần. Chính người công nhân đó khai sau khi chiến tranh Việt Nam chấm dứt thì toà nhà đó bị đập phá và bị chôn dưới lòng đất. Ông ta nói ông biết chổ chôn và biết chổ đó bị nhiễm độc.
Riêng tôi đã ý thức và biết chuyện này đã lâu lắm rồi. Đây là một vấn đề quan trọng nhưng mà bị lu mờ, cố ý hay vô tình cái đó tôi không được biết nhưng mà nhân vụ kiện này thì chúng tôi làm phim luôn. Người cùng làm với tôi thì bà cũng có viết báo nhân cái vụ kiện của các cựu chiến binh Mỹ kiện các công ty hoá chất những năm 80 đó. Tôi nghĩ bà ấy cũng biết từ năm 80 nhưng không làm gì hết cho đến khi các nạn nhân Việt Nam kiện các công ty hoá chất Mỹ.
Thanh Trúc: Ông phải mất mấy năm mới hoàn thành xong?
Phạm Quốc Thái: Từ năm 2004 cho đến cuối 2006 nhưng mà có tin gì mới thì chúng tôi phải cập nhật lại.
Qúi thính giả vừa nghe bài phỏng vấn do Thanh Trúc thực hiện với ông Phạm Quốc Thái, đồng tác giả bộ phim tài liệu Bóng Ma Cuối Cùng Của Chiến Tranh, nói về ảnh hưởng tai hại của độc chất da cam/ dioxin đối với các nạn nhân Việt Nam.
Đoàn nạn nhân da cam/ dioxin gồm bốn người qua Mỹ vận động dư luận tại năm thành phố của Hoa Kỳ. Họ từ San Francisco bay sang New York và đã tham dự một buổi họp báo do UN Mission của Liên Hiệp Quốc tổ chức chiều thứ Tư vừa qua.
Chiều thứ Bảy tuần tới, đoàn sẽ có mặt tại một buổi họp báo khác trước khi ra làm nhân chứng tại phiên phúc thẩm ở toà Brookklyn ngày Chúa Nhật.
Thanh Trúc sẽ trở lại cùng quí vị tối thứ Năm tuần tới.
[/align]
[/align]© 2007 Radio Free Asia
[/align]
Các tin, bài liên quan
[/align]http://www.rfa.org/vietnamese/in_depth/2007/06/14/TheLastGhostOfWarADomentaryFilm_Truc/
[/align]
2007.06.14
Thanh Trúc, phóng viên đài RFA
Phiên toà phúc thẩm để xét lại phán quyết bác đơn của nạn nhân da cam/dioxin Việt Nam kiện các công ty hoá chất Mỹ sẽ diễn ra tại New York ngày 18 tới đây.
Bấm vào đây để nghe bài tường trình này
Tải xuống để nghe
[/align]
Em Thái Thi Nga, 15 tuổi, một nạn nhân chất da cam hôm 10-8-2004. AFP PHOTO
[/align][/align]
[/align]Hôm thứ Hai 11 tây vừa qua, bộ phim The Last Ghost Of War, Bóng Ma Cuối Cùng Của Chiến Tranh, nói về những hệ quả tai hại của chất khai quang diệt cỏ màu da cam có chứa độc chất Dioxin mà quân đội Mỹ sử dụng tromg cuộc chiến Việt Nam, được trình chiếu tại trung tâm phim ảnh Cantor ở đại học New York.
Bộ phim tài liệu dài 57 phút được quay tại Việt Nam, Pháp và Hoa Kỳ. Tác giả là ông Phạm Quốc Thái, sang Hoa Kỳ du học từ năm 1971, và bà Janet Gardner, trước từng viết nhiều bài báo liên quan đến vụ các cựu chiến binh Mỹ kiện các công ty sản xuất là họ đã bị nhiều di chứng bệnh tật vì hít phải chất thuốc khai quang trong khi tham chiến ở Việt Nam.
Mục đích và lý do thúc đẩy ông Phạm Quốc Thái và bà Janet Gardner đứng ra thực hiện cuốn phim Bóng Ma Cuối Cùng Của Chiến Tranh, với hình ảnh, nhân chứng, tư liệu về sự tác hại không thể phủ nhận của hoá chất màu da cam trên con người, được ông Thái trình bày trong mục Đời Sống Người Việt Khắp Nơi hôm nay. Xin nhường lời cho ông Phạm Quốc Thái:
Phạm Quốc Thái: Tôi biết vấn đề này từ những thập kỹ 70, 80 nhưng không tìm hiểu nhiều bởi lúc ấy báo chí chưa nói đến nhiều. Gần đây, nhân dịp Hội Nạn Nhân Chất Độc Da Cam Việt Nam kiện các công ty hoá chất Mỹ nên sẳn tiện đó chúng tôi làm luôn.
Thanh Trúc: Thưa ông bắt đầu thức hiện bộ phim này từ năm nào?
Phạm Quốc Thái: Năm 2004.
Thanh Trúc: Động lực mành nhất thúc đẩy ông làm phim?
Phạm Quốc Thái: Vì tôi muốn đem vấn đề này đến người dân Mỹ, để nói cho họ biết chất độc da cam thế nào, quân đội Mỹ đã dùng ở Việt Nam trong hoàn cảnh thế nào, hiện bây giờ có bao nhiêu nạn nhân, và những nạn nhân đó phải trả một giá rất đắt.
Con số thí tôi không thể nói chính xác được, hơn nữa bên Việt Nam thống kê rất yếu,nhưng tôi nghĩ cũng phải từ vài trăm nghìn người, có thể ba trăm đến năm trăm.
Là bởi vì theo bà Stellman là người đã công bố một bài nói về hậu quả của chiến dịch Operation Grand Chain thì chừng khoảng từ hai cho đến bốn triệu gọi là bị xịt thẳng lên người, còn lính Mỹ thì cũng nhiều nhưng họ chỉ đi ngang vùng đó thôi, chứ người dân Việt Nam là phải sinh sống trên vùng đất ấy từ lúc bị xịt thuốc cho đến bây giờ.
Thanh Trúc: Thưa ông đã thu thập tài liệu như thế nào, tiến trình xin phép để quay bộ phim như thế nào?
Phạm Quốc Thái: Những người làm phim độc lập như tụi tôi thứ nhất là rất nghèo. Cái thứ hai nữa là rất ít người làm. Thì tôi với một người Mỹ, bà ta tên Janet Gardner, chúng tôi cùng đi về Việt Nam, thu thập các số liệu để làm phim.
Thanh Trúc: Thưa khi về Việt Nam để thực hiện bộ phim này thì ông đã đi qua những vùng nào?
Phạm Quốc Thái:Chúng tôi đến Hà Nội, từ Hà Nội đi Hải Phòng để phỏng vấn một nạn nhân. Sau đó chúng tôi vô Huế, đến bệnh viện của thành phố Huế để phỏng vấn bác sĩ Nguyễn Việt Nhân.
Từ Huế chúng tôi có đi ra Quảng Trị, rồi bay từ Huế vô thành phố Hồ Chí Minh. Từ TP Hồ Chí Minh chúng tôi đi Biên Hoà để phỏng vấn một nạn nhân khác.
Thanh Trúc: Có nghĩa là khi về Việt Nam ông đích thân tới những vùng hồi xưa bị ảnh hưởng bời chất da cam thì dụ Huế hay Quảng Trị hay ở trong miền Nam?
Phạm Quốc Thái: Vâng.
Thanh Trúc: Sau ba mươi năm chiến tranh thì bây giờ cây cỏ rừng la ở đó như thế nào?
Phạm Quốc Thái: Cây cỏ đã phục hồi lại, nhưng điều đó không có nghĩa là chất dioxin đã hết, bởi vì chất dioxin lưu lại trong đất rất lâu. Cây cỏ đã mọc lại rồi đã xanh tươi lại rồi nhưng mà không có nghĩa là dioxin không còn nữa.
Theo tôi biết hiện giờ đang có những công trình giải độc một số vùng nhưng mà chính những nhà khoa học cũng không biết sẽ giải độc bằng cách nào bởi vì chất dioxin rất khó để giải độc. Tôi muốn nói là kiểm soát trong vùng nào đó thôi. Có nhiều giải pháp nhưng các nhà khoa học cũng chưa đi đến cái giải pháp nào cho nó ổn định.
Thanh Trúc: Những chương trình giải độc đó là do chính phủ Việt Nam khia triển hay do những tổ chức quốc tế hay là như thế nào?
Phạm Quốc Thái: Dĩ nhiên là có sự hợp tác của chính phủ Việt Nam, bởi vì ở Việt Nam bây giờ nếu không có sự hợp tác của chính phủ thì có nhiều chuyện không thể làm được.
Về nguồn tài trợ thì do gần đây chính phủ Mỹ cũng có bỏ ra số tiền nhưng mà cái tài khoản rất nhỏ và những tổ chức phi chính phủ NGO của Mỹ có tham gia vào. Nhờ đó họ có tiền để bắt đầu, nhưng mà chuyện này cũng như các nạn nhân vậy, phí tổn để trị bịnh hay để giải độc môi trường có thể nói như một giọt nước một hột cát trên bãi biển.
Thanh Trúc: Những hình ảnh nào ông ghi lại trong bộ phim tài liệu mà ông thấy đáng lưu ý nhất?
Phạm Quốc Thái: Chúng tôi thấy sao ghi vậy chứ không phải là nói các nạn nhân đóng tuồng là không có. Hoàn cảnh của các nạn nhân rất đau khổ vì họ rất nghèo, mà tiền phí tổn như tôi nói để đương đầu với những cơn bịnh do cấht dioxin gây ra nó chả thấm vào đâu hết.
Ở Việt Nam hiện giờ hàng năm lương của công nhân viên chức bình thường là chứng hai ba trăm đô la một năm thôi. Số tiền mà để mua thuốc hay là trị liệu các bịnh của người bị nhiễm chất độc da cam đến mấy chục nghìn đô la. Phí tổn trị bịnh không thể nào trang trải được.
Chính ngay trong phim của tụi tôi có ông Nguyễn Văn Quí, lúc trước đi bộ đội, giờ phải sống nhờ váo gia đình vợ vì không có tiền. Chính phủ Việt Namcó cho ông một số tiền hàng tháng nhưng mà cô biết là rất ít,ông đã phải vay nợ từ bạn bè, thân nhân, hợp tác xã. Tính ra bây giờ ông nợ 20.000 đô, nếu có sống đời cũng không trả hết.
Thanh Trúc: Thưa ông Nguyễn Văn Quí bị những chứng bệnh như thế nào?
Phạm Quốc Thái: Đầu tiên là ung thư bao tử, rồi di căn qua phổi nhưng ma 2ông không biết. Trước đó ông có ba đứa con, đứa con đầu tiên bị có thể coi như là quái thai hay dị tật. Người vợ thứ nhất sợ quá đành phải bỏ ông. Cái này là chuyện riêng của người ta nhưng mà tôi phải nói.
Ông đi kiếm người vợ thứ hai, đẻ hai đưa con Theo lời ông nói trong phim là khi đẻ đưa con thứ hai ra người nó đầy lông. Bây giờ nuôi ra thì cũng lớn 15 16 tuổi rồi, đưa con trai đầu 18 tuổi thì ngồi xe lăng.
Thanh Trúc: Trong phim có nạn nhân chất da cam dioxin ở miền Nam không?
Phạm Quốc Thái: Miền Nam thì có bà Nguyễn Thị Hồng, bà Hồng cững như ông Quí lúc đó đều tham gia kháng chiến. Theo lời ba Hồng kể thì lúc đó bà gặp một đoàn trức thăng bay rất nhanh và phun chất khia quang. Chất. khai quang dùng ở Việt Nam phần lớn là chất độc da cam. Sau đó bà không biết t mình bịnh cho đến những năm gần đây là 70,80 bà mới trở bịnh.
Chuyện bà Hồng là coi như bị xịt thẳng. Trong cuộn phim của tụi tôi cũng có một cặp vợ chồng thường dân. Họ rất nghèo. Sau khi chiến tranh chấm dứt họ đi vô rừng nhặt bom đạn chưa nổ hay nổ rồi mà còn xác để đem về bán sắt. Mỗi lần đi như vậy họ đi hàng tháng ở trong rừng, khi thấy đủ thì gánh về. Họ sinh ba đứa con đều bị bịnh tâm thần. Họ bắt đầu đi vào rừng để nhặt mãnh bom đạn từ năm 1975 khi mà chất dioxin vẫn còn đó và họ bị nhiễm dioxin.
Thanh Trúc: Thưa ông Phạm Quốc Thái cuốn phim này mới được trình chiếu ở New York trong trường hợp nào?
Phạm Quốc Thái: New York không phải là nơi đầu tiên. Cuốn phim được trình chiếu lần đầu tiên tại New Jersey tại đại học Rutgers. Chúng tôi phải trình chiếu bên New Jersey it nhất là hai lần vì chúng tôi có xin được một tài khoản của New Jersey Council For Humanity và theo hợp đồng thì phải chiếu hai lần. Sau đó có gởi chiếu rất nhiều nơi nhưng phần lớn là những đại học.
Gần đây nhất là hôm thứ Hai vừa qua thì chiều tại Cantor Film Center của trường đại học New York NYU.
Thanh Trúc: Có phải mục đích của buổi chiếu phim là bởi vì ngày 18 sắp tới đây sẽ có vụ phúc thẩm đơn kiện của phia Việt nam về sự átc hại của chất da cam /dioxin mà đã bị chánh án bác bỏ vào năm 2005?
Phạm Quốc Thái: Có thể nói như vậy. Nhưng mà tôi cũng xin lưu ý là bên kiện không phải chính phủ Việt Nam mà là những nạn nhân họ họp lại họ kiện. Cái đó là cái đầu tiên. Cái thứ hai tụi tôi chiếu phim này là bởi vì các nạn nhân sẽ đến New York, do đó chúng tôi muốn chiếu trước để nói với những người xem phim để nói cho họ biết đến cái vấn đề này. Tôi nghe nói cũng có những tổ chức khác họ định tổ chức một buổi gặp mặt giữa các nạn nhân da cam, thì chúng tôi phải chiếu trước.
Thanh Trúc: Mặc dù những nạn nhân họ tập hợp lại thành Hội Các Nạn Nhân Da Cam /Dioxin và kiện các công ty hoá chất Mỹ, nhưng cũng có sự trợ giúp của các tổ chức phi chính phủ Hoa Kỳ. Có phải đó là Tổ Chức Cựu Chiến Binh Vì Hoa Bình và Tổ Chức Cứu Trợ Và Trách Nhiệm không ạ?
Phạm Quốc Thái: Đúng rồi, và có một số hội từ thiện khác nữa.
Thanh Trúc: Thưa ông Phạm Quốc Thái, chính phủ Việt Nam đánh giá về bộ phim tài liệu Bóng Ma Cuối Cùng Của Chiến Tranh như thế nào?
Phạm Quốc Thái: Tôi không rõ là họ đánh giá thế nào. Đến bây giờ bên Việt Nam vẫn chưa chiếu. Chúng tôi chỉ chiếu riêng cho Hội Nạn Nhân Da Cam coi thôi chứ chưa chiều rộng rãi.
Thanh Trúc: Tại buổi trình chiếu tối thứ Hai vừa qua ông thấy phản ứng của những người coi phim như thế nào, nhất là những người Hoa Kỳ?
Phạm Quốc Thái: Không chỉ buổi chiếu thứ Hai vừa rồi mà mọi lần tất cả những nơi chiếu khác đều có phản ứng như nhau, rất tốt, là vì sao? Vì họ hiểu thêm vấn đề. Agent Orange, tức là thuốc khai quang trong lúc sản xuất thì có một chất khác được tạo nên, đó là chất dioxin.
Đối với khoa học đó là chất độc hại nhất. Mà các công ty sản xuất ra thuốc khai quang họ đã biết trước từ những thập kỷ 40, 50 rằng đó là thuốc độc với hậu quả không lường được. Họ đã biết trước nếu muốn làm giảm chất dioxin trong sản xuất thuốc khai quang thì họ phải rửa lại hay lọc lại. Nhưng mà họ không làm như vậy. Họ cứ sản xuất ra.
Như trong cuốn phim có nói đến là ở Nitro, một thành phố nhỏ của bang West Virginia, công ty Monsanto có cơ xưởng sản xuất ra chất Agent Orange và chính người công nhân mà bây giờ đã về hưu rồi thì họ nói là trong cái thời chiến tranh Việt Nam thì công ty đó có dựng nên một toà nhà để chuyên môn sản xuất chất khai quang.
Toà nhà này hoạt động 24/24, bảy ngày một tuần. Chính người công nhân đó khai sau khi chiến tranh Việt Nam chấm dứt thì toà nhà đó bị đập phá và bị chôn dưới lòng đất. Ông ta nói ông biết chổ chôn và biết chổ đó bị nhiễm độc.
Riêng tôi đã ý thức và biết chuyện này đã lâu lắm rồi. Đây là một vấn đề quan trọng nhưng mà bị lu mờ, cố ý hay vô tình cái đó tôi không được biết nhưng mà nhân vụ kiện này thì chúng tôi làm phim luôn. Người cùng làm với tôi thì bà cũng có viết báo nhân cái vụ kiện của các cựu chiến binh Mỹ kiện các công ty hoá chất những năm 80 đó. Tôi nghĩ bà ấy cũng biết từ năm 80 nhưng không làm gì hết cho đến khi các nạn nhân Việt Nam kiện các công ty hoá chất Mỹ.
Thanh Trúc: Ông phải mất mấy năm mới hoàn thành xong?
Phạm Quốc Thái: Từ năm 2004 cho đến cuối 2006 nhưng mà có tin gì mới thì chúng tôi phải cập nhật lại.
Qúi thính giả vừa nghe bài phỏng vấn do Thanh Trúc thực hiện với ông Phạm Quốc Thái, đồng tác giả bộ phim tài liệu Bóng Ma Cuối Cùng Của Chiến Tranh, nói về ảnh hưởng tai hại của độc chất da cam/ dioxin đối với các nạn nhân Việt Nam.
Đoàn nạn nhân da cam/ dioxin gồm bốn người qua Mỹ vận động dư luận tại năm thành phố của Hoa Kỳ. Họ từ San Francisco bay sang New York và đã tham dự một buổi họp báo do UN Mission của Liên Hiệp Quốc tổ chức chiều thứ Tư vừa qua.
Chiều thứ Bảy tuần tới, đoàn sẽ có mặt tại một buổi họp báo khác trước khi ra làm nhân chứng tại phiên phúc thẩm ở toà Brookklyn ngày Chúa Nhật.
Thanh Trúc sẽ trở lại cùng quí vị tối thứ Năm tuần tới.
[/align]
[/align]© 2007 Radio Free Asia
[/align]
Các tin, bài liên quan
- Đoàn nạn nhân chất da cam Việt Nam sang Mỹ vận động dư luận
- Vẫn chưa có kết luận rõ ràng về những tác hại của chất da cam/dioxin
- New Zealand tăng trợ cấp cho các cựu chiến binh từng tham chiến tại Việt Nam
- UNDP gây quỹ để diệt trừ các độc hại của chất dioxin tại Việt Nam
- Diễn tiến vụ kháng án về chất Da cam/Dioxin
- 28 nghị sĩ Anh đòi Mỹ bồi thường cho các nạn nhân chất da cam Việt Nam
- Chất Da cam: sẽ có ai chịu trách nhiệm?
- Ðoàn nạn nhân chất da cam VN sẽ gặp các cựu chiến binh Mỹ vào tuần tới
- Việt Nam kháng án việc tòa Brooklyn bác bỏ vụ kiện chất Da cam/Dioxin
[/align]http://www.rfa.org/vietnamese/in_depth/2007/06/14/TheLastGhostOfWarADomentaryFilm_Truc/
[/align]