Vĩnh biệt Nữ Thi Sĩ Mộng Cầm , người của một thời của nhà thi sĩ Hàn Mặc Tử
 
Bà Mộng Cầm - người trong mộng của thi sĩ Hàn Mặc Tử đã qua đời



Bà Mộng Cầm - nhân vật được biết đến nhiều qua cuộc đời và sự nghiệp của thi sĩ nổi tiếng Hàn Mặc Tử - vừa qua đời hồi 21 giờ 30 ngày 23.7.2007; tại số nhà 394 Trần Hưng Đạo, TP Phan Thiết (tỉnh Bình Thuận), hưởng thọ 91 tuổi.


Bà Mộng Cầm - tên thật là Huỳnh Thị Nghệ, sinh năm 1916 tại Đức Phổ, tỉnh Quảng Ngãi, có 7 người con (3 trai và 4 gái).
Lễ động quan lúc 6 giờ ngày 27.7.2007; an táng tại nghĩa trang TP Phan Thiết.

.
 
 

Hàn Mặc Tử quen Mộng Cầm trong thời gian phụ trách trang văn chương cho tờ "Trong Khuê Phòng". Mộng Cầm là cháu gọi nhà thơ Bích Khê bằng cậu, vì "lây nhiễm tinh thần thơ văn" của ông cậu trẻ tuổi nên cũng tập tành làm thơ gửi đăng báo.

Hàn Mặc Tử đã nhận một số bài thơ như thế của Mộng Cầm gửi đến và từ đó họ làm quen với nhau. Hai mươi năm sau ngày mất, vào năm 1961, nhà thơ Nguyễn Vỹ, chủ nhiệm kiêm chủ bút tạp chí Phổ Thông đã cử ông Châu Mộng Kỳ tìm gặp Mộng Cầm để thực hiện bài phỏng vấn về mối tình Hàn Mặc Tử - Mộng Cầm. Nhờ mối quan hệ đặc biệt, ông Châu Mộng Kỳ là thày dạy con riêng của chồng Mộng Cầm, nên bài phỏng vấn mới thực hiện được. Trước đó nhiều nhà báo đã bị từ chối.

Trong bài trả lời phỏng vấn đăng ở tạp chí Phổ Thông số 63, ra ngày 15/8/1961, Mộng Cầm đã phủ nhận hoàn toàn chuyện tình cảm giữa mình và Hàn Mặc Tử: "Một dịp thứ bảy đi chơi lầu Ông Hoàng, anh thổ lộ mối tình với tôi. Tôi có trả lời anh: Chắc là không thể đi đến chỗ trăm năm được, tôi nói trước để anh đừng hy vọng. Anh hỏi lý do. Tôi viện lẽ tôn giáo khác nhau, nhưng thật ra vì biết Hàn Mặc Tử mang chứng bệnh hiểm nghèo, không thể sống lâu được, ý tôi muốn một người chồng mạnh khỏe, tráng kiện... Tuy vậy chúng tôi vẫn giao thiệp thân mật một hai năm như thế. Trong thời gian này, có nhiều lần, Hàn Mặc Tử năn nỉ tôi dẫn về Quảng Ngãi thăm nhà và trong nhiều bức thư, anh đề cập đến vấn đề hôn nhân. Tôi vẫn trả lời, nhưng luôn luôn ngụy biện để từ chối: Em thiết nghĩ chúng ta sống như thế này thanh cao hơn, tôn giáo bất đồng, chữ hiếu bắt buộc em phải nghe lời thân mẫu".

Bài phỏng vấn này đăng lên, Nguyễn Vỹ cho biết Mộng Cầm đã đọc và không có điều chi thắc mắc và ông kết luận "đã giải đáp dứt khoát một nghi vấn thường bị nhiều người xuyên tạc". Tuy nhiên với độc giả, bài trả lời phỏng vấn của Mộng Cầm đã gây sốc. Bởi mối tình Mộng Cầm - Hàn Mặc Tử đã được người đời nâng lên thành huyền thoại. Ngay cả Ngọc Sương, dì ruột của Mộng Cầm, cũng phản đối.

Rồi đến Quách Tấn, người đã ủng hộ việc Mộng Cầm đi lấy chồng khi hay tin Hàn Mặc Tử bị bệnh nan y, cũng giận dữ trước lời phát biểu này. Quách Tấn viết: "Cuộc tình duyên giữa Hàn Mặc Tử và Mộng Cầm, tôi biết rõ lắm. Nhưng tôi chỉ nói những gì có thể nói được, nói những gì có thể giúp bạn đọc hiểu thêm tâm hồn Tử, văn chương Tử mà thôi".

Mộng Cầm đã nói thật hay nói dối? Vì sao nàng lại phủ nhận mối tình này? Thật ra, trong thời gian quen biết với Mộng Cầm, căn bệnh phong của chàng chưa bột phát. Ngay cả chàng cũng không hề "cảm thấy", làm sao Mộng Cầm có thể "nhận ra". Rất dễ thấy rằng đó là những lời nói dối của một người con gái muốn quên quá khứ để bảo vệ hạnh phúc hiện tại. Một lý do rất thường tình và đáng thông cảm.

Mối tình Hàn Mặc Tử - Mộng Cầm đã được rất nhiều người gần gũi xác nhận. Trần Thanh Mại, một người bạn của chàng, đã công bố những chi tiết của mối tình này trong cuốn sách Hàn Mặc Tử xuất bản năm 1942. "Ấy là câu chuyện một đôi trai tài gái sắc yêu nhau, câu chuyện muôn đời ấy mà! Người con trai là Hàn Mặc Tử, người con gái, ta cứ theo nhà thi sĩ mà gọi là Mộng Cầm đi, mặc cái tên thực của họ. Hai bên đã thề nguyền những lời mà ta hiểu là thiết tha đằm thắm lắm. Thường thường thì họ hay gặp nhau ở hai tỉnh: Quy Nhơn và Phan Thiết. Họ đưa nhau đi chơi bờ bể, họ đi viếng các danh lam thắng cảnh, nhất là lầu Ông Hoàng. Rồi họ xa nhau. Họ nhớ nhau, và tặng ảnh cho nhau. Họ coi như một cặp vợ chồng chưa cưới".

Hàn Mặc Tử đã sáng tác nhiều bài thơ đầy nước mắt về mối tình này. Trong bài Muôn năm sầu thảm, chàng đã kêu tên nàng một cách thảm thiết: "Nghệ hỡi Nghệ muôn năm sầu thảm/ Nhớ thương còn một nắm xương thôi". Bài Phan Thiết Phan Thiết, chàng nhắc tới những kỷ niệm xưa về lầu Ông Hoàng, nơi chàng và Mộng Cầm từng dạo chơi thuở nào: "Ta lang thang tìm tới chốn lầu Trăng/Lầu Ông Hoàng, người thiên hạ đồn vang/Nơi đã khóc, đã yêu thương da diết/Ôi trời ôi! là Phan Thiết! Phan Thiết!/Mà tang thương còn lại mảnh trăng rơi".

(Báo Thanh Niên / VnExpress - Thứ tư, 12/1/2005 )

Lần đầu tiên, tôi được gặp Mộng Cầm không phải ở Phan Thiết, mà ở nhà chị Mộng Đào, con gái của bà, tại quận Bình Chánh, Sài Gòn. Đó là vào năm 1999, lúc này bà đã ở vào tuổi 83, nhưng còn khá mạnh khỏe và minh mẫn. Biết tôi là người yêu thơ Hàn, bà tâm sự với tôi rất nhiều về những kỷ niệm của bà với Hàn Mặc Tử. Điều khá dễ thương, là cho đến bây giờ bà vẫn một “anh Trí”, hai “anh Trí” như thuở nào khi nói về Hàn Mặc Tử, khiến đôi lúc tôi cứ phải che miệng cười thầm. Bà kể, vào năm 1934 Hàn Mặc Tử đang phụ trách trang văn chương cho tờ báo “Trong khuê phòng”. Bà lúc ấy, mới 17 tuổi, “đánh bạo” gởi thơ cho báo, ký bút danh là Mộng Cầm. Hàn Mặc Tử có chọn in một vài bài của bà. Và rồi cái nhạy cảm của nhà thơ đã “đưa đường chỉ lối” cho ông “bắt liên lạc” với bà. Thư đi tin lại vài lần, ông ra Phan Thiết gặp bà. Và từ đó, tình yêu bắt đầu…

Hằng tuần, Hàn Mặc Tử vẫn đều đặn về Phan Thiết thăm bà. Hai người đã có những ngày tháng đầy mộng đẹp bên nhau. Họ đưa nhau đi khắp các vùng trời tình yêu, nhiều lần dạo chơi ở Mũi Né, Lầu Ông Hoàng… Có lần bị mắc mưa, cả hai đã phải đưa nhau vào trú mưa trong một nghĩa trang… Bà nói với lòng đầy thương cảm: “Tính anh Trí rất hiền hậu và nhút nhát, cả cái nắm tay cũng rụt rè…”. Nhưng có lẽ, chính vì thế, mà tình yêu của họ thơm nồng hương tinh khiết, đã thăng hoa vào thơ, thành niềm chan chứa nhớ thương. Bài thơ “Chan chứa” của Mộng Cầm gởi cho Hàn Mặc Tử đã ra đời trong khoảng thời gian này. Xúc động với nỗi nhớ trào dâng bà đã tự tay viết tặng tôi bài thơ này làm kỷ niệm.


Những năm sau, năm nào tôi cũng ghé thăm bà, lúc ở Sài Gòn, lúc ở Phan Thiết. Cũng có năm, tôi bận việc, không đi được thì vợ tôi giành đi thay. Hằng năm, chúng tôi đều tổ chức lễ giỗ và kỷ niệm sinh nhật của Hàn Mặc Tử, và gởi những hình ảnh ghi lại được cho Mộng Cầm. Bà quý lắm và cất giữ rất cẩn thận. Tôi cũng viết bằng bút lửa 2 bài thơ “Chan chứa” của Mộng Cầm và “Tối tân hôn” của Hàn Mặc Tử, mà hai người đã gởi cho nhau hồi ấy, để tặng bà. Bà đã treo rất trang trọng nơi phòng bà ở cho đến tận bây giờ. Có lần, tôi đùa vui với bà: “Chan chứa cho nên tới giờ cũng… chưa chán!”. Bà cười buồn: “Người hiền lành mà tài hoa như anh Trí ai mà… chán cho được!”. Thật đáng tiếc là hai người đã không đến được với nhau mãi mãi…

Như một linh cảm, năm nay, mới tháng 6, dù còn rất lâu mới đến lễ giỗ và sinh nhật Hàn Mặc Tử tôi ghé thăm, để lại gởi hình ảnh tặng bà. Lúc này bà đã rất yếu, chỉ nằm một chỗ và không thể tiếp chuyện được. Và thế là, chưa đầy một tháng sau, bà đã ra đi về với vĩnh hằng. Vĩnh viễn tôi sẽ không còn được nghe bà thủ thỉ kể chuyện về Hàn Mặc Tử, về một tình yêu mãi mãi không quên…

• Hạt Cát(ghi theo lời kể của Dzũ Kha)

(Báo Bình Định)