Karl Marx 101 - Bài thứ hai: Bóc lột tư nhân chuyển thành bóc lột nhà nước

- Cộc, cộc, cộc...

- Cháu chào bác Trưởng thôn! Có việc gì không hả bác?

- Bà cháu đâu hả Bống? Có mấy chú ở bên Cơ quan An ninh Văn hóa, PA25, muốn mời bà cháu lên trụ sở làm việc...

- Ấy chết, các bác các chú định bắt bà cháu ạ...

- Cháu ạ, với mấy bài viết phản động chống lại đường lối của Đảng như thế, nếu là thập niên 80 hoặc trước đó, bà cháu đi tù mọt gông rồi! Bây giờ thì khác, các chú chỉ muốn hỏi chuyện bà cháu thôi, sau đó sẽ lại thả bà về...

- Hu hu hu hu, bà cháu già rồi, không ai được động vào bà cháu! Bà cháu có tội tình gì đâu mà bị thẩm vấn, bà cháu chỉ nói lên sự thật thôi mà! Hu hu hu...

Đang khóc ngon lành thì có ai đó nhẹ nhàng vuốt má em, mở mắt ra, hóa ra là bà. Kể lại cho bà giấc mơ của em, bà cười móm mém:

Bà Nông thị Cạn: Cháu có biết phản động là gì không?

Bống: Phản động có phải là phản đối, kích động không hả bà?

Bà Nông thị Cạn: Không phải đâu, cháu ạ! Phản động là đi ngược lại với trào lưu tiến bộ, ngược lại xu hướng chuyển động của xã hội văn minh. Thật đáng buồn là từ "phản động" hiện nay lại được dùng để chỉ chính những người mong muốn thúc đẩy Việt Nam tiến lên trên con đường văn minh. Lý tưởng CNXH đã từng là động lực hữu hiệu để giúp Việt Nam dành độc lập, chống lại những tư tưởng thủ cựu phong kiến - thực dân. Nhưng khi chúng ta dành được độc lập rồi, lý tưởng này lại trở thành lực cản bước tiến của dân tộc.

Bà và những người đồng đội của mình đã từng cống hiến cả tuổi thanh xuân để gìn giữ nền độc lập nước nhà. Bây giờ cũng vậy, bà chẳng ngại già yếu, chẳng sợ cái mũ "phản động" kia đâu, bà sẽ nói ra tất cả sự thật, miễn sao tương lai các cháu được hưởng tự do - ấm no - hạnh phúc thực sự... Mà thôi cháu đừng quá lo lắng, hôm qua bà giảng tới đâu rồi ấy nhỉ? Tuổi già trí nhớ kém quá!

Bống: Hôm qua bà đang nói tới đoạn phương án giải quyết vấn đề của Marx, giao quyền phán xử cho Nhà nước, là "gửi trứng cho ác"...

Bà Nông thị Cạn: Phải rồi, phải rồi... Nào chúng ta hãy quay lại câu chuyện chi lợi nhuận bán hoa ngày 20/11 ở bài thứ nhất nhé! Giả sử cháu và bạn cháu không đi tới được sự đồng thuận trong chuyện phân chia giá trị thặng dư (m); và Marx dự đoán rằng mâu thuẫn giữa cháu và bạn cháu sẽ trở nên gay gắt không thể giải quyết được, sẽ dẫn tới người này "đào mồ chôn" người kia...

Bống: Ặc ặc, bà nói nghe ghê quá! Cháu với nó là bạn, nỡ lòng nào vác hàng ra xử lý nhau. Vả lại, cháu còn cần nó sống, đủ sức khỏe để làm vụ hoa 20/11 năm sau cơ mà?

Bà Nông thị Cạn (cười khà khà): Cháu tinh ý lắm! Đó chính là một trong nhiều lập luận cực đoan của Marx. Có thể bị hạn chế bởi tầm nhìn của thời đại ông ta, Marx không thấy rằng giới chủ và người làm công có thể đi tới thỏa hiệp, bởi cả hai bên đều cần có nhau. Hai bên có mâu thuẫn đối kháng, nhưng cũng có nhu cầu tương sinh tương hỗ.

Nhưng thôi, bà với cháu cứ giả sử là lập luận trên của Marx hoàn toàn đúng đi. Bạn cháu, với sức khỏe của một thằng lao động chân tay, cộng với số lượng đông hơn, chắc chắn sẽ đào mồ chôn cháu. Xóa sổ giai cấp tư bản bóc lột rồi, giai cấp lao động sẽ lập ra một nhóm đại diện cho mình, gọi là Nhà nước, để quản lý tài sản của toàn xã hội. Bây giờ mọi người cùng nhau chung lưng đấu cật, sản xuất ra của cải vật chất cho toàn xã hội, và cùng chia nhau số của cải vật chất đó...

Bống: Như vậy thì có gì không tốt hở bà?

Bà Nông thị Cạn: Cứ từ từ bà kể cho mà nghe! Nhà nước, theo định nghĩa của Marx, sẽ là đại diện chân chính duy nhất của toàn xã hội; có nhiệm vụ kiểm soát và phân chia của cải một cách công bằng trong xã hội. Vì giá trị thặng dư bây giờ thuộc về Nhà nước, mà Nhà nước lại là đại diện của giai cấp lao động, vậy thì khái niệm bóc lột không còn nữa, phải không nào? Đây là cách suy nghĩ cực kỳ ngây thơ của Marx, cháu ạ!

Nếu Nhà nước là đức Bồ Tát thánh thiện và toàn năng, lúc nào cũng chỉ nghĩ về đại cuộc, về nhân dân, thì giấc mơ của Marx về CNXH có lẽ đã trở thành sự thật. Tiếc thay, Nhà nước là một tổ chức gồm những con người trần tục, có lòng tham và vị kỷ của riêng nó. Khi đã nắm trong tay quyền lực, nó sẽ tìm cách thâu tóm nhiều quyền lực lớn hơn nữa [1], và luôn tìm cách chiếm phần to nhất trong những miếng bánh đáng ra phải chia đều...

Bống: Như vậy là Nhà nước phản bội lại những người mà mình đáng ra phải đại diện?

Bà Nông thị Cạn: Chính thế đó cháu ạ! Trong khi công nhân đầu tắt mặt tối kiếm được 1 triệu / tháng, lại có những vị lãnh đạo Nhà nước đánh bạc cả triệu đôla, đi xe hơi trị giá cả ngàn tháng lương công nhân, được mua biệt thự với giá cực kỳ ưu đãi... Kể từ khi xây dựng Nhà nước XHCN theo định hướng của Marx, chúng ta đã tạo ra một tầng lớp bóc lột mới mà người dân mỉa mai gọi là "Tư bản đỏ" [2].

Cháu có biết không, mức lương trung bình của người lao động trong khu vực doanh nghiệp nhà nước THẤP HƠN mức lương trung bình của người lao động trong khu vực tư nhân và khu vực nước ngoài đấy. Nếu phân tích theo Marx thì ở Việt Nam hiện nay, người công nhân làm cho nhà nước đang bị bóc lột số giờ lao động LỚN HƠN người công nhân làm cho doanh nghiệp tư nhân... Thật là ngược đời, phải không cháu?

Đứng trên cương vị là một Nhà nước XHCN - Nhà nước của người lao động - đáng lẽ người ta phải quan tâm đến người lao động hơn giới chủ. Thế nhưng, ở nước ta, công nhân lại là người bị bóc lột thậm tệ hơn, và người được bảo vệ lại là giới chủ đấy cháu ạ! [3]

Bống: Bà ơi, thế giả sử tồn tại một Nhà nước "tốt", có những người lãnh đạo thực sự lo cho dân thì sao?

Bà Nông thị Cạn (ôm bụng cười hô hố, suýt rụng cả cái răng cửa duy nhất sót lại): Những người theo đuổi chủ nghĩa Marx sau này cũng dần dần nhìn thấy rằng Nhà nước không hề thánh thiện và toàn năng như Marx mong đợi, do đó họ đề cao việc đào tạo "con người mới xã hội chủ nghĩa" [4]. Đó lại là một sai lầm mới của CNXH.

Bống: Ủa, giáo dục đào tạo thì tốt chứ bà?

Bà Nông thị Cạn: Giáo dục con người để họ trở thành CON NGƯỜI thì tốt, nhưng giáo dục con người để họ trở thành người máy hay những kẻ nô lệ thì sao gọi là tốt được? Bà sẽ có dịp quay trở lại vấn đề này sau. Giờ đây, bà chỉ muốn hỏi cháu rằng, đạo Phật và đạo Thiên chúa ra đời bao lâu rồi?

Bống: Cái này thì cháu chịu. Mà sao bà hỏi vậy?

Bà Nông thị Cạn: Đạo Phật có cách đây khoảng 2.500-2.600 năm. Đạo Thiên chúa cũng có khoảng hơn 2.000 năm tuổi. Hai đạo này đường lối khác nhau, nhưng đều có điểm chung là giáo dục và kêu gọi con người sống tốt đẹp hơn, thánh thiện hơn. Nhưng liệu có ai kết luận được rằng hai đạo này đã thành công trong công cuộc cải tạo con người? Hai đạo cả ngàn năm tuổi này không làm được điều mà CNXH mong muốn, như vậy đến khi nào chúng ta mới có CNXH - 2000 năm nữa chăng?

Giải pháp "con người mới xã hội chủ nghĩa" của chủ nghĩa Marx-Lênin được liệt vào hàng "Đức trị", sánh ngang với mơ ước "vua sáng, tôi hiền" và "quan lại thanh liêm như Bao Công" của 1000 năm phong kiến. Có lẽ cũng vì gần gũi với những giá trị phong kiến cổ lỗ mà chủ nghĩa Marx đã dễ dàng thâm nhập vào các quốc gia có trình độ dân trí kém phát triển như Việt Nam, trong khi đó ở những nước công nghiệp phát triển, cách mạng XHCN đã không xảy ra như Marx tiên đoán. Các quốc gia tiên tiến hiện nay đã chuyển sang con đường "Pháp trị" rồi cháu ạ!

Để cháu nhìn thấy sự khác biệt giữa "đức trị" và "pháp trị", bà lấy ví dụ minh họa như thế này: "Đức trị" có nghĩa là nhà cháu nuôi mèo, nhưng để thức ăn ê hề khắp mọi nơi, không có biện pháp đậy điệm bảo vệ, chỉ tập trung giảng dạy đạo đức cho con mèo: "Không được ăn vụng, vì ăn vụng là không lành mạnh, không giản dị và nghiêm trọng hơn là dẫn đến mất đoàn kết"! Còn "Pháp trị" là cháu xây dựng hệ thống đậy điệm bảo vệ thức ăn, kèm hệ thống kiểm tra độc lập, nhằm sớm phát hiện mèo ăn vụng và nếu phát hiện ra, mèo sẽ bị phạt roi cho chừa. Cháu thử ngẫm xem phương pháp nào sẽ hiệu quả hơn? Chẳng có gì đảm bảo rằng một chú mèo tốt nghiệp trường Đảng Nguyễn Ái Quốc sẽ sống trong sạch hơn và ngừng ăn vụng khi có cơ hội!

Thôi, bà cháu ta tạm nghỉ ở đây nhé, bà đi vào mạng X-cafevn.org để xem các chú bên ấy làm ăn thế nào đã! Lần sau bà sẽ nói về sai lầm của Marx trong việc tiêu diệt động lực phát triển của xã hội đấy!

(Chưa dứt lời, bà em đã long tong chạy ra hàng Internet Cafe ở đầu làng...)

_______________

Chú thích của Bống:

[1] Một minh chứng quan trọng cho sự tìm cách gia tăng quyền lực của Nhà nước là Hiến pháp Việt Nam. Hiến pháp năm 1946, khi nước nhà mới dành độc lập, là một hiến pháp tương đối dân chủ, nêu rõ quyền bính thuộc về Nhân dân. Sau những lần sửa đổi sau đó, quyền của Nhân dân ngày càng giảm xuống, thay vào đó là quyền lực của Đảng Cộng Sản Việt Nam.

Nhớ rằng Hiến pháp là bộ luật có hiệu lực bao trùm tất cả các bộ luật khác, là hợp đồng giữa Nhân dân và Nhà nước. Hợp đồng này chỉ được thay đổi nếu có sự đồng ý của Nhân dân. Trên thực tế, các lần thay đổi Hiến pháp sau năm 1946 đều không trưng cầu dân ý, mà chỉ do Quốc hội với 90% là Đảng viên ĐCSVN thông qua.

[2] Bàn về giai cấp mới: http://www.x-cafevn.org/forum/showpo...4&postcount=28

[3] Để hiểu thêm về đời sống cũng như mức lương của công nhân Việt Nam, xin đọc thêm loạt bài trên các báo trong nước, tiêu biểu là:

Cần một mức lương tối thiểu chung

Kỳ 1: Công đoàn - đình công - lương tối thiểu: từ góc nhìn vĩ mô

Kỳ 2: “Đình công - ai ép ai?” nhìn từ lý thuyết mặc cả

[4] Nguyên văn lời Hồ Chí Minh: "Muốn xây dựng chủ nghĩa xã hội, phải có con người mới xã hội chủ nghĩa", nói ngày 2/3/1962 khi đến thăm Trường Đại học Bách Khoa Hà Nội. Con người mới XHCN phải có đạo đức cách mạng "cần, kiệm, liêm, chính", "Chí công, vô tư"; nói cách khác là "có phẩm chất đạo đức trong sáng, lối sống lành mạnh, giản dị, khiêm tốn, có tinh thần đoàn kết tương thân thương ái, đặt quyền lợi tập thể trên lợi ích cá nhân".

Karl Marx 101
 
Bài thứ ba: Lý do sai lầm dẫn đến kế hoạch hóa

Vừa thấy bà đi lảo đảo như say rượu từ hàng Internet về (chắc hôm nay lại chơi nhiều Võ Lâm Truyền Kỳ quá nên chóng mặt), em liền chạy ra chào và vòi luôn:

Bống: Bà ơi, bà lại giảng tiếp về Marx đi...

Bà Nông thị Cạn: Từ từ để bà thở cái nào... Gớm, hôm nay bọn bạn tự dưng cứ Buzz ầm ầm, hỏi cái áo gấm đi lễ chùa hôm nọ may ở đâu mà đẹp thế, xì-tin thế... Cuối cùng bà lại phải chat chít với chúng nó mệt quá... Thế sáng nay bà giảng tới đâu rồi ấy nhỉ?

Bống: Dạ bà nói về việc Nhà nước là một nhóm người, cũng có những thói xấu và điểm không hoàn hảo, do đó giao toàn quyền cho Nhà nước quản lý giá trị thặng dư xã hội sẽ dẫn đến thất thoát, và lợi ích của người lao động bị phản bội ạ!

Bà Nông thị Cạn (thở nặng nhọc): Ô-kê con gà đen! Nhưng trước khi bà giảng tiếp, bà có một điều cần minh định với cháu và mấy cậu trí thức trẻ ở đây: Có rất nhiều trường phái chủ nghĩa xã hội khác nhau, và chủ nghĩa Marx (Marxism) chỉ là một trong số này. Thêm vào đó, cũng có nhiều cách hiểu khác nhau - rất nhiều version khác nhau - về chủ nghĩa Marx. Ở đây, bà muốn phân tích thứ chủ nghĩa Marx kinh điển mà người ta vẫn nhồi nhét cho các cháu ở trường hay qua đài báo. Sau này, nếu có thời gian, bà sẽ đề cập tới những biến thể của chủ nghĩa xã hội, chẳng hạn trường phái xã hội dân chủ (Social democracy).

Bây giờ quay lại với bài học của chúng ta: Như cháu biết đấy, kể từ sau cách mạng và thành lập Nhà nước XHCN, cả dân tộc trở thành một khối, làm việc theo kế hoạch của Nhà nước. Nhà nước sẽ nắm giữ toàn bộ tư liệu sản xuất, thành lập những kế hoạch lớn cho cả nước, và toàn dân chỉ việc làm theo. Của cải vật chất làm ra sẽ do Nhà nước thu hoạch và phân phối tới mọi người. Người ta gọi đó là "nền kinh tế kế hoạch hóa" (hoặc "nền kinh tế kế hoạch hóa tập trung"), để phân biệt với "nền kinh tế thị trường" của Tư Bản Chủ Nghĩa, nơi mà tư nhân được tự do mua bán và sản xuất kinh doanh theo quy luật cạnh tranh của thị trường.

Bống: Cháu nghe nói nước ta bây giờ đã từ bỏ "nền kinh tế kế hoạch" để đi theo "nền kinh tế thị trường" rồi mà bà?

Bà Nông thị Cạn (cười mệt): Từ bỏ thì đúng rồi, nhưng vẫn chưa sang hẳn "nền kinh tế thị trường" đâu, vì còn vướng cái đuôi "định hướng XHCN". Cháu thấy đấy, Đảng ta vẫn nắm chặt trong tay quyền lực chính trị, không chấp nhận những người đối lập. Tự do ngôn luận và tự do báo chí vẫn bị trói buộc. Nhà nước ta vẫn còn nắm giữ rất nhiều lĩnh vực kinh tế quan trọng, và phần lớn ngân sách vẫn rót cho những doanh nghiệp nhà nước làm ăn không hiệu quả đấy thôi [1]! Tư hữu tư liệu sản xuất vẫn chưa được thực hiện đầy đủ; đất đai, tài nguyên thiên nhiên và cơ sở hạ tầng đa phần vẫn nằm trong tay nhà nước và bị sử dụng một cách lãng phí và tùy tiện. Tư duy ủng hộ Nhà nước ra kế hoạch và can thiệp vào mọi lĩnh vực kinh tế - xã hội vẫn còn rất nặng nề... Có thể thấy rằng, chúng ta thuộc hệ thống CNXH cải cách trong bảng dưới đây của Kornai.



Bảng 1: Mô tả ngắn gọn hệ thống xã hội chủ nghĩa cổ điển, hệ thống chủ nghĩa xã hội cải cách và hệ thống chủ nghĩa tư bản dựa trên mô hình Kornai tổng quát.[2]

Bống: Có phải ý bà muốn nói rằng "nền kinh tế kế hoạch hóa" làm ăn không hiệu quả?

Bà Nông thị Cạn: Đúng vậy, cháu ạ! Marx cho rằng "nền kinh tế kế hoạch hóa" là điều cần thiết vì hai nguyên nhân: Thứ nhất, kế hoạch hóa sẽ giúp tập trung nguồn lực của toàn xã hội vào công cuộc phát triển, tránh được sự cạnh tranh một cách "chen lấn xô đẩy" và "trùng lặp" giữa các cá nhân làm hao tổn nguồn lực quý báu này. Thứ hai, ông ta cho rằng tư bản chủ nghĩa sẽ tất yếu dẫn tới độc quyền tư nhân, bởi ở trong xã hội tư bản, cá lớn sẽ nuốt cá bé cho tới khi chỉ còn một con cá bự.

Thế nhưng cả hai nguyên nhân "dẫn đến kế hoạch hóa" này của Marx, trên thực tế, lại là yếu điểm của "nền kinh tế kế hoạch hóa", khiến nó nhanh chóng phá sản. Thứ nhất, tuy kế hoạch hóa là một công cụ cực kỳ hữu hiệu, nhưng khả năng áp dụng được nó lại có hạn. Cháu có thể lên kế hoạch chi tiết cho một mình cháu trong một ngày, thậm chí một tuần; nhưng không thể lên kế hoạch chi tiết cho cháu trong cả tháng hoặc cả năm; lại càng không thể lên kế hoạch chi tiết cho cả thôn với trên ngàn hộ dân này. Nhà nước cũng vậy, nó không thể kịp thời nắm bắt nhu cầu của toàn xã hội để lên kế hoạch sản xuất tương ứng. Kế hoạch sản xuất ngày hôm nay chưa chắc đã phù hợp với ngày mai. Kế hoạch sản xuất đáp ứng nhu cầu của nhóm người này chưa chắc đã thích hợp cho nhóm người khác. Bà thích Võ Lâm Truyền Kỳ, con bạn bà nó thích World of Warcraft, cháu lại thích Counter-strike: Vậy Nhà nước phải lên kế hoạch phân bổ nguồn lực hữu hạn của mình như thế nào để thỏa mãn nhu cầu khác nhau của hàng triệu người một cách tối ưu nhất [4]? Đó là một câu hỏi khó trả lời, phải không cháu?

Bống: Thế trong "nền kinh tế thị trường" của bọn Tư bản thối nát bên bờ vực tiêu vong, vấn đề này được giải quyết như thế nào hả bà?

Bà Nông thị Cạn: Ở nền kinh tế thị trường, quyết định phân bổ nguồn lực được đưa ra dựa trên quy luật cung cầu một cách phi tập trung [3]. Quy luật cung cầu là gì, chắc các cậu trí thức trẻ ở đây chắc biết cả rồi. Còn phi tập trung nghĩa là không có một cá nhân hay tổ chức nào đưa ra quyết định này, mà là toàn xã hội, bao gồm có cả bà và cháu đấy. Phi tập trung trái ngược với "tập trung", nơi mà Nhà nước là người quyết định việc phân bổ nguồn lực. Mà thôi, bàn về vấn đề này lại rời xa mục tiêu phân tích chủ nghĩa Marx của bà rồi!

Bống: Còn nguyên nhân thứ hai dẫn đến "kế hoạch hóa" thì sao?

Bà Nông thị Cạn: Marx tránh vỏ dưa lại gặp vỏ dừa, cháu ạ! Cháu thấy đó, ở các nước tư bản phát triển, tình trạng độc quyền không diễn ra trành lan như Marx dự đoán. Ngược lại, ở nước Xã hội Chủ nghĩa Việt Nam, bà và cháu lại được chứng kiến nhiều kiểu độc quyền. Độc quyền điện, độc quyền nước, độc quyền viễn thông, độc quyền sách giáo khoa, độc quyền báo chí, độc quyền cả tư tưởng nữa... Thay thế cạnh tranh bằng bảo hộ Nhà nước, các doanh nghiệp nhà nước trở nên làm ăn kém hiệu quả và gây hậu quả xấu cho nền kinh tế lẫn người tiêu dùng.

Phải nó là độc quyền nhà nước tệ hại chẳng kém gì độc quyền tư nhân. Cứ cách vài tuần, thằng cu Ghết hàng xóm, giám đốc công-ty độc-quyền Mi-cờ-rô-sót, lại chạy sang vá lỗi cho thằng XP nằm trong con láp-tốp của bà, chứ đường nước của thôn ta thủng hơn tháng nay có thấy mấy ông bên công ty cấp nước xuống vá víu gì đâu... Chết, nói tới đây mới nhớ, bà phải chạy lên huyện lót tiền và thúc mấy ông ấy xuống sửa đường ống đây! Thôi, để lúc khác học tiếp nhé các cháu!

Bống (tiu nghỉu): Vâng, đành vậy bà ơi!

_________________

[1] Vai trò của doanh nghiệp nhà nước sau hội nhập - http://www.x-cafevn.org/node/224

[2] Mô hình Kornai về các hệ thống kinh tế

[3] Kinh tế thị trường - http://vi.wikipedia.org/wiki/Kinh_t%...%B0%E1%BB%9Dng

[4] Xem thêm loạt bài Đêm trước đổi mới trên báo Tuổi trẻ về một thời kế hoạch hóa sản xuất và phân phối cho toàn xã hội ở Việt Nam.

Karl Marx 101:
 
Bài thứ tư: Kế hoạch hóa và cái chết của động lực phát triển xã hội

Mấy hôm vừa rồi bà em không lên bục giảng được vì phải bôn ba hết huyện lại đến tỉnh gọi thợ về sửa đường nước cho thôn. Nghe đâu bà phải dùng đến nước dọa "sẽ lên vườn hoa Mai Xuân Thưởng phản ánh thái độ phục vụ" thì các bác trên huyện mới cho người về sửa đường nước cơ đấy. Tranh thủ lúc bà đang ngồi trông thợ, em lân la gợi chuyện:


Bống: Bà ơi, bà rảnh chưa? Bà dạy tiếp cho chúng cháu về chủ nghĩa Marx đi!

Bà Nông thị Cạn: Cha bố anh! Suốt ngày vòi vĩnh bà... Thế hôm trước bà giảng tới đâu rồi?

Bống: Bà nói rằng chủ trương kế hoạch hóa - hay quan điểm ủng hộ Nhà nước quản lý thị trường - của Marx xuất phát từ những quan điểm sai lầm...

Bà Nông thị Cạn (rít một hơi ba con 5): Ừ, quan điểm của Marx về một nền kinh tế do Nhà nước chỉ đạo tập trung không chỉ xuất phát từ những lý luận sai lầm, mà còn dẫn đến hậu quả tai hại, đó là triệt tiêu động lực phát triển của xã hội. Không phải ngẫu nhiên mà từ trước đến nay tất cả những nước đi theo chủ nghĩa Marx đều lâm vào cảnh đói nghèo và thiếu thốn vật chất đâu...

Bống: Bà nói thế nào chứ, cháu thấy Liên Xô ngày xưa là đã từng là cường quốc thế giới, đã đánh thắng cả Phát xít, lại còn đưa cả bác Tuân và lọ penexilin bèo hoa dâu nhà ta đi lên vũ trụ đấy thôi...

Bà Nông thị Cạn: Cháu thì biết cái quái gì! CNXH là một thứ chủ nghĩa độc tài, do đó nó có khả năng huy động nguồn lực xã hội tối đa vào phát triển một số lĩnh vực nhất định, bất chấp sự mất cân bằng xã hội. Ví dụ như Bắc Triều Tiên có kỹ thuật tên lửa tiên tiến, lại có cả khả năng chế tạo bom hạt nhân, nhưng cả bà cháu ta không thể kết luận rằng dân của họ sống sung sướng được, phải không nào? [1] Trong khi người dân kiệt quệ vì đói khát, nguồn lực đất nước cạn kiệt; chính quyền độc tài vẫn có thể phiêu lưu theo đuổi mục đích riêng của mình. Điều này lý giải những "kỳ tích" thời Sô Viết đấy cháu ạ! Nhưng thôi, bà sẽ quay lại với đề tài "độc tài" và "dân chủ" trong buổi sau...

Bà hỏi thật này, cháu có biết động lực nào khiến cho xã hội loài người phát triển không?

Bống: Có phải "sếch" không hả bà?

Bà Nông thị Cạn (đỏ mặt): Ặc ặc, không phải! Cho thằng này sang nhà lão Dép Lê cho lắm vào để rồi bị tiêm nhiễm cái văn hóa phồn thực của lão...

(Hơi dịu giọng trở lại) Động lực phát triển của xã hội loài người từ trước đến nay chính là "chủ nghĩa cá nhân", định nghĩa một cách văn vẻ " là một triết lý đạo đức, xã hội và chính trị, nhấn mạnh vào quyền tự do cá nhân, đặt lòng tin vào tầm quan trọng của mỗi cá nhân trong cộng đồng và vào đức tính tự lực và sự độc lập của mỗi cá nhân". Còn nói toạc móng lợn thì đó "lòng tham", "tinh thần chạy theo lợi nhuận", "làm theo mơ ước cá nhân" v.v..., tóm lại là tất cả những thói xấu của xã hội tư bản mà Marx phỉ nhổ.

Bà nhớ ông Adam Smith bạn bà ngày xưa có nói thế này: "Mỗi cá nhân thường không có ý chăm lo cho lợi ích cộng đồng, cũng như không biết rằng điều mình làm sẽ đem lại ích lợi cho cộng đồng. Anh ta chỉ nhắm tới lợi ích riêng của mình, nhưng rồi hóa ra lại thúc đẩy lợi ích cộng đồng một cách hiệu quả hơn cả khi anh ta thực sự có ý định thúc đẩy nó" [2]. Đấy, cháu cứ thử sang hỏi thẳng cu Ghết hàng xóm xem vì sao nó bỏ học giữa chừng để sáng lập Mai-cờ-rô-sót? Nó mà trả lời "vì nền kinh tế toàn cầu", "vì văn minh và thịnh vượng chung của nhân loại" hay "vì hòa bình thế giới"... thì cháu cứ vả vỡ mồm nó vì tội nói láo cho bà! Nó vì túi tiền và danh vọng của bản thân nó chứ vì cộng đồng chó gì... Nhưng rút cục, điều cu Ghết làm lại đem đến lợi ích rất lớn cho cộng đồng, phải không cháu?

Bống: Nói như bà thì Chủ nghĩa Cá nhân là tốt?

Bà Nông thị Cạn (cười tủm tỉm): Không hẳn! Chủ nghĩa cá nhân như con dao mổ, có thể dùng để giết người nhưng cũng có thể dùng để cứu người. Tất nhiên là dưới con mắt cực đoan của Marx, con dao mổ luôn là mối đe dọa của nhân loại và vì thế Marx thẳng thừng tuyên bố: "Loài người phải vứt bỏ hết dao đi!". Kể từ khi xóa bỏ chế độ tư hữu, thay thế Chủ nghĩa Cá nhân bằng Chủ nghĩa Tập thể, nền kinh tế các nước XHCN tuột dốc thảm hại...

Bống: Chủ nghĩa tập thể là gì hả bà?

Bà Nông thị Cạn: Trên Wiki người ta định nghĩa thế này: "Chủ nghĩa tập thể (collectivisim) là thuật ngữ dùng để miêu tả mọi học thuyết nhấn mạnh vào tầm quan trọng của tập thể, thay vì tầm quan trọng của cá nhân. Những người theo chủ nghĩa tập thể đặt quyền lợi cá nhân dưới quyền lợi tập thể, mà tập thể ở đây có thể là một nhóm cá nhân, một xã hội, một quốc gia, một chủng tộc hay một giai cấp". Nói một cách dân dã thì đó là "Cha chung không ai khóc", cháu ạ!

Bống: Ah, cháu biết rồi! Hôm trước cháu thấy bác Trưởng thôn nói: "Khoảnh rừng của hợp tác xã rồi sẽ hóa đồi trọc hết mất thôi. Cha chung không ai khóc mà! Cứ phải khoán cho các hộ dân thì may ra mới giữ được..."

Bà Nông thị Cạn: Đúng đấy cháu ạ! Nhớ lại cái hồi Nhà nước bắt cả thôn vào hợp tác xã, sáng vác cày ra đồng, chiều vác cày về, có người chẳng làm gì cũng tính công bằng người lao động hùng hục mà nẫu hết cả ruột. Vì mất công bằng, vì không có động lực lao động (không làm cũng hưởng như vậy) mà người ta thà bỏ ruộng hoang, chết đói chứ không chịu sản xuất. Chỉ đến khi có Khoán 10 tình hình mới thay đổi. Cháu có biết bản chất của "khoán" là gì không?

Bống: Cháu không biết ạ!

Bà Nông thị Cạn: Khoán thực ra là một biện pháp giải phóng tự do cá nhân mà thôi. Làm nhiều thì anh được hưởng nhiều, làm ít thì hưởng ít. Nhờ có sự cởi trói này, nước ta từ một quốc gia ngửa tay xin viện trợ cứu đói của bọn tư bản đã trở thành cường quốc xuất khẩu gạo đứng thứ hai thứ ba thế giới đấy cháu ạ!

Bống: Thời kỳ mông muội đó qua lâu rồi mà, bà nhắc lại làm gì?

Bà Nông thị Cạn: Ai bảo cháu như thế? Bà đọc mấy bài tham luận của các cậu trí thức trẻ ở đây, thấy rằng quan niệm "bài chủ nghĩa cá nhân, âu yếm chủ nghĩa tập thể" vẫn còn nặng nề lắm. Nhìn vào nền kinh tế hiện nay cũng thấy vô số ví dụ "cha chung không ai khóc" giống khoảnh rừng của thôn ta: Hôm nọ bà đọc báo thấy có doanh nghiệp nhà nước bị lỗ cả trăm tỉ, vậy mà giám đốc vẫn nguyên vị. Phải chi đó là doanh nghiệp tư nhân, với vốn do cá nhân bỏ ra, lỗ vậy là giám đốc bay lâu rồi!

Nói tóm lại, các cháu còn chưa nhìn thấy động lực phát triển xã hội là gì, vẫn còn thù nghịch với chủ nghĩa cá nhân và tơ tưởng chủ nghĩa tập thể thì đất nước này còn lâu mới khá được! Tất nhiên là chủ nghĩa cá nhân có những mặt xấu của nó, nhưng vấn đề ở đây là phải tìm giải pháp hạn chế mặt xấu, khuyến khích mặt tốt chứ không phải là xóa bỏ nó! Chỉ vì tìm cách xóa bỏ chủ nghĩa cá nhân, CNXH đã tiêu diệt động lực phát triển của xã hội, dẫn đến TẤT CẢ các nền kinh tế kế hoạch hóa XHCN đều trì trệ, năng suất thấp, đầy rẫy tham ô và lãng phí. Các nước tiên tiến trên thế giới đã có nhiều cách hiệu quả để kiểm soát chủ nghĩa cá nhân, bắt nó phục vụ cho mình để đem lại thịnh vượng. Nếu có dịp bà sẽ bàn thêm về những biện pháp này.

Còn bây giờ, bà phải ra nghiệm thu công trình vá ống nước đây! Hẹn các cháu lần sau nhé!

_______________

Chú thích của Bống:

[1] Bắc Triều Tiên, thiên đường Chủ nghĩa Xã Hội

Những thước phim về cuộc sống của trẻ em Bắc Hàn

[2] Nguyên văn: "Mỗi cá nhân đều lao động hết sức mình để làm tăng của cải vật chất trong xã hội. Anh ta thường không có ý chăm lo cho lợi ích cộng đồng, cũng như không biết rằng điều mình làm sẽ đem lại ích lợi cho cộng đồng. Anh ta chỉ nhắm tới lợi ích riêng của mình, và trong trường hợp này, cũng giống như nhiều trường hợp khác, anh ta được dẫn dắt bởi bàn tay vô hình để thực hiện một sứ mệnh mà anh ta không hề có dự định thực hiện.

Bằng cách theo đuổi lợi ích riêng của mình, anh ta thường xuyên thúc đẩy lợi ích cộng đồng một cách hiệu quả hơn cả khi anh ta thực sự có ý định thúc đẩy nó. Tôi chưa bao giờ nhìn thấy nhiều điều tốt được làm bởi những người mong muốn kinh doanh vì lợi ích cộng đồng" - Adam Smith, "The Wealth of Nations"
 

Karl Marx 101
Bài thứ năm: Tự do và bình đẳng - những lời hứa hão

Bà Nông thị Cạn: Bống đâu rồi! Ra đây nhổ tóc bạc cho bà nào!

Bống (trong buồng chạy ra): Bà phải giảng tiếp về Marx cho bọn cháu nghe nhé!

Bà Nông thị Cạn: Được rồi! Ngồi nhổ cho bà rồi bà giảng cho mà nghe. Hôm trước bà nói CNXH là một hình thức của chủ nghĩa tập thể, đối lập với chủ nghĩa cá nhân, phải không nhỉ? Một trong những giá trị cơ bản mà chủ nghĩa cá nhân tôn thờ là tự do cá nhân. Hôm nay, bà sẽ phân tích tiếp cho cháu về nguy cơ mất tự do và bình đẳng với chủ nghĩa Marx nhé! Ngay từ buổi sơ khai của CNXH, ông Saint Simon [1] đã nói rằng những người không tuân theo các ủy ban kế hoạch hóa do ông kiến nghị sẽ được "đối xử như súc vật" [2].

Bống (cầm cả nắm tóc bạc, nghiến răng giật mạnh): Bà không bịa đấy chứ, nói thế thì ai người ta theo CNXH nữa?

Bà Nông thị Cạn (mặt nhăn nhó vì đau): Tất nhiên những người như Marx sẽ không dại gì phát biểu thêm những câu sơ hở và ngu ngốc như vậy. Họ khéo léo đánh tráo khái niệm của từ "tự do": Tự do theo cách nhìn của những người theo chủ nghĩa Marx là tự do khỏi sự bóc lột, khỏi nỗi lo về kinh tế chứ không phải tự do thân thể hay tinh thần. Thêm vào đó, họ hứa hẹn một cách bừa bãi và vô trách nhiệm về tự do cho tầng lớp công nhân và nông dân nghèo trong xã hội, những lời hứa mà họ chẳng bao giờ thực hiện nổi...

Bống: Nếu bà chỉ dựa vào một lời nói của ông Simon gì đó mà kết luận CNXH không có tự do thì cháu thấy chưa đủ sức thuyết phục...

Bà Nông thị Cạn: Cái thằng này! Bà mày mà đã nói là sẽ có chứng cớ - có phân tích đàng hoàng, không phải nói bừa như mấy ông bên báo Nhân Dân đâu.

Lấy ví dụ ngay ở cái nhà này nhé, bà chúa ghét cái thói ngủ dậy muộn và ăn quà như mỏ khoét của con mẹ mày. Hôm trước mười một giờ nó mới lăn xuống giường, tráng miệng hai bát cơm, rồi ra đầu thôn ăn thêm quả trứng vịt lộn với một bát chè bưởi nữa. Bà là bà biết hết, nhưng bà đâu có dám mở miệng ra nói nó! Nó là tay hòm chìa khóa, phê nó một câu nó cắt tiền quà sáng thì bà lấy gì ra để lên mạng chat chít với chăn level Võ Lâm Truyền Kỳ. Mày có thể thấy đó là quyền quyết định kinh tế ảnh hưởng tới quyền quyết định chính trị đấy!

Khi người dân giao toàn quyền cho Nhà nước quản lý nền kinh tế và phân phối của cải trong xã hội, họ đã giao toàn bộ sinh mệnh chính trị của mình cho Nhà nước. Nếu nhà của họ, ruộng vườn của họ, xe của họ, công việc của họ, tương lai con cái họ... đều do một mình Nhà nước ban cho, thử hỏi ai còn dám "cãi" lại Nhà nước? Công khai bộc lộ bất đồng ý kiến với Nhà nước CNXH đồng nghĩa với đói khát, mất đất, mất nhà, mất công việc và mất cả tương lai...

Marx nói rằng người lao động bị bóc lột vì giới chủ nắm giữ tất cả tư liệu sản suất, buộc người lao động phải bán rẻ sức lao động của mình. Thế nhưng ông lại nhắm mắt giao toàn quyền sở hữu tư liệu sản xuất và giám sát tư tưởng xã hội cho Nhà nước, để tạo ra một thế giới mới mà theo Leon Trotsky là: "Trong một nước nơi người sử dụng lao động duy nhất là Nhà nước, sự đối lập có nghĩa là chết đói chầm chậm. Nguyên lí cũ: ai không làm sẽ không ăn, đã được thay bằng một nguyên lí mới: ai không tuân thủ sẽ không ăn".

Bống: À ra vậy! Khi Nhà nước nắm phần lớn nền kinh tế thì người dân sẽ e ngại chuyện đối kháng với Nhà nước vì an toàn kinh tế của bản thân...

Bà Nông thị Cạn: Không chỉ có vậy! Bản thân Nhà nước XHCN cũng sẽ tìm cách ngăn cản tự do cá nhân, bởi họ biết rằng tự do cá nhân sẽ làm tan vỡ nền kinh tế kế hoạch của họ. Giả sử cháu làm sếp với 1.000 nhân viên dưới quyền. Cháu ra lệnh cho chúng nó tập trung vào việc trồng hoa để bán dịp 20/11, đồng thời cho chúng nó quyền tự do - dân chủ "muốn nghe theo thì nghe, không nghe cũng chẳng sao", thì điều gì sẽ xảy ra?

Bống: Thì chắc chắn là cháu sẽ lỡ kế hoạch! Chúng nó đâu có suy nghĩ giống như cháu, có thằng thích trồng bưởi, có thằng lại thấy trồng heroin có lời hơn... Đợi cho chúng nó tự nguyện tuân theo ý cháu thì có đến Tết bà ạ! Muốn thành công, cháu nhất định sẽ phải vận động tư tưởng và dùng đồng lương nhử đám nhân viên đó làm việc theo ý mình...

Bà Nông thị Cạn (cười hăng hắc): Cháu nhìn thấy rồi đấy! Tự do - dân chủ và kế hoạch hóa là những thứ không đi với nhau được. Nhà nước bảo tập trung vào mía đường, xi măng và đánh bắt xa bờ; lũ báo chí và các tổ chức xã hội lại như Đào Cốc Lục Tiên, xôn xao bàn ra tán vào "như thế là bất lợi", "phải đầu tư vào tin học hay công nghệ vũ trụ mới có lợi", thì thử hỏi Nhà nước còn làm sao điều hành kinh tế được nữa? Vậy nên, Nhà nước sẽ phải "Nhà nước hóa" báo chí và các tổ chức xã hội, biến họ thành cái loa tuyên truyền cho chính sách của Nhà nước mà không được cãi lại...

Bống: Trời ơi, thảo nào bác Tấn Dũng ra nghị định "kiên quyết không để tư nhân hóa báo chí dưới mọi hình thức", và "không để bất cứ tổ chức hoặc cá nhân nào lợi dụng, chi phối báo chí để phục vụ lợi ích riêng, gây tổn hại lợi ích đất nước"[3]. Hóa ra chỉ có Nhà nước mới được phép sử dụng báo chí vào mục đích riêng của mình...

Bà Nông thị Cạn: Không chỉ có báo chí bị "nhà nước hóa" đâu cháu! Cùng chung số phận là nhiều tổ chức trong xã hội nữa: Mặt trận tổ quốc, hội nhà văn, hội phụ nữ, đoàn thanh niên... cũng là những cánh tay nối dài của Đảng và Nhà nước [4]. Những người đứng đầu trong các hội đoàn này đều phải là Đảng viên, là người nhà nước, đồng thời chi phí cho các hội đoàn này đều lấy từ ngân sách Nhà nước. Phụ thuộc từ tài chính tới nhân sự cao cấp như vậy, làm sao các tổ chức xã hội này thực hiện tốt chức năng phản biện xã hội của mình?

Bống: Bà ơi, cháu thấy không có tự do báo chí và không có xã hội dân sự thì cũng có sao đâu? Nếu sự mất tự do đó giúp Nhà nước dễ dàng tiến hành những kế hoạch của mình, đem lại ấm no - hạnh phúc cho người dân thì cũng nên ủng hộ chứ?

Bà Nông thị Cạn: Bà công nhận với cháu, nếu kế hoạch của Nhà nước là hợp lý và đúng đắn, thì việc hạn chế những ý kiến đối lập sẽ giúp xã hội phát triển nhanh hơn. Nhưng như đã đề cập đến ở các bài trước, lên kế hoạch "hợp lý và đúng đắn" cho cả một quốc gia là một nhiệm vụ bất khả: Nhà nước cứ nghĩ là trồng mía đường là tốt, nhưng đến khi thực hiện thì hóa ra lại là một ác mộng cho cả Nhà nước lẫn người dân.

Cháu biết không, chính Marx là người tuyên bố: "Đấu tranh giữa các mặt đối lập là động lực phát triển". Khi những quan điểm khác nhau về kinh tế - xã hội được tự do va chạm với nhau, chúng sẽ được phân tích kỹ lưỡng hơn và từ đó sẽ ra đời giải pháp tối ưu. Nếu dự án mía đường được công khai bàn luận trên báo chí TRƯỚC KHI THỰC HIỆN, chúng ta đã có thể tránh được những sai lầm của nó. Có lẽ chính Marx cũng không ngờ rằng học thuyết của mình lại dẫn đến sự tiêu diệt các tư tưởng đối lập trong xã hội, xây dựng nên một nhà nước toàn trị.

Khi con người đã mất tự do, sống phụ thuộc, thì họ cũng mất luôn cả sự bình đẳng...

Bống: Tại sao lại thế hả bà?

Bà Nông thị Cạn (cười buồn): Đã là nô lệ thì đòi "bình đẳng" sao được? Thân phận sâu kiến, kêu lên công đường quan không thưa, kêu báo đài báo đài không được phép đăng, kêu lên các tổ chức xã hội thì gặp chính những ông quan trên công đường; thế thì có mà đòi bình đẳng vào mắt, cháu ạ! Rõ ràng là từ khi có Nhà nước XHCN, sự bất bình đẳng và chênh lệnh giàu nghèo ở Việt Nam chẳng hề giảm. Thời bao cấp, sự bất bình đẳng thể hiện qua tem phiếu bìa A, B, C; bệnh viện E hay Việt Xô; thậm chí chết cũng chưa hết bất bình đẳng: Ông lớn được đưa ra Mai Dịch còn người thường thì đi Văn Điển... Ngày nay, sự bất bình đẳng thể hiện qua nhiều mặt, chẳng hạn bất bình đẳng trước pháp luật: có những tên trộm ăn cắp mấy trăm ngàn bị tù mấy năm, và có những quan chức chiếm dụng tiền tỉ lại được "miễn trách nhiệm hình sự"...

Khái niệm "bình đẳng" theo quan điểm XHCN cũng rất mâu thuẫn với động lực phát triển xã hội. Nó thường được hiểu là "làm theo năng lực, hưởng theo nhu cầu" hay "xóa bỏ khoảng cách giàu nghèo". Để thực hiện "bình đẳng XHCN", xóa bỏ sự chênh lệnh giàu nghèo, người ta phải đối xử "bất công" với người giàu để "ưu đãi" người nghèo. Một khi làm việc thâu đêm suốt sáng để làm giàu cũng chỉ thu về bằng người "sáng cắp ô đi, chiều cắp ô về" thì chẳng ai muốn chăm nữa, phải không cháu?

Nói tóm lại, "những người từ bỏ tự do thực chất để đổi lấy một chút an toàn tạm thời là những người không đáng được hưởng cả tự do lẫn an toàn" [5]. Chủ nghĩa Marx hứa hẹn tự do - bình đẳng, nhưng phương pháp mà nó sử dụng dẫn tới triệt tiêu cả tự do lẫn bình đẳng.

Hôm nay dừng ở đây nhé, bà mệt rồi! Lần sau bà sẽ nói về sự xuất hiện của những kẻ độc tài, các cháu đón nghe nhé!

_______________

Chú thích của Bống:

[1] Henri de Saint-Simon – Người sáng lập ra Chủ nghĩa Xã hội Pháp

[2] Con đường dẫn đến chế độ nông nô - F. A. Hayek, trg 26

[3] Chỉ thị số 37/CP/2006/CT-TTg: Về việc thực hiện kết luận của Bộ Chính trị về một số biện pháp tăng cường lãnh đạo và quản lý báo chí

[4] Xã hội dân sự

[5] Nguyên văn: "Those who would give up essential Liberty, to purchase a little temporary Safety, deserve neither Liberty nor Safety" - Benjamin Franklin
 
tqvn2004
 
Nguồn:  www.x-cafevn.org