LỜI NÓI ĐẦU

Khoa học ngày càng phát triển, cuộc sống càng văn minh thì con người càng quan tâm đến nhiều lĩnh vực nhân học, trong đó có khoa học nhân dạng, một bộ môn đã được đưa vào nghiên cứu, giảng dạy ở một số cơ quan khoa học có uy tín tên thế giớị
Tập sách này sưu tầm và ghi lại những câu chuyện lý thú lấy từ trong sử sách, giai thoại, nói về cách nhìn nhận, ứng xử, dùng người của cổ nhân qua lĩnh vực nhân tướng học và đây cũng là một cách "ôn cũ biết mới" để rút kinh nghiệm cho hôm nay.

BIẾT NGƯỜI TÀI VÀ DÙNG NGƯỜI TÀI

Sự chi chí đại, mạc như tri ân, mạc như tri kỷ

(mọi việc cho là to lớn, cũng không bằng biết người và biết mình).

Khoảng một nghìn năm trước công nguyên, vua cuối cùng nhà Thương (còn gọi là Ân) là Trụ hoang dâm, bạo ngược, sủng ái nàng Đát Kỷ, xây ao đổ rượu vào cùng mỹ nhân và người hầu tắm (gọi là ao rượu), trên cây cối cạnh ao treo đầy thịt rừng để tắm xong nướng thịt, nấu thịt ăn uống (rừng thịt), hắn còn đàn áp, bóc lột dân thậm tệ, ai chống đối thì nung đỏ các cột đồng rồi thả phạm nhân cho bỏng chết cháy. Lúc bấy giờ bộ tộc Chu đứng đầu là Văn Vương Cơ Xương chuẩn bị lực lượng để đánh đổ triều Thương. Một hôm Văn Xương ngồi xe ngựa dẫn binh lónh đi săn ở bờ Bắc sông Vị Thủy, ông thấy một cụ già gần 70 tuổi (có sách chép là hơn 70 tuổi, thậm chí hơn cả 80 tuổi) đang ngồi câu cá, cả đoàn tiền hô hậu ủng đến gần mà ông già vẫn làm như không biết, cứ yên lặng ngồi câu.
Ông già đó chính là Khương Lượng, sau này gọi là Lã Vọng (Lã là vùng đất phong của tổ tiên, Vọng là ngóng chờ được dùng).
Ông là người học rộng, am hiểu binh pháp, biết rằng đại cục sẽ do Văn Vương và bộ tộc Chu làm chủ, ông cũng hiểu rõ rằng người như ông chỉ có thể phát huy tài năng nếu gặp Văn Vương. Khi đó Văn Vương thấy ông già ăn mặc giản dị nhưng sạch sẽ, tóc búi cao để lộ trán rộng; tai to dài, dái tai chúc và to, gò má cao rộng, nhân trung sâu, địa các rất nở, cằm lớn nhiều râu; bàn tay nổi gân nhưng hồng ahò. Văn Vương đằng hắng bắt chuyện thấy đối đáp sắc bén, sâu xa, mẫn tiệp, hai người rất tương hợp. Trong khi trò chuyện, Văn Vương càng nhận biết Khương Thương (tự là Tử Nha) có tướng mạo hơn người. Đó là tướng:
”Anh mâu ánh ánh hề chế điện (ánh mắt sáng như điện)
Hào khí hề thổ hồng (hào khí như cầu cầu vầng)”.
Văn Vương là người am hiểu tướng số, biết phân biệt nếu người chỉ có “quang mục” thôi thì thông minh nhanh nhẹn nhưng không có đảm lực, dễ ngả theo học lỏm, theo đuôi, còn ở Khương Thượng có “anh mâu” nghĩa là mắt vừa đen, sáng phóng thần quang lại có hào khí, thể hiện thần thái mạnh, khí tiết trong sạch, chí lớn. Người có tướng “anh mâu” đa số thân hình dài nhưng vuông vức, da thịt kiên thực (chắc khỏe) như cây tùng, bách. Họ có tính thông minh, thẳng thắn, chân tình đối với mọi người bất phân phú quý, bần tiện, tân tri cựu vũ, ai cũng như ai. Cư xử của họ đầy tình cảm, nghĩa khí mà không bị mê hoặc bởi nịnh nọt. Định làm gì thì kiên trì, can đảm đem hết sức lực thực hiện, luôn giữ lời hứa. Văn Vương bèn mời ông trở về làm quốc sư. Sau khi Văn Vương mất, Võ Vương lên ngôi tôn ông làm thương sư phụ. Ông giúp Võ Vương diệt vua Trụ thu thiên hạ về một mối, đựoc phong làm vua ở đất Tề. Tương truyền ông để lại bộ Lục Thao nổi tiếng về phép trị nước, đánh trận.

“TU MI NAM TỬ”

 
(LÀM TRAI PHẢI ĐỦ MÀY RÂU)

Trương Phu Thuyết (sinh khoảng năm 1474 -  mất khoảng năm 1537), quê ở làng Kim Đâu, huyện Thanh MIện, phủ Hạ Hồng (nay thuộc tỉnh Hải Dương) đỗ tiến sĩ năm Đoan Khánh (1505) dưới triều vua Lê Uy Mục, làm quan trải 4 triều vua Hậu Lê (Uy Mục, Tương Dực, Chiêu Tông và Cung Hoàng) trong một giai đoạn phức tạp, triều đình lộn xộn, mà vẫn giữ được bản tính cương trực, không a dua, xu phụ.
Năm 1572, Mạc Đăng Dung áp chế ông, muốn ông soạn cho một bức chiếu thư giả của vua với nội dung là nhương ngôi cho Mạc Đăng Dung, nhưng Trương Phu Thuyết lúc đó giữ chức Thương Thư bộ Lại cứ vểnh râu, quắc mắt cự tuyệt, các trung thần nhà Lê đều lo thay cho ông. Thế rồi trong năm đó, khi Mạc Đăng Dung cướp ngôi lập nên ra nhà Mạc, Trương Phu Thuyết liền cáo quan về quê đọc sách, khi buồn thì ra quán rượu đầu làng uống giải khuây. Một ngày đẹp trời, quan huyện Thanh Miện áo mũ nghênh ngang đi qua làng Kim Đâu, mọi người trong quán rượu đều đứng dậy vái cháo quan huyện, riêng Trương Phu Thuyết cứ ngồi yên uống rượu. Bọn thuộc hạ huyện quan giận lắm, định đánh ông, quan huyện xuống kiệu nhìn kỹ thấy ông hình dung quắc thước, đặc biệt là bộ râu sáng ánh như bạc, vểnh ra không khóa yết hầu, rậm vừa phải, thanh nhã, mắt tinh nhanh, lông mày cao, thanh, rất hợp với râu. Biết ngay không phải hạng phàm phu tục tử mà là đấng tu mi nam tử, liền quát thuộc hạ: "Nom ông này râu ria bảnh, chắc có học, để ta ra câu đốo, nếu không đối nỗi hẵng trị tội”. Trương Phu Thuyết ra hiệu hãy xướng vế đối, quan huyện đọc: “Thanh Miện huyện quan, kiến vô lễ nhi dục công” (Huyện quan Thanh Miện thấy kẻ vô lễ nên muốn đánh) ông liền đối: “Kim Đâu tiến sĩ, vị hữu tu nhi đắc miễn” (tiến sĩ Kim Đâu, chắc nhờ bộ râu mà được miễn tội). Quan huyện lúc đó mới biết ông là quan lớn xuất thân tiến sĩ, đang trí sĩ ở quê, vội vái tạ xin lỗi.
Thực ra, theo kinh nghiệm cha ông và các nhà nghiên cứu nhân dạng thì râu đóng vai trò khá lớn. Người có râu xoăn như trôn ốc thường thông minh, khoáng đạt, nếu râu dài mượt óng như tơ kéo sẽ phong lưu, vinh hiển, người mà có râu cứng như ngọn giáo hay có quyền cao chức trọng (đặc biệt là theo nghiệp binh); người có râu tía, mày lưỡi kiếm, tiếng nói âm vang, thần cốt thanh kỳ rất thành đạt, địa vị cao sang (Tôn Quyền mắt biếc, râu tía hùng cứ Giang Đônhg thời Tam Quốc); nếu bộ râu sáng có ánh bạc sẽ sớm thành đạt… Dĩ nhiên là các bộ râu đó phải thanh (trông trang nhã, gọn gàng); xoăn (không thẳng đuột, dựng đứng); nhiều tầng lớp (nếu đều tăm tắp như bàn chải là xấu; xơ (không lồm xồm hỗn tạp như rễ tre); đồng htời phải tương ứng với lông mày; mạnh (không ẻo lả); nhuận (không khô ráp); viên (óng mượt).
Người ta còn cho rằng nếu hình dạng của râu phạm các điều sau thì không tốt: kỵ râu nhiều, ria ít (cuộc đời hay bôn ba, gian khổ); kỵ râu mọc dài sai chỗ (ví dụ mọc ở má, cổ); kỵ lông mũi thò ra tiếp với ria chứng tỏ vận khó hanh thông, dễ trắc trở; kỵ không có râu ở nhân trung (tiền tài khó tụ); kỵ râu rậm khóa kín yết hầu (dễ trở thành lỗ mang, thô tục); kỵ mọc người (hung dữ); kỵ ria phủ xuống miệng như mành mành (khó thành đạt, bất đắc chí, kiếm tiền khó); kỵ rẽ đuôi chim (hay gặp họa); kỵ đỏ như bị cháy (râu tôm kho cháy – chứng tỏ cô độc); kỵ vàng khè không khốc (người cô đơn).
Phải chăng vò có bộ râu thuộc bộ vì tốt nói trên mà Trương Phu Thuyết thành đạt sớm, làm quan trải 4 đời, cương trực, trong nghĩa không sợ cường quyền, có thể bảo vệ chính kiến, chủ động về trí sĩ nghỉ ngơi mà thân vẫn an toàn.

MỸ NHÂN TRI KỶ CỦA QUẢN TRỌNG


Phụ nữ là phái đẹp, chiếm già nửa trong xã hội, thời hiện đại, họ càng có vị trí quan trọng, có nhiều thành đạt trong cuộc sống; nhưng nhìn chung họ là người chủ đạo trong việc giữ gìn ngọn lửa hanh phúc gia đình, trợ thủ đắc lực cho chồng, bởi vì cả phương Tây lẫn phương Đông người ta vẫn quan niệm: “Đàn ông xây nhà, đàn bà xây tổ ấm”.
Trong thực tế, số phận của đàn ông, đàn bà đều đa dạng, nhưng nhiều khi quan sát nhân dạng của một ngườii phụ nữ có thể thấy được nhiều điều về bản thân họ, về chồng con, gia đình họ. Không phải ngẫu nhiên mà người xưa tổng kết rằng:

“Hữu nữ sinh lại diệt thế viên
Ngũ quan lục phủ tế tu khan
Nhân trường phát hắc liên hoa kiểm
Định giá triều trung phú quý hiền”
(Người con gái sinh ra mặt tròn xinh xắn
Ngũ quan lục phủ cân bằng dễ ưa
Mắt dài, tóc đen, đôi má ửng hồng
Sẽ lấy chồng hiền và phú quý).


Về nhân dạng, các nhà nghiên cứu gọi những phụ nữ đó thuộc dạng “vượng phu, ích tử”.
(Giúp chồng, trợ thủ cho chồng phát triển, giúp ích cho con).

Được gọi là phái đẹp nhưng có những phụ nữ không may mắn, và cũng có những người vừa “vượng phu ích tử” mà bản thân lại rất hạnh phúc, sung sướng? Làm thế nào để nhận biết trong tiếp xúc, gặp gỡ, hoặc tự người phụ nữ đó biết mình, tự định hướng cho mình? V.v… Những nét không hay của nhân dạng người phụ nữ sẽ không được đề cập ở đây, còn những nét đẹp sẽ được nêu tổng kết từ người xưa. Những ai càng nhiều nét trong 9 điểm sau đây, sẽ được coi là trúng cách, rất dễ được chon làm “ý trung nhân” của những người tài giỏi:
Đó là:

• Đầu tròn, trán bằng phẳng
  
• Xương nhỏ nhắn, danh thanh sạch
  
• Môi hồng, răng trắng
  
• Lông mày dài, mắt thanh tú
  
• Ngón tay thon, lòng bàn tay dài
  
• Tiếng nhỏ nhẹ, âm thanh như suối chảy
  
• Cười tươi, không lẳng lơ, lộ sỉ (hở răng, hở lợi)
  
• Bước đi ngắn, đoan trang, không vội vàng, nằm ngồi nhàn nhã
  
• Thần khí thanh hòa, da dẻ thơm tho, mịn màng.

Thời Xuân Thu, có Quản Trọng (730-645) nổi tiếng là nhà chính trị, quân sự kiệt xuất của nước Tề, đã giúp Tề Hoàn Công Trở thành bá chủ đầu tiên đối với các nước chư hầu và ông còn là người có nhiều đóng góp cho lý luận, tổ chức, quản trị nhân sự. Trong rất nhiều câu chuyện kỳ thú về ông, có câu chuyện liên quan đến phụ nữ. Đó là chuyện về nàng Tĩnh Nương, người vợ thông minh, tài ba, trợ lý giỏi giang của ông. Một lần, Quản Trọng thống lĩnh quân đội qua núi Dao Sơn tình cờ gặp một người chăn trâu đội nón rách, áo côc, đi chân đất đang gõ sừng trâu, hát một bài hát lạ, liền sai lính đem cơm rượu biếu. Người chăn trâu đó ăn uống xong liền nhờ binh lính đọc cho thống soái Quản Trọng một câi: “ Mênh mông nước trắng”. Quân kỵ phi nhanh theo kịp xe Quản Trọng thưa lại câu nói của người chăn trâu, Quản Trọng nghĩ mãi không hiểu kiền hỏi vợ hiền của mình. Nàng Tĩnh Nương có rất nhiều điểm tốt kể trên, trong đó phải kể đến đặc điểm: Đầu tròn, trán cao, bằng phẳng, lông mày dài, mắt thanh tú, xương nhỏ nhắn, danh thanh sạch…”. Với giọng nói êm ái, nàng cười trêu chồng mình: “Tướng công đọc vạn cuốn sách, giữ chức Tể tướng mà chưa đọc đến bài thơ cổ “Nước trong” ư? Bài thơ đó có câu: “mênh mông nước trắng, cá lội giữa dòng; người đến triệu ta, ta cũng bằng lòng”.”  Ý người chăn trâu là muốn làm quan và người kỳ dị đó chính là Ninh Thích. Trong đêm đó, sau khi gặp Tề Hoàn Công, nhờ tài tự tiến cử, cộng với thư giới thiễu của Quản Trọng nên Ninh Thích được vua Tề phong ngay làm qua đại phu.

Còn nàng Tĩnh Nương tiếp tục giúp chồng mình, vừa làm trọn bổn phận vợ hiền, vừa làm “thư ký” đặc biệt, vừa là bạn văn chương của chồng. Nếu viết về Quản Trọng mà quên Tĩnh Nương thì thật là khiếm khuyết.

ĐỦ “NGŨ TIỂU” (5 NHỎ)
VẪN LÀ ANH HÙNG ĐỨNG ĐẦU BỘ TỘC HÙNG MẠNH


Đó là Attila (406-453), con người huyền thoại của bộ tộc người Huns (sách sử nước ta quen gọi gọi là người Hung Nô). Bộ tộc này lớn trên lưng ngựa, luôn mang cung, kiếm, hiếu chiến, sống du cư trên cùng đất rộng lớn từ vùng cao nguyên châu Á đến tận biên giới của đế quốc La Mã ở phía Tây.
Năm 434, Attila chính thức được bầu làm đại thủ lĩnh của người Huns và ông liên tục tập trung binh lực đánh phá, cướp bóc, chinh phục hầu hết các nước châu Âu trong vòng gần 20 năm liền. đội quân của ông đã đánh thắng đội quân của tướng La Mã lừng danh là Eitits nhiều trận, uy hiếp thành Rôma khiến triều đình La Mã và Giáo Hoàng kinh sợ, có lần mời ông đến Rôma để thương thuyết. Giáo Hoàng phải đứng ra trả cho Attila một số vàng bạc, tiền rất lớn để Attila rút quân.
Attila và thuộc hạ thân cận cũng học được nhiều thứ văn minh của các hoàng gia châu Âu, đặc biệt là của La Mã nên sau này cũng cho xây dựng một số nhà cửa, cung điện tiện dụng cho mình.
Attila là người nom nhỏ thó khi ở dưới đất, nhưng khi cưỡi ngựa lại nom rất oai vệ, to lớn (những người trông to lớn nhưng khi ngồi trên xe, ngựa trông bình thường chẳng thay đổi thì không quý tướng).
Ông ta là loại người mà khoa học nhân dạng gọi là “Ngũ tiểu” (đủ 5 thứ nhỏ: đầu nhỏ, mắt nhỏ, bụng nhỏ, tai nhỏ miệng nhỏ), nên thuộc hàng quý tướng có danh vọng hiển hách. Nên nhớ là phải đủ cả 5 thứ, lại được bố trí ngay ngắn, không khuyết hãm, nếu lệch lạc, không đủ bộ ví dụ như chỉ có 3 nhỏ/2 lớn, hay 3 lớn/ 2 nhỏ, 4 lớn/1 nhỏ coi như bọi phá tướng. Tuy nhỏ nhắn nhưng Attila đi đứng vững chắc, uyển chuyển. Có lần, ông hỏi đùa vệ sĩ Ourestis rằng: “Này, ngươi thấy ta giống ai mà nhiều kẻ sợ ta thế”. Ourestis bẩm: “Đại thủ lĩnh giống báo đen”; Attila nheo đôi mắt sâu, cái nhìn nghiêm khắc, đầy kiêu ngạo của ông biến đi chốc lát. Ông hơi mỉm cười, vỗ vào lưng Ourestis nói: “Thật thế à!”
Ngay từ nhỏ, Attila đã rất dũng cảm, thường theo cha đi săn, gặp thú dữ không bao giờ run sợ. Năm 11 tuổi, bộ tộc Buedon giết cha và bà nội của Attila, bắt Attila phải quỳ nhưng Attila không chịu. Bọn lính Buedon bắn một mũi tên vào cạnh chỗ đứng của Attila để dọa, Attila giả vờ quỳ rồi bất ngờ rút mũi tên cắm vào đùi một tên lính giặc hất ngã nó rồi cướp ngựa chạy trốn.
Sau khi trở thành Đại thủ lĩnh đầy quyền lực, Attila vẫn sống giản dị như một chiến binh. Trong khi quần thần thuộc hạ của ông sống xa hoa thì ông vẫn mặc áo da, ăn thịt nướng đựng trong chiếc bát gỗ cũ.
Sự lớn mạnh của bộ tộc Huns đã đe dọa La Mã. Tướng La Mã Eitits đã tổ chức nhiều âm mưu ám sát Attila. Điển hình là vụ Eitits cử tên câm Lagos đi ám sát khi Attila ngủ, nhưng bị chính Attila bắt được. Mặt khác, Ourestis, phụ trách đội cận vệ trung thành của Attila rất cẩn thận nên nhiều kế hoạch khác của Eitits cũng không thực hiện được.
Theo sử sách, Attila có xấp xỉ 300 vợ, vợ đầu là De Cara bị chết sau khi sinh con, sau này có một cô gái được ông yêu là Bladda. Trong số các thê thiếp có một mỹ nhân tên là Gladko là gián điệp ngầm của Eitits. Cô này thù Attila vì binh lính người Huns đã giết cả nhà cô ta. Đầu tiên, cô ta được tuyển làm phục vụ ở bể tắm của Attila (bắt chước xây theo kiểu La Mã) sau được Attila để ý sung làm thiếp. Gặp cơ hội thuận lợi ả đã đánh thuốc độc Attila chết, giữa lúc Attila đang chuẩn bị lực lượng để tấn công La Mã (có thuyết nói rằng ông ốm nặng chết hay bị trúng tên trong giao tranh rồi mới ốm chết).
Đại thủ lĩnh chết, người Huns vô cùng thương xót, các tướng lĩnh và toàn dân có nhiều ngưới tự cứa cằm chảy máu để tưởng nhớ người chỉ huy tài giỏi của mình. Được tin, Hoàng đế La Mã nói: “Mất Attila, không còn ai đủ sức thống nhất các quốc gia ngoài La Mã”.

TRẢ THÙ CHO CHỒNG

Bà Nguyễn Thị Niên là nhất phẩm phu nhân, vợ của Sơn quận công Bùi Văn Khuê - một tướng giỏi của vua Mạc Mậu Hợp. Bà sinh khoảng năm 1566 vào giai đoạn nhà Mạc và nhà Lê-Trịnh đánh nhau, giành quyền lực quyết liệt.
Sinh ra trong một gia đình khuê các, bố là tướng Nguyễn Quyện của nhà Mạc, bà Niên và người chị ruột của mình được chăm sóc dạy dỗ chu đáo. Lớn lên hai chị tài sắc vẹn toàn nên người chị được tiến dẫn trở thành hoàng hậu của vua Mạc Mậu Hợp, còn bà được gả cho dũng tướng Bùi Văn Khuê. Bùi Văn Khuê là người cao lớn, tóc xoăn, râu hùm, ngủ hay mở mắt, gan dạ, thẳng thắn, ít mưu mô. Còn bà Niên vóc người tròn lẳn, mắt đen hạt nhãn, tính tình và hình thức đều khả ái, hấp dẫn. Duy nếu ai tinh mắt có thể thấy nốt ruồi đen lẫn vào lông mày khá đậm bên trái. Nhiều người cho rằng như vậy dễ mang tai ách cho người gần gũi nếu bản mệnh người thân kém (Nốt ruồi đen len vào lông mày, bày tỏ anh hoa, qua sông dễ đắm thuyền, truyền họa cho người thân).
Bản thân là quận công phu nhân lại có chị làm hoàng hậu nên bà rất được trong vọng. Thỉnh thoảng bà vào trong cung cấm thăm chị, Mạc Mậu Hợp gặp bà và nảy sinh ý ghĩ giết Bùi Văn Khuê để chiếm bà. việc đến tai Văn Khuê, ông nổi giận đem hết quân bản bộ và gia đình chạy vầ Ninh Bình bỏ nhà Mạc. Có thủ hạ khuyên ông nên đem quân đánh úp bắt vua Mạc vào Thanh Hoá nộp cho Trịnh Tùng (tiết chế của nhà Lê) thì sẽ được công lớn mà bào được thù riêng nhưng ông không nghe, cứ mang binh về theo nhà Lê -Trịnh.
Năm 1600, Kế Quận Công là Phan Ngạn, một tướng nhiều tham vọng của tập đoàn Lê-Trịnh lục đục và chưa thoả mãn với địa vị hiện có nên bàn với Bùi Văn Khuê mưu phản, đem binh mã về giúp dư đảng nhà Mạc, lấy danh nghĩa nhà Mạc để đánh lại nhà Lê. Được ít lâu, hai người mâu thuẫn, Phan Ngạn nghi Khuê có ý khác nên giết chết Khuê. Ngạn còn nghe tin Khuê có vợ là bà Nguyễn Thị Niên có hai con mà vẫn còn xuân sắc nên sai người đưa tin muốn lấy làm thiếp. Không ngờ bà Niên chỉ vờ nhận lời rồi lập mưu định ngày gặp Ngạn, sẽ tương kế tựu kế trả thù cho chồng. Tưởng được như ý, trên chiến thuyền của mình Ngạn mừng lắm, vẫn mơ ngày sum họp với bà Niên, Bà Niên bí mật chọn hơn 10 người da trắng, hơi giống nữ giới, đóng giả làm hầu nữ, truyền rằng ai giết được Ngạn sẽ thưởng lớn. Đến ngày hẹn, bà Niên đi thuyền lớn và một số thuyền nhẹ theo hầu. Người trên các thuyền đều là nữ (kể cả “nữ giả” trên thuyền lớn) ăn mặc diêm dúa, lộng lẫy. Quân do thám báo tình hình với Ngạn, Ngạn tưởng bở, mừng lắm, đi thuyền đến chỗ hẹn ngay.. Khi bước lên thuyền của bà Niên, bà khoát tay ra hiệu cho tất cả thuyền hậu cần của mình và thuyền bảo vệ Ngạn rút xa để bà tiếp rượu Ngạn.
Rượu được vài tuần, Ngạn xán tới định lả lơi với bà Niên, quân hết mọi sự đề phòng, bà Niên úp chén rượu xuống bàn làm hiệu. Tất cả tráng sĩ đóng giả nữ đồng loạt rút dao nhỏ dấu trong tay áo xông vào đâm Ngạn chết tươi. Đêm ấy là đêm đầu tháng 6, trăng bé như lưỡi liềm, gió thổi mạnh, thuỷ triều xuống, bà Niên rút về hạ lưu mà quân Ngạn không hay biết. Về đến nhà, bà mặc đồ tang, đem đầu của Ngạn ra khóc tế chồng. Sau đó dắt 2 con vào xứ Thanh theo nhà Lê-Trịnh, còn bà thì trầm mình tự vẫn.

CHỮ TÍN CỦA ACANA

Vào thế kỷ XV, chiến tranh cát cứ giữa các lãnh chúa Daiymo xảy ra tràn lan ở Nhật Bản.
Mùa thu năm 1481, có một Samurai (võ sĩ) tên là Acana Sôiemônô lưu lạc từ tỉnh Omi đến tỉnh Harima thì bị ốm nặng, Acana đành gõ cửa xin được nghỉ đêm cho đỡ mệt. Ông chủ nhà đồng ý, không ngờ đêm hôm ấy Acana bị sốt cao, người li bì. Qua 3 hôm, bệnh càng nguy, mắt người bệnh nhắm nghiền, da mặt vàng võ, người gầy trơ xương. Trong làng có một võ sĩ kiêm thầy thuốc tên là Hasabô Samônô. Hasabô nổi tiếng là người ham làm việc nghĩa, chăm đọc sách, có hiếu với mẹ già. Hôm ấy, tình cờ anh đến chơi nhà ông chủ tốt bụng nói trên, thấy cảnh tượng người ốm gặp nạn, chủ nhà lúng túng không biết thuốc men, chăm sóc mà còn sợ bị lây bệnh v.v… Hasabô rất thông cảm. Anh về nhà lấy thuốc tự sắc rồi cho người bệnh uống, từ đấy anh thường đến để chăm sóc người ốm. Được gần một tuần thì bệnh của Acana thuyên giảm, dần dà anh khỏi bệnh, da dẻ hồng hào trở lại. Ngắm nhìn gương mặt kiên nghị, mắt sáng, mày thanh của Acana, Hasabô biết ngay đó là người tín nghĩa, cao thượng duy có đầu không vuông vức nên chắc rằng sự nghiệp khó thành đạt hiển vinh. Tuy nhiên, Hasabô rất cảm mến Acana và anh này ngoài lòng biết ơn cũng rất trân trọng gần gũi với ân nhân. Qua tâm sự, Hasabô biết được Acana là võ sĩ quê ở Idumô, phục vụ cho lãnh chúa vùng Tômita là quý tộc Ênakamônô Suykê. Sau đó Ênakamônô giới thiệu Acana làm tín sứ cho lãnh chúa Sasaki Mygishina ở Omi. Bất ngờ xảy ra chuyện chủ cũ thành Tômi là Amacô Shunêshia đột nhiên tấn công Ênakamônô hạ thành và giết chết vị lãnh chúa này.
Acana thương chủ cũ nên nhờ Sasaki mang quân giúp ông tiến đánh Amacô để báo thù cho Ênakamônô nhưng do Sasaki tài hèn trí mọn, lại không nhiệt tình nên không làm gì nổi Amacô. Quá thất vọng, Acana liền trốn khỏi Omi và đi đến làng quê của Hasamô thì mắc bạo bệnh. Nghe xong câu chuyện, Hasamô cảm thấy rất tương hợp, khâm phục Acana, nên hai người kết nghĩa làm anh em và họ được mẹ Hasamô rất ưng thuận. Năm ấy, Acana đã 31 tuổi còn Hasamô tròn 26 tuổi nên làm em. Sau một thời gian dưỡng bệnh, Acana hoàn toàn bình phục, đến đầu mùa hè anh thưa với mẹ nuôi xin phép về Idumô để báo thù cho chủ. Mẹ con Hasamô hỏi ngày tái hợp thì Acana thưa sẽ quay trở ề vào mùa hoa cúc, đúng ngày hội hoa cúc ngày 9/9. Đến ngày hẹn, mẹ con Hasamô mỏi mắt trông chờ nhưng không thấy tăm hơi Acana đâu. Các món ăn cá chép, (rượu) sakê đã đã bày sẵn trên bàn, khắp nơi trong nhà trang hoàng nhiều bình, chậu hoa cúc mà Acana vẫn biền biệt. Đến nửa đêm, Hasamô thiếp đi thì mơ thấy giấc mơ lạ kỳ, bởi vì anh như vừa mơ vừa tỉnh. Trong mơ, anh gặp Acana.
Acana giải thích sự chậm trễ là: “Trở về quê thì Acamô đã bình định xong cả vùng, mọi người đã hàng phục. Anh nhờ họ hàng xa là võ sĩ Acana Tanggi thu xếp cho gặp Acamô. Tuy nhiên cơ hội báo thù không có vì người họ hàng chẳng giúp. Cuối cùng anh đành xin về gặp mẹ và em kết nghĩa theo hẹn nhưng Acamô lệnh cho Tanggi giam lỏng không cho anh đi thoát.
Càng gần ngày hẹn, lòng anh càng không yên, anh nghe người ta nói chỉ có hồn ma là có thể đi mỗi ngày hàng ngàn dặm vì thế anh rút kiếm tự sát. Thế là, đêm hôm nay hồn anh đã cưỡi gió về gặp em đúng ngày hẹn. Giờ sắp sáng, anh phải đi đây, em nhớ bảo trọng và thay anh chăm sóc mẹ”.
Hasamô nghe xong liền tỉnh hẳn, khóc lóc thảm thiết, kể lại cho mẹ nghe nguồn cơn rồi hai người ngồi đầm đìa nước mắt cho đến sáng.
Thế rồi anh xin phép mẹ cho đi Idumô để nhận hài cốt Acana mang về mai táng. Sau 10 ngày anh đến thành phố Tomita ở Idumô và tìm đến gặp Tanggi. Sau khi mắng Tanggi vì muốn lấy lòng chủ mới Amacô mà giam lỏng Acana, không trượng nghĩa, gây nên cái chết của Acana, làm cho hắn cứng họng. Hasamô tuốt kiếm đâm chết tên Tanggi rồi nhân lúc người nhà Tanggi hoảng loạn, Hasamô trốn thoát. Biết chuyện, Amacô cũng khâm phục tấm lòng tín nghĩa, thuỷ chung của anh em nhà Acana nên không sai người đuổi theo.

MỐI TÌNH CLEOPATRA VÀ M.ANTONIUS

Theo phong tục Ai Cập, sau khi hoàng đế Ai Cập từ trần, hoàng tử, công chúa có thể lấy nhau và cùng trị vì đất nước, do đó người đẹp Cleopatra đã lấy em trai mình là hoàng tử Ptolemy XVIII. Theo di chiếu của hoàng đế cha, Ai Cập nhận sự bảo hộ của La Mã, rồi nhờ sự sủng ái của người đứng đầu La Mã là Xêda nên Cleopatra giành được quyền lực và trở thành nữ hoàng của Ai Cập. Tuy nhiên số phận của bà hoàng này kết cục không an lành.
Theo quan niệm ngày nay, người con gái đẹp phải đủ số đo: cao 1,64 trở lên với các vòng 87, 60, 87 nhưng ở thời kỳ cổ Ai Cập những tiêu chuẩn đó vẫn chưa được áp dụng. Nữ hoàng chỉ cao hơn một mét rưỡi gần thuộc dạng “ngũ tiểu” (5 thứ nhỏ nhắn xinh xắn) chứ không phải “ngũ đoản” (5 thứ ngắn). Nhưng với người khác giới đứng trước Cleopatra có lẽ bị tác động cùng một lúc hợp lực tổng hợp kỳ diệu gồm tất cả các yếu tố vật chất, tinh thần, đường nét của nữ hoàng nhỏ nhắn. Chúng như chất men dễ làm say lòng người. Trước hết, đó là đôi mắt sâu, mi cong, với cái nhìn hơi hoang dại; những lọn tóc quăn được tết cẩn thận, cổ của Cleopatra thật đặc biệt vì rất dài, tròn trịa, nối với đôi vai tròn chắc. Da nàng thật min sẫm màu như bồ quân. Tóm lại, toàn thể con người tuy nhỏ nhắn đó vẫn thật trù phú, ưa nhìn, hấp dẫn. Chính vì thế, sau khi gặp người đẹp, Xêda đã yêu ngay và nói: “Ôi, nàng thật xinh xắn và màu mỡ như phù sa sông Nil”. Nhưng “nhân vô thập toàn”, nàng Cleopatra có cặp mắt hoang dã hút hồn người, lại có “đào quang mục” nghĩa là cái nhìn của nàng có chứa ánh sắc của hoa đào. Chính vì cái nhìn “nghiên nước, nghiêng thành” đó hai vị anh hùng của La Mã là Xêda và Mark Antony (tên gọi theo tiếng Latinh là Marcus Antonius) không chỉ bị “nghiêng, xiêu” mà còn gục ngã. Sau khi Xêda chết, Antonius thuộc tướng của ông đã dùng giọng nói truyền cảm, âm vang của mình kêu gọi mọi người bắt và trừng trị Bruttius, báo thù cho Xêda. Lúc trước, Antonius lấy chị gái của Octavius – người cháu được Xêda nhận làm con nuôi và chỉ định làm người thừa kế, sau này Antonius mâu thuẫn với Octavius, không công nhận quyền thừa kế của Octavius làm cho quan hệ của họ ngày càng xấu đi, họ không dùng lý lẽ mà dùng quân đội để giải quyết mâu thuẫn. Rồi do duyên phận xô đẩy, cuối cùng Antonius tiếp tục bước vào trái tim nàng Cleopatra với tình cảm đậm đà hơn cả Xêda. Nàng Cleopatra thường xuyên giữ vị tướng có giọng nói hay, búp tóc quăn lượn sóng; cặp mắt vừa dữ dội vừa buồn mênh mang bên mình. Hai người có với nhau thêm 3 đứa con, chúng đều được phong vương.
Đến khi Octavius nắm binh quyền bắt đầu tiến binh đánh Antonius thì cuộc tình của Cleopatra và Antonius càng gấp gáp. Họ tập trung yêu nhau hơn là lo cho chiến tranh. Sau trận thủy chiến tại Actium vào năm 31 TCN, Octavius đánh tan hạm đội của liên quân Antonius và Cleopatra rồi tiến quân vào Ai Cập.
Năm 31 TCN, quân đội của đôi tình nhân này thất bại liên tục, thành trì bị hạ, kinh đô thất thủ … Nàng Cleopatra biết rằng kết cục đã đến, liền sai người mang giỏ đựng một con rắn cực độc đến, nàng nằm sẵn xuống giường rồi thả tay vào giỏ rắn. Con rắn đớp ngay vào tay người đẹp, nàng mơ màng đợi cái chết đến từ từ và nóng lòng mong đợi một người mà nàng biết chắc sẽ có mặt bên mình … Mấy phút sau, dũng tướng Antonius chạy về. Nhìn thấy nàng còn hấp hối, ông hôn nàng lần cuối rồi nằm xuống bên cạnh và rút kiếm tự kết liễu đời mình.
Thế là nàng Cleopatra xinh đẹp nhưng do người xưa thì do có “đào quang mục” nên đa tình, hấp dẫn nhiều anh hùng, tình trường, đa phu, … cuối cùng làm liên lụy đến cả những người tình thân yêu nhất và cả bản thân. Nàng lìa cõi trần vào lúc mới 39 tuổi.

VỰC TƯƠNG TƯ TRONG TÌNH YÊU

(Tương tư vô biên ngạn)

Trong tình yêu nam nữ, sử sách ví rằng nỗi xa cách nhớ nhung sau như vực không đáy, không bờ bến “tương tu vô biên ngạn”, cho đến nay, bài thơ “Trường tương tư” của Lương Ý Nương vẫn còn được truyền tụng. Bài thơ có đoạn:
“Mọi người nói sông Tương sâu lắm
Nhưng vực tương tư mới thực vô biên
Sông Tương vẫn có đáy
Tương tư chẳng đáy, bờ
Chàng ở đầu sông Tương
Em ở cuối Tương Giang
Tương tư nhiều mà không gặp mặt
Dù ta càng uống nước sông Tương
Nằm mộng, hồn chẳng bay tới nhau được
Đau đớn tột cùng, chỉ còn nước chết mà thôi
Hai ta lọt cửa tương tư
Thì nay đã biết tương tư khổ nhiều …”
Lương Ý Nương là con gái viên ngoại họ Lương sống vào cuối thời Ngũ Đại, nhà Hậu Chu Thái tổ Quách Uy (951-954). Nhà viên ngoại khá giả chỉ sinh một mình nàng nên rất yêu quý, cưng chiều. Nàng được cha thuê thầy dạy chữ nghĩa, cho đọc sách và tham gia các buổi sinh hoạt mang tính văn hóa của cha với bạn bè là những bậc trí giả ở vùng đó. Lớn lên, nàng có vẻ đẹp rất thuần khiết, rất hay ưu tư, mơ mộng. Tại Hồ Nam – quê nàng, nàng được nhiều bậc phụ huynh gia thế để ý muốn xin làm dâu. Năm nàng 20 tuổi (khoảng năm 950), có một hàn sĩ xưng là Lý Sinh tìm đến xin trọ học. Lý Sinh năm đó khoảng 22 tuổi, nhà nghèo, ăn mặc giản dị, nhưng có cốt cách của người quân tử: mắt sáng, trán rộng, miệng vuông. Nói năng hùng biện, văn chương có tài. Vào một đêm trung thu trăng sáng, nhà họ Lương tổ chức tiệc tùng vui vẻ và tình cờ Lương Ý Nương gặp Lý Sinh, hai người làm quen nhau, bàn luân văn thơ rất tâm đầu ý hợp. Sau đó hay người phải lòng nhau, thỉnh thoảng tìm cớ gặp nhau. Lý Sinh rất mê Ý Nương, dù biết trước tình duyên trắc trở do Ý Nương có vẻ đẹp mỏng manh, trán thỉnh thoảng hay nhăn lại vài nếp, mu bàn tay có nổi gân xanh.
Khi Lương ông biết sự việc rất bực, ông cho rằng Lý Sinh chơi chèo, con gái ông phải được gả vào các nhà quyền quý …, ông mời Lý Sinh ra khỏi cửa. Lý buồn khổ ra đi, chỉ kịp nhắn lại cho ý trung nhân rằng chàng sẽ quay lại với nàng.
Về phần Ý Nương, nàng đau đớn đến nỗi sinh bệnh lại chẳng thiết ăn ngủ, người buồn rầu, cứ nằm suốt ngày đêm trên giường; đôi lúc nửa tỉnh, nửa mơ tự nhiên nước mắt chảy dài, lòng dạ rối bời không tỉnh trí. Viên ngoại cho mời các thầy thuốc giỏi đến nhưng không chữa được, thấy con gái ngày càng yếu nên lo lắng vô cùng.
Đầu xuân năm 951, vào một ngày rằm trăng lên, Ý Nương thấy tỉnh táo liền gượng dậy và tức cảnh viết  nên bài “Trường Tương Tư” nói trên để tỏ nỗi lòng, rồi sai người đến quê Lý Sinh gửi cho chàng.
Nhận được bài thơ của người yêu, Lý Sinh đầm đìa nước mắt, ngay lập tức liều mình thuê ngựa cưỡi một mạch mấy ngày đêm đến nhà Lương viên ngoại. Trời mới sáng, chàng đã xin gặp Lương ông, chàng trình bày rõ sự tình và xin được cưới Ý Nương. Cuối cùng cả gia đình đều xúm vào nói thêm nên Lương ông cũng đồng ý.
Sau đám cưới, hai vợ chồng rất hạnh phúc. Lý Sinh học giỏi nhưng không thi làm quan mà cùng vợ viết chung những tập thơ rất hay. Ông dùng kiến thức để viết sách, làm thơ, học thêm nghề thuốc để giúp dân và ngao du với những người nghĩa hiệp, chí khí.

TẦN CỐI GIAN XẢO HẠI NHẠC PHI

Tần Cối là nhân vật giảo hoạt, cơ hội trong lịch sử Trung Quốc thời Tống suy. Tuy nhân cách kèm, nhưng hắn biết cách che dấu, lại đầu óc khá thông minh, ăn nói hùng biện, biết lấy lòng mọi người xung quanh nên thành đạt từ sớm.
Năm 22 tuổi, sau khi đỗ Tiến sĩ, Tần Cối được bổ nhiệm làm quan, đầu tiên ở tỉnh sau rất nhanh chóng được triệu về làm quan trong triều. Khi đó có nhiều bộ tộc từ các quốc gia phía Bắc như Kim, Tây Hạ, Mông Cổ… nhân cơ hội nhà Tống hèn yếu đã liên tục tấn công, xâm phạm đất đai. Năm 1130, khi quân Kim vây phá kinh đô Khai Phong đã bắt được Tần Cối mang về nước. Tần Cối hèn nhát đầu hàng xin vua Kim tha mạng và hứa làm người nối giáo cho nhà Kim, bán rẻ Tổ quốc mình. Thế rồi Tần Cối về đến nhà, phao tin rằng đã giết chết được bọn canh gác trốn thoát, tin đó khiến nhiều người, trong đó có cả vua Tống Cao Tông (Triệu Cấu) rất nể trong, coi ngư người hùng. Tồn Cối nom vẻ ngoài bình thường, tóc đen bóng, trán vừa phải, mắt đen – con người nhỏ, nhân trung ngắn. Cái hấp dẫn nhất của hắn đối với chung quang là biết che dấu suy nghĩ của mình, rất niềm nở, biết cách thâu tóm rất nhanh tri thức của người đối thoại để chuyển hóa thành của mình, đón ý cấp trên rất thạo. Người  giỏi nhân tướng ngai nhất cử chỉ hay thè lưỡi ra liếm môi giống như rắn của Tần Cối.
Những chính nhân, quân tử khi tiếp xúc với hắn đều cảm thấy khó chịu nhưng khó bắt bẻ hắn. Khi được Tống Cao Tông ngày càng tin nhiệm trao cho chức Tể Tướng, Tần Cối bắt đầu thực hiện âm mưu phản quốc bằng cách vừa tuyên truyền cho sự hùng mạnh nhà Kim, hình thành phái chủ hòa trong triều, lại vừa tìm cách gây khó khăn cho các chủ tướng ngoài mặt trận như Hàn Thế Trung, Nhạc Phi, Trương Hiến …
Nhạc Phi (1103 -1142) người anh hùng chống ngoại xâm, người con ưu tú của nhân dân Trung Hoa đã bị Tần Cối sát hại rất oan ức.
Chuyện xảy ra như sau: Nhạc Phi chỉ huy một cánh quân Tống rất mạnh gồm hơn 10 vạn, kỷ luật tốt, trung thành và rất tinh nhuệ. Ông đánh thắng quân Kim nhiều trận, tại trận Dĩnh Xương đã tiêu diệt đườc nhiều sinh lực địch, trong đó có đại tướng Hạ Kim Ngô – rể của nguyên soái nước Kim là Ngột Truật. Quân Nhạc Phi định thừa thắng truy kích đánh bật quân Kim thu phục bờ cõi, nhưng bọn Tần Cối đã bàn với vua Tống rằng nếu Nhạc Phi đánh đuổi quân Kim gấp, chúng sẽ rút về phía Nam uy hiếp triều đình, không cho hòa hoãn nữa. Cuối cùng, vua Tống đã sai Tần Cối soạn 12 đạo dụ ban trong một ngày lệnh cho Nhạc Phi rút quân về triều. Công sức Nhạc Phi trong 10 năm giành lại được nhiều vùng đất rộng, quan trọng  phía Bắc chỉ trong một ngày trở thành công cốc. Nhạc Phi phải rút về Ngọc Châu để phòng thủ, ông và tướng sĩ hết sức phẫn uất.
Năm 1141, Tần Cối được Tống Cao Tông cho phép đã tìm cách hạ độc thủ. Hắn triệu Nhạc Phi về triều, tiếng là phong chức nhưng cách ly ông với quân đội, cuối cùng vu cho Nhạc Phi mưu phản, bằt cả nhà Nhạc Phi bỏ ngục. Vì thật thà, ngu trung, ấu trĩ chính trị, Nhạc Phi đã bị Tần Cối cho vào rọ. Danh tướng Hàn Thế Trung và những người trung thần đã chất vần Tần Cối lý do xử tội Nhạc Phi. Cối thản nhiên nói: ”Mạc tư hữu” (chẳng cần có). Năm 1142, Cối ra lệnh thuộc hạ xử tử cha con Nhạc Phi và Phó tướng Trương Hiến. Ngày xử trảm, tất cả tướng sĩ của Nhạc Phi đều chảy nước mắt.
Sau này nhà Tống mất, còn Tần Cối thì luôn bị những giấc mơ dữ hành hạ cho đến chết.