<Bài viết đã được chỉnh sửa lúc 2007-10-18 20:13:25Ngọc Lý>
Thứ Năm, 18/10/2007, 08:01 (GMT+7)
Tuổi Trẻ online
Công nhân phải sống được với đồng lương
TT - Từ đầu tháng mười đến nay, công nhân (CN) tại nhiều khu công nghiệp, khu chế xuất ở TP.HCM và Bình Dương liên tiếp đình công yêu cầu tăng lương.
Xung quanh vấn đề này, PGS-TS ngành nhân học PHAN AN (ảnh) - Viện Khoa học xã hội vùng Nam bộ, người có hai năm cùng cộng sự nghiên cứu đề tài khoa học “Đình công tại TP.HCM - thực trạng và giải pháp” - nhận định:
- Thông thường, các vụ đình công hay xảy ra dịp đầu năm dương lịch. Đây là thời điểm chuẩn bị đón tết cổ truyền, cũng là thời điểm mà đa số doanh nghiệp thường chậm trả lương, chậm phát tiền thưởng, tiền phép, hoặc ép công nhân tăng ca... Riêng đợt này, sau “cơn bão” tăng giá, CN đình công đòi tăng lương. Cần nói rõ đa số vụ đình công ở VN đều liên quan đến quyền lợi. Thực tế thì CN đòi lợi nhiều hơn quyền. Cũng cần nói thêm đa số các cuộc đình công của CN đều chưa đúng luật và không do công đoàn cơ sở tổ chức.
Tôi cho rằng nhiều người trong chúng ta vẫn đang sai lầm khi tự hào về nguồn nhân công giá rẻ của VN. Qui định của mình làm CN bị thiệt thòi và các doanh nghiệp dựa vào đó để trả lương cho CN rẻ mạt. Tính trung bình, nếu không tăng ca, khoảng 80% CN có thu nhập dưới 1 triệu đồng/tháng. Như vậy, chủ doanh nghiệp vẫn không vi phạm qui định trả lương. Tuy nhiên, thử lấy mức lương của một CN sống ở TP.HCM để giải bài toán nhà trọ, ăn uống, nuôi con, mua sắm các nhu yếu phẩm và tích lũy gửi về gia đình trong thời điểm giá cả “leo thang” hiện nay, ta có thể thông cảm với những khó khăn của người lao động.
* Ông có thể phân tích tại sao phần lớn vụ đình công trước nay ở VN đều không được công đoàn cơ sở tổ chức?
- Công đoàn cơ sở có thể đấu tranh với chủ doanh nghiệp để đòi quyền lợi cho CN không, khi chính công đoàn cơ sở đang hưởng lương của chủ doanh nghiệp? Khảo sát của chúng tôi cho thấy 2/3 công đoàn cơ sở bị tê liệt!
* Trở lại vấn đề lao động giá rẻ, ông có thể so sánh lương nhân công VN và một số nước lân cận?
- Tôi xin so sánh giữa các CN có trình độ ngang nhau. Không cần phải đi đâu, dễ thấy nhất là lao động VN sang Đài Loan, Nhật Bản làm việc có thu nhập cao gấp nhiều lần lao động VN làm cho doanh nghiệp của Đài Loan, Nhật Bản tại VN. Điều đó nghịch lý chứ!
Có thể chấp nhận lao động tại VN được trả lương rẻ hơn chút ít, nhưng phải hợp lý và đủ sống. Tại sao chúng ta không đặt vấn đề xuất khẩu lao động tại chỗ? Tại sao chúng ta không làm chuyện đó để đảm bảo cho người lao động VN có thu nhập cao hơn?
* Giải pháp nào cho vấn đề đình công?
- Quyền đình công được pháp luật VN thừa nhận. Đó là vũ khí đấu tranh của người lao động để bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của mình trong các vụ tranh chấp lao động. Vì vậy, chúng ta sẽ không đặt vấn đề ngăn chặn tất cả các cuộc đình công mà chỉ đặt vấn đề ngăn chặn những cuộc đình công trái luật. Ngăn chặn việc dùng đình công để thực hiện những mưu đồ xấu như gây rối về an ninh trật tự.
Mặt khác, dù đình công là một quyền của người lao động, dù đình công diễn ra đúng luật, nhưng nếu cứ để đình công diễn ra triền miên thì cũng không tốt cho sự phát triển kinh tế và ổn định chính trị, không tốt cho môi trường đầu tư và tình hình an ninh trật tự.
Do đó để những cuộc đình công không xảy ra, đầu tiên giữa những nhu cầu lợi nhuận của chủ và lợi ích của CN phải được cân bằng. Người lao động phải sống được với đồng lương. Vì vậy, tôi nghĩ không nhất thiết phải qui định mức lương tối thiểu. Mức lương ấy hình thành theo điều kiện thực tế từng thời điểm, do chính người lao động và người chủ sử dụng lao động tự thương lượng, điều chỉnh.
Đình công thế nào cho đúng pháp luật?
[color=#000000]Theo luật sư Phùng Thị Lệ Hằng - Văn phòng luật sư Tam & Associates, thực tế thời gian qua, hầu hết các cuộc đình công của người lao động đều không tuân thủ qui định của pháp luật nên thường bị coi là đình công bất hợp pháp. Đình công hợp pháp phải là đình công xuất phát từ tranh chấp lao động tập thể. [/color]
[color=#000000]Đình công phải do ban chấp hành công đoàn cơ sở hoặc ban chấp hành công đoàn lâm thời tổ chức, lãnh đạo. Đối với các doanh nghiệp chưa có ban chấp hành công đoàn cơ sở, việc lãnh đạo đình công phải do người đại diện được tập thể lao động cử ra. [/color]
[color=#000000]Khi xảy ra tranh chấp lao động tập thể thì trước tiên phải tiến hành hòa giải tại hội đồng hòa giải lao động cơ sở, hòa giải viên hoặc hội đồng trọng tài lao động. Giả sử hòa giải không thành, ban chấp hành công đoàn hoặc đại diện tập thể người lao động có thể tiến hành lấy ý kiến để đình công. Nếu doanh nghiệp dưới 300 công nhân thì phải lấy ý kiến của toàn bộ công nhân, doanh nghiệp trên 300 công nhân có thể chỉ cần lấy ý kiến của tổ trưởng, tổ phó sản xuất trở lên. [/color]
[color=#000000]Khi trên 50% công nhân (doanh nghiệp dưới 300 người) hoặc 75% các tổ trưởng, tổ phó sản xuất (doanh nghiệp trên 300 người) đồng ý đình công, ban chấp hành công đoàn phải ra quyết định đình công gửi cho người sử dụng lao động trước năm ngày (quyết định này cũng phải được gửi cho cơ quan lao động và liên đoàn lao động cấp tỉnh biết). Trong quyết định đình công phải nêu rõ địa điểm, thời gian bắt đầu đình công.[/color]
[color=#000000]Những vụ đình công không xuất phát từ tranh chấp lao động tập thể, không do những người lao động cùng trong một doanh nghiệp tiến hành, không tuân theo đúng trình tự qui định hoặc được tiến hành tại các doanh nghiệp bị cấm đình công (giao thông đường sắt, hàng không, ngành dầu khí, điện...), hay đã có quyết định hoãn, ngừng đình công mà vẫn tiến hành bị coi là đình công bất hợp pháp.[/color]
V.C.M. ghi
http://www.tuoitre.com.vn/Tianyon/Index.aspx?ArticleID=224922&ChannelID=3
Tuổi Trẻ online
Công nhân phải sống được với đồng lương
TT - Từ đầu tháng mười đến nay, công nhân (CN) tại nhiều khu công nghiệp, khu chế xuất ở TP.HCM và Bình Dương liên tiếp đình công yêu cầu tăng lương.
Xung quanh vấn đề này, PGS-TS ngành nhân học PHAN AN (ảnh) - Viện Khoa học xã hội vùng Nam bộ, người có hai năm cùng cộng sự nghiên cứu đề tài khoa học “Đình công tại TP.HCM - thực trạng và giải pháp” - nhận định:
- Thông thường, các vụ đình công hay xảy ra dịp đầu năm dương lịch. Đây là thời điểm chuẩn bị đón tết cổ truyền, cũng là thời điểm mà đa số doanh nghiệp thường chậm trả lương, chậm phát tiền thưởng, tiền phép, hoặc ép công nhân tăng ca... Riêng đợt này, sau “cơn bão” tăng giá, CN đình công đòi tăng lương. Cần nói rõ đa số vụ đình công ở VN đều liên quan đến quyền lợi. Thực tế thì CN đòi lợi nhiều hơn quyền. Cũng cần nói thêm đa số các cuộc đình công của CN đều chưa đúng luật và không do công đoàn cơ sở tổ chức.
Tôi cho rằng nhiều người trong chúng ta vẫn đang sai lầm khi tự hào về nguồn nhân công giá rẻ của VN. Qui định của mình làm CN bị thiệt thòi và các doanh nghiệp dựa vào đó để trả lương cho CN rẻ mạt. Tính trung bình, nếu không tăng ca, khoảng 80% CN có thu nhập dưới 1 triệu đồng/tháng. Như vậy, chủ doanh nghiệp vẫn không vi phạm qui định trả lương. Tuy nhiên, thử lấy mức lương của một CN sống ở TP.HCM để giải bài toán nhà trọ, ăn uống, nuôi con, mua sắm các nhu yếu phẩm và tích lũy gửi về gia đình trong thời điểm giá cả “leo thang” hiện nay, ta có thể thông cảm với những khó khăn của người lao động.
* Ông có thể phân tích tại sao phần lớn vụ đình công trước nay ở VN đều không được công đoàn cơ sở tổ chức?
- Công đoàn cơ sở có thể đấu tranh với chủ doanh nghiệp để đòi quyền lợi cho CN không, khi chính công đoàn cơ sở đang hưởng lương của chủ doanh nghiệp? Khảo sát của chúng tôi cho thấy 2/3 công đoàn cơ sở bị tê liệt!
* Trở lại vấn đề lao động giá rẻ, ông có thể so sánh lương nhân công VN và một số nước lân cận?
- Tôi xin so sánh giữa các CN có trình độ ngang nhau. Không cần phải đi đâu, dễ thấy nhất là lao động VN sang Đài Loan, Nhật Bản làm việc có thu nhập cao gấp nhiều lần lao động VN làm cho doanh nghiệp của Đài Loan, Nhật Bản tại VN. Điều đó nghịch lý chứ!
Có thể chấp nhận lao động tại VN được trả lương rẻ hơn chút ít, nhưng phải hợp lý và đủ sống. Tại sao chúng ta không đặt vấn đề xuất khẩu lao động tại chỗ? Tại sao chúng ta không làm chuyện đó để đảm bảo cho người lao động VN có thu nhập cao hơn?
* Giải pháp nào cho vấn đề đình công?
- Quyền đình công được pháp luật VN thừa nhận. Đó là vũ khí đấu tranh của người lao động để bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của mình trong các vụ tranh chấp lao động. Vì vậy, chúng ta sẽ không đặt vấn đề ngăn chặn tất cả các cuộc đình công mà chỉ đặt vấn đề ngăn chặn những cuộc đình công trái luật. Ngăn chặn việc dùng đình công để thực hiện những mưu đồ xấu như gây rối về an ninh trật tự.
Mặt khác, dù đình công là một quyền của người lao động, dù đình công diễn ra đúng luật, nhưng nếu cứ để đình công diễn ra triền miên thì cũng không tốt cho sự phát triển kinh tế và ổn định chính trị, không tốt cho môi trường đầu tư và tình hình an ninh trật tự.
Do đó để những cuộc đình công không xảy ra, đầu tiên giữa những nhu cầu lợi nhuận của chủ và lợi ích của CN phải được cân bằng. Người lao động phải sống được với đồng lương. Vì vậy, tôi nghĩ không nhất thiết phải qui định mức lương tối thiểu. Mức lương ấy hình thành theo điều kiện thực tế từng thời điểm, do chính người lao động và người chủ sử dụng lao động tự thương lượng, điều chỉnh.
Đình công thế nào cho đúng pháp luật?
[color=#000000]Theo luật sư Phùng Thị Lệ Hằng - Văn phòng luật sư Tam & Associates, thực tế thời gian qua, hầu hết các cuộc đình công của người lao động đều không tuân thủ qui định của pháp luật nên thường bị coi là đình công bất hợp pháp. Đình công hợp pháp phải là đình công xuất phát từ tranh chấp lao động tập thể. [/color]
[color=#000000]Đình công phải do ban chấp hành công đoàn cơ sở hoặc ban chấp hành công đoàn lâm thời tổ chức, lãnh đạo. Đối với các doanh nghiệp chưa có ban chấp hành công đoàn cơ sở, việc lãnh đạo đình công phải do người đại diện được tập thể lao động cử ra. [/color]
[color=#000000]Khi xảy ra tranh chấp lao động tập thể thì trước tiên phải tiến hành hòa giải tại hội đồng hòa giải lao động cơ sở, hòa giải viên hoặc hội đồng trọng tài lao động. Giả sử hòa giải không thành, ban chấp hành công đoàn hoặc đại diện tập thể người lao động có thể tiến hành lấy ý kiến để đình công. Nếu doanh nghiệp dưới 300 công nhân thì phải lấy ý kiến của toàn bộ công nhân, doanh nghiệp trên 300 công nhân có thể chỉ cần lấy ý kiến của tổ trưởng, tổ phó sản xuất trở lên. [/color]
[color=#000000]Khi trên 50% công nhân (doanh nghiệp dưới 300 người) hoặc 75% các tổ trưởng, tổ phó sản xuất (doanh nghiệp trên 300 người) đồng ý đình công, ban chấp hành công đoàn phải ra quyết định đình công gửi cho người sử dụng lao động trước năm ngày (quyết định này cũng phải được gửi cho cơ quan lao động và liên đoàn lao động cấp tỉnh biết). Trong quyết định đình công phải nêu rõ địa điểm, thời gian bắt đầu đình công.[/color]
[color=#000000]Những vụ đình công không xuất phát từ tranh chấp lao động tập thể, không do những người lao động cùng trong một doanh nghiệp tiến hành, không tuân theo đúng trình tự qui định hoặc được tiến hành tại các doanh nghiệp bị cấm đình công (giao thông đường sắt, hàng không, ngành dầu khí, điện...), hay đã có quyết định hoãn, ngừng đình công mà vẫn tiến hành bị coi là đình công bất hợp pháp.[/color]
V.C.M. ghi
http://www.tuoitre.com.vn/Tianyon/Index.aspx?ArticleID=224922&ChannelID=3