Bến sông buồn

Trần Nguyên Ý Anh

Chiều đã xuống trên sông. Gió đã trở lạnh. Con đường đất vắng tanh không một bóng người. Chị Hoà nhìn chiếc xuồng cũ kỹ của mình rồi nhìn lại bến sông. Chị bất giác thở dài và hy vọng Thuận sẽ về.

Chị ơi! Khi nào lớn lên em làm bác sĩ để trị bệnh cho chị nghe! ừ! - Chị ơi! Em không lấy vợ đâu, em sẽ sống với chị nghe! ừ! - Chị ơi!... Thôi đi, cứ nói xàm hoài, đi mau lên trời sắp mưa rồi!Những năm tháng của thời thơ ấu cũng qua đi. Thuận bây giờ đã học lớp mười hai. Chị Hoà chỉ học hết lớp chín rồi nghỉ luôn. Chị Hoà học rất giỏi nhưng sao lại nghỉ nửa chừng, Thuận không hiểu được vì lúc chị Hoà nghỉ học Thuận mới học lớp năm.

Thuận không hiểu là phải vì lúc ấy Thuận mới lên mười, chị Hoà phải nghỉ học vì má không thể nuôi hai đứa đi học cùng một lúc. Và một điều quan trọng nữa: chị Hoà đâu phải là con ruột của ba má.

Năm ấy má vừa sanh Thuận được mấy ngày thì có một người đàn bà trông nghèo khổ lắm dắt theo một đưá con gái chừng năm, sáu tuổi đến nhà. Người đàn bà than thở hoàn cảnh của mình, chồng bệnh nặng nằm viện cần tiền cứu chữa. Hoàn cảnh quá nhặt nghèo nên muốn cho đứa con này và xin một ít tiền lo chạy chữa cho chồng.
Chị Hoà trở thành con của ba má từ đó.
Năm chị Hoà học lớp chín là năm ba má mất. Ba bị tai nạn lúc theo ghe lưới ra khơi. Bữa đó có giông đột xuất. Ghe lưới nhỏ nên vô bờ không kịp. Ghe chìm và cả bốn người đều không sống sót. Má nằm luôn cả tuần không dậy nổi. Hoà cáng đáng mọi việc. Từ đó, chị Hoà nghỉ học để phụ làm với má nuôi em.

Chị Hoà thương Thuận lắm, dù trong thâm tâm chị đã biết Thuận không phải là em ruột của mình. Hồi nhỏ Thuận đày chị Hoà dữ lắm. Mùa mưa đi học, qua những chỗ đường xấu nước đọng, chị Hoà phải cõng Thuận trên lưng. Được hai củ khoai chị Hoà chỉ ăn nửa củ. Thuận phá phách bị má đánh đòn chị Hoà xin được bị đòn thay em...

Thuận lớn lên trong sự thương yêu, đùm bọc của chị. Lúc phải nghỉ học chị Hoà buồn lắm. Nhưng khi nghĩ tới Thuận chị Hoà hết buồn ngay.



Chị Hoà làm đủ mọi việc để kiếm tiền và giúp má. Kiếm được con cá, mớ rau chị Hoà đi chợ bán. Có tiền, chị mua tập vở cho Thuận. Chị không nghĩ tới mình.

Lúc nhỏ Thuận cũng chẳng thích chơi với ai ngoài chị Hoà. Những lúc rảnh rỗi hai chị em ra vườn chơi cất nhà chòi. Thuận thường nói:
- Mai mốt lớn lên em có nhiều tiền mình không ở nhà lá nữa nghe chị! ừ!- Em làm bác sĩ để khi nào chị bịnh em lo nghe chị! ừ!Những lúc như vậy, chị Hoà thấy vui lắm. Thuận học giỏi lại biết ước mơ. Không hiểu sao nó cứ mơ làm bác sĩ.

Thuận tốt nghiệp cấp hai và được tuyển thẳng vào lớp mười. Má vui mừng khôn xiết. Chị Hoà vui hơn cả má. Chị trồng thêm rau để bán. Chị theo con nước kiếm tôm cá cho Thuận có thêm tiền sách vở và quần áo mới. Chị nghĩ lên lớp mười ra huyện học sợ Thuận thua kém bạn bè.

Thuận về huyện học ngày đầu chị Hoà đưa Thuận đi. Hai chị em phải gởi xe đạp bên sông vì đường trong đồng lầy lội lắm! Chị Hoà bơi xuồng, Thuận ngồi loay hoay vì sợ bộ đồ mới của mình bị dính bùn. Bộ đồ này chị Hoà đưa Thuận đi may ở tiệm may tận ngoài phố huyện. Chị vui vì Thuận càng lớn càng khoẻ đẹp ra.
- Chị ơi! Chị đưa bữa nay thôi, mai mốt em đi một mình nghe chị!- ừ! Thì đi một mình. Lớn rồi chứ bộ! Bữa nay chị đi theo bởi vì bữa đầu mà.Qua sông hai chị em đèo nhau trên chiếc xe đạp mới. Để mua được chiếc xe đạp này chị Hoà phải thức suốt mấy đêm liền đón con nước rong chờ con tôm con tép.

Ngôi trường cấp ba của huyện mới được xây thêm hai dãy phòng học nữa. Thuận thấy hồi hộp lắm vì ngôi trường quá xa lạ với mình. Chị Hoà hết quan sát dãy phòng lại nhìn theo các thầy cô đi đi, lại lại. Lòng chị buồn vui lẫn lộn. Buồn vì mình không còn đi học, không được bước chân vào ngôi trường đẹp đẽ, khang trang này. Vui vì Thuận được học ở đây mà được tuyển thẳng nữa.

Hai năm trôi qua nhanh quá! Thuận bây giờ đã học lớp mười hai. Thuận vẫn đi về mỗi ngày trên con đường trải đá và bến sông quen thuộc cũng đã bao lần in dấu chân mình.

Chị Hoà vẫn tảo tần giúp má nuôi em. Chị Hoà bây giờ đã bước vào tuổi hai ba. Đã có mấy đám cậy người dạm hỏi, nhưng đám nào chị Hoà cũng từ chối. Có lần Thuận ghẹo chị:
- Sao chị không ưng đám đó? Em thấy người ta cũng được chứ bộ!
- Ưng hay không mắc mớ gì tới em? Chị còn phải nuôi em học. Bộ bây giờ em không muốn làm bác sĩ nữa sao?

Thuận vô tâm quá! Nó không nghĩ được nếu chị Hoà lấy chồng rồi ai kiếm tiền nuôi nó ăn học đây. Cái chết của ba đã làm má suy sụp hẳn. Mới ngoài bốn mươi mà mái tóc má đã bạc nhiều. Lúc ba còn sống, má vốn đã yếu đuối rồi. Bây giờ mà mới chỉ loay hoay việc nhà. Công việc nặng nhọc bên ngoài chị Hoà gánh hết. Thuận cũng không phải đứa lười biếng. Nó muốn phụ làm với chị nhưng chị Hoà đâu cho, chị Hoà thường nói đùa:
- Em chỉ phải lo học để sau này làm bác sĩ thôi! Má nay bịnh mai đau. Sau này nhờ em lo cho má.
Nghe lời chị, Thuận gắng hết sức học hành.
Mùa thi năm đó Thuận đậu với số điểm cao nhất trường và mãi đến bây giờ Thuận vẫn ước mơ làm bác sĩ. Chị Hoà vui không tả xiết. Má bây giờ nay yếu, mai đau. Chị Hoà tất tả ngược xuôi lo tiền cho Thuận vào đại học.

Má thường rơm rớm nước mắt. Má đâu ngờ chút lòng từ tâm ngày trước nuôi một đứa trẻ bơ vơ mà lại được hưởng quá nhiều như ngày nay. Chị Hoà lo cho Thuận không thiếu thứ gì để Thuận yên tâm học. Má càng ngày càng yếu đi.

Thuận đậu vào trường Y được hai tháng thì má mất. Chị Hoà khóc dữ lắm. Thuận buồn da diết trong những ngày làm đám. Sau khi chôn má xong, Thuận đòi nghỉ học đi kiếm việc làm. Thuận không muốn chị Hoà vất vả nữa. Hoà đùng đùng nổi giận:

Bộ em muốn má chết còn buồn sao? Em phải học để vong hồn má được vui. Chị còn sức lo cho em mà!
Thuận biết không dễ gì lay chuyển được chị Hoà nên phải tiếp tục con đường học vấn.

Thuận đưa về ba người bạn nữa. Chị Hoà bơi xuồng đón Thuận ở bến sông xưa. Mùa này đã có chướng non. Bông so đũa lác đác nở sớm trước nhà. Thuận giới thiệu với chị Hoà cô bạn gái thân nhất của mình là Diệu. Diệu cùng khoa với Thuận và hai cô cậu coi mòi đã mến yêu nhau.

Cuối cùng thì mơ ước từ thuở ấu thơ của Thuận đã được chị Hoà chắp cánh thành công rồi. Thuận ra trường và được công tác tại thành phố vì đậu điểm cao. Chị Hoà vui như chính mình tốt nghiệp. Bây giờ chị đã qua tuổi ba mươi. Người dân quê đã coi tuổi ba mươi là tuổi lỡ thời. Người ta chấp nhận chị với đời sống độc thân như một điều tự nhiên không cần thắc mắc. Ngày ngày chị vẫn qua lại bến sông này để đến chợ bán con cá, cọng rau... Chị chưa một lần nghĩ tới nỗi cô đơn của mình. Trong lòng chị, cuộc đời của Thuận là của mình. Sự thành đạt của Thuận là của chị. Chị bán hết số đồ nữ trang dành dụm từ lâu thuê cho Thuận một căn nhà để vừa làm chỗ ở vừa làm phòng khám bệnh tư.

Một năm sau, Thuận về nói với chị sẽ cưới Diệu. Chị Hoà lại tất bật nữa. Thuận không làm đám cưới ở quê vì sợ bạn bè đi lại khó khăn. Anh tổ chức tiệc cưới ở thành phố và chị Hoà lên dự. Hoà buồn vì Thuận đã xa mình từng bước. Chị buồn nhưng không để lộ ra. Diệu là cô gái tỉnh thành lại cao học. Cuộc sống của cô không giống với Hoà. ở Diệu chỉ có tình yêu đối với chồng. Cô không có sự đồng cảm với Hoà, cô không yêu cũng không ghét người chị chồng quê mùa chân chất này.Vợ chồng Thuận ít khi về thăm chị. Nhịp sống ở thành phố với những ràng buộc nhất định của nó đã làm Thuận quên dần những kỷ niệm đẹp ngày xưa. Những thành đạt quá sớm và lối sống đua chen đã làm Thuận phải chạy theo ánh hào quang rực rỡ cuả một người có vị trí cao trong xã hội. Thuận cũng nghĩ đến chị Hoà chứ chẳng không nhưng nghĩ đến chỉ có nghĩa là gửi tiền, gửi quà và dăm ba câu thăm hỏi. Có lần, Thuận nhắn chị Hoà lên nhà mình và đề nghị chị bán hết đất đai ở dưới quê đi rồi lên đây sống với vợ chồng anh. Chị Hoà không đồng ý. Chị nói với giọng buồn buồn:ở dưới có mồ mả ông bà và ba má, chị phải ở lại trông coi. Với lại, chị không thích cuộc sống ở thành phố đâu, ngột ngạt quá!Diệu cũng muốn chị Hoà lên nhưng không phải vì thương yêu chị Diệu muốn sanh đứa con đầu lòng có người chăm sóc.

Chị Hoà lại trở về quê. Về với những công việc thường ngày của chị. Diệu sanh đứa thứ nhất rồi đứa thứ hai. Thuận ra trường đã được mười năm. Chị Hoà đã già thêm mười tuổi... Bây giờ chị không còn lặn ngụp dưới sông hay ngoài đồng để kiếm tôm kiếm cá nữa. Chị trồng thêm một số cây ăn trái trên đất rẫy ngày xưa để chuẩn bị cho tuổi già. Căn nhà của ba má để lại đã cũ nát rồi. Năm ngoái, Thuận về chơi một ngày và mang tiền về cho chị xây lại ngôi nhà khang trang hơn. Chị Hoà cũng vui vì ba má đã được ở trong ngôi nhà mơ ước. Lời nói ngày nào của Thuận vẫn còn văng vẳng đâu đây:
- Chị ơi! Mai mốt có tiền em sẽ xây nhà tường cho chị ở nghe chị!
Những lời nói ngây ngô ngày nào của Thuận đã được thực hiện gần hết rồi. Duy chỉ một điều vẫn không làm được là chị Hoà không ở bên Thuận như điều mơ ước ngày xưa.

Chị Hoà vừa nhận được tin vui từ tuần trước: Thuận sẽ đưa vợ con về ăn tết ở quê. Chị Hoà chuẩn bị như thể ngày xưa người ta đón quan trạng về nhà. Chị mua sắm thêm đủ thứ, chỉ sợ nhà không còn đủ tiện nghi. Chị làm thêm những thứ bánh mứt ngày xưa Thuận thích chất đầy cả tủ. Hàng xóm chưa thấy chị vui như thế bao giờ.

Tối hai mươi chín tết chị không tài nào ngủ được. Cứ trằn trọc suy nghĩ vẩn vơ, chị trở dậy từ ba giờ sáng nấu cơm, làm thức ăn và dọn cúng ba má sớm hơn mọi năm. Buổi trưa, chị ra bến sông ngồi đợi.

Màu nắng trên sông trưa nay sao như nhạt nhoà hơn những ngày thường. Chị Hoà ngồi dưới bóng cây bằng lăng già cỗi, mắt cứ đăm đăm nhìn ra con đường đất dẫn đến bờ sông. Chiếc xuồng cũ kỹ từ mấy chục năm nay như một chứng nhân già nua mỏi mệt nằm im nghe tiếng nước vỗ róc rách vào thân mình.

Gió chướng mơn man, dòng sông lăn tăn gợn sóng. Chị Hoà ngồi đó... đợi chờ. Hình ảnh quá khứ lại về. Chị cõng Thuận đi qua những khúc đường lầy lội vào những ngày mưa. Hai chị em tắm sông vào những trưa hè. Rồi chị đưa Thuận lên huyện học. Má chết... Thuận đậu vào đại học và ra trường... tất cả, tất cả như những đoạn phim liên tục trở về trong dòng suy tưởng của chị. Gió vẫn mơn man, nắng vẫn nhạt nhoà. Có tiếng bìm bịp báo nước đâu đây. Chị Hoà vẫn ngồi đó trên bến sông buồn muôn thuở như gốc bằng lăng già đã có mặt ở đây và chứng kiến bao nhiêu cuộc tiễn đưa.

Bao giờ mưa sẽ ngừng rơi?

Lâm Nguyễn

Sài Gòn một chiều tháng mười. Lạ lắm! Trời mưa liên tục từ ngày hôm trước đến nay, tuyệt không thấy một dấu hiệu ngừng nghỉ. Mưa như trắng trời, trắng đất. Mưa như trút tuôn. Mưa như lay, như giật.

Cành cây cũng oằn xuống dưới sức gió như hất, như tung. Lá bay rào rạt, thổi mù con phố cụt vốn đã lầy lội, ngập ngụa nước mưa từ mấy hôm. Người trú mưa thì than thầm trời mưa ác quá, chỉ biết đứng co ro dưới cái lạnh thấm da của nước mưa. Người đi mưa thì nước mưa tát vào rát mặt, mà vẫn cúi gập mình tiếp tục đi, không ngoảnh lại. Không ai biết rằng đâu đó, ở một cành cao cổ thụ khi gió bật tung, bật ngửa, có một con chim đứng một chân, lông non ướt sũng. Chim đứng đó từ lâu lắm rồi! Cũng chẳng ai biết loài chim này, đơn giản vì nó chỉ đi kiếm ăn chỉ độc trên cái cây ấy, bận rộn mỏ non với những con sâu xanh hay rom róm... Con chim đứng ướt lạnh! Tia chớp rạch ngang nền trời tối thẫm, tuyệt chỉ những đám mây đen ngòm, dễ sợ. Dường như cái âm thanh rền vang, làm chim giật mình. Con chim tung cánh sũng nước, bay nặng nề từ cành cây xuống một ô cửa nhỏ...

Ô cửa sổ nhỏ bé, ngó ra mặt tiền con phố cụt. Cửa kiếng mà mưa tạt liên tu bất tận mấy ngày liền, nên nước phủ trắng cả kiếng. Nhìn từ ngoài vào chỉ là màn trắng của nước. Cố tập trung lắm thì mới nhận ra nổi điểm sáng li ti, lung linh, mà mập mờ ẩn hiện sau những dòng nước mưa lăn chảy....

Ông già với tay vặn to ngọn đèn dầu tù mù. Hình như cũng hết dầu rồi! Ông nghĩ ngày mai chắc lại phải đội mưa, đội gió ra đầu phố cụt mua vài lít dầu...Ông thở dài...Nằm hoài trên cái giường con, ông thấy mệt mỏi quá! Oải nhừ cả gân cốt, đã vậy hôm nay lại cúp điện. Nghe đồn loáng thoáng đâu đó sét đánh trúng cột điện hôm qua, đến giờ vẫn chưa thấy ai xuống sửa! Mưa suốt mấy ngày, mà không có đèn đóm chi cả.Chỉ mỗi cây đèn dầu.Ông già cố mở mắt mình ra. Đôi mắt đỏ quầng vì ngủ nhiều, mà cũng phần vì chưa quen với ánh sáng.Thỉnh thoảng, những tia chớp sáng trắng loá làm ông thấy khó chịu mắt lắm....Ông từ từ xỏ dép mình vào...Ông lê bước chân mỏi mệt, già nua ra gần khung cửa sổ bé tí căn phòng của ông....Ông nhớ hồi nhỏ ông thích mưa lắm.Hồi còn nhỏ tí kìa, cỡ bằng mấy thằng nhóc con để tóc ba chỏm, chạy loăng ngoăng tắm mưa, ở truồng. Ông nhớ má ông cầm cây roi mây, rượt theo đánh ông một trận nhớ đời vì tội tắm mưa không xin phép. Ông nhớ má ông rầy, nhớ vết lằn roi mây trên mông đến cả tuần sau chưa hết.Có gì đó cay cay trong mắt. Chắc tại con mắt chưa quen ánh sáng đây mà. Ông bất chợt thấy một sinh linh nhỏ nhoi-con chim- nằm co ro trên bệ cửa sổ...Ông hấp tấp mở toang cửa sổ nhỏ, với tay, nâng con chim bé nhỏ, tội nghiệp vào nhà.Gió có cơ hội luồn vào căn phòng nhỏ của ông.Lạnh quá! Hèn gì chú chim nhỏ này nằm thiêm thiếp! Tội nghiệp!Ông già bế con chim vào lòng mình, hy vọng chút ấm áp trong ngực mình làm chim đỡ lạnh. À, chắc chú chim đói rồi đây! Ông giật mình.Ừ, thì ông cững đã ăn gì đâu ngày hôm nay.Ngủ suốt! Tự nhiên, ông thèm cháo sườn....Hồi đó, thằng nhỏ thích ăn cháo sườn lắm, hôm nào mưa như vầy, cũng mua cho nó vài tô đầy. Hồi đó...

"Cháo sườn đây!" Có tiếng rao đâu đó dội về, lảnh lót trong tiếng mưa hối hả. Vân nhẩm tính lầm bầm trong miệng...Còn vài ngàn lẻ....Chắc để dành mua cái gì đó cho bác Sinh...Mà, mua cái gì bây giờ?! Vân lắc đầu...Không biết bác Sinh có thèm ăn cháo sườn không? Ừ, mấy ngày mưa như vầy, được một bát cháo sườn nóng hổi, ăn vào là ấm lòng, ấm dạ, xua tan cái lạnh tê tái của ngày mưa tức thì. Tự nhiên, Vân nhớ ngày xưa. Ngày xưa của những ngày xa thẳm. Vân nhớ trong miền xa ký ức của mình..cũng cái gánh cháo sườn ấy, cũng những ngày mưa thăm thẳm. Vân nhớ mình ngồi đó...với ai vậy ta? Thì Vũ chứ còn ai...Vân cười.... Tự nhiên thấy mình hôm nay thẫn thờ, ngộ ghê!?....Vân cầm bát cháo sườn nóng, bật nhẹ cây dù, bước vội lên bậc cầu thang tối...Vân sợ cháo hết nóng thôi! Gõ cửa nhẹ vì sợ bác Sinh còn ngủ,"Bác Sinh ơi! Cháu đây, Vân đây! Bác mở cửa ra đi ạ!"....Ông già tên Sinh trong tay còn ấp con chim tội nghiệp, vội xoay nắm đấm cửa...
-À, Vân đó hả? Trời, cháo sườn nữa hả? Cháu làm chi cho bác thấy mang ơn quá!"...
-Đâu có gì đâu! Con đi chợ, còn dư vài ngàn lẻ thôi!
-Ừ, mà cháu mua gì thế?
Vân chợt e dè, giấu giếm
-Thôi bác ăn đi kẻo nguội! Cháu chẳng mua gì đâu!
Ông già lắc đầu chán chường, rồi ông thở dài, mắt ông hướng ra cửa sổ phía chân trời xa xăm:
-Lại thứ gì cho thằng Vũ nữa à? Chắc thêm mấy tờ giấy viết thư nữa à? Thiệt, thằng khốn nạn...
Vân lấy tay che miệng mình lại:
-Ấy chết! Sao bác chửi ảnh?
-Thì thắng khốn nạn quá! Đi lâu quá rồi, mà tuyệt chẳng có một bức thư gì về! Chắc bác chết rồi, tới đám giỗ năm sau, nó cũng chưa biết quá!
-Trời! Bác Sinh đừng nói vậy! Tội chết!Thôi, bác ăn đi kẻo nguội!
-Ừ!
Ông già chợt nhớ ra điều gì quan trọng lắm:
-À, bác có thấy con chim này ngoài cửa sổ. Tội nghiệp chắc nó mắc mưa mấy hôm rồi! Hấp hối sắp chết! Tội nghiệp thiệt!
Vân đón lấy con chim bé nhỏ từ tay của ông già. Con chim tội nghiệp, nằm im thin thít. Nhưng giữa lồng ngực chim, Vân cảm nhận phập phồng..
-Không! Nó vẫn còn sống! Bác ăn đi, để con chăm sóc nó cho!
Tự nhiên, Vân thấy giữa mình và con chim có điều gì gắn bó lạ thường! Rồi Vân sẽ chăm sóc, sẽ nuôi dưỡng con chim này cho đến ngày nó đủ lông, đủ cánh, bay đi kiếm ăn trở lại. Vân lúi húi lục trong giỏ mình ra cái gì đó để túm bọc lấy con chim.
Ông già chợt phát hiện:
-Cái gì thế cháu!?
Không đợi cho Vân che đậy lại, ông vội rút ra từ giỏ Vân một chiếc áo sơ-mi nhỏ xíu, cỡ chỉ cho bé sơ sinh
-Sao cháu mua cái này? Chẳng lẽ...
Ông già mở to mắt, miệng há hốc, như có gì làm ông bất ngờ lắm!
-Chẳng lẽ...
Vân e thẹn, cúi đầu
-Dạ! Con có tội không nói với bác sớm hơn. Con đã...với anh Vũ rồi. Bác còn nhớ ngày cuối cùng trước lúc ảnh đi không. Anh và con....
Vân không muốn nói nữa, chờ phản ứng của ông già
Ông cười sặc sụa. Cười như điên loạn:
-Trời! Vậy à! Trời ơi....Vân ơi, bác mừng quá! Trời, công nhận bác ngu thiệt. Nhìn cái bụng cháu thế này....
Ông cố ngăn đi cảm xúc mình:
-Trời ơi, vậy là cháu và thằng Vũ.....Tốt quá! Tốt quá! Phước đức ông bà để lại cho bác đây mà!
Mới cười đó, mà ông khóc, khóc như một đứa trẻ. Ông khóc rấm rứt:
-Bác mừng là sắp có cháu nội bồng...Vậy mà....Bác....
Vân cũng khóc theo. Những giọt nước mắt nóng hổi chảy ra từ đôi mắt trong veo của Vân:
-Thôi! Bác đừng nói nữa...Bác ăn đi kẻo nguội.
Ông già thở dài. Ông lại ngó ra ngoài kia....Ngoài kia của căn hộ nhỏ, ngoài kia bên ngoài khung cửa số nhỏ bé....Ngoài kia, trời còn tối thẫm, mưa vẫn tuôn xuống như thác đổ...Biết chừng bao giờ mưa sẽ ngừng rơi?....

California, một sáng tháng mười!Cũng lạ lắm!Ai bảo trời Cali nắng đẹp quanh năm? Ai bảo ngày Cali mát mẻ, có không khí dễ chịu như ngày Đà Lạt cao nguyên?...Lầm to,lầm lớn lắm! Vũ thấy trời vẫn mưa suốt...Không biết Sài Gòn giờ như thế nào nhỉ...Vũ không dám nhớ về nó nữa. Một cuộc sống lặng lẽ trôi qua giữa cuộc sống bộn bề...Vũ chợt thấy mình không đáng sống nữa...Có đáng chi đâu một thằng bại hoại gia phong, phá gia chi tử như Vũ...Vũ lắc đầu....Không mình không đáng sống nữa! Lâu lắm rồi, Vũ không liên lạc gì với gia đình, với bố, và nhất là....Vũ chợt thấy hình ảnh tuổi thơ của mình vụt qua trước mặt...Hình ảnh của hai đứa trẻ dắt tay nhau đi học về sau những ngày mưa giông bão tố...Hình ảnh của Vũ cầm cây dù be bé che cho Vân. Vũ chịu cho mưa trút xuống làm ướt cả cái cặp đeo đằng sau, chỉ miễn là tà áo dài của Vân đừng thấm chút nước nào thôi!...Vũ bật khóc! Hèn quá, yếu đuối quá! Con trai ai lại khóc!?! Vũ thấy mình không còn đáng để khóc, đáng để sống đau khổ nữa....Vũ xa nhà tính cũng đã gần hơn nửa năm. Mà kể từ ngày đó đến nay, chỉ độc 1 lá thư ngày đầu đến Mỹ rồi thôi!...Vũ thấy mình bất hiếu! Bất hiếu đâu phải đơn giản là vì cái tội không viết thư...Mà còn vì...Thôi, Vũ không muốn nhắc đến! Có vẻ vang gì đâu mà nhắc đến...Còn biết trách ai, lúc đầu thì còn trách bạn bè rủ rê, lúc sau thì chỉ còn trách mình...Chỉ tại mình ngu, mình hèn, mình bất hiếu, để rồi dính vào con đường bệnh hoạn này....Vũ lại khóc....Sẽ chẳng bao giờ Vũ còn dám về thăm bố, về thăm Vân nữa....Hôm qua...Chỉ mới hôm qua thôi...Giữa cái mưa như rả rích suốt ngày, suốt tháng này của Cali, Vũ nhận được tin sét đánh từ thằng bạn của mình....Vũ thở dài...Không biết gia đình nó sẽ rồi sao khi biết nó đã nhiễm bệnh....Đành rằng ai cũng biết nó đã dính vào từ lâu, nhưng đâu ai chuẩn bị cho cái này....Mà thôi, mình cũng đâu hơn gì nó...Cái gì cũng chung với nó, nó bị, thì mình.....Vũ thấy hận bản thân mình lắm....."Vân ơi, anh xin lỗi em, Vân ơi! Bố ơi, con tạ tội cùng bố!"....Vũ bước chân qua đường, không đợi đèn đi bộ lên....Có tiếng xe thắng két lại, nước bắn tung tóe.

Nước dội vào mặt Vân rát lắm! Mưa như tuôn! Vân khóc! Khóc như chưa bao giờ được khóc! Đoàn đám ma liu hiu chỉ vài người hàng xóm đi tiễn ông già. Vân đi đầu. Trên đầu cô đội vành khăn trắng...Giữa trời mưa như thế này mà động quan gì!?....Vân khẽ nâng bức hình của ông già...Vân lại khóc. Những giọt nước mắt hoà với nước mưa...Dù biết rằng, ông già sẽ chẳng còn bao lâu nữa kể từ ngày ông phát hiện chứng ung thư máu quái ác của mình...Ai cũng chuẩn bị tinh thần hết rồi! Vậy mà, tại sao, Vân vẫn khóc!....Ông già không đủ tiền nữa để chữa chạy, bao nhiêu tiền đổ vào cho Vũ đi ăn học nơi xứ người....Ông cũng không muốn nói với Vũ sự thật....Vân nói trong tiếng khóc nức nở, "bác Sinh ơi, bác ác lắm! Con hứa với bác sẽ nuôi dưỡng thằng nhỏ thành người. Bác cho con đặt tên nó là Nhật như bác nói đó! Nhật là mặt trời, mặt trời sau những ngày mưa phải không bác?".....Vân đặt vào quan tài ông già một gói lụa nhỏ...Cái gì thế nhỉ? Con chim non bé nhỏ mắc mưa tội nghiệp hôm nào? Nó cũng chẳng qua khỏi....Vân ngước mắt lên trời....Mưa tuôn xuống làm mắt cô cay xè. Bao giờ rồi mưa sẽ ngừng rơi? Bao giờ?

Người hát xẩm chợ Đông Ba

Dương Nữ Khánh Thương

Một ngày hanh, nắng nỏ hoe hoe vàng qua cửa Thuận An đứng ngơ ngẩn một lúc, xoè tay ra thấy trong tay đã có một bụm cát li ti, dưới chân lá vàng ùa về lợn cợn như vãi trầu.

Người đàn ông bốn mươi bốn tuổi kép đã đáp lại ở đâỵ
- Từ Hải Vân ngược vào hay Đông Hà đến chú?
Chú vị gậy:
- Trả lời ông đi con.
Đứa bé bên cạnh:
- Dạ con qua sông Gianh.
- Nghệ An vô hà ?
- Ừ Nghệ vô.
- Hát bài nghe chơi chú, trời ni thay giải khát!

Chú khách cất giọng, cái loa điện rung rung, một giọng trầm như đá cất lên. Nghe không nỉ non, nhừa nhưạ, không thống và hờn như bọn xẩm thường gặp. Khách vẫn hát giọng kiêu hùng nghe bàng bạc, lại hát chữ nữa:



U..U..sau mỗi đoạn lại luyến láy, vọt cao, người vẫn vững mà hồn như baỵ Một lúc dừng lại thấy ồn ào. Xẩm sờ soạng. Hấp tấp cặp mắt vẫn mở to nhưng đã vô hiệu lực trước thế giới màu sắc.
- Ai thương cha con xin bỏ vào đây chút tiền cháo gạo.
Mấy cô bác bỏ tiền vào lặng lẽ, họ chẳng hiểu gì mấy khúc hát đó nhưng thấy vẻ kỳ quặc, lạ lùng khác với mấy giọng nhầy nhụa của xẩm khác nên tò mò. Cái thú của người Huế nghe hát trên sông Hương đã vãn, nó chỉ dành cho kẻ du lịch. Hát giờ có đoàn hẳn hoi, có đàn tranh, có nhi.... Các nhi ca đời mới xinh mơn mởn. Đâu còn cảnh đêm trăng trong vắt, dòng Hương lặng, Huế đang trầm bỗng tình như gái xuân vì một giọng hát dài, buồn lắm. Vừa đoan trang thục nữ kiểu Huế lại mơi mọc lả lơi cái kín đáo nõn nà của giai nhân. Thế là đàn bà, con gái thì lắng nghe, đánh thức trái tim đang ngủ say vì điều cũ. Đàn ông con trai cồn cào như say rươu.
"Giọng cô Nhì đấy". Người con gái hai tám tuổi, chồng chết. Bạc phận nhảy xuống sông Hương mà không chết được. Đêm đêm vẫn chèo thuyền thả trôi giọng hát vào nước ngọt lừ. Vừa thương nhớ chồng, vừa cám cảnh cô lẻ nên nửa dùng dằng cảnh xưa mà nửa đã thẹn thò mời vãn nhân nhập cuộc.
Tiếng hát vãn từ lâu. Cô Nhì đã bỏ vào Sài gòn nơi đô hội. Huế quạnh quẽ. Huế lại trầm cảm tương tư người cũ.
Xẩm khách lục tục bỏ đi. Đứa con xách mũ nan rách và loa đi theo, không hiểu vì sao...
- Con có thấy ai tóc dài, môi cắn chỉ, đeo chuỗi ngọc thạch giữa cổ không?
- Cha, con không chú ý, con không ngẩng lên vì thấy có ai đang nhìn như thiêu đốt vào gáy con rồi lan sang cha.
- Bận sau thì ngẩng lên đàng hoàng nghe con.
- Dạ
Ngày đầu ở Huế là vậy.
° ° °
Người xẩm đóng cư ở chợ Đông Ba. Dưới mái lều của người bán hàng khô. Buổi ngày thích thì hát trong chợ, không thì rảo bước xuống ngược cầu Tràng Tiền.

Khách đi chợ thường xuyên đã quen nghe hát. Mê người xẩm như khách quý. Có người biết chỗ nghỉ của hai cha con xẩm còn lại tận chỗ dặn mai cứ hát trong chợ. Có kẻ kiếm cớ ra chợ, mấy chị hàng vải thì rủ con bé lại tận sạp vải năn nỉ chú xẩm hát trong tiếng xé vải xoàn xoạt. Xẩm không nề hà, vẫn hát giọng ấm lạ, tiếng hát không tách rời mà xô lại quấn quít vài khúc lạ tai. Nhạc vàng, cải lương cũng ca mùi lắm. Người Huế nhẹ nhàng, ưa lặng lẽ vẫn để xẩm hát những khúc xẩm thích. Con bé mắt đen láy vẫn đi theo cha nhẫn nại, có lúc còn hát thay cha...Nó còn bé hát những khúc thế sự nghe lạc lõng. Giọng run rẩy như cây non, ai cũng thương. Người cha ngồi bệt xuống đất hút thuốc lào, mắt trong như pha lê chăm chắm dõi theo lời hát. Nhìn mắt cha, nhìn mắt con cứ nghĩ mắt cha sẽ không bao giờ mù được. Giống nhau thánh thiện như bốn giọt nước sắp lăn.

Khuôn mặt gầy gò của người xẩm ánh lên thứ ánh sáng ngạo nghễ. Có lẽ một phần tại cái cằm vuông cương nghi.. Nhưng xẩm hát chỉ để hát. Một người đi chợ gần gũi với con bé đã kể như vậỵ
Xẩm hát chỉ để hát ???
Xẩm còn đọc thơ nữa. Tên chú là Nhân. Những ngày mưa Huế buồn lạ lùng, mưa trắng mặt nhưng dầm dề, rả rích. Những cơn mưa không dứt, những ngôi nhà nhỏ ở Huế như nép vào nhau, lướt thướt. Hàng cây cong lại, mái ngói rắc rỉ tiếng mưạ Phố ngập mình, sông Hương trắng xoá, bọt phập phì trên mặt lá... Thơ Nam Trân, Nguyễn Bính đọc trong lúc này khác gì ăn món lạ nhưng thực phẩm lại quen. Một lần Nhân nhỏ nhẻ: Người trong Nam thích thơ Hàn Mạc Tử, Xuân Diệu...Huế nghe thơ Nam Trân thì khác nào gặp người quen. Cũng như thơ Nguyễn Bính, cái ông nhà quê ấy tả mưa bụi với những mối tình vừa con trẻ vừa thơ mộng với vườn hoa bưởi, với rượu, với bướm đậu cả ven sông thì thật khoái khẩu với Huế.


Có lúc lại ngắt như đếm nhịp, hơi thơ giãn ra:


Những gì biết về khách xẩm tài hoa ấy vẫn còn ít lắm. Tay nải trễ tràng trong bóng chiều nhập nhoạng. Huế tơi tả, hơi gió lẩn quất. Xẩm Nhân uống rượu nếp hoa vàng nhắp với ốc, đứa con bên cạnh khêu ốc hộ và nhìn cha ăn lặng lẽ nhắp một chén, khà cái rồi ề à xoa đầu con.

Một bóng đàn bà rảo nhanh về phía đó. Gót chân như nâng trên đất. Giọng ướt mềm, sẽ sàng:
- Nhân không nhận ra em ư ?
- Tôi nào biết cô, tôi là xẩm Nhân.
- Thôi van anh đừng ngạo em nữa, chừng ấy năm rồi.

Nhân im lặng. Lòng người đàn ông đã chai sạn vì những lời nói ấy bỗng chùng xuống lắng đi, thấm tê tái trong hơi rượu. Mặt đất nồng ấm, vẩn lên, quấn lấy không khí níu kéo và vỗ về. Đứa bé níu lấy cha "Cha ơi", gọi thảng thốt như đánh động không khí. Giọng đứa con làm Nhân choàng tỉnh trong khối u mê không rạch ròi đó rồi lại nhập trong men rượu tiềm thức. Cuộc cạnh tranh sinh tồn của tình yêu. Di cảo về mối lương duyên rạn vỡ xới tung lên.

Người đàn bà đã bắt đầu rấm rứt, chị khóc từng cơn, bàn tay ấp lên mắt rồi nức nở. Nhân bối rối.
- Cô nín đi, tôi đâu đáng để cô tìm.
- Em không đáng thì có - anh đừng nói như vậy, mai em không được ra chợ nữa, chồng em cấm. Em nhận ra anh từ ngày đầu anh đến, em rong ruổi trên con đường cha con anh đi hát dạo, ngày đi chợ mấy lần và bao nhiêu tối đứng từ xa nhìn anh uống như thế nàỵ Nhân hết thương em từ ngày xưa rồi à. Có lẽ chẳng nên thương em trong cảnh này nhưng hãy thương cô nữ sinh Tôn Nữ Thiên Bảo hát khúc nam Ai mười tám năm về trước. Chối em là gì, Nhân đi hát để tìm em cơ mà. Em biết câu hát ấy chỉ dành cho em, dành cho tháng ngày xưa cũ. Em nói nhiều quá phải không Nhân? Nhân hát nữa làm gì, đợi em đi, năm ngày nữa em quay lại, chúng ta sẽ đi.
- Đi đâu?
- Em nghĩ rồi, em với Nhân và con sẽ vào bà ngoại ở Quảng Bình, tìm nhau thế đủ rồị Nhân hứa đi...
- Em phải về đây, trăng lá lan rồi, con của mẹ hãy đợi mẹ.

Rồi vẫn chân trần đi như lướt trên đất ấỵ Dáng đi trông thanh thoát nhưng nhìn kỹ thấy lùi lũi như kiếm, như tìm một vật bỏ rơị Biết chắc là tìm được nhưng phải kiên trì. Bất giác người xẩm thở dài, tay sờ soạng ống điếu, thuốc lào. Từ khoé mắt rỉ ra một dòng lấp lánh. Trăng vừa nhô lên, mát nõn tắm lên hai cái bóng, bé con như mệt lắm rồi tưạ đầu vào vai cha như một khối đá méo mó và trầm tư.

Chợ vẫn yên lặng, rì rầm, người đàn ông lẩm nhẩm một khúc Nam Ai, lời hát như chuồi trượt mê mết rồi vút lên. Đứa bé ngủ say sưạ Nó ngủ trong ý niệm năm ngày nữa cha con nó sẽ rời nơi đâỵ Với một người đàn bà xưng mẹ. Vừa ngủ vừa mơ ú ớ, bé con mơ thấy cái gót chân nhung đó lướt đến, vuốt tóc bé nói những lời dịu êm. Nhưng nó không dám tin, nó nghĩ là bà ta cũng chỉ là người mê tiếng hát của cha như bao người đi chợ khác. Nó chìa cái mũ nan rách tơi tả ra:" Xin bà cho con chút tiền mua rau, cháo". Bà ta không nói chỉ khóc nấc, xoè ra một nắm lá khô thả vào mũ.

Gió lả tả cuốn lá khô đu, lạo xạo vỡ trên môi những giọt nước mắt vừa chảy xuống đắng chát.

Vẫn như mọi ngày, xẩm Nhân dắt bé con ra giữa chợ. Cái chợ đã gắn với xẩm Nhân. Chú khách ngày nọ vẫn hát, đọc những bài quen thuộc. Người nghe vẫn mê đắm nhưng một người tinh ý nói:
- Xẩm Nhân hát buồn quá, giọng kiêu hùng đâu rồi.
- Có chuyện gì xảy ra với chú ấy phải không?
Xẩm Nhân đi giữa chợ, đi giữa các gánh rau. Cảnh mua bán vẫn nhộn nhịp. Mấy bà bán chanh chóị Một bà khách trả lầm tiền đang sưng sỉa. Bé con đang mải nhìn những con tò he xanh đỏ đằng kia.
Con gà mào đỏ lựng, con ngưạ hung hung, có cả chú vịt béo kềnh đến thích mắt.

Cái loa vẫn trên tay bé nhưng nó không hướng lên, mắt con bé lơ đãng chúc loa vào mông bà khách đang xỉa xói kia. Xẩm Nhân vẫn đọc thơ, lời thơ thiết tha bỗng bị bịt tắc, nghẹn, rò rỉ. Cả cái mông to ệc đang như ngồi ở tư thế đứng vào miệng loa. Con bé mắt líu ríu nhìn tay người bán tò he,...bà ta xoe xoé quay lại.
- Thơ thẩn mẹ mày, tức buổi chợ Bán thì bán gian, thêm thằng hâm vô công hát xướng, khoẻ mạnh dắt nhau đi làm gì.
Bé con hoảng hốt quay lại, lúc đó nó mới rời mắt khỏi cái tay nặn giống của người bán tài hoa. Mặt nó méo mó chực khóc, căm hờn nhìn mụ khọm già đang xỉa xói.

Người xẩm bỗng hiểu ra cơ sự. Uất nghẹn ứ lên tận cổ. Mắt chú long lên ánh sắc như dao, giật phắt lấy loa, lấy hết sức lực bùng lên của giận dữ chú ném toang xuống đất. Loa vỡ ra từng mảnh, câu thơ đứt quãng. Những mảnh vỡ làm con bé hoảng hốt hơn. Mặt cha đanh lại, dúm dó, đôi mắt mù giật giật. Bé đứng lă.ng. Xẩm Nhân vội vã kéo con đi, vứt xoạch cả dây điện, khóc tu tu, chân bước khấp khểnh xô cả đám đông...Con người kiêu bạc ấy cảm thấy như bị nổ vào mặt, bị xúc phạm...Một cảnh chua chát và bi hài. Cái con người đã chạy trốn và hờn dỗi tình yêu vì được yêu một cách thụ động, đã luôn muốn là hiệp sĩ bế cô gái mình yêu lên yên ngựa. Nhưng chàng bị ngã ngưạ mặc dù chàng rất muốn là kẻ chiến thắng chứ không phải là kẻ đáng thương si tình phải nương dựa vào bàn tay chìa ra nâng đỡ của người yêu bé bỏng. Chàng cũng không muốn những lời thơ trong sạch của mình bị vấy bẩn. Xẩm không đi hát vì tiền. Xẩm chỉ đi góp nhặt chút tình rơi vãi giữa chợ đời. Nhìn vào đáy mắt trong veo ấy, một cụ già thẽ thọt :
- Con người đó sẽ không an lành với nỗi đau tự có. Sẽ khuấy vục nó lên rồi tự cắn nát để tìm về đúng nhân phẩm.

Trên đời cũng có nhiều kẻ tốt bụng, ai đấy đã mua một cái loa mới, nhặt micro lặng lẽ đặt vào lều trú thân của hai cha con. Nhưng bà con thì xì xào chắc xẩm Nhân sẽ không hát nữa và họ buồn lắm. Mỗi người dân lao động thấy sắp mất đi ở mình cái quen thuộc vốn dĩ. Mỗi khi xẩm hát, người ta biết số phận của mỗi người đã có sẵn trong sổ đời không thể thay đổi được, nhưng cái khát khao được bung mình ra từng khoảnh khắc, được nhũn tim ra vì sống giấu giếm cho niềm yêu riêng thì bao đời vẫn là lạc thú của con người.

Nhân không đi hát nữa thật. Sáng sáng, cha lại bắt con dắt ra phía bên sông Hương. Nước sông Hương chảy quanh núi Ngự chứ chẳng đi đâu xa, lặng và hiền chỉ đủ làm gợn lòng kẻ xa quê...Con bé con ngồi nhặt hộ đậu vỏ cho bà Mập Lan bán hàng khô chốc chốc bà lại hỏi :
- Chừ cha đi mô mới về, khi mô cho con biết mà đi dón. Về nhà bác, con nghe...
Bé lắc đầu quầy quậỵ Nó nghĩ đến người đàn bà hứa 5 hôm nữa sẽ quay lại, hôm nay là hôm thứ hay rồi. Tối mịt, cha mới mò mẫm về, mua đồ an cho nó và uống rượu nếp hoa vàng nhiều lắm. Cả trời để dành cho cha có lẽ cũng chưa đủ.

Trăng đã gần tròn, nó mong trăng nhanh tròn để người đàn bà đó đến. Để làm gì thì nó cũng không biết. Nó chỉ cảm giác kinh hoàng khi cha đập vỡ loa. Và bé con còn sợ phải ngửa mũ nan mà không dám ngẩng lên vì ánh nhìn thiêu đốt của người nào đó.

Hôm sau cha vẫn đi. Đến hôm thứ tư, đang thiu thiu ngủ trên đùi cha, cha đã gọi nó dậy thử loa, cắm vào cái bình ắc quy bé xíu, hát say sưa, lại khúc hát Nam Ai thật ngọt, lại đọc thơ mình và nhấp chén rượu suông. Con bé mừng húm, "cha hết buồn, mình sẽ không mải chơi, sẽ giữ ba cẩn thận".

Chợ Đông Ba sáng ấy bừng tỉnh - say mê đón chào như mọi khi. Vẫn là xẩm Nhân kiêu bạc, cái tay áo rộng phất phơ, múa may như lên đồng, mắt nhắm nghiền, thăng hoa viễn cảnh.
- Em ạ, ngày xưa vua nước Bướm...
Và có lúc lại thắt nghẹn chua chát:
Lang thang tôi dạm bán thuyền - Có người giả chín quan tiền lại thôi.
- Cha ơi, có người hỏi cha, một ông khách.
Họ vào một quán nước và sau đây là lời đối thoại:
- Anh có biết vợ tôi đi đâu không?
- Vợ ông là ai?
- Là tôn nữ Thiên Bảo mà tôi vớt của anh đấy, tôi tìm cô ấy, con chim cánh trả ăn no bỏ chủ. Hỏi anh, anh nghe không?
- Giữ như vật sở hữu cứ chực tuột ra thì giữ làm gì?
- Sao không ?
- Tôi cũng không biết rõ cô ấy đi đâu, mà giả sử có biết thì một thằng mù như tôi không thể làm chỗ dựa cho một giai nhân. Ông có tất cả, tôi chẳng có gì, ghen với kẻ khố rách thì đừng. Dại vừa thôi.
- Anh nhầm rồi, đừng gọi tôi là ông nghe nhạt quá, khách khí quá. Anh có tình yêu của cô ấỵ Giả sử anh chết đị, biến tan đi trong đời thì có lẽ cô ấy thương nhớ nhưng chỉ dám ngoại tình trong ý nghĩ. Đằng này, anh sống và phong trần thế kia, đàn bà mà bao giờ cũng chỉ thèm quả chua, thèm những thức quả không có, chứ ngon ngọt ê hề lại chê.
- Tôi sẽ đi nếu ông đủ sức bao bọc cho cô ấỵ
Tôi không muốn chỉ đem tình yêu cho cô ấy, tôi muốn là đế vương kiêu hãnh với tình yêu kia.
- Thế anh có muốn đổi không? Hoặc anh có tài sản của tôi, tôi sẽ đem cô ấy tay trắng
- Cảm ơn ông, một cuộc đổi chác không thể diễn ra. Không ai muốn là người hùng chỉ một nửa trận tuyến, hoặc có tất cả, hoặc kiết xác. Tạm biệt ông. Cầu mong cô ấy trở về với ông.

Sẩm tối hôm sau, người ta thấy trên nhịp Tràng Tiền mềm như dáng Huế ấy, có hai bóng ngườị Người cha cao lớn vịn vào bóng đứa bé, hai bóng tưạ vào nhau đi lặng lẽ như đếm từng nhịp cầụ Sông Hương đang thức một đêm sao trổ dậyđâm bông trên nền trời bắt đầu tối.
Vẫn như ngày nắng nỏ đầu tiên đến, bên hông đứa con một chiếc loa, cái mũ nan rách, dánh đi cả hai đều buồn tênh nhưng bình tâm lạ lùng.
Khi đến cuối cầu, từ sau, gió như lốc. Người đàn bà xuất hiện, tóc rối tất tả.
- Đợi em với Nhân, hôm nay là ngày thứ năm, sao anh ác thế, muốn em khổ ư? Cả con nữa, cả hai đều cần em, em biết, thôi mình đi...

Họ bước tiếp giản dị nhưng thanh thản như lẽ phải có, phải sống. Đứa bé con bỡ ngỡ, thả xuống dòng sông chiếc mũ nan, chiếc mũ xoay xoay rồi tấp vào bờ. Người đàn bà mắng con giọng ấm áp trìu mến. Người đàn ông biết ngày hôm nay và đời mình ngày mai là đế vương. Lên ngôi trong năm tròn bốn mươi bốn tuổi kép.



đã mang vào thư viện tất cả những truyện ngắn đã đăng ở trang này