Đồng vọng ngược chiều
Theo cái gậy tre dò đường, bà lão rờ rẫm tưng bước về phía cửa ga.
Bà đi như người tập làm xiếc trên dây. Chiếc nón lá rách lướp tướp, từ bàn tay gầy guộc, lẩy bẩy của bà huơ đi hươ lại, không lúc nào yên.
Dừng lại bên đống rác lớn, bà lão bắt đầu van vỉ:
- Cháu lạy các ông các bà…Cháu mù loà già cả…Cháu xin các ông bà nhón tay làm phúc…
Không một hồi âm, ngoài tiếng vo ve của mấy con nhặng xanh đang tranh ăn trên một chiếc lá bánh. Một con chuột ngày trơ tráo bò lên bàn chân bà lão. Bà sững người. Khuôn mặt loé lên một tia sáng mỏng. Nhưng ngay sau đó, cặp mắt năng trĩu, ầng ẫng nước của bà tối sầm lại.
Bà lão tiếp tục van vỉ. Vẫn điệp khúc cũ. Nhưng càng về sau càng thống thiết, não nề. những câu nói rời rạc, như tự chảy ra từ khuôn mặt dúm dó, xệch xạc của bà.
Cái nón vẫn trống huếch. Một tia nắng lọt qua cái chóp thủng, xiên thẳng xuống đất, như đóng đinh bà lão xuống nền đường.
*
Nằm dưới gốc cây sấu già, bé Chi thiu thiu ngủ. nó gối đầu trên cái túi dúm dó, khâu bằng bốn, năm loại vải cũ, sờn. Một cái bát sắt hoen gỉ, thủng đáy, nằm lăn lóc bên cạnh. Bộ ngực gầy trơ xương của con bé thắc thỏm dưới làn áo cáu bẩn, nhàu nát.
Từ sáng tới giờ chưa có chút gì trong bụng, nên bé Chi đói rũ người. Nó hy vọng giấc ngủ xua tan cái đói. Nhưng không thể được.
Mọi ngày vào tầm này, mèng ra nó cũng xin được đủ tiền mua hai cái bánh mì. Hôm nay xúi quẩy thế nào, chỉ được tờ hai trăm đồng mất góc.
Bỗng bé Chi giật thót người. Có một bàn chân nào đó giẫm lên người nó. Đang lúc đói mệt, bé Chi gầm lên:
- Mù à? Người ta nằm thế mà giẫm lên!
- Bà mù…Mù thật cháu ạ!Thôi, bà đã trót…Cho bà xin!
Lặng đi một lát, bé Chi đưa hai tay sờ mắt mình. Từ hai hốc mắt của nó, những giọt nước mắt mặn chát, rỉ ra. Nó ngập ngừng:
- Cháu..cháu xin lỗi bà!Cháu không biết là bà như thế…
Bà lão ngúc ngắc đầu như thể chấp nhận, rồi tiếp tục đi về phía có tiếng đông người. Vừa đi và lại vừa lẩm nhẩm:
- Cháu lạy các ông các bà…Cháu xin các ông bà nhón tay làm phúc…thương kẻ mù loà, khốn khổ này!
Ngẫm ngợi điều gì đó lung lắm, bé Chi lấy trong túi áo ra tờ giấy bạc hai trăm đồng mất góc, quả quyết:
- Bà ơi!...Cháu bảo này!
Bà lão dừng ngay lại. Bà nhận ra người gọi mình chính là con bé bà vừa nói chuyện. Linh cảm mách bảo bà sẽ gặp may.
- Bà ơi! Cháu… cháu biếu bà!
Khuôn mặt lộ vẻ vui mừng, bà lão chậm chạp quay trở lại, rồi chìa nón về phía gốc cây chờ đợi.
Đúng khoảnh khắc ấy, một cơn gió nhẹ ào qau. Từ trên cây sấu già, những phíên lá khô rơi xuống, khẽ khàng, đúng vào cái nón của bào lão.
Ngỡ con bé thả tiền vào nón, bà lão đưa tay quờ đi quờ lại. Một cái nhíu mày xéo ngang vừng trán nhăn nheo. Bà lão buồn bã đi tiếp về phía cửa ga. Vừa đi bà vừa thầm rủa :
- Bố con nhà mất dạy…Lừa cả người già…Rồi giời sẽ bắt tội đáy con ạ!
Ngồi ở gốc cây, bé Chi vẫn chìa đồng bạc về phía trước, vẻ thành tâm. Chờ mãi, không thấy bà lão nhận tiền, nó đứng phắt dậy thảng thốt gọi:
- Bà ơi! Cháu xin biếu bà! Thực đấy mà!
Không ai trả lời con bé. Nó đưa tay quờ quạng quanh mình. Bàn tay nó chạm phải thân cây sấu già, thô nhám.
Nhét tờ bạc vào túi áo, một tay cầm túi, một tay chống gậy, con bé mù thập thững tìm đường.
Lúc ấy là mười hai giờ trưa. Nắng mùa hạ chói chang, in hình bé Chi xuống nền đường, tròn như đồng tiền vàng.



Anh hai
LÝ THANH THẢO
- Ăn thêm cái nữa đi con!
- Ngán quá, con không ăn nữa đâu!
- Rán ăn thêm một cái, má thương. Ngoan đi cưng!
- Con nói là không ăn mà. Vứt đi! Vứt nó đi!
Thằng bé lắc đầu quầy quậy, gạt mạnh tay. Chiếc bánh kem văng qua cửa sổ xe rơi xuống đường, sát mép cống. Chiếc xe hơi láng bóng rồ máy chạy đi.
Hai đứa trẻ đang bới móc đống rác gần đó, thấy chiếc bánh nằm chỏng chơ, xô đến nhặt. Mắt hai đứa sáng rực lên, dán chặt vào chiếc bánh thơm ngon. Thấy bánh lấm láp, đứa con gái nuốt nước miếng bảo thằng con trai:
- Anh Hai thổi sạch rồi mình ăn.
Thằng anh phùn má thổi. Bụi đời đã dính, chẳng chịu đi cho. Đứa em sốt ruột cũng ghé miệng thổi tiếp. Chính cái miệng háu đói của nó làm bánh rơi tõm xuống cống hôi hám, chìm hẳn.
- Ai biểu anh Hai thổi chi mạnh- Con bé nói rồi thút thít.
- Ừa. Tại anh! Nhưng kem còn dính tay nè. Cho em ba ngón, anh chỉ liếm hai ngón thôi!


Tiếng hót chim sơn ca

Trời thu, nắng đẹp.
Tôi đẩy cổng bước vào vườn người bạn chơi chim. Ông chủ reo to:
- Nhà văn! Ai báo mà biết đấy?
Thấy tôi ngơ ngác, ông cười vui:
- Vô tình hả? Càng hay!
Ông quay lại với người khách đầu bạc:
- Có thể…điềm lành cho ta đây.
Chúng tôi ngồi trên thảm bẹ ngô trải trên nền cỏ dưới một bóng cây nhãn cổ thụ. Đang say mê thưởng thức hương vị thơm đậm của nước chè trong cái chén hạt mít mộc, tôi bỗng nghe tiếng hót của chim hoạ mi. Tiếng hát vang động, vui tươi, dồn dập.
- Hoạ mi hót được nhiều giọng thật!- Tôi thán phục.
Xem ra câu nói của tôi nịnh được ông chủ ít nhiều, ông cười khà khà. Rồi ông thổi sáo miệng theo nhịp điệu nào đó. Con họa mi ngừng hót, vươn người lắng nghe. Ông thổi vài tiếng nữa, nhẹ như gió thảong qua. Nhưng con hoạ mi bắt nhận được ngay, nó đáp lại bằng những chuỗi âm thanh êm ái. Nó hót ngập ngừng, có ý nghe ngóng, tiếng cao dần, lảnh lót. Sau lần sáo miệng thứ ba của ông chủ, tôi thấy con hoạ mi đứng thẳng người, rướn ngực cất một bài ca nhiều thanh sắc cao sang.
Tôi ngỡ ngàng, bình thườn trông tướng con hoạ mi rất dữ, sao bây giờ nó dịu dàng đến thế? Biết được ý tôi, ông chủ lại cười khà:
- Từ hiền nhân quân tử đến những kẻ quê mùa cục mịch, phàm đã tán gái thì ai nấy cố lên giọng ngọt ngào, quyến rũ. Ban nãy tôi phải giả tiếng chim mái đấy.
Chúng tôi ồ cười, cũng chẳng tự hỏi cười mình hay cười con họa mi háo sắc bị lừa. Ông chủ lại nẩy những tiếng sáo miệng ngắn. Con họa mi quay ngoắt đầu, lơ láo nhìn quanh. Đến nhịp sáo thứ hai, nó nhảy chồm chồm về bốn phía, mắt long lên, các ngón chân quắp chặt nan lồng như muốn phá tung ra. Rồi nó hót liến thoắng, những nhịp ngắn, dữ dằn. Chỉ một tiếng nó mà vang cả khu vườn như có rất nhiều con đang chành choẹ với nhau.
- Ông nói đến chất dữ dằn của nó thì đấy – Ông chủ bảo tôi – Tôi giả tiếng chim trống, nó vội vàng khẳng định quyền chủ lãnh địa của nó, đe doạ đối phương. Còn tiếng hót của nó lúc ông mới đến là tiếng hót phởn phơ, phởn phơ khi được tắm mát, được ăn ngon…
Ông cười, quay lại với mấy người khách, lắc đầu:
- Mời các ông đến nghe tiếng sơn ca tôi lại đi giới thiệu hoạ mi…Thôi, âu cũng là cái sự đời!
Thấy tôi không hiểu, ông khách đầu bạc giải thích:
- Chúng tôi hâm mộ tiếng hót của chim sơn ca, đã nhiều lần đến chầu chực ở đây cả buổi rồi lại về không. Nghe nói độ này con sơn ca hay hót vào quãng 10 giờ sáng, hôm qua chúng tôi đến từ 9 giờ. Mãi đến hơn 11 giờ nó vẫn lặng thinh. Chúng tôi vừa ra về thì nó hót, tiếc thật! Hôm nay quyết chờ cho kỳ được.
Tôi thấy lòng phấn chấn, nói góp:
- Tôi cũng từng nghe nói về tiếng hót cao quý của con chim sơn ca và cũng chưa một lần được thưởng thức. Liệu ông chủ có thể giúp chúng tôi không? Như với con hoạ mi ấy…
Ông lắc đầu, nghiêm chỉnh:
- Khác với các giống chim khác, con sơn ca không hót để mồi chài con mái, không hót vì miếng ăn ngon, không hót vì chuyện tranh giành, thù hận. Nó chỉ hót khi nó thích hót, không có cách gì kích thích được nó.
Ông lim dim mắt, giọng mơ màng:
- Và khi hót, nó không cần biết những gì ở xung quanh…Toàn thân nó rung lên, mỗi sợi lông đều rung, nó từ từ bốc thân lên cao tới khi lưng chạm vào nan lồng lại từ từ hạ xuống…Còn tiếng hót…Trời! Tiếng hót…
Một lát im lặng, mọi con mắt đều hướng về phía một cái lồng cao, đan rất đẹp đặt ngay trên mặt đất chỗ có bóng nắng lấp loáng. Bây giờ tôi mới thật sự để ý thấy một con chim nhỏ, màu nâu nhạt đang tha thẩn tìm bới đám cát rải trên đáy lồng, con chim hiền hoà giản dị, vẻ ngoài không có gì đáng để ý.
- Nó giống con sẻ đồng quá nhỉ! – Tôi thốt lên.
- Đúng vậy! – Ông chủ khẳng định – Bình thường nó cũng hay kiếm ăn lẫn trong đám sẻ đồng, ít người phân biệt được nó là sơn ca. Bọn người đánh sẻ cũng thường bắt lẫn nhiều sơn ca, với họ thì chim là đẻ vặt lông, buộc thành từng xâu mười con, mang bán ở chợ Bắ Qua với giá năm trăm đồng một con…
Giọng ông chủ khàn đi sau chuỗi ho khan:
- Có lần nhìn những xâu chim đó, tôi đã ứa nước mắt, không biết trong số này có bao nhiêu con sơn ca!