Vì SAO THÚY KIỀU KHUYÊN TỪ HẢI
ĐẦU HÀNG HỒ TÔN HIẾN?
 
       Trong 15 năm lưu lạc Thanh lâu hai lượt, thanh y hai lần, chỉ có quãng thời gian ngắn ngủi sống với Từ Hải là Thúy Kiều được tôn trọng. Từ đã đưa nàng từ kiếp gái lầu xanh trở thành đệ nhất phu nhân, từ kẻ bị hại trở thành quan tòa xét xử bọn tội đồ buôn thịt bán người, hãm hại dân lành vô tội. Nghĩa là Từ đã giúp nàng lập lại công lý ở đời. Nhưng chính Kiều lại khuyên Từ buông gươm đầu hàng. Vì sao Kiều lại khuyên Từ đầu hàng?
     Trong tác phẩm Truyện Kiều, Nguyễn Du đã lý giải vì Kiều nhẹ dạ, tin vào những lời dụ dỗ ngon ngọt cùng cơ man bạc vàng gấm vóc của Tôn Hiến: Đóng quân làm chước chiêu an/ Ngọc vàng gấm vóc, sai quan thuyết hàng/ Lại riêng một lễ với nàng / Hai tên thế nữ, ngọc vàng nghìn cân; Nàng thì thật dạ tin người/ Lễ nhiều nói ngọt, nghe lời dễ xiêu. Mới nghe tưởng là thế nhưng ngẫm kỹ hình như không phải thế.
Bản tính Kiều không phải là loại người tham lam của cải. Nàng là nạm nhân của đồng tiền nên biết rất rõ mặt trái của những ngọc vàng nghìn cân mà Hồ Tôn Hiến mang tặng. Vả lại, phu quân của nàng cũng không thiếu những thứ đó. Từ đã “mặc nàng” lấy vàng bạc, gấm lụa để báo ân. Ngay như Thúc Sinh, kẻ trước đây đã bỏ mặc khi nàng bị Hoạn Thư giày vò, hành hạ và nay (trước phiên tòa) Mặt như chàm đổ, mình dường dẽ run vì tưởng bị trừng trị mà cũng được hậu đãi Gấm trăm cuốn, bạc nghìn cân. Mặt khác, Kiều là người con gái thông minh, sắc sảo lại trải qua nhiều gian truân cuộc đời, không thể “thật dạ tin người” dễ dàng như thế.
      Theo chúng tôi, Kiều khuyên Từ đầu hàng xuất phát từ các nguyên nhân sau:
Trước hết vì Kiều chưa hiểu được khát vọng tự do Dọc ngang nào biết trên đầu có ai, diết trừ Những loài giá áo túi cơm lật nhào chế độ vua quan thối nát, thưc hiện lý tưởng Giữa đường dẫu thấy bất bằng mà tha của Từ. Thậm chí Kiều còn cho cuộc khởi nghĩa của Từ là phản nghịch, gây nên đau thương tang tóc cho xã hội: Ngẫm từ dấy việc binh đao/ Đống xương vô định đã cao bằng đầu/ Làm chi để tiếng về sau/ Nghìn năm ai có khen đâu Hoàng Sào. Mặt khác, trong những ngày “hương lửa đương nồng” với Từ, hình ảnh chàng Kim vẫn hiện hữu trong trái tim Kiều: Tiếc thay chút nghĩa cũ càng/ Dẫu lìa ngó ý còn vương tơ lòng. Vì vậy, Kiều nóng lòng mong cuộc chiến mau kết thúc, để được “liệu về cố hương” đoàn tụ gia đình, gặp lại “người ngày xưa”.
       Nhưng nguyên nhân chính là do Kiều gắp quá nhiều thất bại, cay đắng từ cuộc đời. Tình yêu với Kim Trọng đẹp đẽ, trong trắng là thế mà bỗng chốc tan thành mây khói. Gia đình đang yên lành bị hãm hại. Kiều phải bán mình cứu cha và em. Lời thề Trăm năm thề chẳng ôm cầm thuyền ai trở thành câu nói mỉa mai. Tuổi xuân của nàng nặng nề trôi qua trong vũng lầy ô nhục. Thể xác bị giày vò, tài hoa nhan sắc bị chà đạp. Ở đâu nàng cũng gặp phường lừa đảo. Bề ngoài chúng chải chuốt dịu dàng; mày râu nhẵn nhụi, áo quần bảnh bao. Chúng ăn nói ngọt ngào, thậm chí mang cả trời đất ra thề thốt: Mai sau dù đến thế nào/ Kìa gương nhật nguyệt, nọ dao quỉ thần; Dù ai lòng có sở cầu/ Tâm minh xin quyết có nhau một lời/ Chúng minh có đất có trời… nhưng thực chất chỉ là “phường bán thịt”, “tay buôn người”. Do đó mà lòng tin vào cuộc đời của Kiều bị mất. Nàng mang nặng tâm lý thất bại của “con chim” mang đầy thương tích, sợ hãi khi nhìn thấy “cành cây cong”. Bởi vậy, đang cùng Từ nghênh ngang một cõi biên thùy, Kiều vẫn không an tâm mà luôn nơn nớp sợ đổ vỡ. Cho nên khi nghe những lời “chiêu an” của Tôn Hiến nàng chớp lấy rồi ra sức khuyên Từ bó thân về với triều đình. Dường như, lúc này không phải là một Thúy Kiều “sắc sảo mặn mà” dám vượt lên lễ giáo phong kiến, xăm xăm băng lối vườn khuya một mình để đến tình tự với người yêu; cũng không còn là một Thúy Kiều uy nghiêm ngồi ghế quan tòa dõng dạc tuyên án: Lệnh quân truyền xuống nội đao/ Thề sao thì lại cứ sao gia hình!
 
             (Bài đã đăng Tạp chí Tài hoa trẻ số 335/2004)