Mua hàng ở những cửa hàng vì cộng đồng.
Tôi thường mua quà lưu niệm ở những cửa hàng sau, vì đây là những nơi hoạt động vì cộng đồng. Bạn xem sao nhé:
- Mai Handicraft, 298 Nguyễn Trọng Tuyển, Q.Tân Bình, TP.HCM.
- Vì Ngày Mai, 172 Lạc Long Quân, Q.Tây Hồ, Hà Nội. Có thể mua hàng qua mạng
www.vingaymai.com.
- Reaching Out Hoa-Nhap Handicraft, 103 Nguyen Thai Hoc, Hoi An, Viet Nam.
www.reachingoutvietnam.com
- Vietnam Quilts, 26/1 Lê Thánh Tôn, Q.1, TP.HCM và 6 Hàng Tre, Q.Hoàn Kiếm, Hà Nội.
www.vietnam-quilts.com
- Craft Link 41-43 Văn Miếu, Hà Nội.
www.craftlink.com.vn
Nếu bạn biết thêm cửa hàng nào nhớ cho tôi biết, tôi sẽ bổ sung vào cẩm nang mua sắm của mình.
Viết thư tay.
“Thư tay” này là thư viết bằng tay thật sự,chứ không phải “thư tay” theo nghĩa bóng là chạy chọt, đút lót đâu nghe!
Mặc dù ở đây tôi khuyến khích bạn viết thư tay nhưng thành thật thú nhận bản thân tôi cũng rất ít khi thực hiện, vì điện thoại, email quá tiện lợi và dễ dàng. Chắc phải gửi đi cả ngàn email, tôi mới gửi được một bức thư tay. Tuy nhiên lúc nào cũng vậy, người nhận bức thư tay sẽ vô cùng cảm động. Không cảm động sao được, với thư tay, mọi người thấy được chữ viết của người gửi, dù đẹp như rồng bay phượng múa hay xấu như gà bới cua bò cũng là tấm lòng mà.
Ai nên làm việc nhà?
Không hiếm bắt gặp những mẩu quảng cáo ở Việt Nam sử dụng hình ảnh người vợ tần tảo làm công việc nhà, chồng ngồi coi tivi, đọc báo. Vợ nấu ăn xong, chồng lại ăn một miếng và khen “Em của anh giỏi quá” và hôn lên má. Chừng đó đủ cho cô vợ vui như mở hội, thấy mình quả thật là một người đảm đang được chồng yêu.
Không ít thế hệ ở Việt Nam lớn lên được “nhồi sọ” những hình ảnh như vậy. Ai ở nhà làm nội trợ hẳn thì không nói (và tôi hoàn toàn tôn trọng quyết định của những ai dành toàn thời gian chăm sóc gia đình chứ không đi làm). Nhưng còn ai đi làm cũng phải quán xuyến hết việc nhà thì sao? Nếu đi chơi xa với nhóm bạntrong lớp hoặc đồng nghiệp cũng vậy, dưới bếp thấy toàn con gái, còn con trai ngồi coi tivi, chàng nào nấu ăn hay rửa chén phụ thì bị kêu là “dại gái”, “mất mặt nam nhi”. An ủi một điều là những bạn nam của tôi, dù là người Việt hay người nước ngoài, đều rất giỏi việc nhà, hầu như ai cũng biết tự nấu ăn rửa chén và sẵn sàng phụ.
Vậy thì các bạn nam độc giả thân mến: hi vọng các bạn không “nóng mặt” với những suy nghĩ phải làm những việc lặt vặt này (nếu các bạn còn bưn khoăn, cứ nghĩ đến chuyện Bill Clinton trước khi làm tổng thống Mỹ vẫn rửa chén phụ vợ. Nếu Bill Clinton rửa chén được thì bạn cũng rửa chén được). Còn các bạn nữ, đừng bao giờ nghĩ nếu bạn luôn lăn xả vào phục vụ cho người khác, bạn sẽ được xem là chăm chỉ, đảm đang đáng được khích lệ. Khái niệm bình đẳng bắt nguồn từ những việc nhỏ này đó.
Còn nếu các bạn, cả nữ lẫn nam, hỏi lại tôi: “Sao trong phim Hàn Quốc đâu bao giờ thấy đàn ông làm việc nhà?”, thì tôi chịu thua. Một mình tôi nhỏ bé bất lực không đủ chống lại cả đế chế phim Hàn Quốc đã làm mụ mị không biết bao nhiêu người Việt.
Tắt điện.
Có lẽ đây là việc làm dễ nhất trong cuốn sách này (chắc chỉ thua tắt vòi nước khi đánh răng). Để điện sáng khi không có ai trong phòng thật sự là một việc rất lãng phí. Một bóng đèn bình thường dùng khoảng 60 watt năng lượng mỗi giờ, nếu mỗi ngày bạn tắt điện trong vòng một giờ, sẽ tiết kiệm được 22.000 watt mỗi năm. VÌ vậy bạn nhớ tắt điện sau khi rời khỏi phòng nhứ.
Chơi với người bản xứ nếu là du học sinh.
Tôi có một anh bạn học vao học cùng đợt ở Anh, trong lần vui chuyện, anh kể: “Hôm nọ anh đi mua sắm ở shop người Việt, gặp một khách người Việt mua hàng xong nhờ cô bán hàng gọi dùm taxi. Cô bán hàng đưa điện thoại bảo anh ‘Chị không biết tiếng Anh em ạ. Em biết tiếng Anh, em gọi taxi hộ chị nhé!”. Cô bán hàng mà anh kể trạc ngoài bốn mươi tuổi và đã sống ở London hơn hai mươi năm.
Rất nhiều người, không chỉ người Việt mà cả những người nước khác, tuy sống ở Mỹ, Canada, Pháp... mấy chục năm nhưng vì chỉ sinh họa với người đồng hương nên vốn tiếng địa phương gần như không có. Thật đáng tiếc nếu các bạn du học dinh tốn kém tiền bạc sang nước ngoại học lại dẫm phải “lối mòn” này, vì tính cộng đồng của du học sinh Việt rất cao (nhiều khi quá cao). Với tinh thần đoàn kết như vậy, các bạn trẻ Việt Nam đã bỏ lỡ không ít cơ hội được làm quen với các bạn sinh viên quốc tế, nhất là với người bản xứ, để từ đó có thể học hỏi được không ít điều hay và bổ ích cho cuộc sống sinh viên. Khi hỏi, nhiều bạn nói: “Bọn ở đây ‘lạnh’ quá, mặt cứ khó đăm đăm; chơi chung hội người Việt với nhau cho rồi, vui chán!”.
Quả thật ở những nước phát triển, người bản xứ có vẻ ngoài khá nghiêm nghị, không tươi cười vui vẻ như người Việt Nam, Thái Lan, Campuchia. Nhưng không nên vì thế mà nghĩ họ không muốn chơi với chúng ta. Vì vậy nếu là du học dinh, bạn nên đến hội sinh viên để hỏi về những chương trình homestay với người bản xứ hay những hội từ thiện đi trồng cây ngày chủ nhật bảo vệ môi trường với các du học sinh quốc tế. Ngoài ra, có thể rủ vài người bạn bản xứ đi du lịch hoặc nấu ăn chung... Thời gian sống ở nước ngoài của bạn sẽ ý nghĩa hơn rất nhiều đấy!
Đếm sao.
Lần cuối cùng bạn đếm sao là khi nào? Bạn có còn nhớ, với những vì sao trên bầu trời đêm, càng nhìn lâu ta càng nhận ra thêm những vì sao khác mà lúc mới nhìn ta không thấy?
“Look at the stars
Look how they shine for you”
(Trích bài hát Yellow, Coldplay)
Không ăn động thực vật quý hiếm.
Hồi còn nhỏ, khoảng chừng chín mười tuổi tôi rất thích ăn các loại thị rừng như nhím, heo rừng, nai vì lạ miệng. Thời đó những hàng bán món ăn này không quá khó kiếm và cũng chưa ai có ý thức về vấn đề bảo vệ động vật hoang dã. Nhưng kể từ khi tôi biết được tầm quan trọng của việc giữ gìn động thực vật hoang dã, không bao giờ tôi đụng tới món ăn này nữa, dù thích cách mấy. Có người nói đại loại như ăn thịt nau có khác gì ăn thịt heo thịt bò, nều đã không ăn thịt nai thì thôi ăn chay luôn đi. Quả thật suy nghĩ đó vẫn còn tồn tại, vì giáo dục và ý thức chưa đủ, không ít người chưa thấy rõ được việc tiêu thụ thịt rừng đã làm hệ sinh thái môi trường mất cân bằng nghiêm trọng. Có những người biết được điều này nhưng lại thờ ơ, bởi cho rằng hệ sinh thái môi trường không liên quan trực tiếp đến mình.
Một bài báo đề cập vấn đề này: “Theo khuyến cáo từ Tổ chức Bảo vệ động vật hoang dã thế giới, hiện ử Việt Nam có gần 700 loài động thực vật đang bị đe dọa tuyệt chủng ở cấp toàn cầu. Đặc biệt, có 49 loài thuộc dạng cực kỳ nguy cấp. Dự báo trong vài năm tới, chúng ta sẽ phải chứng kiến sẹ tuyệt chủng của một số loài động thực vật hoang dã ở mức độc chưa từng thấy trong lịch sử kèm theo các tác hại tiềm tàng về môi trường và kinh tế”. Bài báo có nhắc đến việc Đại sứ Đan Mạch tại Việt Nam, ông Peter Lysholt Hansen từng nói: “Tôi hiểu thói quen tiêu thụ sảm phẩm từ động vật hoang dã đã ăn sâu vào văn hóa người Việt, thói quen đã hình thành qua nhiều thế kỷ sẽ rất khó thay đổi”. Chính vì vậy, Vương quốc Đan Mạch đã tài trợ cho Việt Nam từ năm 2005-2007 một dự án có tên “Thay đổi hành vi-giảm tiêu thụ các sản phẩm động thực vật hoang dã”. (Báo Khánh Hòa 1-7-2006). Khi dự án được tài trợ kết thúc, hy vọng hoạt động này vẫn được nhà nước lưu tâm.
Bạn có thể đóng góp vào việc cải thiện môi trường bằng cách không ăn thịt thú rừng, vi cá mập... và nhắc nhở người thân làm theo. Có bạn nói “cá mập tấn công người, ác vậy ăn thịt nó có sao đâu”, nhưng chuyện gì ra chuyện đó chứ bạn. Bản thân tôi chững thấy cá mập dễ sợ chứ không dễ thương như hươu nai, song nếu nó bị tuyệt chủng, hệ sinh thái đại dương sẽ mất cân bằng nghiêm trọng đó bạn.
Xem phim kinh điển.
Tôi không phủ nhận điện ảnh đương đại, nhưng mỗi thời điểm có một đặc thù độc đáo. Và theo ý kiến cá nhân tôi, những tác phẩm điện ảnh bất hủ có những điểm đặc sắc tinh tế mà những phim gần đây không có được. Nếu bạn có thời gian, cố gắng tìm xem lại những bộ phim kinh điển, mỗi lần xem lại sẽ tìm ra được cái hay mới.
Tận dụng nước mưa.
Cấc nước nhiệt đới phần kôens rất thích mưa, vì mưa làm trời bớt nóng, giúp cây cối tươi tốt và còn là viểu tượng cho sự lãng mạn nữa. Tôi cũng thích mưa (thích mưa Việt Nam thôi, rất ghét mưa Anh. Ai sống lâu ở Anh thì biết: trời mưa dầm dề lạnh ngắt, bữa nào trời quang mấy tạnh nắng lên ai cũng thấy lòng vui phơi phới đổ ra đường như mở hội). Nghĩ lan man, tôi tìm ra được rất nhiều cách tận dụng nước mưa dưới đây:
- Tắm mưa. Sao nói tới đây liền nhớ hồi nhỏ quá, không có gì vui hơn hồi nhỏ tắm mưa. Trên Internet thấy bài thơ Tắm mưa của Hữu Thnh, lại càng nhớ nữa:
Mưa rào rào bong bóng nở đầy sân
Trời như bông đen nước tràn qua mặt
Sấm làm nhịp cho đôi chân nhảy nhót
Kỳ lưng nhau rúc rích đùa vui
- Quay lại vấn đề môi trương, để tận dụng nước mưa bạn có thể dùng thùng hứng: để dành tười cây, rửa tay chân, lau nhà, một cách tiết kiệm nước rất hiệu quả.
Tôi viết trang này lúc trời vừa mới tạnh mưa nên mượn bài thơ trên để kết thúc:
Mưa tạnh hẳn còn tần ngần đứng mãi
Mưa như người nhà một lát đến thăm.
Để máy giặt 30 độ C
Trang web của BBC, mục BBC Blom về môi trường, có khuyên mọi người nên để máy giặt ở chế độ 30 độ C, vì với những loại bột giặt hiện đại, bạn có thể giặt quần áo ở 30 độ C mà ngày hôm sau bạn mặc quần áo mới giặt vẫn có thể “thơm như hoa hồng” (để phù hợp với Việt Nam, tôi đổi lại thành “thơm như múi mít”).
Cũng theo trang web trên, máy giặt dùng điện nhiều CO2 làm nóng nước máy để giặt, vì vậy nhiệt độ bạn dùng khi giặt quần áo có thể ảnh hưởng tới cả môi trương lẫn túi tiền.
Học tên các loại cây cỏ.
Học tên những loại hoa và cây cỏ cũng là một cách hòa mình với thiên nhiên. Ít có gì vui bằng nhận biết được một giống cây, giống hoa bắt gặp trên đường.
Mai, Đào, Hồng, Bươm bớm, Cẩm chướng, Mười giờ, Huệ, Cúc, Sen, Mộc lan, Loa kèn, Móng rồng, Thủy tiên, Quỳnh, Dạ yên thảo, Đỗ quyên, Giấy, Xác pháo, Ngọc lan...
Xoài, Bưởi, Cam, Mận, Mơ, Nhãn, Vải, Sầu riêng, Nho, Lúa, Sả, Ớt, Chanh, Cà rốt, Bắp, cải, Mướp, Bầu, Bí, Rau răm, Húng quế, Tỏi, Hành, Tiêu, Mía, Bắp...
Học tên và quan sát thực vật xung quanh, sẽ thấy thiên nhiên tươi đẹp muôn màu.
Dùng Internet ít thôi.
Tôi có một lời đề nghị khác, chân thành thôi không phải “dạy dỗ” gì: cuộc sống có nhiều điều nằm ngoài mạng Internet đáng cho ta thưởng thức lắm.
Mang theo chai đựng nước.
Trung bình một chai nhựa đựng nước mất 450 năm để phân hủy. Nghĩa là tới đời con của con của con của con bạn, chai nước bạn mua dọc đường, uống xong rồi ném đi vẫn còn đâu đó trên một bãi rác, ngấm những chất độc hại vào môi trường.
Thật ra đâu cần phải uống nước đóng chai? Nguồn nước ở Việt Nam không tốt và phần lớn không thể uống trực tiếp, nhưng nếu nấu sôi rồi để nguội có thể uống được bình thường. (Đó là tôi chưa kể đến việc kiểm tra độ an toàn về sinh tại các cơ sỏ nước đóng chai Việt Nam chưa được chặt chẽ cho lắm!). Nhưng dù là sản phẩm chính hãng của những nhãn hiệu lớn haykhông chính hãng, bạn cũng không cần thiết phải uống nước đóng chai. Đi đâu bạn nhớ mang theo chai nước của chính mình, cố hạn chế mua chai nước mới. Vào quán ăn, bạn yêu cầu nước đun sôi để nguội chứ đừng hỏi mua nước đóng chai.
Nếu công ty bạn sử dụng ly tách nhựa cho nhân viên (loại dùng xong rồi bỏ), bạn góp ý để công ty đưa những loại ly tách bằng sành sứ thủy tinh dùng lâu được, tốt cho môi trường hơn nhiều.
Học cách sơ cứu.
Không phải “trù ẻo”, nhưng nếu thấy ai bị điện giựt bạn làm thế nào? Nếu có người xém chết đuối được đưa lên bờ, bạn biết hô hấp nhân tạo không? Nếu gặp người bị tai nạn giao thông dọc đường, bạn có biết cách cầm máu? Một bài báo có nói do thiếu hiểu biết, người ta thường bế xốc nạn nhân bị tai nạn giao thông lên chạy đi tìm nơi cấp cứu, đối với những người bị chấn thương cột sống sẽ dẫn đến hậu quả nghiêm trọng. Những sai lầm tương tự có thể “dẫn đến tử vong hoặc di chứng suốt đời” (Mấy ai biết sơ cứu bên đường, Tuổi Trẻ 21-5-2008).
Điều tưởng chừng đơn giản đó nhưng rất quan trọng, chỉ cần bạn bỏ ra vàu giờ học, có lúc sẽ cứu được mạng sống của một người. Bạn có thể liên lạc với Hội Chữ thập đỏ địa phương xem có khóa học sơ cứu nào không, vì biết đâu sẽ có lúc cần tời.
Tắt nguồn sau khi sạc.
Có những việc vì mình làm hoài nên không để ý đến mức độ ảnh hưởng của nó, chẳng hạn như việc sau khi sạc pin điện thoại di động xong, ta chỉ rút điện thoại ra khỏi đồ sạc mà không rút đồ sạc ra khỏi nguồn điện hoặc tắt nguồn. THức tế, nếu làm vậy vẫn hao điện như thường, Điều này áp dụng cho tất cả những thiết bị khác khi sạc như iPod, máy chụp hình kỹ thuật số...
Vì vậy bạn nhớ tắt hẳn nguồn sau khi sạc máy móc nhé.