Cao Bằng xem đấy là nhà
Tạm thời ngự giá may ra an toàn.
Riêng vua cùng Chỉnh sống còn
Mục Sơn đồn trú tránh đòn đuổi truy (6)
Tây Sơn dũng cảm gan lì
Ngày đêm đuổi đánh giết đi phản thần
Hữu Du từ bỏ hồng trần
Chỉnh đà sa lưới giản lần Thăng Long
Thương Lê Chiêu Thống ruỗi rong
700Nấp vào bảo Lộc ước mong ngày về(!) (7)
 
Thăng Long cờ rợp tứ bề
Tây Sơn hỏi tội- Chỉnh lê thân tàn
Đặng thời chấp cánh huyênh hoang
Hết thời đành phải xuống đàng diêm la.
 
Tìm vua Chiêu Thống chẳng ra
Lập nên Duy Cẩn trước là Đông Cung
Cựu thần chẳng chịu theo cùng
Bỏ đi ở ẩn lòng trung nhạt mờ.
Dân tình hoảng hốt thờ ơ
710Nơi nơi nổi dậy dựng cờ chiêu binh (8)
Tình hình chẳng được yên bình
Tướng Ngô Văn Sở phân minh ngọn ngành:
Nước non Giám Quốc khó thành
Trời ban thiên hạ mạnh giành của riêng
Cớ gì trao lại trăm miền
Một người như thế muộn phiền ngày sau
Nếu như đã lấy lấy mau
Chúng ta đã nhuộm máu đào vì đâu?
Bây chừ làm khách canh thâu
720Vời pho tượng gỗ trước sau phủ phàng.”

Nhậm nghe khinh khỉnh nòi càn:
“ Bọn bây chỉ biết thăng đàng đánh nhau
Lòng người thương tưởng Lê sâu
Có ta làm chủ chẳng cầu quan tâm”
Phiên ưu lui gót âm thầm
Về nhà uất ức tìm Lân tự tình
Lời rằng:” Tiết Chế quá khinh
Đức tài chưa hẳn thông tinh hơn người
Xem ta sĩ tốt nực cười
730Chuyên quyền hóng hách buông lời ta đây.”
Ông bèn mật báo về ngay
Nhận tin Huệ thốt: “ tâm nay lộ hình”
Lệnh truyền lập tức xuất binh
Ngày đêm ròngrã đăng trình tiến nhanh
Mười hôm áp chặt xung quanh
Bất ngờ đánh úp Nhậm thành tù nhân.
Hỏi rằng:” Ta tội gì chăng?”
Đáp rằng:” Tư biết khỏi cần phânminh.
Truyền đi giết bỏ dứt tình
740Diệt tan mầm loạn rướn mình ra oai
Rồi truyền hiệu triệu quần tài
Chăm lo việc nướctháng ngày lạc an
Thực quyền Văn Sở kinh bang
Có Ngôn, Tuyết, Dụng Nhậm, Lân cận kề
Phân công trấn thủ tư bề
Xong xuôi mọi việc Vương về Phú Xuân.
Mang theo Huy Ích ân cần
Trọng tài nhân sĩ muôn phần mến tin.
 
Nhờ lời vươngbảo bao điều
750Nhậm theo đức độ gặt nhiều thành công

Trước tình thế vạn bất an
 780Nguyễn Văn Diễm quyết băng ngàn trốn đi (17)
Chạy về Kinh Bắc sầu bi
Chung tay cố thủ báo nguy tình hình.
 
Đón tin, Văn Sở nhận nhìn:
“ Hoản binh là cớ trá hình- quân cơ!”
Sai Nha, Bá, lĩnh mang thơ (18)
Kí lên Duy Cẩn giả vờ dâng lên.
 
Tôn Sĩ Nghi dạ kênh kênh
Chủ trương thống trị đặt trên hàng đầu
Khước từ mọi sự yêu cầu
790Nghênh ngang hách dịch- nên bầu mây đen(!)
 
Võ, văn triệu tập luận bàn
Phục binh đánh địch- Dụng càng chủ trương (19)
Nghĩ suy cặn kẽ tận tường:
Giặc đương hiếu thắng khôn lường hiểm nguy
Ra thành ắt tổn thương bi,
Sĩ binh thời trước trốn đi dịp này…
Bấy giờ đánh- giữ khó nhai
Phải đâu thiện sách tốt hay thập toàn.
Chi bằng Tam Điệp trú quân
800Bảo toàn lực lượng- Phú Xuân báo về.
Sở rằng: “ Giặc đến bên lề
Co giò bỏ chạy chỉ e tội đầy.”
Nhậm thực: “ Lương tướng trước đây
Đo lường sức giặc công hay thủ mình.
Nay ta củng cố niềm tin
Rút toàn thủy, bộ đợi binh Nam vào (20)
Nếu như hỏi tội cớ sao…?
Tôi đây bẫm biện ông nào lo chi!
 
Sở liền sai bảo người đi
810 Gọi binh các trấn- hiểm nguy cận kề
Bắc Thành điểm hẹn tựu tề
Cùng lui Tam Điệp- vẹn thề đồng tâm.

Quân Thanh qua ải Nam Quan
Văn Lân nổi nóng nói càn làm nhanh
Tối trời thúc lính dầm canh
Đến sông Nguyệt Đức- quân thanh- Tam Tằng (21)
Băng qua tiết lạnh căm căm
Chết trôi quá nửa cầm bằng được thua
Lên bờ giặc chém. như mưa
820Một mình một ngựa Lân đua trở về…
Giật mình Sở giấu chẳng phê
Điều binh khiển tướng chỉnh tề rút an ( 22)
 
Giặc Thanh vượt ải dễ dàng
Đến thành Kinh Bắc mọi đàng êm xuôi.
Quan binh Chiêu Thống mừng vui
Nhiệt nồng đón tiếp nói cười hồn nhiên(!)
Thăng Long chúng tọa bình yên
Chia ra trấn giữ chẳng kiêng cử gì.
Đâu ai to nhỏ thầm thì(!)
830Mặc quân Yên Phụ xua đi phá làng(23)
Tướng Doanh đóng tại Long Cung (24)
Cầu phao sông Nhị tiện cùng thông giao
Nghị phong Chiêu Thống hôm sau …(25)
Ăn xong Nguyên Đán đánh nhào Tây Sơn(!)
Nghĩ rằng mọi việc điều trơn
Thăng Long chiếm dễ, dễ hơn bao giờ
Việc binh chúng tỏ ơ hờ
Vui chơi hưởng lạc ỡm ờ vua Lê.
Ngày ngày Chiêu Thống u mê
840Chực chầu Sĩ Nghị chẳng nề nhụt vinh!
Chỉ lo báo oán thỏa mình
Chặt chân mổ bụng nhân tình bất dung (26)
Lương dân khiếp vía khôn cùng
Khinh thay Bích, Thích “ cô trung” vẹn lòng! (27)
 
Nước nhà gió đổi thay dòng
Quan thời trốn chạy nay hòng lập công…
Tướng Thanh tự phụ kiêu căng
Tham tàn, dâm dật cầm bằng thú tinh.
Quan binh mặc sức hoành hành
850Gieo bao tang tóc- dân lành oán than.
 
 

10. Quang Trung đại phá quân Thanh
 
Hay tin giặc đóng Thăng Long
Vương bèn hội tướng – lòng mong báo thù
Bách quan đặng dịp đều tâu
Nên nêu vị hiệu kết thân đôi miền
Buộc ràng Nam Bắc thiêng liêng
Hướng về Tổ Quốc ví kiềng ba chân.
 
Bàn Sơn nhanh chóng lập đàn (1)
Đất trời tế cáo- sẳn sàng tiến binh!
Lên ngôi hoàng đế hợp tình
860Quang Trung- niên hiệu- xả mình nước non.
Trong ngày đốc thúc lên đường
Đi đầu là lá cờ vuông – đỏ vàng
Ba người chu cấp cây ngang
Hai người khuân một phiên luân đêm ngày.
Đoàn quân thiện chiến anh tài
Năm ngày đã đến thành ngoài Nghệ An (2)
Cho vời Nguyễn Thiếp luận bàn (3)…
Ý tình hợp nhất- dạ càng vững tin.
 
Nghệ An vua tiễn tân binh (4)
870Trử thêm lương thực- đồng tình bách dân.
Hơn mười vạn chẳng phân vân
Bừng bừng khí thế tiến dần Thăng Long.
Hai mươi tháng chạp dừng chân (5)
Bên sườn Tam Điệp – Sở, Lân trói mình (6)

Vua cười ban dụ thân tình
Cho là diệu kế thấu nhìn rõ xa
Chư khanh tướng giỏi của ta
Bảo toàn lực lượng sao là tội vương?
Phen này chúng chuốc thảm thương
880Chờ ngày đuổi sạch nhật thường dân an
Mai sau liền cõi lâng bang
Phải nhờ Thời Nhậm đảm đang mới thành.
 
Vua sai dọ thám quân Thanh…
Chia binh Thuận, Quảng rành rành bốn dinh: (7)
Trung quân thuộc đội tân binh (8)
Nhà vua điều khiển chiến chinh lần này.
Tiền quân Lân, Sở anh tài
Tiên phong dũng mãnh giặc lay kinh hồn!
Tả quân Lộc, Tuyết ai hơn
890Kiêm luôn thủy bộ phá đòn xâm lăng
(Hải Dương - Tuyết ứng mặt đông
Lộc về Yên Thế chặn đường giặc lui).
Hữu quân – Long, Bảo tốc vùi (9)
Ba chân bốn cẳng giặc lui núi rừng.
(Long phi nhân mã chẳng ngừng
Đến làng Nhân Mục tưng bừng giao tranh
Bảo đem binh tượng lướt nhanh
Sơn Minh tiếp ứng tạo thành liên minh).
Hô Hổ Hầu chốt hậu binh
900Bừng bừng khí thế anh linh sơn hà!
Non sông lặn tiếng chim ca
Trăng treo đỉnh núi lẩn xa mây ngàn.

 
Dưỡng thêm tính cách kiêu căng
Nhà vua nghĩ kế cử sang phái đoàn
Danh Bình- Sứ bộ chu toàn
Mang thư, lễ vật…ôn tồn “ cầu xin”:
“Dừng chân xem xét tình hình
Vì đâu dẫn đến Tây Sơn thay quyền?”
Bàn giao- Thiện Tống- trâu điên (11)
910Cùng bầy dưới trướng cướp liền mấy năm.
Ngờ đâu Nghị chẳng hở hâm
Chém đầu Bình, Tống – việc làm bất nhân
Cầm tù Sứ bộ - nghênh ngang
Bất phân đen trắng tội mang chất chồng.
 
Hoạch trù ví nước xuôi dòng
Nhà vua mở tiệc khơi lòng ba quân
Ban lời phủ dụ ân cần:
“Bữa nay hai chín dành phần ít hôm
Đúng ngày mùng bảy vui hơn
920Thăng Long khai hạ chẳng còn giặc Thanh.
Sang xuân sống chết phân ranh
Ba quân tướng sĩ tay nhanh diệt thù!”

Cùng ta xóa áng mây mù
Trời quang mây tạnh gió ru hương nồng
Ai ai cũng vẹn tấc lòng
Mừng vui hớn hở dạ đồng nhất tuân.
 
Ba mươi tháng chạp ra quân
Rừng cờ phất phới chuyển luân núi đồi
Tiếng hô vang vọng đất trời
Nhân dân nhiệt liệt sóng ngời gió reo…
Tơ vàng dải nắng còn treo
930Qua sông Giản Thủy bay vèo Sơn Nam
Quan binh Phùng Nghĩa chẳng kham (12)
Cùng nhau bỏ chạy Hà Nam thu mình.
 
Quang Trung cho đuổi lặng thinh
Phú Xuân bắt gọn tướng binh mang về.
Xích hầu của giặc thảm thê
Chẳng còn sống sót- tư bề ắng yên.
 
Mùng ba , Kỉ Dậu- tháng giêng
Hà Hồi vây kín tiếng chiêng dập dồn
Quân Thanh say giấv kinh hồn
940Rụng rời ý chí cờ hàng kéo giương…
Tịch thu khí giới quân lương
Dự phòng chinh chiến- thế đương diệt thù.
 
Mùng năm vừa đến canh tư
Nhà vua phát lệnh lương khô bỏ ngoài
Ba lô xúc đất vào ngay
Lấy nhanh đầu giặc- chẳng ai đói lòng
Còn như thua chạy- dạ không!!!
Nói rồi quấn cổ khăn vàng thề to:
“ Phen này  chuốt bại ra mồ
950Nếu như lùi bước- khăn tô xác này”.
Vừa xong nhảy phóc mình voi
Ngọc Hồi điểm đánh- chôn toi giặc thù.
Tượng binh lướt gió vù vù
Binh hùng tướng hổ quyết thu sơn hà.
 
Tướng Thanh thúc kị- âu là….!
Cuống cuồng ngựa hí quân sà rối tung
Vào đồn chui rúc run run
Bắn ra xối xả mịt mùng khói bay.
Quang Trung truyền lấy ván dày
960Cứ ba ghép một bện ngoài đất rơm
Dàn thành chữ nhất oai hùm
Xông vào mặt trận chẳng chùng thế công
Vượt qua mấy lớp hào chông
Phá tan cửa lũy tấn công dập dồn.
Quân Thanh tan biến phần hồn
Sa vào sắt nhọn đạp chồng lên nhau
Thây phơi, máu đổ, lệ trào…
Bắt nhiều tên giặc xỏ xâu đưa về.
 
Tướng Thanh Đề Đốc- cõi mê (13)
970Long, Thăng nối gót thảm thê suối vàng.
Số quân chạy thoát hoang mang
Đến miền Vân Diển gặp đoàn phục binh (14)
Tháo lui rút chạy cầu Vinh
Sang vùng Đầm Mục lầy sình mênh mông
Gặp ngay Văn Bảo chờ trông
Mang voi vây kín- rún lòng giặc Thanh.
Voi chà, sình hút rất nhanh
Mồ chôn kẻ cướp khí tanh tụ dồn.
 
Song song Khượng Thượng diệt luôn (15)
980Long, Đông khí phách tắt luồn vào sâu (16)
Trước tiên Yên Quyết chiếm thâu
Đến đồn Nhân Mục phủ đầu giặc Thanh
Ba quân thầm lặng tiến nhanh
Vây đồn Khượng Thượng lòng dân nhiệt nồng
Dùng rơm quấn cúi chung lòng
Châm dầu đốt lửa dạ đồng hô vang
Mặt đồn bốn phía rực vàng
Quân thù kinh khiếp hoang mang cực kì.
Tướng Thanh chẳng thể duy trì
990Tây Sơn ví lũ chẳng gì đỡ ngăn.
Đống Đa- Nghị, Đống ăn năn
Dùng dây thắt cổ hồn thăng gió ngàn
Sĩ binh lớp chết lớp hàng
Lớp xuôi hướng bắc lớp tràn vào nam
Đến vùng Đầm Mực khô khan
Đội voi Nhân Bảo biến làm hồn ma.
 
Quang Trung hùng dũng tiến ra
Thăng Long chiếm lĩnh cờ hoa rợp trời
Khiếp run Sĩ Nghị rụng rời
1000Bay lên mình ngựa chạy cời Tây Long

11 Vua Quang Trung đối ngoại:
 
Quân Thanh xâm chiếm chẳng kham
Trốn chui bỏ lại mật hàm Càn Long
Thư rằng:” Cẩn thận kẻo tong
1030Hịch truyền đi trước chờ trông thế thời
Lòng người thương tưởng chẳng dời
Theo Lê- đặng dịp trải đời núi sông
Quang Trung ắt hẳn tay chùng
Tự Quân đuổi trước ta cùng theo sau
Khó khăn chẳng mấy là bao
Thành công to lớn- mưu cao tựu thành.
Ví bằng tình cảm bách dân
Theo Lê- phò Huệ cân phân san bằng
Đưa thư vạch rõ đôi đằng
1040Đợi xem Nguyễn Huệ toàn đàng thế nao!
Chờ binh Mẫn - Quãng tiến vào (1)
Theo đường bể cả đánh nhào Hóa- Nam (2)
Bộ binh xúc tiến hở hâm
Quang Trung lúc ấy đứng nằm chẳng yên
Bấy giờ qui phục tất nhiên
Phân chia ranh giới ta kềm đôi bên.”
 
Rõ ràng muốn chiếm lâu bền
Nay thời thất bại nóng lên đỉnh đầu
Chỉ làm dân khổ dân đau
1050Chi bằng lời chuốc xóa mau hận thù
Việc này Thời Nhiệm khéo ru
Dẹp yên khói lửa- khắc lưu muôn đời.
 
Nghe qua Thì Nhậm vâng lời
Thảo rằng:” Sĩ Nghị lỡ thời binh nhung
Việt Nam đâu dám cản đường
Nay xin tạ tội rũ thương giải hòa.”

Tôn vinh
 
Kẻ hậu sinh, sống thanh bình
Ghi đôi chữ khắc nghĩa tình Quang Trung
Tướng Tây sơn vẹn thủy chung
Dựng nghiệp lớn giữa muôn trùng sóng xô
Dậy ba quân phất ngọn cờ
Cuốn loài sâu lập cơ đồ yên dân
Thu non sông thuận thánh thần
Thay trời hành đạo muôn phần đảm đương
Quét xâm lăng mở phố phường
Bách dân hạnh phúc thiên đường Việt Nam!
25. 08.11

CÂU THƠ YÊN NGỰA


Muôn câu ý đẹp tình thêm đẹp,
Vợ tiển chồng đi bước hải hồ. [5]


    [ Ngọc Hân công chúa tiễn vua Quang Trung ra trận...]

Kiếm bạt  sa trường tung vó ngựa,
Bên lầu khuê cát dậy hồn thơ.    [6]
Quân qua Tam điệp rừng yên lặng,
Giặc đến Nhị hà nước nghẽn bờ. [7]
Thây địch chất cao thành gò Đống…[8]
Thanh triều nửa tĩnh nửa như mơ. [9]

Dương Lam

Chú thích;

[5] Cuối năm 1788, Càn Long sai Tổng đốc Lưỡng Quảng Tôn Sĩ Nghị chỉ huy 29 vạn quân Thanh hộ tống Lê Chiêu Thống về Đại Việt với danh nghĩa “phù Lê”, vào chiếm đóng Thăng Long.
Quân Tây Sơn do Đại tư mã Ngô Văn Sở, theo mưu kế … , chủ động rút quân về đóng ở Tam Điệp -  cố thủ chờ lệnh.  [Quân qua Tam điệp rừng yên lặng…,]
Nghe tin báo, ngày 25 tháng 11 năm Mậu Thân , Nguyễn Huệ thống  lãnh đại quân  tiến ra Bắc. Ngọc Hân công chúa tức Hữu cung hoàng hậu tiễn đưa [ …Vợ tiển chồng đi bước hải hồ ,  Kiếm bạt sa trường tung vó ngựa …]
[6].    Ngọc Hân Công chúa là một cô gái thông minh, một nữ sĩ tài hoa ,hương sắc vẹn toàn .Từ nhỏ đă được học thông kinh sử và giỏi thơ văn .Bà đã nỗi tiếng trong làng thơ nôm với bài “Ai tư vãn” do bà viết gồm 164 câu,theo thể song thất lục bát ca tụng chiến công vua Quang Trung... [ Bên lầu khuê các dậy hồn thơ…]
 [7] Đêm 30 tháng Chạp âm lịch Quang Trung đánh diệt các đồn Nguyệt Quyết, Nhật Tảo, dụ hàng được đồn Hà Hồi. Đêm mồng 4 Tết, Quang Trung tiến đến trước đồn lớn nhất của quân Thanh là Ngọc Hồi nhưng dừng lại chưa đánh khiến quân Thanh lo sợ, phần bị động không dám đánh trước nhưng cũng không biết bị đánh lúc nào. Trong khi đó cánh quân của đô đốc Long bất ngờ tập kích đồn Khương Thượng khiến quân Thanh không kịp trở tay, hàng vạn quân lính bỏ mạng. Chủ tướng Sầm Nghi Đống tự vẫn. Xác quân Thanh chết sau xếp thành 13 gò đống lớn,có đa  mọc um tùm nên gọi là gò Đống Đa. [Thây địch chất cao thành Gò Đống…]
[8] Sáng mồng 5, Quang Trung mới cùng đô đốc Bảo tấn công vào đồn Ngọc Hồi. Trước sức tấn công mãnh liệt của Tây Sơn, quân Thanh bị động thua chết hàng vạn, phần lớn các tướng bị giết.Trong khi Quang Trung chưa đánh Ngọc Hồi thì Tôn Sĩ Nghị nghe tin đô đốc Long đánh vào Thăng Long, cuống cuồng sợ hãi đã bỏ chạy trước. Đến sông Nhị Hà, sợ quân Tây sơn đuổi theo, Tôn Sĩ Nghị hạ lệnh cắt cầu khiến quân Thanh rơi xuống sông chết rất nhiều làm dòng sông bị nghẽn dòng chảy. [Giặc đến Nhị hà nước nghẽn bờ ]… Trên đường tháo chạy, Tôn Sĩ Nghị bị hai cánh quân Tây Sơn của đô đốc Tuyết và đô đốc Lộc chặn đánh, tơi tả chạy thoát sang bên kia biên giới. Quân Tây Sơn đuổi theo và rao lên rằng sẽ đuổi qua biên giới cho đến khi bắt được Tôn Sĩ Nghị và Chiêu Thống mới thôi. Bởi thế dân Tàu ở biên giới dắt nhau bỏ chạy làm cho suốt năm sáu chục dặm đường không có bóng người và trâu bò súc vật…
Như vậy, sớm hơn dự kiến, chỉ trong vòng 6 ngày với kế hoạch tốc chiến tốc thắng ,với thiên tài mưu lược về quân sự của Nguyễn Hụê , quân Tây Sơn với quân số 10 vạn [phần lớn là dân quân chưa được tập luyện] đã đánh tan 29 vạn quân Thanh , lập nên một kỳ công hiển hách nhất trong lịch sữ nước ta và cả thế giới...Trưa mồng 5 Tết xuân Kỹ Dậu, Quang Trung với chiến bào đầy khói đen ,trên mình voi nhuộm đầy khói súng tiến vào thành Thăng Long trong sự vui mừng hã hê chào đón của toàn dân. … [Sau này khi nhớ lại lời hứa hẹn 10 năm sau vua Quang Trung sẽ lấy lại 2 tỉnh Quảng đông và Quảng tây mà Tàu đã chiếm của nước Nam ta trước kia không phải là lời nói quá nếu nhà vua không mất sớm…]!!!
[9]Tin bại trận đưa về, Càn long mắt nhắm mắt mở, nửa tĩnh nửa mê…Thôi rồi giấc mộng đế quốc bành trướng của triều Thanh tan tành thành mây khói…[Thanh triều nửa tĩnh nửa như mơ…]
 
[trich "QUÊ HƯƠNG VÀ TÌNH YÊU" Dương Lam

Tây Sơn Tam Kiệt tiếp theo
 

 
Quang Trung sai Sứ kêu la
Truyền đem kẻ giặc lúc ta bắt về
( Gọm chung một chỗ dễ bề
1060Cấp tiến lẩn gạo chẳng hề đòn roi).
 
Xong xui mọi việc- tháng hai (3)
Nhà vua xúc tiến rút ngay binh hùng.
Việc quân- Lân, Sở lĩnh chung;
Giao bang Nhiệm, Ích đâu lưng trổ tài
Tùy nghi xử lí tốt hay
Thăng Long ổn định bắt tay giữ gìn.
 
Vua Thanh nhận được hung tin
Đùng đùng nổi giận dứt tình chúa tôi
Phúc An được dịp vươn ngoi
1070Chức danh Tổng Đốc trông coi lưỡng miền (4)
Dùng binh chín tỉnh – lệnh truyền
Bình dân chiếm nước – ước nguyền – mưu toan
 
May nhờ Thời Nhiệm khôn ngoan
Dùng vàng lo lót Hòa Thân- yên thành
Cùng Khanh Tổng Đốc yêu ranh
Dâng lời trần tấu- vua Thanh mềm lòng-
Quang Trung phong tặng Quốc Vương
Ban thêm chuỗi ngọc- lên đường niên sau (…).
 
Buồn thay , Chiêu Thống muộn sầu
1080Cậy nhờ chẳng đặng thỉnh cầu cũng không.
Thế là mọi việc đi tong
Các quan an trí hết mong ngày về.
 
Trời quang mây tạnh tư bề
Non sông Đại Việt  tràn trề lá mơn…
Quang Trung dân biểu tạ ơn
Càn Long yêu mến xem con của mình.
 
Sang niên Canh Tuất giao tình * 1790
An Khang thúc gịuc đăng trình Trung Hoa.
 
Làm vua chẳng thể đi xa
1090Chọn người na ná dối là Quốc Vương
Không ai ngoài Tri lên đường (5)
Cùng quan văn võ tỏ tường tinh thông…
Châu, Tiêu, Tấn, Sở, Lộc,Công (6)
Mang theo bảo vật tỏ lòng phục quy
Thêm hai voi đực ngà dài
Nhạc công, vũ nữ mười bài hát ca(7)
Do Phan Huy ích soạn ra
Rõ tài bác học nước ta đủ đầy.
 

Khởi hành nửa tháng sang ngay (8)
1100An, Thanh mừng rỡ tưởng ngài Quang Trung (9)
Đưa đoàn Sứ bộ ung dung
Yên Kinh- bệ kiến- Hành Cung Nhiệt Hà.
Càn Long yêu mến thiết tha
Cho vào “ Bảo Tất” ví là cha con (10)
Đôi bên khắng khít sắt son
Hùng anh mỗi xứ chẳng còn loạn li
Sắc phong Thái Tử Quang Thùy
Tiệc tùng khoản đãi chẳng tì trước đây.
 
Trong khi Sứ bộ vui vầy
1110Ở miền duyên hải vơi đầy gian nan
Dân tình khốn khổ lầm than
Bởi do tướng cướp đã đang lộng hành
Viện cầu- thuộc tướng nhà Thanh
Nhờ chung góp sức diệt nhanh giặc liều (11)
 
Càn Long ban thưởng rất nhiều
Tỏ lòng tin tưởng những điều thâm giao.
 
Mùa thu lá chuyển sắc màu
Gió sương giá buốt vua trao áo cừu
Tiền vàng, chữ Phúc to bầu
1120Đến gần Long Tháp gật đầu vỗ vai
Cho người họa vẽ anh tài
Để làm kỉ niệm tháng ngày bên nhau.
Ban lời đưa tiễn ngọt ngào
Hai mươi tháng tám ghi vào Sử xanh. (12)
Trần Dụng Phu hộ tống nhanh (13)
Nam Quang về đến lòng thành vấn vương.
 
Niên sau Nhâm Tí lên đường
Thụy, Thành hiến thiệp thông thương hai miền (14)
Lời trình mở cửa Thôn, Bình (15)
1130Nhà hàng xin lập- Nam Ninh – sinh tồn.(16)
Càn Long vui vẻ thuận tình
Đôi bên thỏa hiệp lung linh sắc hồng
Quang Trung được thế xoay vòng
Sáu châu đòi lại vẹn lòng nước non! (17)
An Khang trì hoản lo toan
Biên cương đã định đâu còn để phân?
Nhà vua chẳng nói chẳng rằng
Dưỡng uy sức nhuệ đòi bằng đất đai.

Ngoại xâm đã đuổi chạy dài
1140Nội tình trong nước loay hoay dựng cờ.
Vua thì vứt bỏ cơ đồ
Bám theo gót giặc chực chờ ngoại bang
Hoàng thân Duy Chỉ - Tuyên Quang
Nương nhờ tù trưởng Đồng, Tân phục thù (18)
Kéo lê các động thổ tù
Trấn Ninh, Vạn Tượng , Hợp, Cao một nhà (19)
Thông đồng đến tận Xiêm La
Cùng nhau liên kết gần xa đánh liền
Nghệ An- Xiêm nhắm đầu tiên
1150Chờ ngày xuất phát vượt triền đồi xanh
 
Quang Trung- mệnh lệnh ban hành
Diệu, Trung trừ khử giết bành quan điêu. (20)
 
Giữa niên Canh Tuất đặng nhiều
Bắt hai tù trưởng Nam, Chiêu mang về (21)
Tây Sơn vượt núi nhiêu khê
Hiệp, Cao bình định nảo nề khổ binh (22)
Làm cho bọn giặc thất kinh
Bỏ thành Vạn Tượng băng mình chạy điên (23)
Tây Sơn thu giữ trống chiêng
1160Thớt voi vài chục làm riêng nước nhà.
 
Thừa cơ đánh thẳng Xiêm La
Dung, Siêu, Nguyên,Súy biến ra oan hồn (24)
Diệu , Trung tiến đến Tuyên Quang
Tân, Đồng lực yếu rã tan kíp thời
Gửi thân ở giữa đất trời
Hồn bay lơ lững chơi vơi núi ngàn
Cùng theo Duy Chỉ bên đàng
Oan khiêng ấm ức tụ hàng cốc lâm

Thân tặng anh Sĩ Đoan và chị Lam Hồng Minh
Chúc anh chị hạnh phúc mùa giáng sinh yêu thương và năm mới vạn sự như ý....

Cám ơn Hồng Quế.
Bấy lâu nay không vào được tưởng chừng mọi người đã lãng quên.
Mùa Giáng Sinh thêm lần trở lại, mến chúc Em vui và hạnh phúc.

[/align]