Người khách hàng thân thiết nhất
Tác giả: Henry Troyat
Người dịch: Vũ Đình Bình
NXB Thanh niên
Cửa hàng của ông bà Ơtecpơ ở vị trí rất đẹp gần một nghĩa trang. Mặt trước cửa hàng sơn màu xanh sẫm dịu mát. Phía trên tủ kính bên phải có dòng chữ vàng: “Làm lấy ngay cái vòng hoa bằng ngọc, bằng chất dẻo và bằng kim loại mạ”; bên trái là mấy lời quảng cáo hàng tốt, giá rẻ.
Đó hoàn toàn không phải là những lời hứa suông. Luôn quan tâm sao cho khách hàng hài lòng cả về giá cả lẫn chất lượng hàng, ông bà Ơtecpơ thường xuyên cải tiến cho sản phẩm của mình hoàn hảo hơn. Nói đúng ra, trụ cột của cửa hàng là bà Ơtecpơ. Bà chủ cao lớn vạm vỡ ấy lôi cuốn vào hoạt động sôi nổi của mình cả ông chồng yếu ớt, thong manh, tuổi chừng sáu mươi. Khi bà gọi “Vichto!”, ông giật nảy người như bị một khẩu súng lục gí vào ngực. Còn khi bà vuốt tóc ông, ông rụt đầu rụt cổ như một con rùa mắc lỗi. Vì họ không thuê người bán hàng, nên bà Ơtecpơ gánh lấy mọi việc nặng, nào nâng lên hạ xuống các cửa xếp bằng sắt, nào mở những hòm hàng có đinh đóng chặt. Thở hổn hển như một nhà đấu vật, bà di chuyển các sản phẩm bằng đồng và bằng đá. Còn Vichto lại cực giỏi trong việc xâu các hạt ngọc thủy tinh vào dây thép. Ông chọn rất khéo các gam màu buồn. Bà Ơtec pơ nói với hàng xóm láng giềng rằng chồng bà có những ngón tay của một ông tiên.
Một buổi chiều, có một ông rất gầy, tuổi khoảng bẩy mươi, bước vào của hàng. Xét theo vẻ đăm chiêu, thì đây là một ông khách dáng nể. Để khích lệ ông ta, bà Ơtecpơ ngọt ngào hỏi:
Thưa ông, ông cần gì?
Tôi muốn xem các vòng hoa – Ông khách đáp.
Xin mời ông – Bà Ơtecpơ mỉm cười đon đả. – Ông định mua loại vòng hoa giá trị bao nhiêu?
Giá cả không quan trọng.
Phấn khởi với một mở đầu như thế, bà Ơtecpơ đưa ông khách đến tủ kính. Ở đây có đủ các kiểu vòng hoa, chiều theo mọi sở thích và mọi túi tiền. Và những dải băng tim để sẵn, các dòng chữ: “Kính viếng hương hồn mẹ dịu hiền”, “Kính viếng linh hồn anh yêu quý”…Toàn bộ nỗi đau đớn xót xa được dồn rất khéo vào những công thức chung ấy. Rất hiếm người khách nào đòi đề một dòng chữ khác để diễn tả lòng tiếc thương của khách.
Hàng của chúng tôi rất phong phú – Bà Ơtecpơ nói – Ông cần loại nào cũng có.
- Hoa lưu ly thì trông rõ từ xa – Bà Ơtecpơ nói tiếp – nhưng hoa tím do chúng tôi làm lại đượm vẻ khiêm tốn. Về phần hoa hồng bằng sứ, thì nên dùng cho những người chết trẻ hoặc cho phụ nữ. Xin tha lỗi vì tôi hỏi một câu bất nhã: Ông có quan hệ thế nào với người quá cố?
Nghe những lời ấy, mặt ông khách nhăn lại đau khổ. Ánh mắt ông ta đờ đẫn, cặp môi mím chặt, và ở mép hằn hai nếp nhăn. Ông ta hít vào một hơi rõ sâu và khẽ hỏi lại:
- Quan hệ thế nào ấy ư?
- Vâng – Bà Ơtecpơ nói – Và người đó là nam hay nữ?
- Nam.
- Người đó là thế nào với ông?
Ông khách ngẩng đầu, đưa mắt nhìn bà Ơtecpơ như thể giội vào bà một gáo nước lạnh:
- Bà tò mò quá, thưa bà.
- Không phải tôi tò mò đâu, thưa ông – Bà Ơtecpơ lí nhí – Tôi buộc phải hỏi ông điều đó để biết ông mua vòng hoa viếng ai: Anh em họ, bố, hay anh em ruột…
Ông khách giơ tay lên để cắt ngang bản liệt kê bi thảm ấy, và nói:
- Tôi mua cho mỗi người ấy một vòng hoa.
- Ông nói sao? – Bà Ơtecpơ lắp bắp hỏi.
- Mỗi người một vòng hoa – Ông khách bực bội nhắc lại. – Nhưng chỉ cho nam giới thôi. Tôi nghĩ tôi nói thế là rõ.
Bà Ơtecpơ nuốt nước miếng rồi nói:
- Vâng thưa ông. Hiện chúng tôi đã có các vòng hoa: Cho bố yêu quý, cho anh trai yêu quý, cho con trai yêu quý, cho cháu trai yêu quý…
- Cả cho chú yêu quý nữa. – Ông khách tiếp lời luôn – Rồi cả em họ yêu quý, bạn yêu quý, đồng nghiệp yêu quý, ông thuê nhà yêu quý, bố vợ yêu quý, con rể yêu quý! Tất cả…!
Mắt ông ta lóe lên một ánh hiểu đanh ác độc, mặt ông ta đỏ bừng. Rõ ràng đây là một gã điên, một gã cuồng.
Bà Ơtecpơ cảm thấy lo sợ, bà lùi vào mấy bước và gọi:
- Vichto! Vichto!
Nhưng Vichto đang ở tít bên trong nên không nghe thấy.
- Thế nào đây? – Ông khách kỳ lạ hỏi – Bà có bán cho tôi những vòng hoa ấy hay không?
- Ông đợi đến mai được không ạ? – Bà Ơtecpơ đánh bạo hỏi.
- Không, tôi rất vội, vội lắm. Tôi đã thuê tắc-xi để chở rồi. Nếu bà từ chối, tôi sang cửa hàng khác vậy.
Trong lúc ông ta nói, bà Ơtecpơ suy nghĩ rất lung xem có nên bỏ một món lợi lớn chỉ vì ông khách hơi lạ? Ông này có thể giở bất cứ trò gì, nếu bà kiên quyết từ chối.
- Bà trả lời đi, tôi đang chờ đây – Ông khách nói.
- Được ạ - Bà Ơtecpơ nói – Tôi bán.
Mồ hôi mồ kê nhễ nhại, bà lần lượt đem từng vòng hoa ra tắc-xi. Cả một gia đình ở ghế sau chiếc xe. Bố nằm trên con rể, con trai đè xuống cháu trai…Bà Ơtecpơ đã quen với việc tưởng niệm, mà cảnh tang tóc tập thể này cũng khiến bà sởn gai ốc. Một ý nghĩ chợt lóe lên trong đầu bà, bà kêu lên:
- Tôi hiểu rồi: Tất cả nam giới của gia đình ông đều bị chết trong một tai nạn!
- Đúng thế - Người lạ mặt đáp – Nhưng xin bà nhanh lên cho. Bà sửa giúp vòng hoa ông chú. Được rồi! Tôi sẽ ngồi bên cạnh bác lái xe – Ông ta ngẫm nghĩ giây lát rồi nói thêm:
- À, cần một vòng hoa cho ông nội nữa.
- Ông mất cả ông nội?
- Tôi vừa nói xong đó thôi.
- Chắc ông nội của ông nhiều tuổi lắm.
- Gần một trăm.
Yên lòng, Ơtecpơ đem ra vòng hoa cho người ông nội và tờ hóa đơn. Ông khách lẳng lặng trả tiền, lên tắc-xi, sập cửa. Xe chuyển bánh. Bà Ơ tecpơ đứng nhìn chiếc xe chạy xa dần.
Quay vào cửa hàng, bà trông thấy Vichto.
Bà kể cho chồng nghe toàn bộ sự việc. Bà vừa kể xong, Vichto cau mày lẩm bẩm:
- Thật kinh khủng!
- Tại sao? Ông ta bị mất cả những người đàn ông họ hàng trong một tai nạn.
- Bà tin cái chuyện tai nạn ấy à? – Vichto cáu kỉnh ngắt lời.
- Không – bà Ơtecpơ nói – Bây giờ, sau khi suy nghĩ kỹ mọi chuyện, tôi không tin. Nhưng nếu ông thông minh, ông hãy tìm cách giải thích xem. Hay đó là một đồng nghiệp của chúng ta, muốn mua hàng hóa mới cho cửa hàng của ông ta?
- Thế thì đời nào ông ta trả những ngần ấy tiền! – Vichto không tán thành – Mà lại không mặc cả câu nào. Không, ở đây có điều gì khác. Lẽ ra tôi không nên để bà một mình ở ngoài cửa hàng. Đó là một gã tàn ác.
- Một gã tàn ác?
- Một kẻ mua vòng hoa cho tất cả đàn ông trong gia đình mình thì chỉ có thể là kẻ tàn ác. Chắc hắn định giết chết họ, lần lược hoặc tất cả cùng một lúc. Còn các vòng hoa của chúng ta sẽ dùng để viếng các nạn nhân. Thật khủng khiếp! Phải tìm cách chặn vụ này lại mới được. Ngay lập tức. Bà có hỏi tên và địa chỉ hắn không?
- Tôi không nghĩ đến chuyện ấy.
- Số xe tắc-xi, bà có nhớ không?
- Không, tôi không nhớ…
Vichto chậc lưỡi:
- Thật đáng tiếc. Phải nói chuyện với Simon thôi. Nó sẽ khuyên chúng ta gì đó.
Simon, cháu gọi Vichto bằng chú, là cảnh sát. Ngay tối ấy Vichto mời anh ta đến. Nghe ông chú kể xong đầu đuôi câu chuyện, Simon trầm ngâm suy nghĩ. Rồi anh ta tuyên bố trường hợp này đúng là khác thường, nhưng không một điều khoản nào trong bộ luật hình sự lại cấm ai mua mấy vòng hoa tang một lúc. Bởi vậy không thể tiến hành điều tra.
- Nhưng cô chú tin chắc hắn mua các vòng hoa vì hắn định giết luôn máy người! – Bà Ơtecpơ nói.
- Cảnh sát sẽ bắt hắn khi hắn phạm tội, và tội ác ấy sẽ bị phát hiện – Simon nói – Thế thôi.
Thái độ bình thản của viên cảnh sát rốt cuộc đã tác động với Vichto. Ông tuyên bố sẽ không chịu trách nhiệm gì vì cảnh sát đã khuyên ông nên quên chuyện này đi. Nhưng bà Ơtecpơ, giống như đa số phụ nữ, lại ít nhạy cảm với các lý lẽ pháp luật. Đêm ấy bà không ngũ được. Bà tưởng tượng ra hết cảnh rùng rợn này đến cảnh rùng rợn khác. Bà như trông thấy cái gã điên kia giết chết cả gia đình hắn, máu chảu lênh láng các nới.
Sáng hôm sau bà mua mấy tờ báo, tin rằng sẽ thấy ngay ở trang nhất tin tức về vụ giết người. Nhưng bà giở hết các trang báo mà không thấy tin bài nào như thế. Chắc tên giết người kia chưa thực hiện các kế hoạch tàn ác của hắn. Hắn còn chờ đợi thời cơ. Bà Ơtecpơ thề sẽ không lơi lỏng sự theo dõi, và quả thật suốt trong mấy tháng, các tờ báo không có độc giả nào trung thành và sốt sắng hơn bà.
Gần một năm trôi qua, mà gã kia vẫn chưa hành động. Đã từ lâu, bà Ơtecpơ không còn chia sẻ cùng chồng những nỗi lo lắng. Thậm chí khi có mặt Vichto, bà còn làm ra vẻ như chế giễu những sợ hãi trước kia của bà. Nhưng trong thâm tâm bà vẫn tin rằng tấm thảm kịch sẽ xảy ra vào đúng lúc ít ai ngờ tới.
Một buổi chiều, khi Vichto đang bận hoàn thành một đơn đặt hàng gấp, bà Ơtecpơ bỏ vào miệng một cái kẹo, trùm lên đầu tấm khăn thêu ren màu kem rồi ra cửa ngồi hít thở không khí trong lành. Chưa đầy năm phút sau, bà đã trông thấy con quỷ ấy ở mé bên kia đường: Hắn mặc đồ đen, đang đi sát các bức tường. Ơtecpơ bàng hoàng cả người. Không đắn đo, bà bật dậy, sang đường, đi theo hắn. Hắn không nghi ngờ gì hết. Hắn vẫn bước đều, còng người xuống, mắt nhìn đây nhìn đó như một công dân hiền lành. Nhưng bà Ơtecpơ đâu dễ bị lừa. Bà tự hào vì đã lần ra được dấu vết tên tàn ác, chứ không nghe lời ông chồng nhút nhát và đứa cháu thiển cận. Cuộc theo dõi này dù kéo dài đến đâu bà cũng sẽ không để mất bóng hắn. Bà đã định cất tiếng gọi hắn, thì hắn bỗng dừng lại trước một khách sạn tồi, rồi hắn bỏ mũ ra, bước vào. Bà vào theo. Hắn lên cầu thang, chốc chốc dừng lại thở. Bà cũng lên theo, giữ một khoảng cách nhất định. Hắn rẽ vào hành lang. Bà Ơtecpơ nấp sau góc tường để theo dõi hắn từ xa. Thấy hắn mở một cánh cửa, bà từ chỗ nấp nhảy ra và quát:
- Đứng yên!
Hắn sững người trên ngưỡng cửa, mồm há hốc, ngỡ ngàng nhìn bà Ơ tecpơ.
- Cho tôi vào – Bà quả quyết nói.
Rồi không đợi lời mời, bà vào luôn. Đó là một căn phòng nhỏ bình thường, tường dán giấy bồi màu xanh có vân hoa, một chiếc giường bằng đồng và một bồn rửa sau tấm mành tre. Dọc theo các mặt tường, trông ghê cả người là những vòng hoa dành cho những người thân thuộc bậc trên, bậc dưới bà bậc ngang. Chỉ thoáng nhìn, bà Ơtecpơ đã thấy rõ toàn bộ số vòng hoa bà đã bán vẫn xếp đầy đủ ở đây. Bà đến thật là kịp thời. Hai lỗ mũi bà phồng lên đắc thắng.
- Bà cần gì, thưa bà? – Gã kia hỏi lí nhí và đóng cửa lại – Tôi không quen biết bà.
- Nhưng, tôi lại biết ông – Bà Ơtecpơ nói bằng một giọng ác nghiệt – Tên ông là gì?
- Tôi tên là Moris Balotanh.
- Hoàn cảnh gia đình?
- Tôi độc thân.
- Ông bao nhiêu tuổi?
- Tôi bảy mươi tuổi. Nhưng bà lấy quyền gì mà hỏi tôi những câu ấy?
Moris đứng trước mặt bà khách. Lớp da nhão xám xịt xệ xuống hai bên cánh mũi nhọn hoắt. Cặp mắt buồn của ông ta rớm lệ. Tay trái ông ta run lẩy bẩy trên ve chiếc áo vét tông. Tuy nhiên, qua tác phẩm của các nhà văn nổi tiếng, bà Ơtecpơ biết rằng một số ông già trông lụ khụ nhưng lại khỏe mạnh và mềm mại như một con hổ. Nhớ rằng ở đây rất nguy hiểm, bà không rời mắt khỏi các ngón tay ông già. Khi ông ta tiến một bước về phía cửa, bà quát:
- Không được động đậy!
- Nhưng thưa bà, tôi đang ở trong nhà tôi và tôi có quyền…
- Ông không có quyền gì hết. Ông phải tuân lệnh tôi. Tôi là người đã bán các vòng hoa cho ông đây!
Nghe thấy thế, Moris đưa hai tay lên ôm lấy mặt và lảo đảo. Tin rằng mình đã trúng đích, bà Ơtecpơ nói tiếp:
- Đúng vậy. Hôm đó tôi không biết tại sao ông lại mua nhiều vòng hoa đến thế trong một lúc. Nhưng rồi lát sau tôi hiểu ngay ra. Ông mắc chứng cuồng. Ông định giết những người thân của ông. Tôi đã báo cảnh sát.
- Bà đã báo cảnh sát? – Moris thì thào.
Ông ta buông người xuống ghế. Bà Ơtecpơ không nhìn thấy mặt ông ta, nhưng nghe thấy tiếng khóc nấc lên khe khẽ. Và cái âm thanh yếu ớt ấy khiến bà dễ chịu.
- Lẽ ra bà đừng báo cảnh sát – Ông ta vừa nói vừa nức nở - Tôi không có ý định độc ác nào đâu. Tôi thề với bà như vậy!
- Tôi rát muốn tin ông – Bà Ơtecpơ đáp, vẻ mỉa mai – Nhưng nếu thế, ông hãy giải thích rõ các vòng hoa ông mua của tôi là dành cho ai?
Người đàn ông ngẩng đầu, và bà Ơtecpơ trông thấy gương mặt ông ta nhăn nhúm, ướt đẫm nước mắt như một miếng giẻ dưới trời mưa. Đôi môi ông ta run run, để lộ hàm răng và vàng khè. Ngắc ngứ, ông ta kể:
- Đó là một điều bí mật. Nhưng tôi sẽ nói hết với bà. Bà thấy đó, tôi già rồi, lại bị đau tim. Các bác sĩ bảo tôi chẳng còn sống được bao lâu. Chỉ vài tháng, mà có thể chỉ vài ngày. Tóm lại, tôi luôn nghĩ đến cái chết, luôn nghĩ đến chuyện tôi sẽ được chôn cất ra sao. Nhưng tôi chỉ có một thân một mình trên cõi đời này. Không họ hàng thân thích, không bạn bè, không một ai. Thế đấy. Bà hãy hình dung một cỗ xe tang đi trong thành phố mà không có ai đưa tiễn, không một vòng hoa, nhạt thếch, trơ trọi, cô đơn. Để tránh cái kết cục khủng khiếp đó, tôi quyết định sẽ tự tạo ra đông đảo họ hàng thân thích. Tôi mua một lô vòng hoa với dải băng đề dòng chữ coi như tôi là bố, là ông nội, là con, là chú, là anh họ, là con rể, là chồng, là bạn…Tôi tích trữ sẵn tất cả những biểu tượng vật chất ấy và tình yêu thương. Tôi tự quấn cho tôi vô số những sợi dây máu mủ ruột rà. Từ đó, tôi yên tâm hơn, tôi cảm thấy xung quanh mình có những người gần gụi, gắn bó. Điều ấy sưởi ấm trái tim tôi. Và tôi tưởng tượng mọi người quả thật sẽ nhớ tiếc tôi khi tôi qua đời.
Bà Ơtecpơ xúc động đến nghẹt thở. Con người mà bà nghi ngờ là phạm tội ác hóa ra lại là một nhà thơ ngợi ca các mối ràng buộc họ hàng thân thích. Ông ta nói rất khẽ:
- Chắc bà thấy tôi lẩn thẩn lắm. Bà hãy tha lỗi cho tôi.
- Không, tôi mới là người phải xin ông tha lỗi cho – Bà Ơte pơ thở dai nói.
Bà cầm lấy tay Moris và siết chặt trong những ngón tay khỏe mạnh của bà. Sau đó, họ nhìn thẳng vào mắt nhau, rồi bà Ơtecpơ thốt lên:
- Ngày mai ông đến nhà tôi ăn tối đi. Chúng ta quen biết nhau thêm.
Thế là Moris trở thành người bạn thân nhất của gia đình Ơtecpơ. Đúng như dự đoán, ông qua đời sau đó vài tháng. Những kẻ rỗi hơi rất ngạc nhiêu khi trông thấy đám tang ông.
Đi đằng sau xe tang chỉ có hai ông bà Ơtecpơ. Nhưng quan tài thì bị che khuất bởi cả núi vòng hoa bằng ngọc nhân tạo, bằng lá cây kim loại và các bông hoa nhựa. Các dải băng tím đề những dòng chữ thể hiện lòng thương tiếc của cả một gia đình đông đúc và tận tụy. Và như để hoàn tất bản giao hưởng đau thương ấy, nổi cao trên tất cả là vòng hoa rất lớn của ông bà Ơtecpơ. Trên dải băng vắt qua vòng hoa là dòng chữ vàng với những lời giản dị: “Kính viếng người khách hàng thân thiết nhất của chúng tôi”.
Tác giả: Henry Troyat
Người dịch: Vũ Đình Bình
NXB Thanh niên
Cửa hàng của ông bà Ơtecpơ ở vị trí rất đẹp gần một nghĩa trang. Mặt trước cửa hàng sơn màu xanh sẫm dịu mát. Phía trên tủ kính bên phải có dòng chữ vàng: “Làm lấy ngay cái vòng hoa bằng ngọc, bằng chất dẻo và bằng kim loại mạ”; bên trái là mấy lời quảng cáo hàng tốt, giá rẻ.
Đó hoàn toàn không phải là những lời hứa suông. Luôn quan tâm sao cho khách hàng hài lòng cả về giá cả lẫn chất lượng hàng, ông bà Ơtecpơ thường xuyên cải tiến cho sản phẩm của mình hoàn hảo hơn. Nói đúng ra, trụ cột của cửa hàng là bà Ơtecpơ. Bà chủ cao lớn vạm vỡ ấy lôi cuốn vào hoạt động sôi nổi của mình cả ông chồng yếu ớt, thong manh, tuổi chừng sáu mươi. Khi bà gọi “Vichto!”, ông giật nảy người như bị một khẩu súng lục gí vào ngực. Còn khi bà vuốt tóc ông, ông rụt đầu rụt cổ như một con rùa mắc lỗi. Vì họ không thuê người bán hàng, nên bà Ơtecpơ gánh lấy mọi việc nặng, nào nâng lên hạ xuống các cửa xếp bằng sắt, nào mở những hòm hàng có đinh đóng chặt. Thở hổn hển như một nhà đấu vật, bà di chuyển các sản phẩm bằng đồng và bằng đá. Còn Vichto lại cực giỏi trong việc xâu các hạt ngọc thủy tinh vào dây thép. Ông chọn rất khéo các gam màu buồn. Bà Ơtec pơ nói với hàng xóm láng giềng rằng chồng bà có những ngón tay của một ông tiên.
Một buổi chiều, có một ông rất gầy, tuổi khoảng bẩy mươi, bước vào của hàng. Xét theo vẻ đăm chiêu, thì đây là một ông khách dáng nể. Để khích lệ ông ta, bà Ơtecpơ ngọt ngào hỏi:
Thưa ông, ông cần gì?
Tôi muốn xem các vòng hoa – Ông khách đáp.
Xin mời ông – Bà Ơtecpơ mỉm cười đon đả. – Ông định mua loại vòng hoa giá trị bao nhiêu?
Giá cả không quan trọng.
Phấn khởi với một mở đầu như thế, bà Ơtecpơ đưa ông khách đến tủ kính. Ở đây có đủ các kiểu vòng hoa, chiều theo mọi sở thích và mọi túi tiền. Và những dải băng tim để sẵn, các dòng chữ: “Kính viếng hương hồn mẹ dịu hiền”, “Kính viếng linh hồn anh yêu quý”…Toàn bộ nỗi đau đớn xót xa được dồn rất khéo vào những công thức chung ấy. Rất hiếm người khách nào đòi đề một dòng chữ khác để diễn tả lòng tiếc thương của khách.
Hàng của chúng tôi rất phong phú – Bà Ơtecpơ nói – Ông cần loại nào cũng có.
- Hoa lưu ly thì trông rõ từ xa – Bà Ơtecpơ nói tiếp – nhưng hoa tím do chúng tôi làm lại đượm vẻ khiêm tốn. Về phần hoa hồng bằng sứ, thì nên dùng cho những người chết trẻ hoặc cho phụ nữ. Xin tha lỗi vì tôi hỏi một câu bất nhã: Ông có quan hệ thế nào với người quá cố?
Nghe những lời ấy, mặt ông khách nhăn lại đau khổ. Ánh mắt ông ta đờ đẫn, cặp môi mím chặt, và ở mép hằn hai nếp nhăn. Ông ta hít vào một hơi rõ sâu và khẽ hỏi lại:
- Quan hệ thế nào ấy ư?
- Vâng – Bà Ơtecpơ nói – Và người đó là nam hay nữ?
- Nam.
- Người đó là thế nào với ông?
Ông khách ngẩng đầu, đưa mắt nhìn bà Ơtecpơ như thể giội vào bà một gáo nước lạnh:
- Bà tò mò quá, thưa bà.
- Không phải tôi tò mò đâu, thưa ông – Bà Ơtecpơ lí nhí – Tôi buộc phải hỏi ông điều đó để biết ông mua vòng hoa viếng ai: Anh em họ, bố, hay anh em ruột…
Ông khách giơ tay lên để cắt ngang bản liệt kê bi thảm ấy, và nói:
- Tôi mua cho mỗi người ấy một vòng hoa.
- Ông nói sao? – Bà Ơtecpơ lắp bắp hỏi.
- Mỗi người một vòng hoa – Ông khách bực bội nhắc lại. – Nhưng chỉ cho nam giới thôi. Tôi nghĩ tôi nói thế là rõ.
Bà Ơtecpơ nuốt nước miếng rồi nói:
- Vâng thưa ông. Hiện chúng tôi đã có các vòng hoa: Cho bố yêu quý, cho anh trai yêu quý, cho con trai yêu quý, cho cháu trai yêu quý…
- Cả cho chú yêu quý nữa. – Ông khách tiếp lời luôn – Rồi cả em họ yêu quý, bạn yêu quý, đồng nghiệp yêu quý, ông thuê nhà yêu quý, bố vợ yêu quý, con rể yêu quý! Tất cả…!
Mắt ông ta lóe lên một ánh hiểu đanh ác độc, mặt ông ta đỏ bừng. Rõ ràng đây là một gã điên, một gã cuồng.
Bà Ơtecpơ cảm thấy lo sợ, bà lùi vào mấy bước và gọi:
- Vichto! Vichto!
Nhưng Vichto đang ở tít bên trong nên không nghe thấy.
- Thế nào đây? – Ông khách kỳ lạ hỏi – Bà có bán cho tôi những vòng hoa ấy hay không?
- Ông đợi đến mai được không ạ? – Bà Ơtecpơ đánh bạo hỏi.
- Không, tôi rất vội, vội lắm. Tôi đã thuê tắc-xi để chở rồi. Nếu bà từ chối, tôi sang cửa hàng khác vậy.
Trong lúc ông ta nói, bà Ơtecpơ suy nghĩ rất lung xem có nên bỏ một món lợi lớn chỉ vì ông khách hơi lạ? Ông này có thể giở bất cứ trò gì, nếu bà kiên quyết từ chối.
- Bà trả lời đi, tôi đang chờ đây – Ông khách nói.
- Được ạ - Bà Ơtecpơ nói – Tôi bán.
Mồ hôi mồ kê nhễ nhại, bà lần lượt đem từng vòng hoa ra tắc-xi. Cả một gia đình ở ghế sau chiếc xe. Bố nằm trên con rể, con trai đè xuống cháu trai…Bà Ơtecpơ đã quen với việc tưởng niệm, mà cảnh tang tóc tập thể này cũng khiến bà sởn gai ốc. Một ý nghĩ chợt lóe lên trong đầu bà, bà kêu lên:
- Tôi hiểu rồi: Tất cả nam giới của gia đình ông đều bị chết trong một tai nạn!
- Đúng thế - Người lạ mặt đáp – Nhưng xin bà nhanh lên cho. Bà sửa giúp vòng hoa ông chú. Được rồi! Tôi sẽ ngồi bên cạnh bác lái xe – Ông ta ngẫm nghĩ giây lát rồi nói thêm:
- À, cần một vòng hoa cho ông nội nữa.
- Ông mất cả ông nội?
- Tôi vừa nói xong đó thôi.
- Chắc ông nội của ông nhiều tuổi lắm.
- Gần một trăm.
Yên lòng, Ơtecpơ đem ra vòng hoa cho người ông nội và tờ hóa đơn. Ông khách lẳng lặng trả tiền, lên tắc-xi, sập cửa. Xe chuyển bánh. Bà Ơ tecpơ đứng nhìn chiếc xe chạy xa dần.
Quay vào cửa hàng, bà trông thấy Vichto.
Bà kể cho chồng nghe toàn bộ sự việc. Bà vừa kể xong, Vichto cau mày lẩm bẩm:
- Thật kinh khủng!
- Tại sao? Ông ta bị mất cả những người đàn ông họ hàng trong một tai nạn.
- Bà tin cái chuyện tai nạn ấy à? – Vichto cáu kỉnh ngắt lời.
- Không – bà Ơtecpơ nói – Bây giờ, sau khi suy nghĩ kỹ mọi chuyện, tôi không tin. Nhưng nếu ông thông minh, ông hãy tìm cách giải thích xem. Hay đó là một đồng nghiệp của chúng ta, muốn mua hàng hóa mới cho cửa hàng của ông ta?
- Thế thì đời nào ông ta trả những ngần ấy tiền! – Vichto không tán thành – Mà lại không mặc cả câu nào. Không, ở đây có điều gì khác. Lẽ ra tôi không nên để bà một mình ở ngoài cửa hàng. Đó là một gã tàn ác.
- Một gã tàn ác?
- Một kẻ mua vòng hoa cho tất cả đàn ông trong gia đình mình thì chỉ có thể là kẻ tàn ác. Chắc hắn định giết chết họ, lần lược hoặc tất cả cùng một lúc. Còn các vòng hoa của chúng ta sẽ dùng để viếng các nạn nhân. Thật khủng khiếp! Phải tìm cách chặn vụ này lại mới được. Ngay lập tức. Bà có hỏi tên và địa chỉ hắn không?
- Tôi không nghĩ đến chuyện ấy.
- Số xe tắc-xi, bà có nhớ không?
- Không, tôi không nhớ…
Vichto chậc lưỡi:
- Thật đáng tiếc. Phải nói chuyện với Simon thôi. Nó sẽ khuyên chúng ta gì đó.
Simon, cháu gọi Vichto bằng chú, là cảnh sát. Ngay tối ấy Vichto mời anh ta đến. Nghe ông chú kể xong đầu đuôi câu chuyện, Simon trầm ngâm suy nghĩ. Rồi anh ta tuyên bố trường hợp này đúng là khác thường, nhưng không một điều khoản nào trong bộ luật hình sự lại cấm ai mua mấy vòng hoa tang một lúc. Bởi vậy không thể tiến hành điều tra.
- Nhưng cô chú tin chắc hắn mua các vòng hoa vì hắn định giết luôn máy người! – Bà Ơtecpơ nói.
- Cảnh sát sẽ bắt hắn khi hắn phạm tội, và tội ác ấy sẽ bị phát hiện – Simon nói – Thế thôi.
Thái độ bình thản của viên cảnh sát rốt cuộc đã tác động với Vichto. Ông tuyên bố sẽ không chịu trách nhiệm gì vì cảnh sát đã khuyên ông nên quên chuyện này đi. Nhưng bà Ơtecpơ, giống như đa số phụ nữ, lại ít nhạy cảm với các lý lẽ pháp luật. Đêm ấy bà không ngũ được. Bà tưởng tượng ra hết cảnh rùng rợn này đến cảnh rùng rợn khác. Bà như trông thấy cái gã điên kia giết chết cả gia đình hắn, máu chảu lênh láng các nới.
Sáng hôm sau bà mua mấy tờ báo, tin rằng sẽ thấy ngay ở trang nhất tin tức về vụ giết người. Nhưng bà giở hết các trang báo mà không thấy tin bài nào như thế. Chắc tên giết người kia chưa thực hiện các kế hoạch tàn ác của hắn. Hắn còn chờ đợi thời cơ. Bà Ơtecpơ thề sẽ không lơi lỏng sự theo dõi, và quả thật suốt trong mấy tháng, các tờ báo không có độc giả nào trung thành và sốt sắng hơn bà.
Gần một năm trôi qua, mà gã kia vẫn chưa hành động. Đã từ lâu, bà Ơtecpơ không còn chia sẻ cùng chồng những nỗi lo lắng. Thậm chí khi có mặt Vichto, bà còn làm ra vẻ như chế giễu những sợ hãi trước kia của bà. Nhưng trong thâm tâm bà vẫn tin rằng tấm thảm kịch sẽ xảy ra vào đúng lúc ít ai ngờ tới.
Một buổi chiều, khi Vichto đang bận hoàn thành một đơn đặt hàng gấp, bà Ơtecpơ bỏ vào miệng một cái kẹo, trùm lên đầu tấm khăn thêu ren màu kem rồi ra cửa ngồi hít thở không khí trong lành. Chưa đầy năm phút sau, bà đã trông thấy con quỷ ấy ở mé bên kia đường: Hắn mặc đồ đen, đang đi sát các bức tường. Ơtecpơ bàng hoàng cả người. Không đắn đo, bà bật dậy, sang đường, đi theo hắn. Hắn không nghi ngờ gì hết. Hắn vẫn bước đều, còng người xuống, mắt nhìn đây nhìn đó như một công dân hiền lành. Nhưng bà Ơtecpơ đâu dễ bị lừa. Bà tự hào vì đã lần ra được dấu vết tên tàn ác, chứ không nghe lời ông chồng nhút nhát và đứa cháu thiển cận. Cuộc theo dõi này dù kéo dài đến đâu bà cũng sẽ không để mất bóng hắn. Bà đã định cất tiếng gọi hắn, thì hắn bỗng dừng lại trước một khách sạn tồi, rồi hắn bỏ mũ ra, bước vào. Bà vào theo. Hắn lên cầu thang, chốc chốc dừng lại thở. Bà cũng lên theo, giữ một khoảng cách nhất định. Hắn rẽ vào hành lang. Bà Ơtecpơ nấp sau góc tường để theo dõi hắn từ xa. Thấy hắn mở một cánh cửa, bà từ chỗ nấp nhảy ra và quát:
- Đứng yên!
Hắn sững người trên ngưỡng cửa, mồm há hốc, ngỡ ngàng nhìn bà Ơ tecpơ.
- Cho tôi vào – Bà quả quyết nói.
Rồi không đợi lời mời, bà vào luôn. Đó là một căn phòng nhỏ bình thường, tường dán giấy bồi màu xanh có vân hoa, một chiếc giường bằng đồng và một bồn rửa sau tấm mành tre. Dọc theo các mặt tường, trông ghê cả người là những vòng hoa dành cho những người thân thuộc bậc trên, bậc dưới bà bậc ngang. Chỉ thoáng nhìn, bà Ơtecpơ đã thấy rõ toàn bộ số vòng hoa bà đã bán vẫn xếp đầy đủ ở đây. Bà đến thật là kịp thời. Hai lỗ mũi bà phồng lên đắc thắng.
- Bà cần gì, thưa bà? – Gã kia hỏi lí nhí và đóng cửa lại – Tôi không quen biết bà.
- Nhưng, tôi lại biết ông – Bà Ơtecpơ nói bằng một giọng ác nghiệt – Tên ông là gì?
- Tôi tên là Moris Balotanh.
- Hoàn cảnh gia đình?
- Tôi độc thân.
- Ông bao nhiêu tuổi?
- Tôi bảy mươi tuổi. Nhưng bà lấy quyền gì mà hỏi tôi những câu ấy?
Moris đứng trước mặt bà khách. Lớp da nhão xám xịt xệ xuống hai bên cánh mũi nhọn hoắt. Cặp mắt buồn của ông ta rớm lệ. Tay trái ông ta run lẩy bẩy trên ve chiếc áo vét tông. Tuy nhiên, qua tác phẩm của các nhà văn nổi tiếng, bà Ơtecpơ biết rằng một số ông già trông lụ khụ nhưng lại khỏe mạnh và mềm mại như một con hổ. Nhớ rằng ở đây rất nguy hiểm, bà không rời mắt khỏi các ngón tay ông già. Khi ông ta tiến một bước về phía cửa, bà quát:
- Không được động đậy!
- Nhưng thưa bà, tôi đang ở trong nhà tôi và tôi có quyền…
- Ông không có quyền gì hết. Ông phải tuân lệnh tôi. Tôi là người đã bán các vòng hoa cho ông đây!
Nghe thấy thế, Moris đưa hai tay lên ôm lấy mặt và lảo đảo. Tin rằng mình đã trúng đích, bà Ơtecpơ nói tiếp:
- Đúng vậy. Hôm đó tôi không biết tại sao ông lại mua nhiều vòng hoa đến thế trong một lúc. Nhưng rồi lát sau tôi hiểu ngay ra. Ông mắc chứng cuồng. Ông định giết những người thân của ông. Tôi đã báo cảnh sát.
- Bà đã báo cảnh sát? – Moris thì thào.
Ông ta buông người xuống ghế. Bà Ơtecpơ không nhìn thấy mặt ông ta, nhưng nghe thấy tiếng khóc nấc lên khe khẽ. Và cái âm thanh yếu ớt ấy khiến bà dễ chịu.
- Lẽ ra bà đừng báo cảnh sát – Ông ta vừa nói vừa nức nở - Tôi không có ý định độc ác nào đâu. Tôi thề với bà như vậy!
- Tôi rát muốn tin ông – Bà Ơtecpơ đáp, vẻ mỉa mai – Nhưng nếu thế, ông hãy giải thích rõ các vòng hoa ông mua của tôi là dành cho ai?
Người đàn ông ngẩng đầu, và bà Ơtecpơ trông thấy gương mặt ông ta nhăn nhúm, ướt đẫm nước mắt như một miếng giẻ dưới trời mưa. Đôi môi ông ta run run, để lộ hàm răng và vàng khè. Ngắc ngứ, ông ta kể:
- Đó là một điều bí mật. Nhưng tôi sẽ nói hết với bà. Bà thấy đó, tôi già rồi, lại bị đau tim. Các bác sĩ bảo tôi chẳng còn sống được bao lâu. Chỉ vài tháng, mà có thể chỉ vài ngày. Tóm lại, tôi luôn nghĩ đến cái chết, luôn nghĩ đến chuyện tôi sẽ được chôn cất ra sao. Nhưng tôi chỉ có một thân một mình trên cõi đời này. Không họ hàng thân thích, không bạn bè, không một ai. Thế đấy. Bà hãy hình dung một cỗ xe tang đi trong thành phố mà không có ai đưa tiễn, không một vòng hoa, nhạt thếch, trơ trọi, cô đơn. Để tránh cái kết cục khủng khiếp đó, tôi quyết định sẽ tự tạo ra đông đảo họ hàng thân thích. Tôi mua một lô vòng hoa với dải băng đề dòng chữ coi như tôi là bố, là ông nội, là con, là chú, là anh họ, là con rể, là chồng, là bạn…Tôi tích trữ sẵn tất cả những biểu tượng vật chất ấy và tình yêu thương. Tôi tự quấn cho tôi vô số những sợi dây máu mủ ruột rà. Từ đó, tôi yên tâm hơn, tôi cảm thấy xung quanh mình có những người gần gụi, gắn bó. Điều ấy sưởi ấm trái tim tôi. Và tôi tưởng tượng mọi người quả thật sẽ nhớ tiếc tôi khi tôi qua đời.
Bà Ơtecpơ xúc động đến nghẹt thở. Con người mà bà nghi ngờ là phạm tội ác hóa ra lại là một nhà thơ ngợi ca các mối ràng buộc họ hàng thân thích. Ông ta nói rất khẽ:
- Chắc bà thấy tôi lẩn thẩn lắm. Bà hãy tha lỗi cho tôi.
- Không, tôi mới là người phải xin ông tha lỗi cho – Bà Ơte pơ thở dai nói.
Bà cầm lấy tay Moris và siết chặt trong những ngón tay khỏe mạnh của bà. Sau đó, họ nhìn thẳng vào mắt nhau, rồi bà Ơtecpơ thốt lên:
- Ngày mai ông đến nhà tôi ăn tối đi. Chúng ta quen biết nhau thêm.
Thế là Moris trở thành người bạn thân nhất của gia đình Ơtecpơ. Đúng như dự đoán, ông qua đời sau đó vài tháng. Những kẻ rỗi hơi rất ngạc nhiêu khi trông thấy đám tang ông.
Đi đằng sau xe tang chỉ có hai ông bà Ơtecpơ. Nhưng quan tài thì bị che khuất bởi cả núi vòng hoa bằng ngọc nhân tạo, bằng lá cây kim loại và các bông hoa nhựa. Các dải băng tím đề những dòng chữ thể hiện lòng thương tiếc của cả một gia đình đông đúc và tận tụy. Và như để hoàn tất bản giao hưởng đau thương ấy, nổi cao trên tất cả là vòng hoa rất lớn của ông bà Ơtecpơ. Trên dải băng vắt qua vòng hoa là dòng chữ vàng với những lời giản dị: “Kính viếng người khách hàng thân thiết nhất của chúng tôi”.