Thơ trẻ một năm nhìn lại
Trịnh Thanh Sơn
Có gì bó buộc tôi đâu, khi đêm đêm, các bạn ngủ rồi, tôi vẫn ngồi đọc thơ. Thơ Kim- cổ -đông tây, đã đành, nhưng tôi đặc biệt hứng thú khi đọc thơ các bạn trẻ, thơ của hôm nay, thơ của bây giờ.
Vì một cơ duyên nào đó, hàng tuần, tính trung bình, tôi nhận được hai, ba tập thơ của bạn bè gửi tặng. Và như vậy, một năm trong tay tôi có trên một trăm tập thơ gửi từ khắp miền đất nước. Tôi đã đọc, đọc và đọc, với tất cả say mê và trân trọng. Với tôi, những tập thơ, những bài thơ, những câu thơ mà các bạn tin yêu gửi tặng, tôi đều nâng niu, gìn giữ, và coi đó là báu vật, thật đấy! Bởi vì, với riêng tôi, mỗi tập thơ hiển hiện một con người. Một năm, tôi có thêm một trăm người bạn, niềm vui ấy các bạn có tin không? Tin thì tin, không tin thì thôi, có một nhà thơ bảo thế! Còn tôi thì tôi tin!
Tôi tin rằng, sau mọi nỗi đau buồn, thơ vẫn sống. Tôi tin rằng, sau mọi biến cải của thế gian "vũng lên đồi" thơ vẫn sống. Và tôi tin, như một nhà thơ lớn của thời đại chúng ta đã nói, thơ là " vũ khí để bênh vực mẹ".
Với niềm tin ấy, tôi đã đọc và đã viết về những tập thơ, bài thơ, câu thơ của các bạn trẻ của tôi!
Vậy, tôi đã viết về những ai và tôi đã viết gì?
Xin thưa, trong cuộc hành trình Đi dọc cánh đồng thơ, tôi đã và đang đi sâu tìm hiểu các nhà thơ đương đại. Có thể họ chưa hề nổi danh, có thể họ còn lâu mới được mang danh hiệu Nhà thơ có thể họ chỉ xuất hiện một lần, như ánh sao băng, rồi biến mất, nhưng những câu thơ họ để lại, vẫn ám ảnh trong lòng ta, nâng đỡ tâm hồn ta. Và tôi đã đọc và viết về nhà thơ trẻ Lãng Thanh- thi sĩ tài năng, mệnh yểu, rằng "nếu cần tóm gọn hồn cốt thơ Lãng Thanh trong mấy chữ, thì mấy chữ đó sẽ là: Trẻ, hiện đại, có học, sung mãn và chất chứa một tâm hồn thuần Việt!"
Lãng Thanh đã hoàn thành tập thơ Hoa trong 6 năm, từ năm 19 tuổi đến năm 25 tuổi, đó là lao động nghệ thuật của một người, tử tế, một nghệ sĩ biết tự tôn và tự trọng. Đọc thơ Lãng Thanh, ta biết anh đọc rất nhiều, học và tiêu hoá rất nhiều. Các nguồn tri thức cổ điển và tân kì giao thoa rồi nhuần nhuyễn trong cách nhìn, cách cảm, cách lập tứ, dùng thi ảnh, chọn ngôn từ và phương pháp liên tưởng vượt thời gian, không gian, thấp thoáng màu sắc ấn tượng, màu sắc siêu thực. Chẳng hạn khi Lãng Thanh đưa ra định nghĩa của mình về cái Đẹp:
Cánh kiến cánh mỏng như vàng quì
đẹp và xanh xao, xanh xao vì đẹp
Yếu đuối vì đẹp, trần trụi vì đẹp
Hoa phù dung hết chậm như nghiên
mực nhà nho thầm thì và đẹp…
(Hài kịch bất kì)
Rồi Lãng Thanh đột ngột mất ở tuổi 25. Nhưng tôi tin Lãng Thanh không bao giờ mất hút! Không có cái chết nào hoàn toàn!
Cũng như Lãng Thanh, tôi đã viết về thơ Kỳ Anh Vũ, một người thơ khuất lấp. Thì ra, Kỳ Anh Vũ chính là Vũ Kỳ Anh, con trai nhà thơ lão thành Hải Như, mà tôi từng biết. Kỳ Anh Vũ cũng đột ngột ra đi khi tuổi còn rất trẻ. Tôi không thể nào quên những câu thơ anh viết từ những năm 1972, trong bài Bản hùng ca tháng Chạp:
Không còn nghi ngờ
Nhất định năm nay mùa xuân đến sớm
Vì sương gió kéo dài nên ta khó nhận ra
Hà Nội trầm tư lặng nhìn những sân ga
Nhà Quốc Hội chong đèn lo từng cây giống mới
Phải dành tất cả hoa đào tặng nhữngNgọc Hân
Nhất định mùa xuân đến sớm.
Không thể không tin những nhà thơ trẻ ấy, bởi họ tự ý thức được rằng: Còn nước mắt của thơ/ Nước mắt của thơ ư?/ Nước mắt của thơ là một giọt chữ
Thế đấy, họ đã ra đi khi tuổi còn rất trẻ. Tôi xin nghiêng mình và "góp một giọt chữ" như một nén tâm hương!
Tôi đã đọc và viết về những cây bút trẻ ở khắp miền đất nước, mà hầu hết tôi chưa từng gặp mặt, hoặc sau đó tôi mới được gặp gỡ. Đó là anh Nguyễn Long- một kiến trúc sư ở Nghệ An, đó là chị Phạm Dạ Thuỷ- một cô giáo ở Khánh Hoà, đó là anh Đinh Nam Khương- một thầy thuốc ở Hương Sơn…Rồi Đoàn Tuấn, Trịnh Anh Đạt, Nguyễn Hoà Bình, Vương Tuyết Mai, Nguyễn Thị Liên Tâm…đến bây giờ tôi chưa hề biết mặt. Tôi đã đọc và viết về thơ Tạ Văn Sỹ ở Kom Tum, về Kim Dũng ở Phú Thọ, về Hoàng Quí ở Vũng Tàu, về Vũ Hữu Định "còn một chút gì để nhớ". Những câu thơ của Vũ Hải Định cứ ám ảnh mãi trong tâm trí tôi, những câu thơ buồn và đẹp:
Em Pleiku má đỏ môi hồng
Ở đây buổi chiều quanh năm mùa đông
Nên mắt em ướt và tóc em ướt
Da em mềm như mây chiều trong
Rồi, tôi đã đọc thơ Châu Nho ở Nghệ An, thơ Nguyễn Quốc Thắng bồng bềnh trên những chuyến bay, thơ Bình Nguyên ở Ninh Bình, thơ Nguyễn Thuý Quỳnh ở Thái Nguyên…Thơ Bình Nguyên và Thuý Quỳnh đã làm tôi sửng sốt. Thì ra, các bạn trẻ làm thơ hôm nay, dẫu chưa thành tên tuổi, dẫu chưa xác định được cho mình một "thương hiệu", vẫn làm ta phải ngạc nhiên và nể phục. Họ có học, có trí tuệ và có bản sắc riêng, vì vậy, niềm vui, nỗi buồn của họ đã có màu sắc khác. Ngay cả nỗi cam chịu của họ cũng cao cả và thánh thiện hơn rất nhiều. Tôi rất quí những câu thơ này của Bùi Sim Sim:
Thôi anh ạ! Nén lòng thêm chút nữa.
Con thơ ngây, con bé bỏng nhường này
…Đôi mắt buồn so le dòng chảy
Xin vì con giữ lấy chút mặn mòi
Hoặc những câu thơ này của Nguyễn Thuý Quỳnh:
Có một chút em không là Tô Thị
Vò võ đợi chờ, mòn mỏi tình chung
Nơi cuối đất, anh thành người xứ lạ
Người xưa ơi, ai thương hộ má hồng
Dưới chân núi nửa mùa xuân sắp cạn
Em hoá đá đợi người,
xuân có đợi em không?
Cảm giác có một cái gì đang cựa quậy, đang tung phá, đang trăn trở và thao thức trong thơ trẻ. Tuy nhiên, nhìn bề rộng và chiều sâu, ta vẫn thấy có gì tản mạn, bồng bột và vị kỉ. Sao vậy nhỉ?
Chỉ có thơ mới trả lời được câu hỏi này. Và tôi rất tin vào ý chí cùng tâm huyết của các nhà thơ trẻ như tin vào nguyện ước của Bình Nguyên:
Rồi mùa xuân sẽ ào qua cung bậc vòng quay
Nhưng mùa xuân không thể mất đi khi được cấy trồng vào cung bậc khác
Những ước vọng từ trái tim thầm nhắc
Khi biết gieo thì đá cũng lên mầm.!
(Báo Văn nghệ Trẻ)
Trịnh Thanh Sơn
Có gì bó buộc tôi đâu, khi đêm đêm, các bạn ngủ rồi, tôi vẫn ngồi đọc thơ. Thơ Kim- cổ -đông tây, đã đành, nhưng tôi đặc biệt hứng thú khi đọc thơ các bạn trẻ, thơ của hôm nay, thơ của bây giờ.
Vì một cơ duyên nào đó, hàng tuần, tính trung bình, tôi nhận được hai, ba tập thơ của bạn bè gửi tặng. Và như vậy, một năm trong tay tôi có trên một trăm tập thơ gửi từ khắp miền đất nước. Tôi đã đọc, đọc và đọc, với tất cả say mê và trân trọng. Với tôi, những tập thơ, những bài thơ, những câu thơ mà các bạn tin yêu gửi tặng, tôi đều nâng niu, gìn giữ, và coi đó là báu vật, thật đấy! Bởi vì, với riêng tôi, mỗi tập thơ hiển hiện một con người. Một năm, tôi có thêm một trăm người bạn, niềm vui ấy các bạn có tin không? Tin thì tin, không tin thì thôi, có một nhà thơ bảo thế! Còn tôi thì tôi tin!
Tôi tin rằng, sau mọi nỗi đau buồn, thơ vẫn sống. Tôi tin rằng, sau mọi biến cải của thế gian "vũng lên đồi" thơ vẫn sống. Và tôi tin, như một nhà thơ lớn của thời đại chúng ta đã nói, thơ là " vũ khí để bênh vực mẹ".
Với niềm tin ấy, tôi đã đọc và đã viết về những tập thơ, bài thơ, câu thơ của các bạn trẻ của tôi!
Vậy, tôi đã viết về những ai và tôi đã viết gì?
Xin thưa, trong cuộc hành trình Đi dọc cánh đồng thơ, tôi đã và đang đi sâu tìm hiểu các nhà thơ đương đại. Có thể họ chưa hề nổi danh, có thể họ còn lâu mới được mang danh hiệu Nhà thơ có thể họ chỉ xuất hiện một lần, như ánh sao băng, rồi biến mất, nhưng những câu thơ họ để lại, vẫn ám ảnh trong lòng ta, nâng đỡ tâm hồn ta. Và tôi đã đọc và viết về nhà thơ trẻ Lãng Thanh- thi sĩ tài năng, mệnh yểu, rằng "nếu cần tóm gọn hồn cốt thơ Lãng Thanh trong mấy chữ, thì mấy chữ đó sẽ là: Trẻ, hiện đại, có học, sung mãn và chất chứa một tâm hồn thuần Việt!"
Lãng Thanh đã hoàn thành tập thơ Hoa trong 6 năm, từ năm 19 tuổi đến năm 25 tuổi, đó là lao động nghệ thuật của một người, tử tế, một nghệ sĩ biết tự tôn và tự trọng. Đọc thơ Lãng Thanh, ta biết anh đọc rất nhiều, học và tiêu hoá rất nhiều. Các nguồn tri thức cổ điển và tân kì giao thoa rồi nhuần nhuyễn trong cách nhìn, cách cảm, cách lập tứ, dùng thi ảnh, chọn ngôn từ và phương pháp liên tưởng vượt thời gian, không gian, thấp thoáng màu sắc ấn tượng, màu sắc siêu thực. Chẳng hạn khi Lãng Thanh đưa ra định nghĩa của mình về cái Đẹp:
Cánh kiến cánh mỏng như vàng quì
đẹp và xanh xao, xanh xao vì đẹp
Yếu đuối vì đẹp, trần trụi vì đẹp
Hoa phù dung hết chậm như nghiên
mực nhà nho thầm thì và đẹp…
(Hài kịch bất kì)
Rồi Lãng Thanh đột ngột mất ở tuổi 25. Nhưng tôi tin Lãng Thanh không bao giờ mất hút! Không có cái chết nào hoàn toàn!
Cũng như Lãng Thanh, tôi đã viết về thơ Kỳ Anh Vũ, một người thơ khuất lấp. Thì ra, Kỳ Anh Vũ chính là Vũ Kỳ Anh, con trai nhà thơ lão thành Hải Như, mà tôi từng biết. Kỳ Anh Vũ cũng đột ngột ra đi khi tuổi còn rất trẻ. Tôi không thể nào quên những câu thơ anh viết từ những năm 1972, trong bài Bản hùng ca tháng Chạp:
Không còn nghi ngờ
Nhất định năm nay mùa xuân đến sớm
Vì sương gió kéo dài nên ta khó nhận ra
Hà Nội trầm tư lặng nhìn những sân ga
Nhà Quốc Hội chong đèn lo từng cây giống mới
Phải dành tất cả hoa đào tặng nhữngNgọc Hân
Nhất định mùa xuân đến sớm.
Không thể không tin những nhà thơ trẻ ấy, bởi họ tự ý thức được rằng: Còn nước mắt của thơ/ Nước mắt của thơ ư?/ Nước mắt của thơ là một giọt chữ
Thế đấy, họ đã ra đi khi tuổi còn rất trẻ. Tôi xin nghiêng mình và "góp một giọt chữ" như một nén tâm hương!
Tôi đã đọc và viết về những cây bút trẻ ở khắp miền đất nước, mà hầu hết tôi chưa từng gặp mặt, hoặc sau đó tôi mới được gặp gỡ. Đó là anh Nguyễn Long- một kiến trúc sư ở Nghệ An, đó là chị Phạm Dạ Thuỷ- một cô giáo ở Khánh Hoà, đó là anh Đinh Nam Khương- một thầy thuốc ở Hương Sơn…Rồi Đoàn Tuấn, Trịnh Anh Đạt, Nguyễn Hoà Bình, Vương Tuyết Mai, Nguyễn Thị Liên Tâm…đến bây giờ tôi chưa hề biết mặt. Tôi đã đọc và viết về thơ Tạ Văn Sỹ ở Kom Tum, về Kim Dũng ở Phú Thọ, về Hoàng Quí ở Vũng Tàu, về Vũ Hữu Định "còn một chút gì để nhớ". Những câu thơ của Vũ Hải Định cứ ám ảnh mãi trong tâm trí tôi, những câu thơ buồn và đẹp:
Em Pleiku má đỏ môi hồng
Ở đây buổi chiều quanh năm mùa đông
Nên mắt em ướt và tóc em ướt
Da em mềm như mây chiều trong
Rồi, tôi đã đọc thơ Châu Nho ở Nghệ An, thơ Nguyễn Quốc Thắng bồng bềnh trên những chuyến bay, thơ Bình Nguyên ở Ninh Bình, thơ Nguyễn Thuý Quỳnh ở Thái Nguyên…Thơ Bình Nguyên và Thuý Quỳnh đã làm tôi sửng sốt. Thì ra, các bạn trẻ làm thơ hôm nay, dẫu chưa thành tên tuổi, dẫu chưa xác định được cho mình một "thương hiệu", vẫn làm ta phải ngạc nhiên và nể phục. Họ có học, có trí tuệ và có bản sắc riêng, vì vậy, niềm vui, nỗi buồn của họ đã có màu sắc khác. Ngay cả nỗi cam chịu của họ cũng cao cả và thánh thiện hơn rất nhiều. Tôi rất quí những câu thơ này của Bùi Sim Sim:
Thôi anh ạ! Nén lòng thêm chút nữa.
Con thơ ngây, con bé bỏng nhường này
…Đôi mắt buồn so le dòng chảy
Xin vì con giữ lấy chút mặn mòi
Hoặc những câu thơ này của Nguyễn Thuý Quỳnh:
Có một chút em không là Tô Thị
Vò võ đợi chờ, mòn mỏi tình chung
Nơi cuối đất, anh thành người xứ lạ
Người xưa ơi, ai thương hộ má hồng
Dưới chân núi nửa mùa xuân sắp cạn
Em hoá đá đợi người,
xuân có đợi em không?
Cảm giác có một cái gì đang cựa quậy, đang tung phá, đang trăn trở và thao thức trong thơ trẻ. Tuy nhiên, nhìn bề rộng và chiều sâu, ta vẫn thấy có gì tản mạn, bồng bột và vị kỉ. Sao vậy nhỉ?
Chỉ có thơ mới trả lời được câu hỏi này. Và tôi rất tin vào ý chí cùng tâm huyết của các nhà thơ trẻ như tin vào nguyện ước của Bình Nguyên:
Rồi mùa xuân sẽ ào qua cung bậc vòng quay
Nhưng mùa xuân không thể mất đi khi được cấy trồng vào cung bậc khác
Những ước vọng từ trái tim thầm nhắc
Khi biết gieo thì đá cũng lên mầm.!
(Báo Văn nghệ Trẻ)
Love mickey,