Như một cuộc hành hương
Nguyễn Bùi Vợi
Như một cuộc hành hương
Mấy anh em văn nghệ
Lại đi những nẻo đường
Thăm làng quê thời trẻ
50 năm rồi đó
Tuổi xanh đã bạc đầu
Kháng chiến, lên Phú Thọ
Vào Gia Điền, Ao Châu.
Đồi sắn chè cằn cỗi
Mảnh ruộng nhỏ lầy sình
Chú con đi bộ đội
Bà bầm sống một mình
Mấy chàng văn nghệ sĩ
Tươi vui, dáng hào hoa
Ngày đêm nhớ thành thị
Đàn hát và ngâm nga…
Bỗng Tây lên Việt Bắc
Vệ quốc kéo pháo qua
Nào, ta đi đánh giặc
Thơ nhạc thành quân ca!
Chiến dịch tiếp chiến dịch
Thu Đông rồi thu đông
Núi rừng vây đánh địch
Chiến công lừng chiến công!
Gia Điền sang Yên Giã
Văn nghệ lập "bản doanh"
Xóm chòi, hoa kết quả
Một cây toả mấy cành
Biên giới… tới Điện Biên
9 năm quên cả tuổi
Biết mình đã gặp duyên
Cuộc đời vui vận hội
Chiều nay lại trở về
Cùng Gia Điền, Yên Giã
Gặp cụ già chân quê
Chuyện xưa, cười hể hả.
Mà rưng rưng giọt lệ
Đẹp sao tình nghĩa này
Lòng dân sâu như bể
Tình bạn vẫn tròn đầy…
17-5-1997
(Bài Như một cuộc hành hương - Thơ Tố Hữu. Trong tập "Ta với ta" - Nxb Văn học 2000)
Tháng 4-1997, Hội nhà văn Việt Nam tổ chức một cuộc hành hương về nguồn, mời một số văn nghệ sĩ về thăm lại vùng đất Phú Thọ, Tuyên Quang, Thái Nguyên… nơi trong cuộc kháng chiến chín năm chống Pháp gian khổ, các binh chủng đã sống cùng dân, vừa tăng gia sản xuất vừa đánh giặc, vừa làm thơ, viết văn, soạn kịch vẽ tranh… Những địa danh như Gia Điền, Yên Giã, Ao Châu… đã một thời quen thuộc và trìu mến…
Trong đoàn văn nghệ sĩ về nguồn lần này có nhà thơ Tố Hữu, một thành viên vào loại cao tuổi nhất trong đoàn: 77 tuổi
Về Hà Nội, ngày 17-5-1997, Tố Hữu viết bài thơ "Như một cuộc hành hương". Mười khổ thơ, 40 câu thơ mỗi câu năm chữ được viết một cách thật hứng khởi và thanh thoát, cứ như đọc lên là thành thơ.
Tâm hồn và tình cảm của những văn nghệ sĩ đi theo kháng chiến sau những năm tháng giông bão, thác ghềnh bây giờ lặng lờ, trong suốt:
50 năm rồi đó
Tuổi xanh đã bạc đầu
Kháng chiến lên Phú Thọ
Vào Gia Điền, Ao Châu.
Có những câu thơ được viết rất thật như: Mấy chàng văn nghệ sĩ/ Tươi vui dáng hào hoa/ Ngày đêm nhớ thành thị/ Đàn hát và ngâm nga. Thời kháng chiến, văn nghệ sĩ phải giấu cái "dáng hào hoa" của mình để hoà nhập với công nông (lực lượng chủ chốt của cách mạng) có "ngày đêm nhớ thành thị" cũng không được nói ra vì nói ra sẽ ảnh hưởng đến tinh thần, tư tưởng của người khác đối với kháng chiến, còn việc "đàn hát và ngâm nga" thì lúc nào cũng được khuyến khích. Bốn câu thơ mà hai câu nhờ hoàn cảnh đã thay đổi mới viết thật được: đây là ý nghĩa sâu sắc của tự do và ràng buộc và tự do sáng tác cần cho người viết như khí trời.
Từ đầu đến cuối, không khí bài thơ thật tươi vui, thật thoải mái, thật hồn nhiên. Không có những yếu tố đó, ngồi đẽo gọt ra thơ thì làm sao có những khổ thơ như:
Bỗng Tây lên Việt Bắc
Vệ quốc kéo pháo qua
Nào, ta đi đánh giặc
Thơ nhạc thành quân ca!
… Biên giới… tới Điện Biên
9 năm quên cả tuổi
Biết mình đã gặp duyên
Cuộc đời vui vận hội
Đây là một ký sự, một hồi ức bằng thơ nên tác giả kể nhiều, nói nhiều, nói trực tiếp, không cần đến nhiều biện pháp tu từ, cũng không cần cấu tứ.
Hai khổ cuối như đã có vẻ lép vì việc "gặp cụ già chân quê/ Chuyện xưa cười hể hả" quá quen thuộc nên không gợi cảm và khổ cuối hai câu: "Lòng dân sâu như bể/ Tình bạn vẫn tròn đầy" thì câu cuối quá lép so với câu trên. Với một nhà thơ đã 77 tuổi, không thể đòi hỏi gì hơn…
(Báo Văn nghệ)
Nguyễn Bùi Vợi
Như một cuộc hành hương
Mấy anh em văn nghệ
Lại đi những nẻo đường
Thăm làng quê thời trẻ
50 năm rồi đó
Tuổi xanh đã bạc đầu
Kháng chiến, lên Phú Thọ
Vào Gia Điền, Ao Châu.
Đồi sắn chè cằn cỗi
Mảnh ruộng nhỏ lầy sình
Chú con đi bộ đội
Bà bầm sống một mình
Mấy chàng văn nghệ sĩ
Tươi vui, dáng hào hoa
Ngày đêm nhớ thành thị
Đàn hát và ngâm nga…
Bỗng Tây lên Việt Bắc
Vệ quốc kéo pháo qua
Nào, ta đi đánh giặc
Thơ nhạc thành quân ca!
Chiến dịch tiếp chiến dịch
Thu Đông rồi thu đông
Núi rừng vây đánh địch
Chiến công lừng chiến công!
Gia Điền sang Yên Giã
Văn nghệ lập "bản doanh"
Xóm chòi, hoa kết quả
Một cây toả mấy cành
Biên giới… tới Điện Biên
9 năm quên cả tuổi
Biết mình đã gặp duyên
Cuộc đời vui vận hội
Chiều nay lại trở về
Cùng Gia Điền, Yên Giã
Gặp cụ già chân quê
Chuyện xưa, cười hể hả.
Mà rưng rưng giọt lệ
Đẹp sao tình nghĩa này
Lòng dân sâu như bể
Tình bạn vẫn tròn đầy…
17-5-1997
(Bài Như một cuộc hành hương - Thơ Tố Hữu. Trong tập "Ta với ta" - Nxb Văn học 2000)
Tháng 4-1997, Hội nhà văn Việt Nam tổ chức một cuộc hành hương về nguồn, mời một số văn nghệ sĩ về thăm lại vùng đất Phú Thọ, Tuyên Quang, Thái Nguyên… nơi trong cuộc kháng chiến chín năm chống Pháp gian khổ, các binh chủng đã sống cùng dân, vừa tăng gia sản xuất vừa đánh giặc, vừa làm thơ, viết văn, soạn kịch vẽ tranh… Những địa danh như Gia Điền, Yên Giã, Ao Châu… đã một thời quen thuộc và trìu mến…
Trong đoàn văn nghệ sĩ về nguồn lần này có nhà thơ Tố Hữu, một thành viên vào loại cao tuổi nhất trong đoàn: 77 tuổi
Về Hà Nội, ngày 17-5-1997, Tố Hữu viết bài thơ "Như một cuộc hành hương". Mười khổ thơ, 40 câu thơ mỗi câu năm chữ được viết một cách thật hứng khởi và thanh thoát, cứ như đọc lên là thành thơ.
Tâm hồn và tình cảm của những văn nghệ sĩ đi theo kháng chiến sau những năm tháng giông bão, thác ghềnh bây giờ lặng lờ, trong suốt:
50 năm rồi đó
Tuổi xanh đã bạc đầu
Kháng chiến lên Phú Thọ
Vào Gia Điền, Ao Châu.
Có những câu thơ được viết rất thật như: Mấy chàng văn nghệ sĩ/ Tươi vui dáng hào hoa/ Ngày đêm nhớ thành thị/ Đàn hát và ngâm nga. Thời kháng chiến, văn nghệ sĩ phải giấu cái "dáng hào hoa" của mình để hoà nhập với công nông (lực lượng chủ chốt của cách mạng) có "ngày đêm nhớ thành thị" cũng không được nói ra vì nói ra sẽ ảnh hưởng đến tinh thần, tư tưởng của người khác đối với kháng chiến, còn việc "đàn hát và ngâm nga" thì lúc nào cũng được khuyến khích. Bốn câu thơ mà hai câu nhờ hoàn cảnh đã thay đổi mới viết thật được: đây là ý nghĩa sâu sắc của tự do và ràng buộc và tự do sáng tác cần cho người viết như khí trời.
Từ đầu đến cuối, không khí bài thơ thật tươi vui, thật thoải mái, thật hồn nhiên. Không có những yếu tố đó, ngồi đẽo gọt ra thơ thì làm sao có những khổ thơ như:
Bỗng Tây lên Việt Bắc
Vệ quốc kéo pháo qua
Nào, ta đi đánh giặc
Thơ nhạc thành quân ca!
… Biên giới… tới Điện Biên
9 năm quên cả tuổi
Biết mình đã gặp duyên
Cuộc đời vui vận hội
Đây là một ký sự, một hồi ức bằng thơ nên tác giả kể nhiều, nói nhiều, nói trực tiếp, không cần đến nhiều biện pháp tu từ, cũng không cần cấu tứ.
Hai khổ cuối như đã có vẻ lép vì việc "gặp cụ già chân quê/ Chuyện xưa cười hể hả" quá quen thuộc nên không gợi cảm và khổ cuối hai câu: "Lòng dân sâu như bể/ Tình bạn vẫn tròn đầy" thì câu cuối quá lép so với câu trên. Với một nhà thơ đã 77 tuổi, không thể đòi hỏi gì hơn…
(Báo Văn nghệ)
Love mickey,