Nhớ Bác Gia Ninh từ mấy năm làm báo Đảng
Phạm Ngọc Luật
Những năm tháng ấy, cách nay đã ba, bốn mươi năm, con người đi làm cho Nhà nước, làm việc gì cũng tận tâm, cật lực và sống nhiều tử tế. ở ban Văn nghệ báo Nhân dân, nhà thơ Gia Ninh là một người hoàn toàn như vậy.
Chiến tranh. Và đói khổ? Và thiếu thốn đủ đường. Nhưng cả xã hội nhất cử nhất động, và nói chung rất nền nếp, đúng giờ. ở Ban Văn nghệ báo Nhân dân, nhà thơ Gia Ninh là một người hoàn toàn như vậy.
Tôi nhớ láng máng nhân vật Ký Thái trong tiểu thuyết Sóng gầm của Nguyên Hồng đã “Viên chức hoá” công việc của mình đến mức chuyên và đúng như một chiếc đồng hồ. ở ban Văn nghệ báo Nhân dân, nhà thơ Gia Ninh cũng là một người gần như vậy.
Ông đến toà soạn thật đúng giờ, ngày ngày đều vậy, sáng cũng như chiều. Chiếc túi xách hai quai đơn giản làm bằng vải ni lông treo lủng lẳng bên ghi đông. Xe đạp và chiếc bật lửa cà cộ để hút thuốc lá là hai vật dụng tôi thấy ông dùng nó bền đến cả dăm năm. Sự hưởng thụ hàng ngày tôi nhìn thấy ở ông có lẽ chỉ có thuốc lá; thuốc lá sợi và thuốc lá bao phổ thông cấp thấp. Ông hút nhiều lắm - Hút như một độc quyền cho riêng mỗi mình mình được thiền trong cõi tĩnh lặng riêng. Sau này, năm 1995, khi ông được in tuyển tập thơ ở Nxb Văn học, nhà thơ Lữ Huy Nguyên lúc đó đang là Giám đốc nhà xuất bản, đứng ra viết lời giới thiệu, và anh đã gọi ông là “Nhà thơ của cõi người, cõi trời”. Thì ra cái cõi tĩnh lặng đời thường mà tôi sớm thấy ở ông rõ ràng là không cách điệu, lạ xa gì với cái cõi thơ mà ông yêu say, theo đuổi. Càng yêu say, theo đuổi, âm thầm hơn và cũng mãnh liệt hơn khi ông đã thật già của tuổi bảy, tám mươi, nhưng đây cũng là thời kì ông làm được nhiều thơ hơn bất cứ lúc nào. Tập thơ chọn cuối đời (1936-1997) với ngót 300 bài mang tên “Nhặt lại thời gian” (Nxb Văn hoá Thông tin, in năm 1999) đã được giải thưởng cao nhất (giải B) của Hội Nhà văn Việt Nam, đã đủ nói cho những gì thuộc nội lực lao động sáng tạo của ông lúc cuối đời.
Những năm tháng làm ở ban Văn nghệ báo Nhân dân với ông, quả thực tôi chưa biết ông đã có thâm niên làm thơ từ những năm có phong trào thơ mới. Tôi chưa biết “Tâm hồn vô giới”, bài thơ được báo Ngày nay của Tự lực văn đoàn giới thiệu và biểu dương trân trọng từ năm 1938. Thi phẩm đầu tay của ông xuất hiện trên tờ báo rất có uy tín đương thời ấy kể cũng đáng tự hào và danh giá chứ! Chưa phải là thân thiết nhưng phải là quý trọng ông nên nhà thơ Lữ Huy Nguyên mới lột không nhầm phẩm tính ông “vốn là người dè dặt, cẩn trọng, không khoa trương, không ham gửi, ham đăng, cứ lặng thầm, sẽ sàng như người mang “đạo cốt tiên” hiện diện giữa trần ai đầy bất trắc”. Chả vậy mà chừng ấy chục năm ở báo Nhân dân nhưng chưa bao giờ ông lợi dụng cái vị trí biên tập viên ở một tờ báo lớn như thế để đăng bài theo kiểu móc ngoặc. Cốt cách ấy của một nhà thơ, của một cán bộ biên tập thật là thanh cao, tiếc thay, không phải ai trong hoàn cảnh như ông cũng làm được như vậy. Và tôi cũng như nhiều người sống bên ông ngày đó chẳng hay biết ở con người nho nhã về phong dạng, tính tình, ứng xử, nói năng, giọng điệu ấy lại đã làm qua bao chức trách kha khá ở cấp tỉnh, cấp khu, cấp Trung ương về văn hoá, văn nghệ, báo chí của chính quyền chế độ mới sau ngày cách mạng Tháng Tám thành công. Thì ra cũng bởi tâm tính ông cứ là người lặng lẽ, tự tin, kín đáo thế. Không ít những tên tuổi thơ thời chống Mỹ qua sự thẩm chọn và tấm lòng vô tư hồn hậu của ông mà sớm thêm sự thành danh trong lòng người đọc. Ông là thế. Cứ làm tất cả những gì thuộc về thơm thảo và thanh sạch của văn chương. Cứ lặng lẽ đi về với chục mét vuông nhà, năm sáu con người ở suốt mấy chục năm trong một ngách nhỏ phố 325, giờ là phố Thể Giao, phố có nhiều cửa hàng thuốc bắc. Không đủ diện tích và không gian để nuôi chó, mèo, chim cảnh, tôi thấy nhà ông ở nơi cũ ấy nhiều năm chỉ nuôi một con rùa rất bé dưới gầm giường. Tôi cứ lẩn mẩn nghĩ hình như cái con vật bé nhỏ như miếng cỏ cây khô rơi ra ấy cũng là một cái gì nói thêm hộ cho một tâm tính sống và nội lực sáng tạo lặng lẽ như ông.
(Báo Văn nghệ)
Phạm Ngọc Luật
Những năm tháng ấy, cách nay đã ba, bốn mươi năm, con người đi làm cho Nhà nước, làm việc gì cũng tận tâm, cật lực và sống nhiều tử tế. ở ban Văn nghệ báo Nhân dân, nhà thơ Gia Ninh là một người hoàn toàn như vậy.
Chiến tranh. Và đói khổ? Và thiếu thốn đủ đường. Nhưng cả xã hội nhất cử nhất động, và nói chung rất nền nếp, đúng giờ. ở Ban Văn nghệ báo Nhân dân, nhà thơ Gia Ninh là một người hoàn toàn như vậy.
Tôi nhớ láng máng nhân vật Ký Thái trong tiểu thuyết Sóng gầm của Nguyên Hồng đã “Viên chức hoá” công việc của mình đến mức chuyên và đúng như một chiếc đồng hồ. ở ban Văn nghệ báo Nhân dân, nhà thơ Gia Ninh cũng là một người gần như vậy.
Ông đến toà soạn thật đúng giờ, ngày ngày đều vậy, sáng cũng như chiều. Chiếc túi xách hai quai đơn giản làm bằng vải ni lông treo lủng lẳng bên ghi đông. Xe đạp và chiếc bật lửa cà cộ để hút thuốc lá là hai vật dụng tôi thấy ông dùng nó bền đến cả dăm năm. Sự hưởng thụ hàng ngày tôi nhìn thấy ở ông có lẽ chỉ có thuốc lá; thuốc lá sợi và thuốc lá bao phổ thông cấp thấp. Ông hút nhiều lắm - Hút như một độc quyền cho riêng mỗi mình mình được thiền trong cõi tĩnh lặng riêng. Sau này, năm 1995, khi ông được in tuyển tập thơ ở Nxb Văn học, nhà thơ Lữ Huy Nguyên lúc đó đang là Giám đốc nhà xuất bản, đứng ra viết lời giới thiệu, và anh đã gọi ông là “Nhà thơ của cõi người, cõi trời”. Thì ra cái cõi tĩnh lặng đời thường mà tôi sớm thấy ở ông rõ ràng là không cách điệu, lạ xa gì với cái cõi thơ mà ông yêu say, theo đuổi. Càng yêu say, theo đuổi, âm thầm hơn và cũng mãnh liệt hơn khi ông đã thật già của tuổi bảy, tám mươi, nhưng đây cũng là thời kì ông làm được nhiều thơ hơn bất cứ lúc nào. Tập thơ chọn cuối đời (1936-1997) với ngót 300 bài mang tên “Nhặt lại thời gian” (Nxb Văn hoá Thông tin, in năm 1999) đã được giải thưởng cao nhất (giải B) của Hội Nhà văn Việt Nam, đã đủ nói cho những gì thuộc nội lực lao động sáng tạo của ông lúc cuối đời.
Những năm tháng làm ở ban Văn nghệ báo Nhân dân với ông, quả thực tôi chưa biết ông đã có thâm niên làm thơ từ những năm có phong trào thơ mới. Tôi chưa biết “Tâm hồn vô giới”, bài thơ được báo Ngày nay của Tự lực văn đoàn giới thiệu và biểu dương trân trọng từ năm 1938. Thi phẩm đầu tay của ông xuất hiện trên tờ báo rất có uy tín đương thời ấy kể cũng đáng tự hào và danh giá chứ! Chưa phải là thân thiết nhưng phải là quý trọng ông nên nhà thơ Lữ Huy Nguyên mới lột không nhầm phẩm tính ông “vốn là người dè dặt, cẩn trọng, không khoa trương, không ham gửi, ham đăng, cứ lặng thầm, sẽ sàng như người mang “đạo cốt tiên” hiện diện giữa trần ai đầy bất trắc”. Chả vậy mà chừng ấy chục năm ở báo Nhân dân nhưng chưa bao giờ ông lợi dụng cái vị trí biên tập viên ở một tờ báo lớn như thế để đăng bài theo kiểu móc ngoặc. Cốt cách ấy của một nhà thơ, của một cán bộ biên tập thật là thanh cao, tiếc thay, không phải ai trong hoàn cảnh như ông cũng làm được như vậy. Và tôi cũng như nhiều người sống bên ông ngày đó chẳng hay biết ở con người nho nhã về phong dạng, tính tình, ứng xử, nói năng, giọng điệu ấy lại đã làm qua bao chức trách kha khá ở cấp tỉnh, cấp khu, cấp Trung ương về văn hoá, văn nghệ, báo chí của chính quyền chế độ mới sau ngày cách mạng Tháng Tám thành công. Thì ra cũng bởi tâm tính ông cứ là người lặng lẽ, tự tin, kín đáo thế. Không ít những tên tuổi thơ thời chống Mỹ qua sự thẩm chọn và tấm lòng vô tư hồn hậu của ông mà sớm thêm sự thành danh trong lòng người đọc. Ông là thế. Cứ làm tất cả những gì thuộc về thơm thảo và thanh sạch của văn chương. Cứ lặng lẽ đi về với chục mét vuông nhà, năm sáu con người ở suốt mấy chục năm trong một ngách nhỏ phố 325, giờ là phố Thể Giao, phố có nhiều cửa hàng thuốc bắc. Không đủ diện tích và không gian để nuôi chó, mèo, chim cảnh, tôi thấy nhà ông ở nơi cũ ấy nhiều năm chỉ nuôi một con rùa rất bé dưới gầm giường. Tôi cứ lẩn mẩn nghĩ hình như cái con vật bé nhỏ như miếng cỏ cây khô rơi ra ấy cũng là một cái gì nói thêm hộ cho một tâm tính sống và nội lực sáng tạo lặng lẽ như ông.
(Báo Văn nghệ)
Love mickey,