Đôi mắt xa xăm
Trần Quốc Thực
(Thơ Nguyễn Trung Thu - Nxb Hội Nhà văn, 2004)
Những tập thơ hay, tài hoa, xưa nay vốn được xếp vào hàng quý hiếm. Nhưng những áng thơ khiến người đọc rưng rưng xúc động thì không rơi vào tình trạng đó. Hàng năm, hàng tháng, hàng ngày, thơ vẫn động đến tâm can người đọc, khiến người đọc lặng người đi, nao nao thấm thía. Tập thơ Đôi mắt xa xăm của Nguyễn Trung Thu (Nxb Hội Nhà văn 2004) rơi vào cái quãng hàng năm hàng tháng ngày đó. Thật là một điều đáng mừng cho bạn đọc, và cho cả tác giả.
Nhà thơ không dẫn chúng ta đi đâu xa. Chỉ quanh quanh vườn nhà, người nhà, vật nuôi trong nhà và một vài đất nước xa xôi mờ mờ tỏ tỏ.
Gia đình nhà thơ nuôi một con chó trong 10 năm trời. Thời gian đó đủ nói lên mối thâm giao gắn bó: Tôi ốm liệt giường mấy hôm liền/ Vàng vấn vít bên tôi nhiều hơn ngày tôi khoẻ/ Con Vàng chả nhẽ/ Biết là tôi ốm đau… (Con chó nhà tôi). Rồi con chó bị câu trộm! Và tình cảm của tác giả đáng được chúng ta chia sẻ: Ôi, Tốt ơi!/… Cái phút ấy là phút nào/ Cái nơi ấy là nơi nào/ Hỡi Tốt/ Phút hoảng hốt giữa đám người dao thớt/ Đôi mắt hiền xanh thân thuộc/ Hẳn là nước mắt ngấn quanh… (Tốt ơi!). Phát hiện được ra con vật cũng biết khóc không chỉ là phát hiện của người chủ, mà chính là phát hiện của thi sĩ, của một tâm tình hết sức nhân văn. Cũng như thế tác giả ghi lại được tiếng gọi mẹ của kẻ tội đồ khi bị pháp luật trừng trị: Người mẹ dẫu nơi đâu/ Hẳn cũng nghe tiếng gọi/ Tiếng gọi mẹ cuối cùng/ Của đứa con tội lỗi/… (Tiếng gọi).
Trời cao biển rộng sông dài. Công sinh thành dưỡng dục không bút nào tả xiết. Giá như buổi chiều ấy, mẹ khóc, thì nỗi xót xa trong con sẽ được vơi bớt đi. Có thật nỗi xót xa sẽ vơi bớt hay càng đầy lên, càng xa tắp đi! Cả bài thơ Giá như mẹ khóc chỉ có 6 câu lục bát. Không hề có từ nào nói đến biệt từ mà vẫn rưng rưng xúc động, đưa người đọc đến miền xót thương vắng khuất mẹ hiền, lay động cõi tâm linh sâu thẳm. Xin được ngả mũ cùng tác giả.
Buổi chiều ấy, mẹ đùa vui
Hàm răng đen lánh mẹ cười
thản nhiên
Tích bao đau đớn ưu phiền
Tích bao cay đắng làm nên
điệu cười…
Giá như mẹ khóc, Mẹ ơi
Nỗi con xa xót nhẹ vơi một phần
ấm nóng và hồn hậu hơn cả phải kể đến ngót hai chục bài tác giả viết cho các cháu nội ngoại, được bố trí ở phần cuối tập thơ. Bạn đọc như nghe được tiếng trẻ bi bô ngộ nghĩnh: Trời gió mùa đông bắc/ Sao ông lại tưới cây/ Ông ơi, cây rét lắm/ Nó run run đây này… (Thương cây). Cảnh hai ông cháu chơi với nhau: Cháu ông bé tí tẹo/ Ông nhờ nhổ tóc sâu/ Cháu quẳng đoàn tàu hoả/ Đến ôm ông, vít đầu…(Ông cám ơn cháu nhé). Nhưng đọng lại được thì vẫn phải nhờ vào những suy tư thi sĩ: Ngỡ mình sưởi ấm cháu/ Hoá cháu sưởi ấm mình/ Lặng ngắm cháu ngon giấc/ Chòm râu già rung rinh… (Chiều đông ông cháu).
Có những từ địa phương tưởng đã mai một trước thời gian, nay được nhà thơ xới lên, thổi tâm hồn mình vào, khiến văn cảnh, hơi thơ sinh động tươi hẳn lại: Chị khíu em vào chị/ Tha suốt dặm trường bao khúc nhôi v.v…
Không cách tân, không cố ý tìm tòi, 94 bài của tập thơ được trình bày một cách đều đều, như ánh nhìn xa không động đậy. Vậy mà hiệu quả lại lớn. Phải chăng Đôi mắt xa xăm làm ta hứng thú, cảm động vì tâm can giản dị, chân phương, chân thực của ngòi bút. Người đọc thấy chữ tâm sáng lên, đầy đặn mà tác giả thì thật lành hiền.
Hà Nội, hè 2004
(Báo Văn nghệ)
Trần Quốc Thực
(Thơ Nguyễn Trung Thu - Nxb Hội Nhà văn, 2004)
Những tập thơ hay, tài hoa, xưa nay vốn được xếp vào hàng quý hiếm. Nhưng những áng thơ khiến người đọc rưng rưng xúc động thì không rơi vào tình trạng đó. Hàng năm, hàng tháng, hàng ngày, thơ vẫn động đến tâm can người đọc, khiến người đọc lặng người đi, nao nao thấm thía. Tập thơ Đôi mắt xa xăm của Nguyễn Trung Thu (Nxb Hội Nhà văn 2004) rơi vào cái quãng hàng năm hàng tháng ngày đó. Thật là một điều đáng mừng cho bạn đọc, và cho cả tác giả.
Nhà thơ không dẫn chúng ta đi đâu xa. Chỉ quanh quanh vườn nhà, người nhà, vật nuôi trong nhà và một vài đất nước xa xôi mờ mờ tỏ tỏ.
Gia đình nhà thơ nuôi một con chó trong 10 năm trời. Thời gian đó đủ nói lên mối thâm giao gắn bó: Tôi ốm liệt giường mấy hôm liền/ Vàng vấn vít bên tôi nhiều hơn ngày tôi khoẻ/ Con Vàng chả nhẽ/ Biết là tôi ốm đau… (Con chó nhà tôi). Rồi con chó bị câu trộm! Và tình cảm của tác giả đáng được chúng ta chia sẻ: Ôi, Tốt ơi!/… Cái phút ấy là phút nào/ Cái nơi ấy là nơi nào/ Hỡi Tốt/ Phút hoảng hốt giữa đám người dao thớt/ Đôi mắt hiền xanh thân thuộc/ Hẳn là nước mắt ngấn quanh… (Tốt ơi!). Phát hiện được ra con vật cũng biết khóc không chỉ là phát hiện của người chủ, mà chính là phát hiện của thi sĩ, của một tâm tình hết sức nhân văn. Cũng như thế tác giả ghi lại được tiếng gọi mẹ của kẻ tội đồ khi bị pháp luật trừng trị: Người mẹ dẫu nơi đâu/ Hẳn cũng nghe tiếng gọi/ Tiếng gọi mẹ cuối cùng/ Của đứa con tội lỗi/… (Tiếng gọi).
Trời cao biển rộng sông dài. Công sinh thành dưỡng dục không bút nào tả xiết. Giá như buổi chiều ấy, mẹ khóc, thì nỗi xót xa trong con sẽ được vơi bớt đi. Có thật nỗi xót xa sẽ vơi bớt hay càng đầy lên, càng xa tắp đi! Cả bài thơ Giá như mẹ khóc chỉ có 6 câu lục bát. Không hề có từ nào nói đến biệt từ mà vẫn rưng rưng xúc động, đưa người đọc đến miền xót thương vắng khuất mẹ hiền, lay động cõi tâm linh sâu thẳm. Xin được ngả mũ cùng tác giả.
Buổi chiều ấy, mẹ đùa vui
Hàm răng đen lánh mẹ cười
thản nhiên
Tích bao đau đớn ưu phiền
Tích bao cay đắng làm nên
điệu cười…
Giá như mẹ khóc, Mẹ ơi
Nỗi con xa xót nhẹ vơi một phần
ấm nóng và hồn hậu hơn cả phải kể đến ngót hai chục bài tác giả viết cho các cháu nội ngoại, được bố trí ở phần cuối tập thơ. Bạn đọc như nghe được tiếng trẻ bi bô ngộ nghĩnh: Trời gió mùa đông bắc/ Sao ông lại tưới cây/ Ông ơi, cây rét lắm/ Nó run run đây này… (Thương cây). Cảnh hai ông cháu chơi với nhau: Cháu ông bé tí tẹo/ Ông nhờ nhổ tóc sâu/ Cháu quẳng đoàn tàu hoả/ Đến ôm ông, vít đầu…(Ông cám ơn cháu nhé). Nhưng đọng lại được thì vẫn phải nhờ vào những suy tư thi sĩ: Ngỡ mình sưởi ấm cháu/ Hoá cháu sưởi ấm mình/ Lặng ngắm cháu ngon giấc/ Chòm râu già rung rinh… (Chiều đông ông cháu).
Có những từ địa phương tưởng đã mai một trước thời gian, nay được nhà thơ xới lên, thổi tâm hồn mình vào, khiến văn cảnh, hơi thơ sinh động tươi hẳn lại: Chị khíu em vào chị/ Tha suốt dặm trường bao khúc nhôi v.v…
Không cách tân, không cố ý tìm tòi, 94 bài của tập thơ được trình bày một cách đều đều, như ánh nhìn xa không động đậy. Vậy mà hiệu quả lại lớn. Phải chăng Đôi mắt xa xăm làm ta hứng thú, cảm động vì tâm can giản dị, chân phương, chân thực của ngòi bút. Người đọc thấy chữ tâm sáng lên, đầy đặn mà tác giả thì thật lành hiền.
Hà Nội, hè 2004
(Báo Văn nghệ)
Love mickey,