Sự thực về bản Kiều Nôm của Tiểu Tô Lâm - Nọa phu sao chép
Nguyễn Quảng Tuân
Trong bài Nhân việc phát hiện bản Truyện Kiều Liễu Văn Đường - 1866 đăng trên Tuần báo Văn nghệ số 14, ngày 2-4-2005, ông Đào Thái Tôn (ĐTT) có nói đến bản Kiều chép tay của Tiểu Tô Lâm - Noạ Phu (Nguyễn Hữu Lập) do Nguyễn Bá Triệu phiên âm và khảo dị, in ở Canada năm 2000.
Trong phần chú thích ở cuối bài, ông ĐTT có ghi rằng:
"Nguyên bản bị mất mấy tờ đầu, không rõ tên. Khi cho công bố (VN Printing 2285 St Laurent Blvn. B8 Ottawa. Ontario - Canada. 2000), Nguyễn Bá Triệu đặt tên sách là Truyện Kiều chữ nôm và khảo dị. Để biến cuốn của Nguyễn Bá Triệu thành của ông, Nguyễn Quảng Tuân đã:
a- Làm cho bản chụp cái bìa giả mang tên Đoạn trường tân thanh rồi để tên bìa ngoài là Truyện Kiều. Bản Kinh đời Tự Đức. (Nxb Văn học, Hà Nội. 2003).
b- Thay bài thơ viết tay của Phạm Quý Thích bằng bài thơ chế bản vi tính.
c- Sửa câu chữ của bản gốc.
Chúng tôi nhận thấy cả ba điều đó đều sai sự thực và hoàn toàn có tính vu cáo và xuyên tạc.
Chúng tôi xin được trình bày lại để các độc giả được rõ như sau:
1- Nguyên bản không bị mất mấy tờ đầu và vẫn còn tên sách là Đoạn trường tân thanh.
Ông ĐTT đã cố tình xuyên tạc vì quyển sách không bị mất mấy tờ đầu và tên sách vẫn còn đọc được.
Theo lời GS. Đàm Quang Hưng, chủ nhân của quyển sách, hiện ở Houston (Texas, Hoa Kỳ) thì:
"Ba tờ đầu cuốn sách bị mối mọt đục thủng gần hết. Riêng bìa cuốn sách thì bị rách tả tơi thành nhiều mảnh vụn. Chúng tôi cố gắng ghép các mảnh vụn ấy lại với nhau cho ngay ngắn, đọc những chữ ngoài bìa sách, trích những chữ ấy từ những đoạn khác nhau ở bên trong cuốn sách, đem đi photocopy rồi dán lại, với mục đích tái tạo được những chữ viết ở ngoài bìa. Vì thế tờ bìa trong bản photocopy biếu Thầy có thể là không đúng 100% với nguyên bản".(1)
Như vậy, tờ bìa chỉ bị mối mọt đục thủng thành nhiều mảnh thôi nhưng các chữ vẫn còn đọc được là:
Hồng Sơn liệp hộ Nguyễn Du Tố Như ông trứ
Đoạn trường tân thanh
Tự Đức Canh Ngọ Trung thu hậu tứ nhật
Hoan Châu Tiểu Tô Lâm - Noạ Phu thư
Ông Đỗ Quang Hưng còn cho biết thêm: "Ngoài 6 trang đầu bị mối mọt, những trang sau vẫn còn tốt nguyên nên chữ viết vẫn còn đẹp nguyên".
Sự thực đã rõ ràng như vậy, tôi đâu có làm giả tờ bìa như ông ĐTT đã vu cáo.
2- Tại sao tôi đã lấy tên sách là Truyện Kiều - Bản Kinh đời Tự Đức.
Khi sang Mỹ năm 2000, chúng tôi đã được ông ĐQH biếu cho một bản photocopy quyển Đoạn trường tân thanh mà ông đã may mắn có được.
Về nước, chúng tôi đã giới thiệu ngay trên tạp chí Kiến thức Ngày nay, số 368 ra ngày 1-11-2000 và bắt đầu ngay việc nghiên cứu, phiên âm và khảo dị với bản Liễu Văn đường (1871), một bản Phường mà chúng tôi đã xin được một bản photocopy của Thư viện Trường Sinh ngữ Đông phương ở Paris năm 1998.
Nhận thấy có nhiều câu và nhiều đoạn trong bản Tiểu Tô Lâm - Noạ Phu giống với nhiều câu và nhiều đoạn được ghi là thuộc bản Kinh trong hai quyển Truyện Kiều(2) của Kiều Oánh Mậu và Bùi Kỷ - Trần Trọng Kim(3) nên chúng tôi mới đặt tên cho quyển sách của chúng tôi biên khảo là Truyện Kiều - Bản Kinh đời Tự Đức.
Trong sách chúng tôi cũng liệt kê những câu của bản Kinh khác với bản Phường để chứng minh cho việc đặt tên ấy.
3- Tại sao tôi đã thay bài thơ viết tay của Phạm Quý Thích bằng bài thơ chế bản vi tính?
Vì thấy bài thơ Đề từ ấy, trong tất cả các bản Kiều nôm đều giống nhau, không có chữ nào khác biệt nên chúng tôi đã cho đánh máy lại để in gọn vào một trang với bản phiên âm.
Vậy để cho các độc giả được thấy nguyên bản do Tiểu Tô Lâm - Noạ Phu (Nguyễn Hữu Lập) sao chép, chúng tôi cho in lại bài thơ ấy theo đúng bản gốc.
Nếu các độc giả để ý sẽ thấy bài thơ trong bản gốc đã khác với bài thơ in trong bản của Nguyễn Bá Triệu về cách trình bày.
Dòng thứ 5 ở bản NBT đã được đưa lại gần dòng 4 chữ Lê ở đầu dòng thứ 5 bản NBT đã được đưa cao lên.
4- Về việc sửa chữa các chữ của bản gốc.
Ông ĐTT bảo tôi đã sửa các chữ của bản gốc là hoàn toàn sai. Chúng tôi không hề sửa một chữ nào của bản gốc.
Chúng tôi xin được trình bày cho rõ ràng như sau theo lời kể của ông Đàm Quang Hưng:
"Ngày 16-1-1998 chúng tôi (ĐQH) có photocopy một bản từ bản chính ấy để gửi sang Canada biếu ông anh họ chúng tôi là Nguyễn Bách Bằng (năm nay 92 tuổi). Con gái ông Bằng là một nha sĩ ở Canada. Vì ông Nguyễn Bá Triệu tới chữa răng ở phòng mạch của con gái ông Bằng nên quen biết với ông Bằng rồi mượn được bản của ông để photocopy lại. Có thể ông Triệu đã sửa chữa cắt dán rồi cho in thành sách mà chúng tôi cũng chưa được biết".(4)
Điều nghi vấn này của ông ĐQH đã được ông NBT cho biết như sau trong bài Tựa quyển sách của ông:
"Sách cũ, lại nhiều vết lem vì in đi in lại, vì những chú thích của Lâm Nhu Phu và của những người đọc nên tôi (NBT) phải mất nhiều công để làm cho sạch sẽ, tô lại những nét mờ để làm tài liệu căn bản cho cuốn sách mà tôi lấy tên là Truyện Kiều. Chữ nôm và khảo dị"(5).
Như vậy chúng ta có thể biết rằng quyển Đoạn trường tân thanh kia đã được "photocopy" đi "photocopy" lại nhiều lần (chứ không phải in đi in lại) do các bạn của ông Bằng mượn về để chụp (có thể đã sửa chữa một số chữ lúc xem) rồi mới đến tay ông NBT nên ông mới bảo là "sách đã cũ".
Sách nếu mới photocopy thì giấy còn mới nguyên. Chúng tôi không biết ông NBT đã phải mất nhiều công để làm sạch quyển "sách cũ" ra sao (xoá bỏ những chú thích của Tiểu Tô Lâm - Noạ Phu và của những người đọc sau) chứ bản photocopy của tôi do ông Đàm Quang Hưng gửi tặng thì còn mới nguyên và không bị lem bẩn gì ngoài ba tờ đầu có lời Tựa của Tiểu Tô Lâm - Noạ Phu (Nguyễn Hữu Lập).
Chúng tôi thấy không cần phải biện bạch gì thêm mà chỉ xin chép lại lời minh xác của GS. Đàm Quang Hưng đã cho biết như sau:
1- Bản photocopy (có lời bình của Vũ Trinh và Nguyễn Lượng) mà chúng tôi gửi biếu thầy là đúng 100% nguyên bản của Lâm Noạ Phu.
2- Ông Nguyễn Bá Triệu đã tự ý sửa chữa và cắt dán tất cả những chữ mà thầy đã hỏi rồi cho in bản đã tự ý sửa chữa và cắt dán ấy trong cuốn sách của ông.
3- Ông Nguyễn Bá Triệu đã tự ý sửa chữa và cắt dán như thế mà không hề đả động đến việc ấy trong bài Tựa in trong cuốn sách của ông.(6)
Những lời minh xác ấy và những điều chúng tôi trình bày ở trên đã chứng tỏ được rằng "mấy lời chú thích của ông Đào Thái Tôn ở dưới bài Nhân việc phát hiện bản Truyện Kiều Liễu Văn đường - 1866 là hoàn toàn có tính cách xuyên tạc và vu cáo".
Ông Đào Thái Tôn phải nhớ rằng: Phê bình và nghiên cứu phải hoàn toàn vô tư và trung thực, có thế mới được mọi người quí trọng.
Riêng phần chúng tôi và Trung tâm Nghiên cứu Quốc học, khi cho in lại nguyên văn bản nôm chỉ có mục đích cung cấp cho các bạn đọc và các nhà nghiên cứu một bản Kiều nôm cổ quí giá để làm tài liệu, khỏi bị mất đi.
Nếu phần phiên âm và khảo dị của chúng tôi còn có những gì chưa được chính xác, chúng tôi rất mong sẽ được các bạn đọc, các nhà nghiên cứu đóng góp cho các ý kiến xây dựng chứ không phải là móc mói, xuyên tạc, chúng tôi khi nào cũng xin thành thực cảm ơn.
(1) Trích thư của ông Đàm Quang Hưng gửi qua Bưu điện từ Houston (Texas, Mỹ) ngày 21-9-2000.
(2) Đoạn trường tân thanh. Giá Sơn Kiều Oánh Mậu cho khắc in năm 1902.
(3) Truyện Thuý Kiều. Bùi Kỷ - Trần Trọng Kim hiệu khảo - Vinh Hưng Long thư quán. Hà Nội. 1925.
(4) Điện thư (e-mail) gửi lúc 8 giờ 30 từ Houston ngày 30-3-2005.
(5) Truyện Kiều. Chữ nôm và khảo dị. Nguyễn Bá Triệu Canada. 2000. (trang 27).
(6) Điện thư (e-mail) gửi lúc 5 giờ 30 từ Houston ngày 30-3-2005.
(Báo Văn nghệ)
Nguyễn Quảng Tuân
Trong bài Nhân việc phát hiện bản Truyện Kiều Liễu Văn Đường - 1866 đăng trên Tuần báo Văn nghệ số 14, ngày 2-4-2005, ông Đào Thái Tôn (ĐTT) có nói đến bản Kiều chép tay của Tiểu Tô Lâm - Noạ Phu (Nguyễn Hữu Lập) do Nguyễn Bá Triệu phiên âm và khảo dị, in ở Canada năm 2000.
Trong phần chú thích ở cuối bài, ông ĐTT có ghi rằng:
"Nguyên bản bị mất mấy tờ đầu, không rõ tên. Khi cho công bố (VN Printing 2285 St Laurent Blvn. B8 Ottawa. Ontario - Canada. 2000), Nguyễn Bá Triệu đặt tên sách là Truyện Kiều chữ nôm và khảo dị. Để biến cuốn của Nguyễn Bá Triệu thành của ông, Nguyễn Quảng Tuân đã:
a- Làm cho bản chụp cái bìa giả mang tên Đoạn trường tân thanh rồi để tên bìa ngoài là Truyện Kiều. Bản Kinh đời Tự Đức. (Nxb Văn học, Hà Nội. 2003).
b- Thay bài thơ viết tay của Phạm Quý Thích bằng bài thơ chế bản vi tính.
c- Sửa câu chữ của bản gốc.
Chúng tôi nhận thấy cả ba điều đó đều sai sự thực và hoàn toàn có tính vu cáo và xuyên tạc.
Chúng tôi xin được trình bày lại để các độc giả được rõ như sau:
1- Nguyên bản không bị mất mấy tờ đầu và vẫn còn tên sách là Đoạn trường tân thanh.
Ông ĐTT đã cố tình xuyên tạc vì quyển sách không bị mất mấy tờ đầu và tên sách vẫn còn đọc được.
Theo lời GS. Đàm Quang Hưng, chủ nhân của quyển sách, hiện ở Houston (Texas, Hoa Kỳ) thì:
"Ba tờ đầu cuốn sách bị mối mọt đục thủng gần hết. Riêng bìa cuốn sách thì bị rách tả tơi thành nhiều mảnh vụn. Chúng tôi cố gắng ghép các mảnh vụn ấy lại với nhau cho ngay ngắn, đọc những chữ ngoài bìa sách, trích những chữ ấy từ những đoạn khác nhau ở bên trong cuốn sách, đem đi photocopy rồi dán lại, với mục đích tái tạo được những chữ viết ở ngoài bìa. Vì thế tờ bìa trong bản photocopy biếu Thầy có thể là không đúng 100% với nguyên bản".(1)
Như vậy, tờ bìa chỉ bị mối mọt đục thủng thành nhiều mảnh thôi nhưng các chữ vẫn còn đọc được là:
Hồng Sơn liệp hộ Nguyễn Du Tố Như ông trứ
Đoạn trường tân thanh
Tự Đức Canh Ngọ Trung thu hậu tứ nhật
Hoan Châu Tiểu Tô Lâm - Noạ Phu thư
Ông Đỗ Quang Hưng còn cho biết thêm: "Ngoài 6 trang đầu bị mối mọt, những trang sau vẫn còn tốt nguyên nên chữ viết vẫn còn đẹp nguyên".
Sự thực đã rõ ràng như vậy, tôi đâu có làm giả tờ bìa như ông ĐTT đã vu cáo.
2- Tại sao tôi đã lấy tên sách là Truyện Kiều - Bản Kinh đời Tự Đức.
Khi sang Mỹ năm 2000, chúng tôi đã được ông ĐQH biếu cho một bản photocopy quyển Đoạn trường tân thanh mà ông đã may mắn có được.
Về nước, chúng tôi đã giới thiệu ngay trên tạp chí Kiến thức Ngày nay, số 368 ra ngày 1-11-2000 và bắt đầu ngay việc nghiên cứu, phiên âm và khảo dị với bản Liễu Văn đường (1871), một bản Phường mà chúng tôi đã xin được một bản photocopy của Thư viện Trường Sinh ngữ Đông phương ở Paris năm 1998.
Nhận thấy có nhiều câu và nhiều đoạn trong bản Tiểu Tô Lâm - Noạ Phu giống với nhiều câu và nhiều đoạn được ghi là thuộc bản Kinh trong hai quyển Truyện Kiều(2) của Kiều Oánh Mậu và Bùi Kỷ - Trần Trọng Kim(3) nên chúng tôi mới đặt tên cho quyển sách của chúng tôi biên khảo là Truyện Kiều - Bản Kinh đời Tự Đức.
Trong sách chúng tôi cũng liệt kê những câu của bản Kinh khác với bản Phường để chứng minh cho việc đặt tên ấy.
3- Tại sao tôi đã thay bài thơ viết tay của Phạm Quý Thích bằng bài thơ chế bản vi tính?
Vì thấy bài thơ Đề từ ấy, trong tất cả các bản Kiều nôm đều giống nhau, không có chữ nào khác biệt nên chúng tôi đã cho đánh máy lại để in gọn vào một trang với bản phiên âm.
Vậy để cho các độc giả được thấy nguyên bản do Tiểu Tô Lâm - Noạ Phu (Nguyễn Hữu Lập) sao chép, chúng tôi cho in lại bài thơ ấy theo đúng bản gốc.
Nếu các độc giả để ý sẽ thấy bài thơ trong bản gốc đã khác với bài thơ in trong bản của Nguyễn Bá Triệu về cách trình bày.
Dòng thứ 5 ở bản NBT đã được đưa lại gần dòng 4 chữ Lê ở đầu dòng thứ 5 bản NBT đã được đưa cao lên.
4- Về việc sửa chữa các chữ của bản gốc.
Ông ĐTT bảo tôi đã sửa các chữ của bản gốc là hoàn toàn sai. Chúng tôi không hề sửa một chữ nào của bản gốc.
Chúng tôi xin được trình bày cho rõ ràng như sau theo lời kể của ông Đàm Quang Hưng:
"Ngày 16-1-1998 chúng tôi (ĐQH) có photocopy một bản từ bản chính ấy để gửi sang Canada biếu ông anh họ chúng tôi là Nguyễn Bách Bằng (năm nay 92 tuổi). Con gái ông Bằng là một nha sĩ ở Canada. Vì ông Nguyễn Bá Triệu tới chữa răng ở phòng mạch của con gái ông Bằng nên quen biết với ông Bằng rồi mượn được bản của ông để photocopy lại. Có thể ông Triệu đã sửa chữa cắt dán rồi cho in thành sách mà chúng tôi cũng chưa được biết".(4)
Điều nghi vấn này của ông ĐQH đã được ông NBT cho biết như sau trong bài Tựa quyển sách của ông:
"Sách cũ, lại nhiều vết lem vì in đi in lại, vì những chú thích của Lâm Nhu Phu và của những người đọc nên tôi (NBT) phải mất nhiều công để làm cho sạch sẽ, tô lại những nét mờ để làm tài liệu căn bản cho cuốn sách mà tôi lấy tên là Truyện Kiều. Chữ nôm và khảo dị"(5).
Như vậy chúng ta có thể biết rằng quyển Đoạn trường tân thanh kia đã được "photocopy" đi "photocopy" lại nhiều lần (chứ không phải in đi in lại) do các bạn của ông Bằng mượn về để chụp (có thể đã sửa chữa một số chữ lúc xem) rồi mới đến tay ông NBT nên ông mới bảo là "sách đã cũ".
Sách nếu mới photocopy thì giấy còn mới nguyên. Chúng tôi không biết ông NBT đã phải mất nhiều công để làm sạch quyển "sách cũ" ra sao (xoá bỏ những chú thích của Tiểu Tô Lâm - Noạ Phu và của những người đọc sau) chứ bản photocopy của tôi do ông Đàm Quang Hưng gửi tặng thì còn mới nguyên và không bị lem bẩn gì ngoài ba tờ đầu có lời Tựa của Tiểu Tô Lâm - Noạ Phu (Nguyễn Hữu Lập).
Chúng tôi thấy không cần phải biện bạch gì thêm mà chỉ xin chép lại lời minh xác của GS. Đàm Quang Hưng đã cho biết như sau:
1- Bản photocopy (có lời bình của Vũ Trinh và Nguyễn Lượng) mà chúng tôi gửi biếu thầy là đúng 100% nguyên bản của Lâm Noạ Phu.
2- Ông Nguyễn Bá Triệu đã tự ý sửa chữa và cắt dán tất cả những chữ mà thầy đã hỏi rồi cho in bản đã tự ý sửa chữa và cắt dán ấy trong cuốn sách của ông.
3- Ông Nguyễn Bá Triệu đã tự ý sửa chữa và cắt dán như thế mà không hề đả động đến việc ấy trong bài Tựa in trong cuốn sách của ông.(6)
Những lời minh xác ấy và những điều chúng tôi trình bày ở trên đã chứng tỏ được rằng "mấy lời chú thích của ông Đào Thái Tôn ở dưới bài Nhân việc phát hiện bản Truyện Kiều Liễu Văn đường - 1866 là hoàn toàn có tính cách xuyên tạc và vu cáo".
Ông Đào Thái Tôn phải nhớ rằng: Phê bình và nghiên cứu phải hoàn toàn vô tư và trung thực, có thế mới được mọi người quí trọng.
Riêng phần chúng tôi và Trung tâm Nghiên cứu Quốc học, khi cho in lại nguyên văn bản nôm chỉ có mục đích cung cấp cho các bạn đọc và các nhà nghiên cứu một bản Kiều nôm cổ quí giá để làm tài liệu, khỏi bị mất đi.
Nếu phần phiên âm và khảo dị của chúng tôi còn có những gì chưa được chính xác, chúng tôi rất mong sẽ được các bạn đọc, các nhà nghiên cứu đóng góp cho các ý kiến xây dựng chứ không phải là móc mói, xuyên tạc, chúng tôi khi nào cũng xin thành thực cảm ơn.
(1) Trích thư của ông Đàm Quang Hưng gửi qua Bưu điện từ Houston (Texas, Mỹ) ngày 21-9-2000.
(2) Đoạn trường tân thanh. Giá Sơn Kiều Oánh Mậu cho khắc in năm 1902.
(3) Truyện Thuý Kiều. Bùi Kỷ - Trần Trọng Kim hiệu khảo - Vinh Hưng Long thư quán. Hà Nội. 1925.
(4) Điện thư (e-mail) gửi lúc 8 giờ 30 từ Houston ngày 30-3-2005.
(5) Truyện Kiều. Chữ nôm và khảo dị. Nguyễn Bá Triệu Canada. 2000. (trang 27).
(6) Điện thư (e-mail) gửi lúc 5 giờ 30 từ Houston ngày 30-3-2005.
(Báo Văn nghệ)
Love mickey,