Văn hoá trong phát triển - văn hoá của phát triển
Ngô Thảo
Vấn đề không có gì mới về mặt lý luận. Nhưng từ thực tiễn của đất nước hiện nay, nhân kiểm điểm 5 năm việc thực hiện Nghị quyết V (Khoá 8) của Ban Chấp hành Trung ương Đảng về Xây dựng và Phát triển nền Văn hoá Việt Nam tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc, cần thiết có một cái nhìn tổng quát và cụ thể về vị trí thực tế của văn hoá trong quá trình phát triển của đất nước.
Điều bất cứ ai cũng nhận thấy là mười năm qua, bộ mặt đất nước ta đã có những đổi thay vượt bậc. Sau chiến tranh, một thời gian khá dài, giữ nguyên quy luật thời chiến khống chế sự phát triển xã hội thời bình, đất nước mất hàng chục năm trì trệ, không vượt qua được sự đói nghèo và cô lập trên trường quốc tế! Từ ngày Đảng ta giương ngọn cờ đổi mới, tự mình vượt thoát ra khỏi những giáo lý chỉ đúng một thời, đất nước ta đã vào một thời kỳ phát triển mới, gắng bắt kịp sự vận động của thế giới.
Nhìn lại mười năm phát triển, bộ mặt bên ngoài của các thành phố, thị xã và một số vùng nông thôn đã thay đổi theo hướng tốt đẹp. Các công trình hạ tầng cơ sở được xây dựng mới, nhiều khu công nghiệp hiện đại hình thành ở khắp đất nước. Đường dây 500kW tập hợp và thống nhất nguồn năng lượng quốc gia làm tăng chất lượng của một đất nước thống nhất. Nhiều quốc lộ lớn được nâng cấp. Đường Hồ Chí Minh được khởi công và đang đi vào hoàn thiện, tạo một hình thế mới cho sự phát triển tương lai. Các thành phố, đô thị loại I, II, thị xã, thị tứ đã hình thành một tổ hợp không gian hiện đại. Các công trình điện, đường, trường, trạm thực sự giúp thay đổi bộ mặt nông thôn. Cơ sở vật chất và số lượng của giáo dục, y tế đã triển khai rộng khắp. Đời sống đại bộ phận nhân dân được cải thiện. Tỷ lệ đói nghèo được giảm với một tốc độ nhanh.
Thế mà lại có tâm trạng không thoả mãn, thậm chí không yên tâm trong một bộ phận lớn nhân dân. Đó là vì cùng với sự phát triển về kinh tế, ngày càng xuất hiện, ngày càng phổ biến những hiện tượng bất thường trong xã hội mà diện: rộng, mật độ: dày đặc, cường độ: cao, tính chất: trắng trợn! Đang có thực tế, cái không bình thường trở nên phổ biến !
Bao nhiêu công trình đòi hỏi tính bền vững lại bị làm dối, làm ẩu do bớt xén, trộm cắp vật liệu. Đường 5, Đường 1, thậm chí đại lộ Hồ Chí Minh, hàng loạt cầu cống, đường sá, các khu nhà cao tầng ở 2 thành phố lớn là Hà Nội và Thành phố Hồ Chí Minh nơi thể hiện rõ nhất bản chất của chế độ và phẩm chất của các cấp quản lý, lại tiến hành trước sự giám sát của quần chúng, chắc chắn không thể che giấu được về chất lượng, thế mà họ vẫn làm dối, làm sai quy cách, chây ì để ăn cắp! Bộ máy viên chức dưới khẩu hiệu Của dân, do dân, vì dân thì ở đâu, cấp nào cũng có chuyện sách nhiễu, quan liêu, hành dân (Câu nói về quan lại xưa lại đúng: Vào cửa quan không nói chuyện bằng nước bọt! (Tắt đèn - Ngô Tất Tố)
Quan chức là nô bộc của dân, thì vẫn có chuyện mua chức bán quyền! Giáo dục, y tế là lĩnh vực thể hiện rõ nhất bản chất ưu việt của chế độ vì thiên chức cao quí của mình thì thành trung tâm của nhiều bê bối mà lý do chính là biến nghề nghiệp thành cỗ máy làm tiền, lấy tiền làm điều kiện, yêu cầu, mục đích, điều kiện ứng xử. Mà đồng tiền không dừng lại ở bất cứ cơ quan công quyền nào! Toà án, cảnh sát, công an, cũng không chứng minh được tính trong sáng, công minh của mình sau những vụ Năm Cam, Lã Thị Kim Oanh, Phương Vicaren ...Giới văn nghệ sĩ, vốn được coi là lương tâm của dân tộc thì không ít người vì đồng tiền mà bằng nhiều cách đánh mất lòng tự trọng và ý thức công dân.
Tất cả những cái đó dẫn đến một lo âu: tính bền vững, ổn định. Các công trình vật chất đã và đang xuống cấp trước thời hạn. Các công trình đó không chỉ phơi bày tư cách, phẩm chất, trình độ của những chủ đầu tư và kẻ thực hiện, mà quan trọng hơn là bộc lộ sự bất cập, yếu kém của cấp quản lý. Đằng sau đó lộ rõ trình độ, tầm vóc, tầm nhìn, tầm văn hoá, đạo đức công dân của người quản lý và người thực hiện.
Đằng sau sự mất mát , lãng phí tài sản vật chất của xã hội là sự sa sút niềm tin.
Nguyên nhân của sự hẫng hụt thì nhiều nhưng phần cơ bản ở sự hẫng hụt về tầm mức văn hoá.
Văn hoá chưa có vị trí xứng đáng trong phát triển. Mà không ít người có trách nhiệm với quá trình phát triển cũng chưa được chuẩn bị đầy đủ về văn hoá.
1- Trước hết, trong qui hoạch phát triển ở địa phương nào cũng thấy bộc lộ nhiều bất cập. Bản thân qui hoạch là việc định hướng cho phát triển lâu dài, cần một tầm nhìn xa thì ở đâu cũng thấy chắp vá, thay đổi liên tục : Thường là theo nhiệm kỳ bầu cử. Thậm chí trong một nhiệm kỳ cũng nhiều lần thay đổi. Nước ta đang ở vào thời kỳ mà lịch sử hàng ngàn năm mơ ước : Sắp đặt lại giang sơn trong hoà bình. Nếu làm không tốt, làm sai sẽ tạo nên một sự lãng phí rất lớn về tiền của. Một nước Trung Quốc rộng lớn với hơn một tỷ dân, núi non cách trở, mà chỉ có 13 tỉnh với 3 thành phố trực thuộc Trung ương. Chúng ta đã có đến 64 tỉnh, thành mà còn có nơi muốn chia tách tiếp. Riêng bộ máy nhân sự hành chính và trang thiết bị cho cơ quan công quyền đã cần một nguồn kinh phí to lớn! Thế mà các thị xã, thành phố lại tuỳ nghi qui hoạch, xây dựng. Hầu như không có quy chế nào về hình thù, kiểu dạng kiến trúc. Đi suốt trên đường Một, thật khó thấy có nét riêng nào để nhận diện về kiến trúc từng địa phương! Chính những nét riêng độc đáo, đặc sắc của từng tỉnh, thành phố mới làm nên sự giàu có, đa dạng, biến ảo, hấp dẫn của một đất nước !
Nơi nào cũng có những công sở, khách sạn, siêu thị, chợ búa, nhà cao tầng mô phỏng nhau. ít nơi đâu quan tâm đúng mức đến cơ sở vật chất của hoạt động văn hoá. 50 năm giải phóng Thủ đô, Hà Nội vẫn không thấy có kế hoạch xây một nhà hát nào quy mô, hiện đại hơn nhà hát lớn người Pháp xây dựng từ 100 năm trước! Sự lười biếng, thích mô phỏng phổ biến đang làm nghèo nàn hình ảnh của đất nước. Mà đấy mới là bề nổi, phần hình thức dễ nhận. Quan trọng hơn còn là những gì làm nên bản sắc tinh thần từng địa phương: Các giá trị văn hoá, trong đó có các loại hình văn học, nghệ thuật và những văn nghệ sĩ tiêu biểu là niềm tự hào của địa phương mình.
2- Theo chiều dọc đất nước trục Bắc - Nam, thật ra một số tỉnh thành cũng đã có những đơn vị nghệ thuật sân khấu truyền thống: Quan họ, chèo ở các tỉnh phía Bắc, Tuồng và dân ca các tỉnh miền Trung, ví dặm Nghệ Tĩnh, Ca kịch Huế, Bài chòi khu Năm ( cũ), Cải lương ở Nam Bộ.
Nhưng đó là những loại hình nghệ thuật do người xưa sáng tạo trên hành trình dựng nước và giữ nước.
Thời đại chúng ta được thiết lập theo những nguyên tắc tư tưởng mới, một hình thái tổ chức và thiết chế mới, trong một tương quan mới với một nền khoa học và kỹ thuật phát triển.
Cùng với nhiệm vụ khai thác, gìn giữ, bảo tồn và phát triển những giá trị tích cực của văn hoá truyền thống, đến lượt chúng ta không chỉ sáng tác những tác phẩm mới mà còn phải sáng tạo ra những hình thức, loại hình văn học nghệ thuật mới đáp ứng nhu cầu của thời đại, của công chúng mới. Đây là một nhiệm vụ không thể thoái thác, nhưng hình như không phải địa phương nào cũng quan tâm.
Các thành phố hiện đại như Đà Nẵng, Nha Trang, Bà Rịa - Vũng Tàu, Cần Thơ... vẫn chỉ có mấy đoàn nghệ thuật truyền thống, thậm chí có nơi còn không có! Các thành phố lớn mới xây dựng hình như cũng như chưa có nơi nào dự kiến xây dựng một nhà hát hiện đại. Đến lượt cơ sở vật chất kỹ thuật hiện đại đó mới tạo điều kiện cho các nghệ sĩ thể hiện những tìm tòi, sáng tạo của mình.
Thế kỷ qua, mọi tìm tòi sáng tạo hình thức biểu diễn chỉ khuôn mình nhốt gọn trong mấy chục mét vuông của sân khấu hộp ! Một ý tưởng mới mẻ mượn sân vận động Mỹ Đình, sân Quân khu 7 để thiết kế chương trình biểu diễn chỉ nên là giải pháp tạm thời. Thực tế đã gây nên những ý kiến phản đối làm nản lòng cả người cho thuê địa điểm lẫn người tổ chức chương trình!
3- Ngay trong vận hành các hoạt động thuộc về văn hoá, có thể thấy bị chi phối bởi một tiềm thức sâu xa là chứng minh tính độc lập về ý thức tinh thần, cho đến nay, chúng ta chú ý và dành ưu tiên đặc biệt về tôn tạo, bảo vệ những di sản văn hoá vật chất của quá khứ, thậm chí không tiếc tiền xây dựng lại những công trình của quá khứ như đền, chùa, cung điện theo lối mô phỏng! Một phần kinh phí lớn hơn dành cho việc quản lý các hoạt động văn hoá! Trong khi đó, kinh phí dành cho khâu xây dựng cơ sở vật chất và tạo điều kiện cho sáng tạo những giá trị văn hoá mới, những giá trị mà nhờ đó thời đại chúng ta đóng góp vào lịch sử phát triển của đất nước và nhờ đó mà trường tồn thì lại khá eo hẹp. 64 tỉnh thành đều có Đài truyền hình cộng với các đài khu vực của Trung ương với thời lượng phát sóng ngày càng nhiều. Chi một nguồn kinh phí khổng lồ mà đã ai tính hết sự lãng phí của nó về nhiều mặt khi nhà nào cũng chỉ có một tivi?
Chỉ cần biết, một Live - show của ca sĩ trẻ Mỹ Tâm với hai đêm diễn đã phải chi tới 3 tỷ – lớn hơn tiền nhà nước hàng năm cấp cho một Hội sáng tạo văn học nghệ thuật ( gồm 3 khoản: Kinh phí hoạt động, đầu tư sáng tác, giải thưởng tác phẩm). Có Hội có đến hàng ngàn hội viên, mới thấy khoảng cách giữa yêu cầu phát triển văn hoá và khả năng kinh tế thực tế!
4- Thật ra cũng không thể trách nhiều cấp chính quyền chưa chú ý đến điều kiện vật chất cho phát triển văn hoá, và trong quá trình vạch ra kế hoạch phát triển kinh tế không quan tâm tới văn hoá, không lấy văn hoá định hướng cho kinh tế. Bởi, một thời gian khá dài chúng ta có nhiều biện pháp giáo dục kiến thức về chính trị, kinh tế mà hầu như không có những biện pháp, phương pháp giáo dục về văn hoá !
Con người ta sinh ra, ai cũng tất phải biết đi. Đó là một bản năng của con người. Xã hội phát triển, người ta phải tạo ra các phương tiện đi lại trên bộ, dưới nước, trên không, thậm chí là dưới lòng đất. Và theo đó là các đường sá, điều kiện để các phương tiện đó vận hành. Để vận hành an toàn cần đặt ra bao nhiêu luật lệ quy định kèm theo các biển báo, qui ước. Mọi người đi đường phải học luật mới được cấp bằng. Đã thế, còn một lực lượng lớn làm công tác bảo đảm, bảo vệ, nhắc nhở người ta đi cho đúng luật. Thế mà cho đến nay, ở nước ta tai nạn giao thông tăng vượt mức báo động. Chủ yếu do không chấp hành nghiêm luật giao thông.
Văn hoá thuộc phạm trù ý thức. Con người lớn lên đồng thời phải được giáo dục về kiến thức khoa học, kỹ thuật, chính trị, xã hội, đồng thời còn cần được giáo dục kiến thức văn hoá và thói quen, kỹ năng tiếp nhận và hưởng thụ văn hoá.
Cha ông xưa nói đàn gẩy tai trâu là muốn nhắc nghe đàn thì cần biết nghe, biết hiểu. Về mặt này, toàn bộ hệ thống giáo dục trong và ngoài nhà trường của chúng ta thiếu hẳn các thiết chế, quy ước, môi trường đào tạo văn hoá và khả năng, trình độ, tập tính tiếp nhận văn hoá cho mọi người. Đã thế, lại trao cho họ quyền tự định đoạt, lựa chọn và đánh giá các tác phẩm văn học nghệ thuật.
Chúng ta buồn vì khán giả ít tới các buổi biểu diễn nhạc giao hưởng. Tuồng, chèo truyền thống, đến kịch của Shakpeare, Tào Mạt (Bài ca giữ nước), Nguyễn Huy Tưởng (Vũ Như Tô), Nguyễn Đình Thi (Rừng trúc) cũng chẳng mấy người xem. Nhưng, sân khấu hài, Gái nhảy; Lọ Lem hè phố lại đông khán giả. Thực trạng lệch chuẩn mực này có trách nhiệm của phần chuẩn bị văn hoá cho người thưởng thức văn hoá.
Trong hoạt động văn hoá hiện đại, việc phân biệt trong thực tiễn giá trị của hoạt động chuyên nghiệp và nghiệp dư, của phong trào quần chúng và đội ngũ chuyên nghiệp, giữa văn hoá đại chúng và nghệ thuật thể hiện bản sắc dân tộc không phải bao giờ cũng rõ ràng. Vấn đề là người có trách nhiệm biết đầu tư vào đâu, lúc nào, bao nhiêu, để đạt hiệu quả gì có ý nghĩa khá quan trọng. Bản thân đồng tiền không làm ra tài năng. Nhưng người hiểu biết là người tạo được điều kiện cần thiết cho những ai có tài năng được thể hiện những tìm tòi, sáng tạo độc đáo, táo bạo, mới mẻ của mình. Trong sự bằng lặng chững lại của sáng tạo văn học, nghệ thuật hiện nay có lẽ còn do một chủ nghĩa bình quân trong đầu tư kéo quá dài. Bài học của SEAGAME từ xây dựng cơ sở vật chất, phát hiện, bồi dưỡng, huấn luyện, rèn luyện nhân tài của giới thể thao cần phải được những người làm văn hoá tham khảo nghiêm túc. Mà kỷ lục thể thao bao giờ cũng chỉ có giá trị nhất thời. Tính lâu bền của các tác phẩm văn nghệ đỉnh cao xứng đáng được quan tâm hơn.
Khuynh hướng thoả mãn với những sản phẩm văn hoá đáp ứng đơn thuần nhu cầu giải trí đang thống lĩnh các kênh truyền thông đại chúng cũng không khuyến khích được những tìm tòi, sáng tạo.
5- Tri thức văn hoá, tập quán văn hoá không chỉ cần cho con người với tư cách công chúng, mà cũng rất cần càng cần cho con người viên chức, con người quản lý. Chẳng hạn, Hà Nội mô thức chuẩn bị kỷ niệm 1000 năm Vua Lý lập đô. Rất nhiều công trình, dự án, tiền của là dành cho chứng minh, tìm chứng tích và tạo dựng lại các công trình Hà Nội xưa với một mô thức mô phỏng (Vì không mấy công trình còn bản vẽ kiến trúc xưa). Với lại, dẫu Thăng Long phi chiến địa nhưng giặc giã và các triều đại hưng phế phủ định sạch trơn quá khứ đã giúp ta tránh được một việc đau lòng là tự tay đập phá những gì đã lạc hậu, không còn phù hợp với sự phát triển. Lý ra, đây phải là thời điểm tập trung tài, lực, trí tuệ của người thủ đô hôm nay xây dựng những công trình hữu ích, thể hiện được những giá trị tinh thần của thời đại Hồ Chí Minh, để ngàn đời sau người ta còn ghi nhớ, biết ơn. Lịch sử phải là lịch sử của sự phát triển, sáng tạo và xây dựng. Quá nặng lòng với quá khứ chưa chắc đã là cách thể hiện lòng biết ơn tiền nhân tốt nhất.
Đồng thời với xu hướng phục cổ, còn có một loạt quyết sách giải thiêng khác: Đó là các chủ trương nạo vét, thay nước, đào lại những dấu thiêng tự ngàn xưa như Hồ Gươm, Hồ Thiền Quang mà dư luận không đồng tình. Một dinh đào làm nên nét riêng Hà Nội suýt bị xi măng hoá. Và tới đây là chuẩn bị dựng tượng Thánh Gióng trên đỉnh núi Sóc ! Đây đều là những dấu thiêng của Hà Nội . Để làm nên dấu thiêng đó phần quyết định vẫn là những huyền tích, giai thoại phi vật thể, phi cụ thể, làm cho địa danh đó có nét huyền bí. Từ trăm, ngàn năm nay, nào ai biết dưới màu nước màu lục thuỷ ấy – có nhà thơ hiện đại gọi nó là màu nước rau muống luộc – có chứa những gì của quá khứ ? Giờ ta đem xe ủi, cần cẩu nạo vét biến nó thành một hồ nước hiện đại, thì còn gì là thiêng !
Cũng vậy, Thánh Gióng gắn với núi Sóc là một huyền thoại đẹp về lịch sử chống ngoại xâm. Để nhớ đến nguồn cội, nhiều nơi trên đất nước đã lập miếu thờ, dựng tượng. Nhưng ở đỉnh núi Sóc, nơi Thánh Gióng sau khi giúp Vua dẹp giặc, đã bay về trời từ hơn ngàn năm trước, giờ định chặt cây, san nền, dựng tượng lớn của Người, khác nào níu kéo vị Thánh từ trời cao cắm xuống đỉnh Sóc Sơn! Huyền tích lại nói Thánh vốn là một cậu bé 3 tuổi, không nói, không cười; khi nước cần người dẹp giặc đã vươn mình lớn bổng lên! Nhưng người lớn ấy trạc tuổi nào, thuộc dân tộc nào, số liệu trắc diện căn cứ vào tiêu chuẩn con người thời nào? Không có một cứ liệu khảo cổ nào làm căn cứ khoa học. Người dựng tượng lấy gì làm chuẩn? Những người có trách nhiệm giám định căn cứ vào đâu để quyết định? Dựng tượng vào mảnh đất ấy là một hành động Giải thiêng chứ đâu phải là tăng tính thiêng liêng cho núi Sóc ? Một đỉnh núi cao, ngàn thông xanh, vầng mây vờn bốn mùa ghi dấu vị Thánh đã bay đi thiêng liêng và gợi trí tưởng tượng phong phú hơn một bức tượng rất nhiều. Trước khi đem mấy mẫu tượng ra trưng cầu ý kiến, có lẽ cần một cuộc trưng cầu ý kiến là có nên dựng tượng Thánh gióng trên đỉnh núi Sóc không ? Văn hoá phương Đông giúp ta hiểu nên làm gì và không nên làm gì ? Có khi một bức tượng lại làm một giá trị thiêng liêng bị trần tục hoá.
Gần đây, cả nước xôn xao vì quá nhiều hiện tượng suy thoái nhân cách được phơi bày! Sau sự tha hoá của một số cán bộ tiếp tay cho Năm Cam, Lã Thị Kim Oanh... là chuyện cơm tù, xe cướp, xảy ra đặc biệt nghiêm trọng ở các mảnh đất trong chiến tranh mang đậm tình người như Hà Tĩnh, rồi tiếp viên hàng không tiếp tay cho buôn lậu, cảnh sát giao thông không chỉ một địa phương bám đường đòi mãi lộ.
Nhìn lại, có một sự xuống cấp, sa sút nghiêm trọng và phổ biến ở đội ngũ viên chức nhà nước! Tham nhũng, cửa quyền, quan liêu... những tệ nạn mà Đảng và Nhà nước lên án lại thuộc đội ngũ cốt cán làm nên nhân cách, phẩm chất, tiêu chuẩn con người một thời đại. Một phần trong họ là sản phẩm của quá trình đào tạo thiếu định hướng không lấy văn hoá làm gốc, trong một môi trường bị ô nhiễm bởi quá chú trọng mục đích kiếm tiền.
Tất nhiên họ chỉ là số ít! Riêng việc họ bị phê phán, chỉ mặt vạch tên, lên án đã chứng tỏ họ chỉ là một bộ phận không được xã hội chấp nhận. Nhưng tác động xã hội không nhỏ. Thậm chí còn làm thay đổi, sai lạc cái nhìn về bản chất xã hội chúng ta.
Bao nhiêu người Việt xa xứ, người nước ngoài yêu Việt Nam chỉ cần tiếp cận với vài người như thế, đã thấy có tình cảm khác. Quần chúng nhiều nơi bất bình, khiếu kiện cũng vì một bộ phận ung nhọt ấy. Nhìn bề ngoài, cơ sở vật chất nước ta đang dần được hiện đại hoá. Nhưng phải nghiêm túc mà nói, nhiều giá trị tinh thần tốt đẹp vốn là niềm tự hào của dân tộc, của thế hệ chúng ta đã bị đánh mất khá nhiều. Đây là hậu quả của quá trình tập trung phát triển kinh tế, chỉ biết lợi ích kinh tế mà coi nhẹ, không quan tâm đến giáo dục về văn hoá và phát triển văn hoá. Động lực quá lớn của đồng tiền đã làm nhiều giá trị quý báu của quá khứ bị biến chất, thui chột.
Nhận thức rõ những năm qua, đạo đức công dân, phẩm chất viên chức suy thoái trầm trọng. Nhưng những biện pháp ngăn chặn vẫn chưa có hiệu lực. Không thể coi đây là diễn biến tất yếu của nền kinh tế thị trường. Bởi nhiều nước theo cơ chế thị trường mà xã hội vẫn có kỷ cương, tham nhũng vẫn bị kiềm chế, viên chức vẫn nghiêm túc, xã hội vẫn tạo được ấn tượng vì dân!
Chuẩn bị tổng kết 5 năm ra đời Nghị quyết Trung ương V (khoá 8) về văn hoá văn nghệ, với nhận thức được xác định rõ : Chăm lo văn hoá là chăm lo củng cố nền tảng tinh thần của xã hội; trước hiện tình đầy biến động trên nhiều mặt đời sống, chúng ta càng thấy sự cần thiết khẳng định vị trí của hoạt động văn hoá văn nghệ.
Chỉ thị 18 của Ban bí thư về tiếp tục thực hiện có hiệu quả Nghị quyết Trung ương V (Khoá 8) về công tác văn học, nghệ thuật trong tình hình mới đã làm nóng lại các yêu cầu của cuộc sống với văn học nghệ thuật. Chúng ta hy vọng nội dung Nghị quyết của Đảng tiếp tục được thể chế hoá trong các chính sách của Nhà nước, tạo điều kiện tốt hơn cho các Hội sáng tạo văn học nghệ thuật hoạt động nhằm tổ chức cho văn nghệ sĩ cả nước sáng tác được nhiều tác phẩm hay, tác động tích cực tới đời sống tinh thần, tình cảm xã hội. Những tình cảm lớn về Tổ quốc, nhân dân, dân tộc, lý tưởng xã hội chủ nghĩa được đánh thức và huy động sẽ có tác dụng đẩy lùi những vết loang của tư tưởng cục bộ, lối sống ích kỷ và chạy theo lợi ích vật chất quá trớn hiện nay.
Những ngày kỷ niệm lớn trong hai năm 2004 và 2005 trùng với dịp Đại hội các Hội sáng tạo văn học nghệ thuật chắc sẽ là dịp để đội ngũ đông đảo các văn nghệ sĩ Việt Nam có cơ hội thể hiện sự trưởng thành của mình bằng những tác phẩm mới, không chỉ thể hiện được những nét đẹp, tươi của cuộc sống hiện đại mà còn có khả năng dự báo cho bước phát triển mới của đất nước.
(Báo Văn nghệ)
Ngô Thảo
Vấn đề không có gì mới về mặt lý luận. Nhưng từ thực tiễn của đất nước hiện nay, nhân kiểm điểm 5 năm việc thực hiện Nghị quyết V (Khoá 8) của Ban Chấp hành Trung ương Đảng về Xây dựng và Phát triển nền Văn hoá Việt Nam tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc, cần thiết có một cái nhìn tổng quát và cụ thể về vị trí thực tế của văn hoá trong quá trình phát triển của đất nước.
Điều bất cứ ai cũng nhận thấy là mười năm qua, bộ mặt đất nước ta đã có những đổi thay vượt bậc. Sau chiến tranh, một thời gian khá dài, giữ nguyên quy luật thời chiến khống chế sự phát triển xã hội thời bình, đất nước mất hàng chục năm trì trệ, không vượt qua được sự đói nghèo và cô lập trên trường quốc tế! Từ ngày Đảng ta giương ngọn cờ đổi mới, tự mình vượt thoát ra khỏi những giáo lý chỉ đúng một thời, đất nước ta đã vào một thời kỳ phát triển mới, gắng bắt kịp sự vận động của thế giới.
Nhìn lại mười năm phát triển, bộ mặt bên ngoài của các thành phố, thị xã và một số vùng nông thôn đã thay đổi theo hướng tốt đẹp. Các công trình hạ tầng cơ sở được xây dựng mới, nhiều khu công nghiệp hiện đại hình thành ở khắp đất nước. Đường dây 500kW tập hợp và thống nhất nguồn năng lượng quốc gia làm tăng chất lượng của một đất nước thống nhất. Nhiều quốc lộ lớn được nâng cấp. Đường Hồ Chí Minh được khởi công và đang đi vào hoàn thiện, tạo một hình thế mới cho sự phát triển tương lai. Các thành phố, đô thị loại I, II, thị xã, thị tứ đã hình thành một tổ hợp không gian hiện đại. Các công trình điện, đường, trường, trạm thực sự giúp thay đổi bộ mặt nông thôn. Cơ sở vật chất và số lượng của giáo dục, y tế đã triển khai rộng khắp. Đời sống đại bộ phận nhân dân được cải thiện. Tỷ lệ đói nghèo được giảm với một tốc độ nhanh.
Thế mà lại có tâm trạng không thoả mãn, thậm chí không yên tâm trong một bộ phận lớn nhân dân. Đó là vì cùng với sự phát triển về kinh tế, ngày càng xuất hiện, ngày càng phổ biến những hiện tượng bất thường trong xã hội mà diện: rộng, mật độ: dày đặc, cường độ: cao, tính chất: trắng trợn! Đang có thực tế, cái không bình thường trở nên phổ biến !
Bao nhiêu công trình đòi hỏi tính bền vững lại bị làm dối, làm ẩu do bớt xén, trộm cắp vật liệu. Đường 5, Đường 1, thậm chí đại lộ Hồ Chí Minh, hàng loạt cầu cống, đường sá, các khu nhà cao tầng ở 2 thành phố lớn là Hà Nội và Thành phố Hồ Chí Minh nơi thể hiện rõ nhất bản chất của chế độ và phẩm chất của các cấp quản lý, lại tiến hành trước sự giám sát của quần chúng, chắc chắn không thể che giấu được về chất lượng, thế mà họ vẫn làm dối, làm sai quy cách, chây ì để ăn cắp! Bộ máy viên chức dưới khẩu hiệu Của dân, do dân, vì dân thì ở đâu, cấp nào cũng có chuyện sách nhiễu, quan liêu, hành dân (Câu nói về quan lại xưa lại đúng: Vào cửa quan không nói chuyện bằng nước bọt! (Tắt đèn - Ngô Tất Tố)
Quan chức là nô bộc của dân, thì vẫn có chuyện mua chức bán quyền! Giáo dục, y tế là lĩnh vực thể hiện rõ nhất bản chất ưu việt của chế độ vì thiên chức cao quí của mình thì thành trung tâm của nhiều bê bối mà lý do chính là biến nghề nghiệp thành cỗ máy làm tiền, lấy tiền làm điều kiện, yêu cầu, mục đích, điều kiện ứng xử. Mà đồng tiền không dừng lại ở bất cứ cơ quan công quyền nào! Toà án, cảnh sát, công an, cũng không chứng minh được tính trong sáng, công minh của mình sau những vụ Năm Cam, Lã Thị Kim Oanh, Phương Vicaren ...Giới văn nghệ sĩ, vốn được coi là lương tâm của dân tộc thì không ít người vì đồng tiền mà bằng nhiều cách đánh mất lòng tự trọng và ý thức công dân.
Tất cả những cái đó dẫn đến một lo âu: tính bền vững, ổn định. Các công trình vật chất đã và đang xuống cấp trước thời hạn. Các công trình đó không chỉ phơi bày tư cách, phẩm chất, trình độ của những chủ đầu tư và kẻ thực hiện, mà quan trọng hơn là bộc lộ sự bất cập, yếu kém của cấp quản lý. Đằng sau đó lộ rõ trình độ, tầm vóc, tầm nhìn, tầm văn hoá, đạo đức công dân của người quản lý và người thực hiện.
Đằng sau sự mất mát , lãng phí tài sản vật chất của xã hội là sự sa sút niềm tin.
Nguyên nhân của sự hẫng hụt thì nhiều nhưng phần cơ bản ở sự hẫng hụt về tầm mức văn hoá.
Văn hoá chưa có vị trí xứng đáng trong phát triển. Mà không ít người có trách nhiệm với quá trình phát triển cũng chưa được chuẩn bị đầy đủ về văn hoá.
1- Trước hết, trong qui hoạch phát triển ở địa phương nào cũng thấy bộc lộ nhiều bất cập. Bản thân qui hoạch là việc định hướng cho phát triển lâu dài, cần một tầm nhìn xa thì ở đâu cũng thấy chắp vá, thay đổi liên tục : Thường là theo nhiệm kỳ bầu cử. Thậm chí trong một nhiệm kỳ cũng nhiều lần thay đổi. Nước ta đang ở vào thời kỳ mà lịch sử hàng ngàn năm mơ ước : Sắp đặt lại giang sơn trong hoà bình. Nếu làm không tốt, làm sai sẽ tạo nên một sự lãng phí rất lớn về tiền của. Một nước Trung Quốc rộng lớn với hơn một tỷ dân, núi non cách trở, mà chỉ có 13 tỉnh với 3 thành phố trực thuộc Trung ương. Chúng ta đã có đến 64 tỉnh, thành mà còn có nơi muốn chia tách tiếp. Riêng bộ máy nhân sự hành chính và trang thiết bị cho cơ quan công quyền đã cần một nguồn kinh phí to lớn! Thế mà các thị xã, thành phố lại tuỳ nghi qui hoạch, xây dựng. Hầu như không có quy chế nào về hình thù, kiểu dạng kiến trúc. Đi suốt trên đường Một, thật khó thấy có nét riêng nào để nhận diện về kiến trúc từng địa phương! Chính những nét riêng độc đáo, đặc sắc của từng tỉnh, thành phố mới làm nên sự giàu có, đa dạng, biến ảo, hấp dẫn của một đất nước !
Nơi nào cũng có những công sở, khách sạn, siêu thị, chợ búa, nhà cao tầng mô phỏng nhau. ít nơi đâu quan tâm đúng mức đến cơ sở vật chất của hoạt động văn hoá. 50 năm giải phóng Thủ đô, Hà Nội vẫn không thấy có kế hoạch xây một nhà hát nào quy mô, hiện đại hơn nhà hát lớn người Pháp xây dựng từ 100 năm trước! Sự lười biếng, thích mô phỏng phổ biến đang làm nghèo nàn hình ảnh của đất nước. Mà đấy mới là bề nổi, phần hình thức dễ nhận. Quan trọng hơn còn là những gì làm nên bản sắc tinh thần từng địa phương: Các giá trị văn hoá, trong đó có các loại hình văn học, nghệ thuật và những văn nghệ sĩ tiêu biểu là niềm tự hào của địa phương mình.
2- Theo chiều dọc đất nước trục Bắc - Nam, thật ra một số tỉnh thành cũng đã có những đơn vị nghệ thuật sân khấu truyền thống: Quan họ, chèo ở các tỉnh phía Bắc, Tuồng và dân ca các tỉnh miền Trung, ví dặm Nghệ Tĩnh, Ca kịch Huế, Bài chòi khu Năm ( cũ), Cải lương ở Nam Bộ.
Nhưng đó là những loại hình nghệ thuật do người xưa sáng tạo trên hành trình dựng nước và giữ nước.
Thời đại chúng ta được thiết lập theo những nguyên tắc tư tưởng mới, một hình thái tổ chức và thiết chế mới, trong một tương quan mới với một nền khoa học và kỹ thuật phát triển.
Cùng với nhiệm vụ khai thác, gìn giữ, bảo tồn và phát triển những giá trị tích cực của văn hoá truyền thống, đến lượt chúng ta không chỉ sáng tác những tác phẩm mới mà còn phải sáng tạo ra những hình thức, loại hình văn học nghệ thuật mới đáp ứng nhu cầu của thời đại, của công chúng mới. Đây là một nhiệm vụ không thể thoái thác, nhưng hình như không phải địa phương nào cũng quan tâm.
Các thành phố hiện đại như Đà Nẵng, Nha Trang, Bà Rịa - Vũng Tàu, Cần Thơ... vẫn chỉ có mấy đoàn nghệ thuật truyền thống, thậm chí có nơi còn không có! Các thành phố lớn mới xây dựng hình như cũng như chưa có nơi nào dự kiến xây dựng một nhà hát hiện đại. Đến lượt cơ sở vật chất kỹ thuật hiện đại đó mới tạo điều kiện cho các nghệ sĩ thể hiện những tìm tòi, sáng tạo của mình.
Thế kỷ qua, mọi tìm tòi sáng tạo hình thức biểu diễn chỉ khuôn mình nhốt gọn trong mấy chục mét vuông của sân khấu hộp ! Một ý tưởng mới mẻ mượn sân vận động Mỹ Đình, sân Quân khu 7 để thiết kế chương trình biểu diễn chỉ nên là giải pháp tạm thời. Thực tế đã gây nên những ý kiến phản đối làm nản lòng cả người cho thuê địa điểm lẫn người tổ chức chương trình!
3- Ngay trong vận hành các hoạt động thuộc về văn hoá, có thể thấy bị chi phối bởi một tiềm thức sâu xa là chứng minh tính độc lập về ý thức tinh thần, cho đến nay, chúng ta chú ý và dành ưu tiên đặc biệt về tôn tạo, bảo vệ những di sản văn hoá vật chất của quá khứ, thậm chí không tiếc tiền xây dựng lại những công trình của quá khứ như đền, chùa, cung điện theo lối mô phỏng! Một phần kinh phí lớn hơn dành cho việc quản lý các hoạt động văn hoá! Trong khi đó, kinh phí dành cho khâu xây dựng cơ sở vật chất và tạo điều kiện cho sáng tạo những giá trị văn hoá mới, những giá trị mà nhờ đó thời đại chúng ta đóng góp vào lịch sử phát triển của đất nước và nhờ đó mà trường tồn thì lại khá eo hẹp. 64 tỉnh thành đều có Đài truyền hình cộng với các đài khu vực của Trung ương với thời lượng phát sóng ngày càng nhiều. Chi một nguồn kinh phí khổng lồ mà đã ai tính hết sự lãng phí của nó về nhiều mặt khi nhà nào cũng chỉ có một tivi?
Chỉ cần biết, một Live - show của ca sĩ trẻ Mỹ Tâm với hai đêm diễn đã phải chi tới 3 tỷ – lớn hơn tiền nhà nước hàng năm cấp cho một Hội sáng tạo văn học nghệ thuật ( gồm 3 khoản: Kinh phí hoạt động, đầu tư sáng tác, giải thưởng tác phẩm). Có Hội có đến hàng ngàn hội viên, mới thấy khoảng cách giữa yêu cầu phát triển văn hoá và khả năng kinh tế thực tế!
4- Thật ra cũng không thể trách nhiều cấp chính quyền chưa chú ý đến điều kiện vật chất cho phát triển văn hoá, và trong quá trình vạch ra kế hoạch phát triển kinh tế không quan tâm tới văn hoá, không lấy văn hoá định hướng cho kinh tế. Bởi, một thời gian khá dài chúng ta có nhiều biện pháp giáo dục kiến thức về chính trị, kinh tế mà hầu như không có những biện pháp, phương pháp giáo dục về văn hoá !
Con người ta sinh ra, ai cũng tất phải biết đi. Đó là một bản năng của con người. Xã hội phát triển, người ta phải tạo ra các phương tiện đi lại trên bộ, dưới nước, trên không, thậm chí là dưới lòng đất. Và theo đó là các đường sá, điều kiện để các phương tiện đó vận hành. Để vận hành an toàn cần đặt ra bao nhiêu luật lệ quy định kèm theo các biển báo, qui ước. Mọi người đi đường phải học luật mới được cấp bằng. Đã thế, còn một lực lượng lớn làm công tác bảo đảm, bảo vệ, nhắc nhở người ta đi cho đúng luật. Thế mà cho đến nay, ở nước ta tai nạn giao thông tăng vượt mức báo động. Chủ yếu do không chấp hành nghiêm luật giao thông.
Văn hoá thuộc phạm trù ý thức. Con người lớn lên đồng thời phải được giáo dục về kiến thức khoa học, kỹ thuật, chính trị, xã hội, đồng thời còn cần được giáo dục kiến thức văn hoá và thói quen, kỹ năng tiếp nhận và hưởng thụ văn hoá.
Cha ông xưa nói đàn gẩy tai trâu là muốn nhắc nghe đàn thì cần biết nghe, biết hiểu. Về mặt này, toàn bộ hệ thống giáo dục trong và ngoài nhà trường của chúng ta thiếu hẳn các thiết chế, quy ước, môi trường đào tạo văn hoá và khả năng, trình độ, tập tính tiếp nhận văn hoá cho mọi người. Đã thế, lại trao cho họ quyền tự định đoạt, lựa chọn và đánh giá các tác phẩm văn học nghệ thuật.
Chúng ta buồn vì khán giả ít tới các buổi biểu diễn nhạc giao hưởng. Tuồng, chèo truyền thống, đến kịch của Shakpeare, Tào Mạt (Bài ca giữ nước), Nguyễn Huy Tưởng (Vũ Như Tô), Nguyễn Đình Thi (Rừng trúc) cũng chẳng mấy người xem. Nhưng, sân khấu hài, Gái nhảy; Lọ Lem hè phố lại đông khán giả. Thực trạng lệch chuẩn mực này có trách nhiệm của phần chuẩn bị văn hoá cho người thưởng thức văn hoá.
Trong hoạt động văn hoá hiện đại, việc phân biệt trong thực tiễn giá trị của hoạt động chuyên nghiệp và nghiệp dư, của phong trào quần chúng và đội ngũ chuyên nghiệp, giữa văn hoá đại chúng và nghệ thuật thể hiện bản sắc dân tộc không phải bao giờ cũng rõ ràng. Vấn đề là người có trách nhiệm biết đầu tư vào đâu, lúc nào, bao nhiêu, để đạt hiệu quả gì có ý nghĩa khá quan trọng. Bản thân đồng tiền không làm ra tài năng. Nhưng người hiểu biết là người tạo được điều kiện cần thiết cho những ai có tài năng được thể hiện những tìm tòi, sáng tạo độc đáo, táo bạo, mới mẻ của mình. Trong sự bằng lặng chững lại của sáng tạo văn học, nghệ thuật hiện nay có lẽ còn do một chủ nghĩa bình quân trong đầu tư kéo quá dài. Bài học của SEAGAME từ xây dựng cơ sở vật chất, phát hiện, bồi dưỡng, huấn luyện, rèn luyện nhân tài của giới thể thao cần phải được những người làm văn hoá tham khảo nghiêm túc. Mà kỷ lục thể thao bao giờ cũng chỉ có giá trị nhất thời. Tính lâu bền của các tác phẩm văn nghệ đỉnh cao xứng đáng được quan tâm hơn.
Khuynh hướng thoả mãn với những sản phẩm văn hoá đáp ứng đơn thuần nhu cầu giải trí đang thống lĩnh các kênh truyền thông đại chúng cũng không khuyến khích được những tìm tòi, sáng tạo.
5- Tri thức văn hoá, tập quán văn hoá không chỉ cần cho con người với tư cách công chúng, mà cũng rất cần càng cần cho con người viên chức, con người quản lý. Chẳng hạn, Hà Nội mô thức chuẩn bị kỷ niệm 1000 năm Vua Lý lập đô. Rất nhiều công trình, dự án, tiền của là dành cho chứng minh, tìm chứng tích và tạo dựng lại các công trình Hà Nội xưa với một mô thức mô phỏng (Vì không mấy công trình còn bản vẽ kiến trúc xưa). Với lại, dẫu Thăng Long phi chiến địa nhưng giặc giã và các triều đại hưng phế phủ định sạch trơn quá khứ đã giúp ta tránh được một việc đau lòng là tự tay đập phá những gì đã lạc hậu, không còn phù hợp với sự phát triển. Lý ra, đây phải là thời điểm tập trung tài, lực, trí tuệ của người thủ đô hôm nay xây dựng những công trình hữu ích, thể hiện được những giá trị tinh thần của thời đại Hồ Chí Minh, để ngàn đời sau người ta còn ghi nhớ, biết ơn. Lịch sử phải là lịch sử của sự phát triển, sáng tạo và xây dựng. Quá nặng lòng với quá khứ chưa chắc đã là cách thể hiện lòng biết ơn tiền nhân tốt nhất.
Đồng thời với xu hướng phục cổ, còn có một loạt quyết sách giải thiêng khác: Đó là các chủ trương nạo vét, thay nước, đào lại những dấu thiêng tự ngàn xưa như Hồ Gươm, Hồ Thiền Quang mà dư luận không đồng tình. Một dinh đào làm nên nét riêng Hà Nội suýt bị xi măng hoá. Và tới đây là chuẩn bị dựng tượng Thánh Gióng trên đỉnh núi Sóc ! Đây đều là những dấu thiêng của Hà Nội . Để làm nên dấu thiêng đó phần quyết định vẫn là những huyền tích, giai thoại phi vật thể, phi cụ thể, làm cho địa danh đó có nét huyền bí. Từ trăm, ngàn năm nay, nào ai biết dưới màu nước màu lục thuỷ ấy – có nhà thơ hiện đại gọi nó là màu nước rau muống luộc – có chứa những gì của quá khứ ? Giờ ta đem xe ủi, cần cẩu nạo vét biến nó thành một hồ nước hiện đại, thì còn gì là thiêng !
Cũng vậy, Thánh Gióng gắn với núi Sóc là một huyền thoại đẹp về lịch sử chống ngoại xâm. Để nhớ đến nguồn cội, nhiều nơi trên đất nước đã lập miếu thờ, dựng tượng. Nhưng ở đỉnh núi Sóc, nơi Thánh Gióng sau khi giúp Vua dẹp giặc, đã bay về trời từ hơn ngàn năm trước, giờ định chặt cây, san nền, dựng tượng lớn của Người, khác nào níu kéo vị Thánh từ trời cao cắm xuống đỉnh Sóc Sơn! Huyền tích lại nói Thánh vốn là một cậu bé 3 tuổi, không nói, không cười; khi nước cần người dẹp giặc đã vươn mình lớn bổng lên! Nhưng người lớn ấy trạc tuổi nào, thuộc dân tộc nào, số liệu trắc diện căn cứ vào tiêu chuẩn con người thời nào? Không có một cứ liệu khảo cổ nào làm căn cứ khoa học. Người dựng tượng lấy gì làm chuẩn? Những người có trách nhiệm giám định căn cứ vào đâu để quyết định? Dựng tượng vào mảnh đất ấy là một hành động Giải thiêng chứ đâu phải là tăng tính thiêng liêng cho núi Sóc ? Một đỉnh núi cao, ngàn thông xanh, vầng mây vờn bốn mùa ghi dấu vị Thánh đã bay đi thiêng liêng và gợi trí tưởng tượng phong phú hơn một bức tượng rất nhiều. Trước khi đem mấy mẫu tượng ra trưng cầu ý kiến, có lẽ cần một cuộc trưng cầu ý kiến là có nên dựng tượng Thánh gióng trên đỉnh núi Sóc không ? Văn hoá phương Đông giúp ta hiểu nên làm gì và không nên làm gì ? Có khi một bức tượng lại làm một giá trị thiêng liêng bị trần tục hoá.
Gần đây, cả nước xôn xao vì quá nhiều hiện tượng suy thoái nhân cách được phơi bày! Sau sự tha hoá của một số cán bộ tiếp tay cho Năm Cam, Lã Thị Kim Oanh... là chuyện cơm tù, xe cướp, xảy ra đặc biệt nghiêm trọng ở các mảnh đất trong chiến tranh mang đậm tình người như Hà Tĩnh, rồi tiếp viên hàng không tiếp tay cho buôn lậu, cảnh sát giao thông không chỉ một địa phương bám đường đòi mãi lộ.
Nhìn lại, có một sự xuống cấp, sa sút nghiêm trọng và phổ biến ở đội ngũ viên chức nhà nước! Tham nhũng, cửa quyền, quan liêu... những tệ nạn mà Đảng và Nhà nước lên án lại thuộc đội ngũ cốt cán làm nên nhân cách, phẩm chất, tiêu chuẩn con người một thời đại. Một phần trong họ là sản phẩm của quá trình đào tạo thiếu định hướng không lấy văn hoá làm gốc, trong một môi trường bị ô nhiễm bởi quá chú trọng mục đích kiếm tiền.
Tất nhiên họ chỉ là số ít! Riêng việc họ bị phê phán, chỉ mặt vạch tên, lên án đã chứng tỏ họ chỉ là một bộ phận không được xã hội chấp nhận. Nhưng tác động xã hội không nhỏ. Thậm chí còn làm thay đổi, sai lạc cái nhìn về bản chất xã hội chúng ta.
Bao nhiêu người Việt xa xứ, người nước ngoài yêu Việt Nam chỉ cần tiếp cận với vài người như thế, đã thấy có tình cảm khác. Quần chúng nhiều nơi bất bình, khiếu kiện cũng vì một bộ phận ung nhọt ấy. Nhìn bề ngoài, cơ sở vật chất nước ta đang dần được hiện đại hoá. Nhưng phải nghiêm túc mà nói, nhiều giá trị tinh thần tốt đẹp vốn là niềm tự hào của dân tộc, của thế hệ chúng ta đã bị đánh mất khá nhiều. Đây là hậu quả của quá trình tập trung phát triển kinh tế, chỉ biết lợi ích kinh tế mà coi nhẹ, không quan tâm đến giáo dục về văn hoá và phát triển văn hoá. Động lực quá lớn của đồng tiền đã làm nhiều giá trị quý báu của quá khứ bị biến chất, thui chột.
Nhận thức rõ những năm qua, đạo đức công dân, phẩm chất viên chức suy thoái trầm trọng. Nhưng những biện pháp ngăn chặn vẫn chưa có hiệu lực. Không thể coi đây là diễn biến tất yếu của nền kinh tế thị trường. Bởi nhiều nước theo cơ chế thị trường mà xã hội vẫn có kỷ cương, tham nhũng vẫn bị kiềm chế, viên chức vẫn nghiêm túc, xã hội vẫn tạo được ấn tượng vì dân!
Chuẩn bị tổng kết 5 năm ra đời Nghị quyết Trung ương V (khoá 8) về văn hoá văn nghệ, với nhận thức được xác định rõ : Chăm lo văn hoá là chăm lo củng cố nền tảng tinh thần của xã hội; trước hiện tình đầy biến động trên nhiều mặt đời sống, chúng ta càng thấy sự cần thiết khẳng định vị trí của hoạt động văn hoá văn nghệ.
Chỉ thị 18 của Ban bí thư về tiếp tục thực hiện có hiệu quả Nghị quyết Trung ương V (Khoá 8) về công tác văn học, nghệ thuật trong tình hình mới đã làm nóng lại các yêu cầu của cuộc sống với văn học nghệ thuật. Chúng ta hy vọng nội dung Nghị quyết của Đảng tiếp tục được thể chế hoá trong các chính sách của Nhà nước, tạo điều kiện tốt hơn cho các Hội sáng tạo văn học nghệ thuật hoạt động nhằm tổ chức cho văn nghệ sĩ cả nước sáng tác được nhiều tác phẩm hay, tác động tích cực tới đời sống tinh thần, tình cảm xã hội. Những tình cảm lớn về Tổ quốc, nhân dân, dân tộc, lý tưởng xã hội chủ nghĩa được đánh thức và huy động sẽ có tác dụng đẩy lùi những vết loang của tư tưởng cục bộ, lối sống ích kỷ và chạy theo lợi ích vật chất quá trớn hiện nay.
Những ngày kỷ niệm lớn trong hai năm 2004 và 2005 trùng với dịp Đại hội các Hội sáng tạo văn học nghệ thuật chắc sẽ là dịp để đội ngũ đông đảo các văn nghệ sĩ Việt Nam có cơ hội thể hiện sự trưởng thành của mình bằng những tác phẩm mới, không chỉ thể hiện được những nét đẹp, tươi của cuộc sống hiện đại mà còn có khả năng dự báo cho bước phát triển mới của đất nước.
(Báo Văn nghệ)
Love mickey,