Nguyễn Giang đi tìm “mưa trong mắt”
Trịnh Thanh Sơn
Tôi quen biết Nguyễn Giang chưa lâu, càng không biết anh say mê thơ từ thời còn cắp sách tới trường, say đến nỗi thành cử nhân rồi, thành giám đốc rồi mà vẫn còn say tiếp. Nguyễn Giang không biết uống rượu bia, nhưng rất thích ngồi với bạn nơi quán nhậu. Anh ngồi lặng lẽ, kiên trì có khi cả một buổi chiều, cả một đêm, nhìn chúng tôi uống và nghe rượu nói. Đôi khi, anh cũng góp vài câu chuyện gì đấy, nghe cũng được mà không nghe cũng được, rồi lại ngồi im, ánh mắt xa vắng như đang nhìn vào chốn xa xôi nào. Tôi hỏi: “Ông đang nghĩ gì đấy?”, Nguyễn Giang giật nảy mình ngơ ngác bảo: “Không. Mình có nghĩ gì đâu… à, mình đang nghĩ…”, “Ngồi với chúng tôi, ông chán lắm phải không? Nếu chán thì về trước đi!?”, “Mình ngồi được, ngồi được mà, lâu nữa cũng được, ước gì mình cũng uống được rượu như các ông thì… thích quá!”.
Tôi vẽ chân dung Nguyễn Giang như trên là theo phong cách của trường phái “tả thực nghiêm nhặt”, chính xác đến từng ly, đến cả những nét vờn và đường viền, duy chỉ có ánh sáng giảm đi một tý, cho nó oách, thế thôi!
Hôm vừa rồi, Nguyễn Giang gọi điện, mời tôi đến nhà chơi và hào hứng tặng tập thơ Mưa trong mắt, do Nhà xuất bản Hội Nhà văn ấn hành năm 2004. Nếu nói “Văn là người” thì chỉ cần đọc thơ Nguyễn Giang, bạn sẽ hiểu anh là người thế nào. Đó là một tấm lòng đôn hậu, đằm thắm yêu đời, yêu người, yêu cái chân thật, cái thiện và cái đẹp. Chỉ có điều, tình yêu ấy không ồn ào mà lặng lẽ, thiên về hành động chứ không vào lời nói, lặn chìm dưới đáy chứ không nổi trên bề mặt như một váng bọt dễ tan!.
Nguyễn Giang làm thơ cho mình là chính, tự giãi bày tâm trạng mình là chính, còn ai lắng nghe được tiếng lòng anh, ai đó trở thành tri âm tri kỷ cùng anh, lại là việc khác, phải có thời gian thử thách và kiểm chứng, giống như nỗi niềm thao thức trong thơ Ngô Thế Oanh: “Mộng dữ không sao nằm lại được/ Ngoài xa nghìn dặm liệu còn ai?”.
Đọc thơ Nguyễn Giang, tôi chợt nhận ra rằng, anh có tâm hồn thi sĩ lắm! Thi sĩ là một gã mẫn cảm với những chuyện buồn vui của cuộc đời, một ánh mắt nhìn, một giọt mưa rơi cũng làm gã xao xuyến, cảm động hay chua xót. Thi sĩ là gã hay vận vào mình những vui buồn của kẻ khác, của người dưng, của trời ơi đất hỡi! Thi sĩ là một gã giàu trí tưởng bở, ngỡ ai cũng tốt, cũng thành thực, cũng đẹp, cũng yêu mình như lòng mình đang yêu. Thi sĩ là một kẻ ngẩn ngơ đi giữa cuộc đời với những đắm say thường trực:
Thêm một ngày Sầm Sơn
Thêm một ngày em đợi
Biển thăm thẳm mênh mông vời vợi
Thêm một ngày tôi chìm vào em…
(Biển và Em)
Thậm chí khi người thi sĩ đang yêu thì nhìn vào đâu cũng thấy tràn ngập tình yêu, đến biển cũng yêu:
Tôi ngờ rằng biển đã yêu
Nôn nao con sóng động chiều nước dâng
…
Tôi ngờ rằng khi đã yêu
Biển đem cất giấu mọi điều vào đêm
(Nỗi niềm của biển)
Nguyễn Giang kiệm lời, vì thế thơ anh thường ngắn. Đôi khi, chỉ hai câu đã thành một bài, giống như những câu thành ngữ, câu ca dao, nhưng là một thứ thành ngữ và ca dao hiện đại, không nhất nhất phải theo lục bát. Tuy nhiên, nếu là lục bát thì vẫn hay hơn. Chẳng hạn:
Mắt em là ngọn lửa tình
Nhìn đâu cũng tắt, cháy mình anh thôi
(Đề từ)
Và đây nữa:
Chiều qua em xách nước về
Múc đầy cả ánh nắng hè nặng không?
(Bài thơ không đặt đầu đề)
Có những khi, thơ Nguyễn Giang rất tinh tế, nói được những điều khó nói, đọc lên thấy nhói lòng qua ý tứ xa xôi:
Chỉ còn ít nắng chiều
Bồn chồn vương trên lá
Ta đến với nhau
Hoàng hôn rồi… em ạ!
(Thực và hư)
Tấm lòng đôn hậu, thuỷ chung là nét nổi trội trong thơ tình Nguyễn Giang. Dường như anh không quên cái gì bao giờ, không muốn ai phải vì mình mà buồn khổ. Anh có bài thơ viết về người vợ, mà đọc lên ai cũng ngỡ anh viết cho mình:
Một đời vất vả gieo neo
Đồng lương cả tháng, đủ tiêu mươi ngày
Quanh năm xoay xoả mượn vay
Nợ kia chưa trả nợ này dày thêm
(Ơn vợ)
Đi nhiều, nhìn ngắm và nghĩ suy nhiều, thơ tình yêu của Nguyễn Giang mỗi ngày một thâm trầm, nồng thắm và da diết.
Có những phút giây thật éo le, ấy là khi vô tình gặp lại người cũ, anh có những câu thơ se lòng:
Nhìn nhau xa xót bùi ngùi
Tuổi tác cả rồi, mái tóc pha sương
Nghe trong kỷ niệm vui buồn
Vẫn còn một chút giận hờn ngày xưa.
(Gặp người yêu cũ)
Thơ ấy là thơ của một yêu thương từng trải. Thơ ấy là thơ một thời, một thuở, ngỡ đã cũ lắm, đã “âm lịch” lắm, không còn phù hợp với thời đại thông tin nữa, vậy mà đọc lên, ta vẫn thấy thảng thốt, bàng hoàng, bởi một tâm tình chân thật, trắng trong và cả rất nhiều run rẩy:
Chợt nắng chiều nhạt tái
Cánh bằng lăng tím nỗi dỗi hờn
Gió luống cuống, gió thành vụng dại
Trong ánh nhìn như đã mưa tuôn…
(Mưa trong mắt)
Trong tình yêu, có một nghịch lý, rằng càng tỏ ra từng trải lại càng trở nên vụng dại. Cái huyền diệu của tình yêu chính là nơi ấy, một niềm run rẩy ấy, muôn đời là nơi trú ngụ của những hồn thơ! Và đó cũng chính là điều mà thơ Nguyễn Giang được người đọc yêu thích.
Ngày 7-5-2004
(Báo Văn nghệ Trẻ)
Trịnh Thanh Sơn
Tôi quen biết Nguyễn Giang chưa lâu, càng không biết anh say mê thơ từ thời còn cắp sách tới trường, say đến nỗi thành cử nhân rồi, thành giám đốc rồi mà vẫn còn say tiếp. Nguyễn Giang không biết uống rượu bia, nhưng rất thích ngồi với bạn nơi quán nhậu. Anh ngồi lặng lẽ, kiên trì có khi cả một buổi chiều, cả một đêm, nhìn chúng tôi uống và nghe rượu nói. Đôi khi, anh cũng góp vài câu chuyện gì đấy, nghe cũng được mà không nghe cũng được, rồi lại ngồi im, ánh mắt xa vắng như đang nhìn vào chốn xa xôi nào. Tôi hỏi: “Ông đang nghĩ gì đấy?”, Nguyễn Giang giật nảy mình ngơ ngác bảo: “Không. Mình có nghĩ gì đâu… à, mình đang nghĩ…”, “Ngồi với chúng tôi, ông chán lắm phải không? Nếu chán thì về trước đi!?”, “Mình ngồi được, ngồi được mà, lâu nữa cũng được, ước gì mình cũng uống được rượu như các ông thì… thích quá!”.
Tôi vẽ chân dung Nguyễn Giang như trên là theo phong cách của trường phái “tả thực nghiêm nhặt”, chính xác đến từng ly, đến cả những nét vờn và đường viền, duy chỉ có ánh sáng giảm đi một tý, cho nó oách, thế thôi!
Hôm vừa rồi, Nguyễn Giang gọi điện, mời tôi đến nhà chơi và hào hứng tặng tập thơ Mưa trong mắt, do Nhà xuất bản Hội Nhà văn ấn hành năm 2004. Nếu nói “Văn là người” thì chỉ cần đọc thơ Nguyễn Giang, bạn sẽ hiểu anh là người thế nào. Đó là một tấm lòng đôn hậu, đằm thắm yêu đời, yêu người, yêu cái chân thật, cái thiện và cái đẹp. Chỉ có điều, tình yêu ấy không ồn ào mà lặng lẽ, thiên về hành động chứ không vào lời nói, lặn chìm dưới đáy chứ không nổi trên bề mặt như một váng bọt dễ tan!.
Nguyễn Giang làm thơ cho mình là chính, tự giãi bày tâm trạng mình là chính, còn ai lắng nghe được tiếng lòng anh, ai đó trở thành tri âm tri kỷ cùng anh, lại là việc khác, phải có thời gian thử thách và kiểm chứng, giống như nỗi niềm thao thức trong thơ Ngô Thế Oanh: “Mộng dữ không sao nằm lại được/ Ngoài xa nghìn dặm liệu còn ai?”.
Đọc thơ Nguyễn Giang, tôi chợt nhận ra rằng, anh có tâm hồn thi sĩ lắm! Thi sĩ là một gã mẫn cảm với những chuyện buồn vui của cuộc đời, một ánh mắt nhìn, một giọt mưa rơi cũng làm gã xao xuyến, cảm động hay chua xót. Thi sĩ là gã hay vận vào mình những vui buồn của kẻ khác, của người dưng, của trời ơi đất hỡi! Thi sĩ là một gã giàu trí tưởng bở, ngỡ ai cũng tốt, cũng thành thực, cũng đẹp, cũng yêu mình như lòng mình đang yêu. Thi sĩ là một kẻ ngẩn ngơ đi giữa cuộc đời với những đắm say thường trực:
Thêm một ngày Sầm Sơn
Thêm một ngày em đợi
Biển thăm thẳm mênh mông vời vợi
Thêm một ngày tôi chìm vào em…
(Biển và Em)
Thậm chí khi người thi sĩ đang yêu thì nhìn vào đâu cũng thấy tràn ngập tình yêu, đến biển cũng yêu:
Tôi ngờ rằng biển đã yêu
Nôn nao con sóng động chiều nước dâng
…
Tôi ngờ rằng khi đã yêu
Biển đem cất giấu mọi điều vào đêm
(Nỗi niềm của biển)
Nguyễn Giang kiệm lời, vì thế thơ anh thường ngắn. Đôi khi, chỉ hai câu đã thành một bài, giống như những câu thành ngữ, câu ca dao, nhưng là một thứ thành ngữ và ca dao hiện đại, không nhất nhất phải theo lục bát. Tuy nhiên, nếu là lục bát thì vẫn hay hơn. Chẳng hạn:
Mắt em là ngọn lửa tình
Nhìn đâu cũng tắt, cháy mình anh thôi
(Đề từ)
Và đây nữa:
Chiều qua em xách nước về
Múc đầy cả ánh nắng hè nặng không?
(Bài thơ không đặt đầu đề)
Có những khi, thơ Nguyễn Giang rất tinh tế, nói được những điều khó nói, đọc lên thấy nhói lòng qua ý tứ xa xôi:
Chỉ còn ít nắng chiều
Bồn chồn vương trên lá
Ta đến với nhau
Hoàng hôn rồi… em ạ!
(Thực và hư)
Tấm lòng đôn hậu, thuỷ chung là nét nổi trội trong thơ tình Nguyễn Giang. Dường như anh không quên cái gì bao giờ, không muốn ai phải vì mình mà buồn khổ. Anh có bài thơ viết về người vợ, mà đọc lên ai cũng ngỡ anh viết cho mình:
Một đời vất vả gieo neo
Đồng lương cả tháng, đủ tiêu mươi ngày
Quanh năm xoay xoả mượn vay
Nợ kia chưa trả nợ này dày thêm
(Ơn vợ)
Đi nhiều, nhìn ngắm và nghĩ suy nhiều, thơ tình yêu của Nguyễn Giang mỗi ngày một thâm trầm, nồng thắm và da diết.
Có những phút giây thật éo le, ấy là khi vô tình gặp lại người cũ, anh có những câu thơ se lòng:
Nhìn nhau xa xót bùi ngùi
Tuổi tác cả rồi, mái tóc pha sương
Nghe trong kỷ niệm vui buồn
Vẫn còn một chút giận hờn ngày xưa.
(Gặp người yêu cũ)
Thơ ấy là thơ của một yêu thương từng trải. Thơ ấy là thơ một thời, một thuở, ngỡ đã cũ lắm, đã “âm lịch” lắm, không còn phù hợp với thời đại thông tin nữa, vậy mà đọc lên, ta vẫn thấy thảng thốt, bàng hoàng, bởi một tâm tình chân thật, trắng trong và cả rất nhiều run rẩy:
Chợt nắng chiều nhạt tái
Cánh bằng lăng tím nỗi dỗi hờn
Gió luống cuống, gió thành vụng dại
Trong ánh nhìn như đã mưa tuôn…
(Mưa trong mắt)
Trong tình yêu, có một nghịch lý, rằng càng tỏ ra từng trải lại càng trở nên vụng dại. Cái huyền diệu của tình yêu chính là nơi ấy, một niềm run rẩy ấy, muôn đời là nơi trú ngụ của những hồn thơ! Và đó cũng chính là điều mà thơ Nguyễn Giang được người đọc yêu thích.
Ngày 7-5-2004
(Báo Văn nghệ Trẻ)
Love mickey,