Bạn có phát ốm vì trả cước điện thoại đường dài không? Chúng ta hãy điểm qua 9 điện thoại Internet cho phép bạn gọi đến bất cứ ai trên thế giới mà gần như không mất gì. Tuy nhiên tiền nào của nấy.
Gần đây, điện thoại Internet bắt đầu trở nên phổ biến. Trong điều kiện tốt nhất, âm thanh trực tiếp qua Internet giống như điện thoại di động rẻ tiền mà pin yếu và hoạt động dưới mức trung bình. Nhưng nếu chấp nhận chất lượng âm thanh kém, bạn có thể gọi đi khắp thế giới mà không mất tiền.
Điện thoại Internet không phải là điện thoại thật sự, chúng là chương trình cho phép bạn chuyện trò với người khác qua Internet. Nhưng nếu máy tính của bạn có Windows, card âm thanh, loa, micro, modem và một ISP (Internet Service Provider: Nhà cung cấp dịch vụ Internet - ND) thu tiền sử dụng hàng tháng, bạn có thể biến Internet thành phương tiện truyền thông đường dài miễn phí. Điều này nghe có vẻ hấp dẫn. Bạn có thể gọi cho người em họ ở Luân Đôn bằng điện thoại với giá 1,31 USD một phút, hoặc gọi trên Net miễn phí.
Khái niệm nghe thì có vẻ tuyệt vời nhưng bản thân những cuộc gọi thường không được như thế. Khi bạn đang dùng cùng phần mềm điện thoại Net với những người khác, họ buộc phải trực tuyến. Bạn sẽ phải cài đặt phần mềm, cấu hình cho nó và sửa đổi khá nhiều để chất lượng âm thanh có thể chấp nhận được.
Nếu bạn thường phải chi nhiều tiền để gọi cho bạn thân ở xa và bạn sẵn sàng chịu đựng những hạn chế của nó thì điện thoại Net có thể tiết kiệm đáng kể cho bạn.
Làm quen với các chương trình
Ngày càng có nhiều chương trình điện thoại Internet. Bài báo này đã chọn ra 9 chương trình của các nhà sản xuất lớn hay của nhà sản xuất đã làm chương trình này lâu nǎm, đó là: Personal Edition V 1.01 của FreeTel, Internet Connection Phone with Video 4.5 của VocalTec, NescapeCoolTalk 3.0 (đi kèm với Netscape Navigator 3.0) WebPhone Full 3.0 của NetSpeak; và các bản beta Internet Video Phone 1.0 của Intel, NetMeeting 2.0 của Microsoft (kèm với Internet Explorer 4.0) và TeleVox 2.5 của Voxware.
Những chương trình này thực hiện nhiều thứ cho phép bạn chuyện trò miễn phí . Hầu hết chúng cho phép bạn đánh máy trong một cửa sổ dùng để điện đàm. Với một vài chương trình, bạn có thể dùng chung tài liệu trên màn hình, truyền file và điều khiển cuộc điện đàm giữa 3 hay nhiều người hơn. Thậm chí, nếu bạn có máy quay phim, sẽ có 4 gói phần mềm cho phép cộng sự của bạn nhìn thấy bạn trong khi đang nghe (muốn biết thêm khả nǎng video của những chương trình này, xem mục " Hội đàm video qua Internet" )
Những chương trình này không đắt tiền. Có 3 chương trình miễn phí, 3 chương trình kia đi kèm với những trình duyệt hàng đầu, và những chương trình còn lại thì giá chưa đến 60 USD. Bạn có thể tải nạp toàn bộ hay một phần chương trình từ địa chỉ Web của các công ty hoặc của PC World Online (US).
Muốn xem điện thoại Net có đáng giá hay không kể cả những chương trình rẻ tiền, Trung Tâm Kiểm Nghiệm PC World US đã bỏ ra một tháng để dùng thử những chương trình này, thêm vào một số thứ cần thiết để chương trình làm việc được, gọi điện qua modem hay bằng những đường ISDN (Intergrated Services Digital Network - Xem PC World Việt Nam 6/97) nhanh hơn. Kiểm nghiệm còn được thực hiện ngẫu nhiên, ở mức khá linh động, chuyển sang một ISP khác nếu việc kết nối không thành công và gọi trong giờ hành chính cũng như những lúc ít người truy nhập Internet.
Người ta ghi nhận những cuộc hội đàm giống nhau bằng từng chương trình và bằng điện thoại thông thường. Các thử nghiệm dùng modem 33,6 kbps ở mỗi trạm đầu cuối và diễn ra cùng thời điểm để đảm bảo mức độ truyền của Internet như nhau. Nhóm người tham gia đã nghe những cuộc gọi, đánh giá chung trên những tiêu chuẩn như tiếng vang, vùng tần số, mức độ tĩnh, và những âm tiết bị mất. Âm thanh của những chương trình này được ghi lại tại địa chỉ: www.pcworld.com/jun97/netphone.
Kết quả đánh giá là: Best Buy TeleVox và Internet Video Phone đứng đầu danh sách còn CoolTalk và IBM IC Phone thì xếp hạng chót.
Chọn đúng phần cứng
Khi không có phần cứng thích hợp thì đừng bao giờ dùng điện thoại Internet. Với máy Pentium166 và card Creative Labs Sound Blaster AWE32 tưởng chừng như khá lý tưởng những vẫn cần thêm một vài thứ nữa.
Loa thì không có vấn đề nhưng cần một micro nếu những cuộc hội đàm không phải là một chiều. Muốn âm thanh truyền đi được tốt, phải giữ micro sát miệng. Tốt nhất là dùng một bộ ống nghe vì: tiếng ồn giảm, bạn có thể nói chuyện riêng tư, tay rảnh rang, và âm thanh rõ hơn. Không phải bất cứ ống nghe nào cũng thực hiện được như thế. ống nghe cần được thiết kế để dùng với card âm thanh. Jabra for PC giá 39,95 USD kèm với 2,4 dây là loại thích hợp. Bộ kết hợp Supra Monaural Headset và Headset Switcher Adapter của Plantronics rất hấp dẫn, có thể dùng cho cả hội đàm Internet và điện thoại cổ truyền, nhưng rất đắt (237,95 USD).
Người ta phát hiện ra rằng Sound Blaster không làm việc được với mọi loại card hoặc tối thiểu và với loại card song công (full-duplex) mà tất cả các điện thoại này cần để âm thanh được tối ưu (loại bán card bán song công (half-duplex) có thể làm ngắt tiếng nói của người kia).
Người ta đã nối thành công bằng một modem lắp ngoài U.S. Robotics 33,6 kbps, một trạm đầu cuối Diamond NetCommander ISDN và 2 ISD (Internet Service Provider) là EarthLink và MindSpring, cả hai đều có thể liên kết nối Internet hoàn toàn theo SLIP/PPP (Serial Line Internet Protocol/Point-To-Point Protocol). Những chương trình này được thử dùng với Prodigy, American Online và CompuServe nhưng chất lượng âm thanh rất kém.
Thử dùng modem 14,4 kbps cho thấy giọng nói nghe không rõ và thường bị mất ở cuối mỗi câu. Điều này chứng tỏ tối thiểu cần một modem tốt để nói chuyện qua Internet và người mà bạn nói chuyện cũng phải có thiết bị tốt như bạn.
Bắt đầu
Đây là phần lý thú nhất. Vì tất cả các chương trình trên đều là phần mềm miễn phí hoặc shareware nên có thể tải nạp từ trang Web của các công ty. Cài đặt chúng cũng rất dễ dàng. Phần mềm cài đặt dễ dàng nhất là Internet Phone của VocalTec, nó có thể xem xét hệ thống và tìm ra các driver liên quan, sau đó nạp một wizard kiểm tra âm thanh để bảo đảm giọng nói và micro được thiết lập chính xác.
Việc đầu tiên cần làm sau khi cài đặt những chương trình này là bắt đầu nói chuyện. Hãy thử quay số ISP của mình, nạp Internet Phone của VocalTec rồi xem danh sách những ai hiện đang trực tuyến trên màn hình. Bạn có thể chọn một người nào đó ở nửa bên kia trái đất để nói chuyện. Thực tế thì trong cuộc thử nghiệm, người ta đã mất nhiều thời gian để hò hét và lặp lại lời nói của mình. Ngôn ngữ cũng là vấn đề. Nhưng chủ yếu bạn có thể gọi điện thoại quốc tế miễn phí.
Thú vị ở chỗ bạn có thể nói chuyện với những người hoàn toàn xa lạ. Các công ty viết những chương trình này đều có thư mục trực tuyến liệt kê tất cả những ai đang trực tuyến có thể muốn nói chuyện với bạn. Thật vậy, Personal Edition của FreeTel, IC Phone của VocalTec còn chia nhóm mọi người theo sở thích (bạn cho chúng biết cái bạn quan tâm chứ phần mềm không đọc được tâm tư của bạn).
Ví dụ, muốn vào thư mục WebPhone Full của NetSpeak, phải biết mà nhấn vào nút có dấu INF (nghĩa là information). Internet video Phone của Intel dùng nhiều trang Web để liệt kê thư mục của họ, buộc bạn phải rà hết các trang Web để tìm người nói chuyện (một số địa chỉ Web chỉ có 4 thành viên). Sự sắp đặt này không phải là tồi, nó cho phép nạp chương trình từ trình duyệt một cách đơn giản bằng cách vào một trong những địa chỉ Web này rồi nhấn một tên. Danh sách server Conference của Netscape xem chừng không thuận tiện lắm, làm mất nhiều thời gian khi chọn phải tên những người không trực tuyến, có lần danh sách này hiểu thị hơn 14.000 người dùng.
ở đây cũng gặp phải mặt trái của việc xã hội hoá. Một số người đã dùng ngôn ngữ kém vǎn minh để mô tả chính bản thân họ. Tuy nhiên, IBM, Intel, Netscape và NetSpeak tìm cách để giữ thư mục của họ được trong sáng, chủ yếu nhờ họ không cho phép người dùng thêm lời bình vào danh sách hay tên riêng của mình.
Rất may là chương trình nào cũng có cách cho bạn tránh những nhóm hay thành viên bạn không thích nếu bạn ít nhiều quen với cách làm việc của chương trình này.
Gọi cho bạn bè và đồng nghiệp
Chuyện trò với người là có thể thích thú nhưng chủ yếu bạn thường phải gọi cho bạn bè hay đồng nghiệp. Tìm một người cụ thể không dễ dàng như nhấc máy điện thoại và quay số, vì bạn sẽ không gọi được nếu người đó không trực tuyến. Tốt nhất là phải lên lịch nói chuyện, thường dùng một điện thoại thường.
Và dĩ nhiên cả hai bên phải dùng cùng một phần mềm. Chuẩn H.323 mới có thể loại bỏ đòi hỏi này; về lý thuyết nó cho phép những điện thoại Internet khác nhau nối với nhau. Tất cả các sản phẩm của Intel, Microsoft, Netscape và Voxware đều tương thích H.323, nhưng trong thử nghiệm người ta vẫn không thể nào cho chúng nói chuyện với nhau được.
Quay số trực tiếp thường dễ dàng. Hầu hết các chương trình đều cho phép bạn liên lạc với người khác qua địa chỉ email hay tên riêng và bạn có thể lưu trong sổ địa chỉ để dùng lại. Nhưng với FreeTel, nếu ai đó không có tên trong danh bạ của công ty hay trong sổ địa chỉ của bạn, bạn phải dùng địa chỉ IP. Nhưng với hầu hết các ISP, bạn sẽ có một địa chỉ IP khác mỗi lần đǎng nhập mạng. Chúng giống số điện thoại cứ thay đổ liên tục làm số địa chỉ trở nên vô dụng. Bạn có thể thấy địa chỉ IP hiện hành của bạn trong Windows 95 bằng cách chọn Start.Run rồi gõ winipcfg. Nhưng muốn biết IP của ai đó thì đúng thật là bạn phải gọi cho họ bằng máy điện thoại thường (thật nực cười vì việc này sẽ xảy ra thường xuyên).
Điều chỉnh
Với mỗi chương trình bạn đều có thể tìm được bạn để trò chuyện. Bạn sẽ nghe một âm thanh giống như khi điện thoại được quay số, và nếu người kia không bận một điện thoại khác thì máy sẽ được nối. Lúc này, hai bên bắt đầu la lối " cái gì thế?" và cố gắng tìm chương trình, micro, loa để điều chỉnh. Ngay cả khi hai người nói cùng một thứ tiếng thì lần đầu tiên gọi điện Internet bằng một chương trình mới cũng rất vất vả. Bạn luôn luôn điều chỉnh một số thứ.
Mặc dù tất cả các chương trình đều có cách để tự động điều chỉnh loa và micro nhưng chắc chắn bạn vẫn phải điều chỉnh thêm. Khi bật, tắt micro và giảm âm rồi tǎng âm, sau đó cố chia sẻ thông tin với bất cứ ai bạn muốn nói chuyện, bạn sẽ thấy cần thiết có một cửa sổ vǎn bản để tán gẫu, vì nếu người ở đầu dây bên kia không thể nghe bạn nói thì ít n hất họ cũng có thể đọc được cái gì bạn gõ.
Để công việc dễ dàng hơn, trước khi thử một chương trình mới, hãy nạp bộ hoà tiếng (mixer) của card âm thanh, ứng dụng nhỏ này cho phép bạn điều chỉnh giá trị thiết lập của card (Internet Phone của VocalTec thực hiện việc này bằng menu). Trước khi vào chế độ trực tuyến, bạn nên giảm các giá trị của micro và loa xuống dưới mức trung bình để phòng những âm thanh ầm ĩ khó chịu.
Đánh giá chất lượng âm thanh
Dĩ nhiên là khi đã có người nhấc máy thì bạn phải nghe họ nói. Điều này không phải lúc nào cũng dễ dàng. Khi đánh giá tất cả những cuộc hội đàm Internet theo điểm số từ 1 đến 10, điện thoại thường sẽ đạt điểm 10 còn một cuộc hội đàm trên Internet suôn sẻ nhất cũng chỉ đạt điểm 5 mà thôi.
Có nhiều yếu tố ảnh hưởng đến chất lượng âm thanh trong đó có cả chương trình điện thoại Internet được dùng. Nhận xét chung là Intel Internet Video Phone và Voxware TeleVox là dễ nghe nhất, còn Netscape CoolTalk và IBM Internet Connection Phone thì thử thách lại nhiều hơn.
Đôi khi ngay cả những chương trình tốt nhất cũng cho kết quả tồi vì có quá nhiều biến cố ảnh hưởng đến âm thanh của điện thoại Internet. Dĩ nhiên là phải kể đến tốc độ kết nối Internet, tốc độ máy tính, card âm thanh, loa và micro. Những thay đổi ngoài tầm điều khiển của bạn cũng có thể ảnh hưởng đến âm thanh, ví dụ số người hiện có trên Internet và trên server của điện thoại hoặc là sự xếp thẳng hàng của các hành tinh cũng có thể là nguyên nhân.
Qua nhiều lần thử nghiệm, người ta đã tìm được vài thủ thuật có ích. Khi chất lượng âm thanh không được tốt, có thể dùng tính nǎng ngắt của chương trình và gọi lại lần nữa. Nếu việc làm này vẫn không giải quyết được gì, thì thoát khỏi Internet rồi quay số lại. Với mỗi địa điểm, tình trạng đường dây điện thoại thay đổi theo từng ngày. Khoảng cách giữa hai người gọi cũng là một yếu tố có thể làm thay đổi tình huống.
Những khảo sát phụ
Chuyện trò không phải lúc nào cũng là mục tiêu chính của những chương trình này. Hầu hết chúng đều có những tính nǎng khác phục vụ cho cộng tác trên Internet.
Ví dụ, tất cả các chương trình ngoại trừ IBM PC Phone và Internet Video Phone của Intel cho phép hội đàm bằng cách gõ những câu trao đổi cho nhau theo thời gian thực cũng như phát âm chúng. Tính nǎng này thật đáng giá khi bạn muốn hỏi ai đó xem tại sao không nghe thấy âm thanh.
Nếu đang tán chuyện với ai đó (bằng lời nói hay bằng thông điệp) và muốn gửi cho họ một file, hầu hết các chương trình này cho phép bạn gửi file mà không cần đến e-mail.
Bạn đã từng thử whiteboarding chưa? Hãy hợp tác với ai đó bằng cách đưa ảnh bitmap của một file vào cả 2 máy tính để cả hai bên đều có thể đánh dấu nó. Bạn có thể quét (scan) những tấm ảnh này và dán chúng lên whiteboard, rồi dùng công cụ truyện file của Internet Phone để gửi file hình ảnh cho phía bên kia. Tính nǎng này cũng cần thiết cho việc kinh doanh giống như chuyện bạn một chiến dịch quảng cáo mới vậy. CooTalk, Conference, NetMeeting và Internet Phone đều hỗ trợ whiteboarding.
NetMeeting của Microsoft hỗ trợ whiteboarding tốt hơn. Tuy nhiên, nó cho phép bạn cộng tác trên một file thực chứ không phải hình ảnh của file và trong ứng dụng tạo ra file đó. Bạn còn có thể cắt và dán một phần tài liệu và clipboard dùng chung. Cho dù bạn không quan tâm đến điện thoại Net thì khả nǎng cộng tác cũng làm cho NetMeeting trở nên đáng giá.
TeleVox của Voxware và WebPhone của NetSpeak cho phép người bạn nói chuyện với nhiều người cùng lúc. TeleVox có khả nǎng hội đàm tốt nhất, cho phép bạn dễ dàng tập hợp một nhóm 5 người lại với nhau để thảo luận. Phiên bản beta NetMeeting của Microsoft không có chức nǎng hội đàm nhưng Microsoft hứa hẹn version sau sẽ có.
Kết luận
Điện thoại Internet có thay thế được các công ty điện thoại không? Trong điều kiện ban đầu, ngay cả với một modem thường cũng có thể thực hiện một cuộc nói chuyện kha khá. Nhưng làm sao bạn có thể dựa vào những điều kiện ban đầu mãi được? Nói khác đi, nếu bạn tốn quá nhiều tiền điện thoại để gọi cho cùng một người, và nếu cả hai người đều có máy vi tính multimedia có kết nối Internet thì điện thoại Internet có thể tiết kiệm rất nhiều tiền cho bạn. Bạn sẽ không dùng điện thoại Internet để gọi đi các tỉnh, nhưng nếu gọi quốc tế thì bạn nên có một ISP tốt.
Diễm Trang
PC World US 6/97
Gần đây, điện thoại Internet bắt đầu trở nên phổ biến. Trong điều kiện tốt nhất, âm thanh trực tiếp qua Internet giống như điện thoại di động rẻ tiền mà pin yếu và hoạt động dưới mức trung bình. Nhưng nếu chấp nhận chất lượng âm thanh kém, bạn có thể gọi đi khắp thế giới mà không mất tiền.
Điện thoại Internet không phải là điện thoại thật sự, chúng là chương trình cho phép bạn chuyện trò với người khác qua Internet. Nhưng nếu máy tính của bạn có Windows, card âm thanh, loa, micro, modem và một ISP (Internet Service Provider: Nhà cung cấp dịch vụ Internet - ND) thu tiền sử dụng hàng tháng, bạn có thể biến Internet thành phương tiện truyền thông đường dài miễn phí. Điều này nghe có vẻ hấp dẫn. Bạn có thể gọi cho người em họ ở Luân Đôn bằng điện thoại với giá 1,31 USD một phút, hoặc gọi trên Net miễn phí.
Khái niệm nghe thì có vẻ tuyệt vời nhưng bản thân những cuộc gọi thường không được như thế. Khi bạn đang dùng cùng phần mềm điện thoại Net với những người khác, họ buộc phải trực tuyến. Bạn sẽ phải cài đặt phần mềm, cấu hình cho nó và sửa đổi khá nhiều để chất lượng âm thanh có thể chấp nhận được.
Nếu bạn thường phải chi nhiều tiền để gọi cho bạn thân ở xa và bạn sẵn sàng chịu đựng những hạn chế của nó thì điện thoại Net có thể tiết kiệm đáng kể cho bạn.
Làm quen với các chương trình
Ngày càng có nhiều chương trình điện thoại Internet. Bài báo này đã chọn ra 9 chương trình của các nhà sản xuất lớn hay của nhà sản xuất đã làm chương trình này lâu nǎm, đó là: Personal Edition V 1.01 của FreeTel, Internet Connection Phone with Video 4.5 của VocalTec, NescapeCoolTalk 3.0 (đi kèm với Netscape Navigator 3.0) WebPhone Full 3.0 của NetSpeak; và các bản beta Internet Video Phone 1.0 của Intel, NetMeeting 2.0 của Microsoft (kèm với Internet Explorer 4.0) và TeleVox 2.5 của Voxware.
Những chương trình này thực hiện nhiều thứ cho phép bạn chuyện trò miễn phí . Hầu hết chúng cho phép bạn đánh máy trong một cửa sổ dùng để điện đàm. Với một vài chương trình, bạn có thể dùng chung tài liệu trên màn hình, truyền file và điều khiển cuộc điện đàm giữa 3 hay nhiều người hơn. Thậm chí, nếu bạn có máy quay phim, sẽ có 4 gói phần mềm cho phép cộng sự của bạn nhìn thấy bạn trong khi đang nghe (muốn biết thêm khả nǎng video của những chương trình này, xem mục " Hội đàm video qua Internet" )
Những chương trình này không đắt tiền. Có 3 chương trình miễn phí, 3 chương trình kia đi kèm với những trình duyệt hàng đầu, và những chương trình còn lại thì giá chưa đến 60 USD. Bạn có thể tải nạp toàn bộ hay một phần chương trình từ địa chỉ Web của các công ty hoặc của PC World Online (US).
Muốn xem điện thoại Net có đáng giá hay không kể cả những chương trình rẻ tiền, Trung Tâm Kiểm Nghiệm PC World US đã bỏ ra một tháng để dùng thử những chương trình này, thêm vào một số thứ cần thiết để chương trình làm việc được, gọi điện qua modem hay bằng những đường ISDN (Intergrated Services Digital Network - Xem PC World Việt Nam 6/97) nhanh hơn. Kiểm nghiệm còn được thực hiện ngẫu nhiên, ở mức khá linh động, chuyển sang một ISP khác nếu việc kết nối không thành công và gọi trong giờ hành chính cũng như những lúc ít người truy nhập Internet.
Người ta ghi nhận những cuộc hội đàm giống nhau bằng từng chương trình và bằng điện thoại thông thường. Các thử nghiệm dùng modem 33,6 kbps ở mỗi trạm đầu cuối và diễn ra cùng thời điểm để đảm bảo mức độ truyền của Internet như nhau. Nhóm người tham gia đã nghe những cuộc gọi, đánh giá chung trên những tiêu chuẩn như tiếng vang, vùng tần số, mức độ tĩnh, và những âm tiết bị mất. Âm thanh của những chương trình này được ghi lại tại địa chỉ: www.pcworld.com/jun97/netphone.
Kết quả đánh giá là: Best Buy TeleVox và Internet Video Phone đứng đầu danh sách còn CoolTalk và IBM IC Phone thì xếp hạng chót.
Chọn đúng phần cứng
Khi không có phần cứng thích hợp thì đừng bao giờ dùng điện thoại Internet. Với máy Pentium166 và card Creative Labs Sound Blaster AWE32 tưởng chừng như khá lý tưởng những vẫn cần thêm một vài thứ nữa.
Loa thì không có vấn đề nhưng cần một micro nếu những cuộc hội đàm không phải là một chiều. Muốn âm thanh truyền đi được tốt, phải giữ micro sát miệng. Tốt nhất là dùng một bộ ống nghe vì: tiếng ồn giảm, bạn có thể nói chuyện riêng tư, tay rảnh rang, và âm thanh rõ hơn. Không phải bất cứ ống nghe nào cũng thực hiện được như thế. ống nghe cần được thiết kế để dùng với card âm thanh. Jabra for PC giá 39,95 USD kèm với 2,4 dây là loại thích hợp. Bộ kết hợp Supra Monaural Headset và Headset Switcher Adapter của Plantronics rất hấp dẫn, có thể dùng cho cả hội đàm Internet và điện thoại cổ truyền, nhưng rất đắt (237,95 USD).
Người ta phát hiện ra rằng Sound Blaster không làm việc được với mọi loại card hoặc tối thiểu và với loại card song công (full-duplex) mà tất cả các điện thoại này cần để âm thanh được tối ưu (loại bán card bán song công (half-duplex) có thể làm ngắt tiếng nói của người kia).
Người ta đã nối thành công bằng một modem lắp ngoài U.S. Robotics 33,6 kbps, một trạm đầu cuối Diamond NetCommander ISDN và 2 ISD (Internet Service Provider) là EarthLink và MindSpring, cả hai đều có thể liên kết nối Internet hoàn toàn theo SLIP/PPP (Serial Line Internet Protocol/Point-To-Point Protocol). Những chương trình này được thử dùng với Prodigy, American Online và CompuServe nhưng chất lượng âm thanh rất kém.
Thử dùng modem 14,4 kbps cho thấy giọng nói nghe không rõ và thường bị mất ở cuối mỗi câu. Điều này chứng tỏ tối thiểu cần một modem tốt để nói chuyện qua Internet và người mà bạn nói chuyện cũng phải có thiết bị tốt như bạn.
Bắt đầu
Đây là phần lý thú nhất. Vì tất cả các chương trình trên đều là phần mềm miễn phí hoặc shareware nên có thể tải nạp từ trang Web của các công ty. Cài đặt chúng cũng rất dễ dàng. Phần mềm cài đặt dễ dàng nhất là Internet Phone của VocalTec, nó có thể xem xét hệ thống và tìm ra các driver liên quan, sau đó nạp một wizard kiểm tra âm thanh để bảo đảm giọng nói và micro được thiết lập chính xác.
Việc đầu tiên cần làm sau khi cài đặt những chương trình này là bắt đầu nói chuyện. Hãy thử quay số ISP của mình, nạp Internet Phone của VocalTec rồi xem danh sách những ai hiện đang trực tuyến trên màn hình. Bạn có thể chọn một người nào đó ở nửa bên kia trái đất để nói chuyện. Thực tế thì trong cuộc thử nghiệm, người ta đã mất nhiều thời gian để hò hét và lặp lại lời nói của mình. Ngôn ngữ cũng là vấn đề. Nhưng chủ yếu bạn có thể gọi điện thoại quốc tế miễn phí.
Thú vị ở chỗ bạn có thể nói chuyện với những người hoàn toàn xa lạ. Các công ty viết những chương trình này đều có thư mục trực tuyến liệt kê tất cả những ai đang trực tuyến có thể muốn nói chuyện với bạn. Thật vậy, Personal Edition của FreeTel, IC Phone của VocalTec còn chia nhóm mọi người theo sở thích (bạn cho chúng biết cái bạn quan tâm chứ phần mềm không đọc được tâm tư của bạn).
Ví dụ, muốn vào thư mục WebPhone Full của NetSpeak, phải biết mà nhấn vào nút có dấu INF (nghĩa là information). Internet video Phone của Intel dùng nhiều trang Web để liệt kê thư mục của họ, buộc bạn phải rà hết các trang Web để tìm người nói chuyện (một số địa chỉ Web chỉ có 4 thành viên). Sự sắp đặt này không phải là tồi, nó cho phép nạp chương trình từ trình duyệt một cách đơn giản bằng cách vào một trong những địa chỉ Web này rồi nhấn một tên. Danh sách server Conference của Netscape xem chừng không thuận tiện lắm, làm mất nhiều thời gian khi chọn phải tên những người không trực tuyến, có lần danh sách này hiểu thị hơn 14.000 người dùng.
ở đây cũng gặp phải mặt trái của việc xã hội hoá. Một số người đã dùng ngôn ngữ kém vǎn minh để mô tả chính bản thân họ. Tuy nhiên, IBM, Intel, Netscape và NetSpeak tìm cách để giữ thư mục của họ được trong sáng, chủ yếu nhờ họ không cho phép người dùng thêm lời bình vào danh sách hay tên riêng của mình.
Rất may là chương trình nào cũng có cách cho bạn tránh những nhóm hay thành viên bạn không thích nếu bạn ít nhiều quen với cách làm việc của chương trình này.
Gọi cho bạn bè và đồng nghiệp
Chuyện trò với người là có thể thích thú nhưng chủ yếu bạn thường phải gọi cho bạn bè hay đồng nghiệp. Tìm một người cụ thể không dễ dàng như nhấc máy điện thoại và quay số, vì bạn sẽ không gọi được nếu người đó không trực tuyến. Tốt nhất là phải lên lịch nói chuyện, thường dùng một điện thoại thường.
Và dĩ nhiên cả hai bên phải dùng cùng một phần mềm. Chuẩn H.323 mới có thể loại bỏ đòi hỏi này; về lý thuyết nó cho phép những điện thoại Internet khác nhau nối với nhau. Tất cả các sản phẩm của Intel, Microsoft, Netscape và Voxware đều tương thích H.323, nhưng trong thử nghiệm người ta vẫn không thể nào cho chúng nói chuyện với nhau được.
Quay số trực tiếp thường dễ dàng. Hầu hết các chương trình đều cho phép bạn liên lạc với người khác qua địa chỉ email hay tên riêng và bạn có thể lưu trong sổ địa chỉ để dùng lại. Nhưng với FreeTel, nếu ai đó không có tên trong danh bạ của công ty hay trong sổ địa chỉ của bạn, bạn phải dùng địa chỉ IP. Nhưng với hầu hết các ISP, bạn sẽ có một địa chỉ IP khác mỗi lần đǎng nhập mạng. Chúng giống số điện thoại cứ thay đổ liên tục làm số địa chỉ trở nên vô dụng. Bạn có thể thấy địa chỉ IP hiện hành của bạn trong Windows 95 bằng cách chọn Start.Run rồi gõ winipcfg. Nhưng muốn biết IP của ai đó thì đúng thật là bạn phải gọi cho họ bằng máy điện thoại thường (thật nực cười vì việc này sẽ xảy ra thường xuyên).
Điều chỉnh
Với mỗi chương trình bạn đều có thể tìm được bạn để trò chuyện. Bạn sẽ nghe một âm thanh giống như khi điện thoại được quay số, và nếu người kia không bận một điện thoại khác thì máy sẽ được nối. Lúc này, hai bên bắt đầu la lối " cái gì thế?" và cố gắng tìm chương trình, micro, loa để điều chỉnh. Ngay cả khi hai người nói cùng một thứ tiếng thì lần đầu tiên gọi điện Internet bằng một chương trình mới cũng rất vất vả. Bạn luôn luôn điều chỉnh một số thứ.
Mặc dù tất cả các chương trình đều có cách để tự động điều chỉnh loa và micro nhưng chắc chắn bạn vẫn phải điều chỉnh thêm. Khi bật, tắt micro và giảm âm rồi tǎng âm, sau đó cố chia sẻ thông tin với bất cứ ai bạn muốn nói chuyện, bạn sẽ thấy cần thiết có một cửa sổ vǎn bản để tán gẫu, vì nếu người ở đầu dây bên kia không thể nghe bạn nói thì ít n hất họ cũng có thể đọc được cái gì bạn gõ.
Để công việc dễ dàng hơn, trước khi thử một chương trình mới, hãy nạp bộ hoà tiếng (mixer) của card âm thanh, ứng dụng nhỏ này cho phép bạn điều chỉnh giá trị thiết lập của card (Internet Phone của VocalTec thực hiện việc này bằng menu). Trước khi vào chế độ trực tuyến, bạn nên giảm các giá trị của micro và loa xuống dưới mức trung bình để phòng những âm thanh ầm ĩ khó chịu.
Đánh giá chất lượng âm thanh
Dĩ nhiên là khi đã có người nhấc máy thì bạn phải nghe họ nói. Điều này không phải lúc nào cũng dễ dàng. Khi đánh giá tất cả những cuộc hội đàm Internet theo điểm số từ 1 đến 10, điện thoại thường sẽ đạt điểm 10 còn một cuộc hội đàm trên Internet suôn sẻ nhất cũng chỉ đạt điểm 5 mà thôi.
Có nhiều yếu tố ảnh hưởng đến chất lượng âm thanh trong đó có cả chương trình điện thoại Internet được dùng. Nhận xét chung là Intel Internet Video Phone và Voxware TeleVox là dễ nghe nhất, còn Netscape CoolTalk và IBM Internet Connection Phone thì thử thách lại nhiều hơn.
Đôi khi ngay cả những chương trình tốt nhất cũng cho kết quả tồi vì có quá nhiều biến cố ảnh hưởng đến âm thanh của điện thoại Internet. Dĩ nhiên là phải kể đến tốc độ kết nối Internet, tốc độ máy tính, card âm thanh, loa và micro. Những thay đổi ngoài tầm điều khiển của bạn cũng có thể ảnh hưởng đến âm thanh, ví dụ số người hiện có trên Internet và trên server của điện thoại hoặc là sự xếp thẳng hàng của các hành tinh cũng có thể là nguyên nhân.
Qua nhiều lần thử nghiệm, người ta đã tìm được vài thủ thuật có ích. Khi chất lượng âm thanh không được tốt, có thể dùng tính nǎng ngắt của chương trình và gọi lại lần nữa. Nếu việc làm này vẫn không giải quyết được gì, thì thoát khỏi Internet rồi quay số lại. Với mỗi địa điểm, tình trạng đường dây điện thoại thay đổi theo từng ngày. Khoảng cách giữa hai người gọi cũng là một yếu tố có thể làm thay đổi tình huống.
Những khảo sát phụ
Chuyện trò không phải lúc nào cũng là mục tiêu chính của những chương trình này. Hầu hết chúng đều có những tính nǎng khác phục vụ cho cộng tác trên Internet.
Ví dụ, tất cả các chương trình ngoại trừ IBM PC Phone và Internet Video Phone của Intel cho phép hội đàm bằng cách gõ những câu trao đổi cho nhau theo thời gian thực cũng như phát âm chúng. Tính nǎng này thật đáng giá khi bạn muốn hỏi ai đó xem tại sao không nghe thấy âm thanh.
Nếu đang tán chuyện với ai đó (bằng lời nói hay bằng thông điệp) và muốn gửi cho họ một file, hầu hết các chương trình này cho phép bạn gửi file mà không cần đến e-mail.
Bạn đã từng thử whiteboarding chưa? Hãy hợp tác với ai đó bằng cách đưa ảnh bitmap của một file vào cả 2 máy tính để cả hai bên đều có thể đánh dấu nó. Bạn có thể quét (scan) những tấm ảnh này và dán chúng lên whiteboard, rồi dùng công cụ truyện file của Internet Phone để gửi file hình ảnh cho phía bên kia. Tính nǎng này cũng cần thiết cho việc kinh doanh giống như chuyện bạn một chiến dịch quảng cáo mới vậy. CooTalk, Conference, NetMeeting và Internet Phone đều hỗ trợ whiteboarding.
NetMeeting của Microsoft hỗ trợ whiteboarding tốt hơn. Tuy nhiên, nó cho phép bạn cộng tác trên một file thực chứ không phải hình ảnh của file và trong ứng dụng tạo ra file đó. Bạn còn có thể cắt và dán một phần tài liệu và clipboard dùng chung. Cho dù bạn không quan tâm đến điện thoại Net thì khả nǎng cộng tác cũng làm cho NetMeeting trở nên đáng giá.
TeleVox của Voxware và WebPhone của NetSpeak cho phép người bạn nói chuyện với nhiều người cùng lúc. TeleVox có khả nǎng hội đàm tốt nhất, cho phép bạn dễ dàng tập hợp một nhóm 5 người lại với nhau để thảo luận. Phiên bản beta NetMeeting của Microsoft không có chức nǎng hội đàm nhưng Microsoft hứa hẹn version sau sẽ có.
Kết luận
Điện thoại Internet có thay thế được các công ty điện thoại không? Trong điều kiện ban đầu, ngay cả với một modem thường cũng có thể thực hiện một cuộc nói chuyện kha khá. Nhưng làm sao bạn có thể dựa vào những điều kiện ban đầu mãi được? Nói khác đi, nếu bạn tốn quá nhiều tiền điện thoại để gọi cho cùng một người, và nếu cả hai người đều có máy vi tính multimedia có kết nối Internet thì điện thoại Internet có thể tiết kiệm rất nhiều tiền cho bạn. Bạn sẽ không dùng điện thoại Internet để gọi đi các tỉnh, nhưng nếu gọi quốc tế thì bạn nên có một ISP tốt.
Diễm Trang
PC World US 6/97