Cá chìa vôi là một loại cá hiếm, chúng chỉ sống ở vùng ngã ba cửa biển. ở Nam Bộ, cá chìa vôi xuất hiện quanh năm trên ngã ba sông Đồng Chanh - Cần Giờ. Chúng sống ở độ nước sâu, thích tĩnh lặng, ăn mồi tạp. Đánh bắt cá chìa vôi bằng lưới không hiệu quả bởi lưới phải thả sâu dưới 3 m nước, mật độ cá lại thưa thớt. Hiện tại, việc đánh bắt chính là giăng câu. Thợ câu nói chung thường là những người kiên trì, thợ câu cá trìa vôi thì càng phải kiên trì. Suốt đêm, người thợ bập bềnh trên con thuyền nhỏ làm bạn cùng sông nước gió trăng. Mồi câu thường là ruột gà, ruột vịt, thịt bò... Khi bắt được cá, người ta còn phải lo làm sao cho chúng khỏi chết - bởi khi bỏ mối đến các tiệm ăn mà cá ươn kể như... công toi.



Bù lại, có con cá chìa vôi nặng tới cả chục ký, giá rất cao: 50.000 đồng/kg. Cá chìa vôi giống như loài cá hanh nhưng lớn hơn, mình dày, bụng to, đầu nhỏ, toàn thân từ vây đến vảy là một mầu vàng óng ánh. Đặc biệt: trên sống lưng cá có một cái vây dài cứng thon nhọn y hệt cái chìa vôi. Chiếc vây này chính là vũ khí tự vệ của cá. Khi bắt cá, vô ý bị nó quất cái "ngọn giáo" đó vào tay kể như... đi cấp cứu cho mau bởi cái mũi nhọn ấy có nọc rất buốt.


Cá chìa vôi có thể chế biến thành nhiều món. Nhưng nổi tiếng là món gỏi cá chìa vôi.



Khách về Nhà Bè có hai cái thú. Thứ nhất là ngắm mũi Nhà Bè, một vùng sông gần cửa biển bao la trên bến, dưới thuyền như mắc cửi. Những con tàu xa tít đang rẽ sóng tiến vào luồng lạch như đem theo cả từng cụm gió trong lành pha chút đậm đà của biển khơi.



Sau khi ngắm cảnh thỏa thê, xin mời các bạn ghé vô quán bình dân. Chủ khách chào nhau qua đĩa gỏi cá chìa vôi bài trí bắt mắt. Những lát cá chìa vôi thái ngang thớ như thịt thăn heo trộn với hành tây, củ kiệu, ngó sen non, cà rốt và đậu phộng rang. Bên trên là hành khô, ớt lát, ngò tươi bên cạnh là đĩa bánh phồng tôm vàng rộm. Cái bí quyết của món này chính là ở chỗ dùng gia vị bóp gỏi và cách pha nước chấm của chủ quán. Chẳng thế, khách đưa miếng gỏi cá vô miệng mà tịnh không nghe mùi tanh của cá. Miếng cá giòn dặm rồi đậm dịu lưỡi tan cùng thoáng chua giòn của ngó sen và bùi ngậy của đậu phộng, hấp dẫn, lôi cuốn, ăn qua là nhớ mãi.




Để dằn bụng, bạn sẽ có một chén cháo trắng ngà. Hạt gạo nàng hương nở bung như một cánh hoa chanh, nhừ nhuyễn ngọt lừ. Nó được nấu từ đầu cá và ruột cá sau khi đã lọc bỏ xương và hớt váng cho nước trong veo. Nếu may mắn, chén cháo của ta sẽ có miếng bao tử cá chìa vôi. Đấy là nhất! Bởi ông Năm Thạnh là bếp trưởng khách sạn Hòa Bình - Vũng Tàu đã quá cố từng phát biểu:

- Đời làm bếp của tôi thấy khách khoái khẩu nhất ba loại bao tử cá, đó là cá lóc, cá rô biển (cá vược) và cá chìa vôi!...



Liệu có ai đã dự định một lần thuê ghe câu đến ngã ba Đồng Chanh - Cần Giờ trong một chiều nắng xế xiên xiên trên vùng cửa biển để buông câu? Để hy vọng bắt được một chú cá chìa vôi tươi nguyên lóng lánh vảy vàng rồi tự tay mình làm đầu bếp? Giữa trời mây sông nước bao la của thiên nhiên Nam Bộ, ta sẽ tìm thấy (hay gặp lại) cái bản lĩnh dũng cảm, kiên trì và ham khám phá cuộc sống của chính mình.



( Bùi Đẹp _ VHNTAU )