Đổi mới và đổi mới về tổ chức
Lê Chí
Với đồng bằng sông Cửu Long, 30 năm qua, ai cũng nói đó là khu vực có trình độ dân trí rất thấp (nếu không nói là thấp nhất nước) và tốc độ phát triển về kinh tế - xã hội cũng rất chậm (nếu không nói là chậm nhất nước). Trong sự kém cỏi và trì trệ đó thì văn học đồng bằng sông Cửu Long không thể là một ngoại lệ. Nhưng cần phải có giải pháp nào để hạn chế, khắc phục sự trì trệ ấy cho một đồng bằng sông Cửu Long có đến 18 triệu dân và rất giàu tiềm năng sớm cất cánh thì rất ít được nghe. Hình như con người còn quá trông cậy vào thiên nhiên, trông cậy vào cái đã có sẵn (khai thác, tận thu nguồn tài nguyên trời cho ấy) hơn là chủ động bằng tư duy, bằng sự tính toán trên thực tế ngổn ngang, đòi hỏi gay gắt của đời sống để tìm ra lộ trình mang tính chiến lược.
Vào đầu năm ất Dậu 2005, có cuộc họp rất quan trọng tại thành phố Cần Thơ, làm xúc động nhân dân trong vùng (một hiện tượng hiếm thấy). Đó là việc Chính phủ "điểm huyệt" khâu trọng yếu nhất là giao thông, "thủ phạm" bấy lâu nay trực tiếp cản trở sự phát triển nhiều mặt ở khu vực chằng chịt sông rạch này - khác nào chiếc chìa khóa mở ra cả vùng đất rộng lớn. Về văn học, tôi nghĩ Hội Nhà văn và các nhà văn khu vực cũng thử nghĩ xem, cần nhấn vào cái huyệt nào thì văn học đồng bằng sông Cửu Long sẽ có cơ phát triển nhanh? Dĩ nhiên, về lâu dài chúng ta phải xem xét, nhìn nhận đến rất nhiều mặt. Nhưng bức xúc trước hết, tôi nghĩ vẫn bằng công tác tổ chức. Phải mạnh dạn đổi mới tổ chức của Hội ở khu vực này (nếu không nói là các khu vực). Đồng bằng sông Cửu Long là một vùng đất mang đậm chất đặc thù, cả về địa lý và nhân văn. Nếu chúng ta thiếu thận trọng và đơn giản trước những đặc điểm về văn hóa và dân tộc học ấy thì rất dễ rơi vào sự đánh đồng, thành một thứ văn học chung chung, làm kém đi sức hấp dẫn vốn có và nguy cơ biến tướng của nó có thể dẫn đến những hệ lụy khôn lường. Tôi muốn nói thêm điều này, vì lẽ ra, đây là những đề xuất từ Ban thư ký hoặc Ban Chấp hành đối với yêu cầu bức thiết cho hoạt động của khu vực. Ví như, đồng bằng sông Cửu Long rất cần một chi hội cho vùng, (vì để mỗi tỉnh có đủ số lượng hội viên mới được thành lập chi hội thì chẳng biết đến bao giờ) và một tờ báo, một Hội Nhà văn cho vùng - gồm anh chị em hội viên Hội Nhà văn Việt Nam và những người viết văn khác ở khu vực - như Tp. Hồ Chí Minh, Hà Nội, Đà Nẵng, Hải Phòng đã làm. Có được như thế thì chúng ta mới có cơ hội tập hợp được phần lớn những người hoạt động văn học khu vực, có điều kiện thường xuyên gặp gỡ trao đổi về nghiệp văn cũng như nhu cầu tình cảm - mái nhà văn đồng bằng sông Cửu Long vì thế sẽ ấm áp hơn nhiều. Và ở khu vực có được một tờ báo (hay tạp chí) thì mới có thể thu hút được phần lớn sáng tác của anh chị em, hay nói đúng ra là nó "vừa tầm" với chất lượng viết, cách viết của những người ở xa, những người thường viết rất đậm chất vùng quê mình, chớ chưa nói đến "khẩu vị" biên tập của một số tờ báo trung ương dễ làm "chết oan" không ít ngôn ngữ, chi tiết, màu sắc và đến cả tác phẩm nữa... Đó chẳng qua là việc tạo thêm cầu nối với các tờ báo văn học của Hội, nguồn bổ sung tác phẩm khá hiệu quả. Có thể có người vẫn còn viện dẫn, rằng ĐBSCL yêu cầu như thế là rất chính đáng, rất hay, nhưng e cơ chế rất khó cho phép (!). Lại "cơ chế", như là một sự "chiếu bí", một cái gì bất di bất dịch, vô phương vượt qua được (?!). Chẳng lẽ những đòi hỏi bức thiết, rất có lợi cho một vùng văn học nước nhà lại gặp khó khăn quá đỗi, hay là chúng ta còn ngại những điều gì khác?
Nhu cầu phát triển văn học cả nước cũng như vùng ĐBSCL ngày càng đòi hỏi nâng cao chất lượng và phát triển đội ngũ kế thừa một cách mạnh mẽ. Vì thế, nó đặt cho việc cấp bách đổi mới và đổi mới hơn nữa, nhất là công tác tổ chức Hội trong nhiệm kỳ VII như là một tất yếu, quyết định cho sự tồn tại của đội ngũ nhà văn một cách thực chất hơn là những người có thẻ trên danh nghĩa./.
(Tạp chí Nhà văn)
Lê Chí
Với đồng bằng sông Cửu Long, 30 năm qua, ai cũng nói đó là khu vực có trình độ dân trí rất thấp (nếu không nói là thấp nhất nước) và tốc độ phát triển về kinh tế - xã hội cũng rất chậm (nếu không nói là chậm nhất nước). Trong sự kém cỏi và trì trệ đó thì văn học đồng bằng sông Cửu Long không thể là một ngoại lệ. Nhưng cần phải có giải pháp nào để hạn chế, khắc phục sự trì trệ ấy cho một đồng bằng sông Cửu Long có đến 18 triệu dân và rất giàu tiềm năng sớm cất cánh thì rất ít được nghe. Hình như con người còn quá trông cậy vào thiên nhiên, trông cậy vào cái đã có sẵn (khai thác, tận thu nguồn tài nguyên trời cho ấy) hơn là chủ động bằng tư duy, bằng sự tính toán trên thực tế ngổn ngang, đòi hỏi gay gắt của đời sống để tìm ra lộ trình mang tính chiến lược.
Vào đầu năm ất Dậu 2005, có cuộc họp rất quan trọng tại thành phố Cần Thơ, làm xúc động nhân dân trong vùng (một hiện tượng hiếm thấy). Đó là việc Chính phủ "điểm huyệt" khâu trọng yếu nhất là giao thông, "thủ phạm" bấy lâu nay trực tiếp cản trở sự phát triển nhiều mặt ở khu vực chằng chịt sông rạch này - khác nào chiếc chìa khóa mở ra cả vùng đất rộng lớn. Về văn học, tôi nghĩ Hội Nhà văn và các nhà văn khu vực cũng thử nghĩ xem, cần nhấn vào cái huyệt nào thì văn học đồng bằng sông Cửu Long sẽ có cơ phát triển nhanh? Dĩ nhiên, về lâu dài chúng ta phải xem xét, nhìn nhận đến rất nhiều mặt. Nhưng bức xúc trước hết, tôi nghĩ vẫn bằng công tác tổ chức. Phải mạnh dạn đổi mới tổ chức của Hội ở khu vực này (nếu không nói là các khu vực). Đồng bằng sông Cửu Long là một vùng đất mang đậm chất đặc thù, cả về địa lý và nhân văn. Nếu chúng ta thiếu thận trọng và đơn giản trước những đặc điểm về văn hóa và dân tộc học ấy thì rất dễ rơi vào sự đánh đồng, thành một thứ văn học chung chung, làm kém đi sức hấp dẫn vốn có và nguy cơ biến tướng của nó có thể dẫn đến những hệ lụy khôn lường. Tôi muốn nói thêm điều này, vì lẽ ra, đây là những đề xuất từ Ban thư ký hoặc Ban Chấp hành đối với yêu cầu bức thiết cho hoạt động của khu vực. Ví như, đồng bằng sông Cửu Long rất cần một chi hội cho vùng, (vì để mỗi tỉnh có đủ số lượng hội viên mới được thành lập chi hội thì chẳng biết đến bao giờ) và một tờ báo, một Hội Nhà văn cho vùng - gồm anh chị em hội viên Hội Nhà văn Việt Nam và những người viết văn khác ở khu vực - như Tp. Hồ Chí Minh, Hà Nội, Đà Nẵng, Hải Phòng đã làm. Có được như thế thì chúng ta mới có cơ hội tập hợp được phần lớn những người hoạt động văn học khu vực, có điều kiện thường xuyên gặp gỡ trao đổi về nghiệp văn cũng như nhu cầu tình cảm - mái nhà văn đồng bằng sông Cửu Long vì thế sẽ ấm áp hơn nhiều. Và ở khu vực có được một tờ báo (hay tạp chí) thì mới có thể thu hút được phần lớn sáng tác của anh chị em, hay nói đúng ra là nó "vừa tầm" với chất lượng viết, cách viết của những người ở xa, những người thường viết rất đậm chất vùng quê mình, chớ chưa nói đến "khẩu vị" biên tập của một số tờ báo trung ương dễ làm "chết oan" không ít ngôn ngữ, chi tiết, màu sắc và đến cả tác phẩm nữa... Đó chẳng qua là việc tạo thêm cầu nối với các tờ báo văn học của Hội, nguồn bổ sung tác phẩm khá hiệu quả. Có thể có người vẫn còn viện dẫn, rằng ĐBSCL yêu cầu như thế là rất chính đáng, rất hay, nhưng e cơ chế rất khó cho phép (!). Lại "cơ chế", như là một sự "chiếu bí", một cái gì bất di bất dịch, vô phương vượt qua được (?!). Chẳng lẽ những đòi hỏi bức thiết, rất có lợi cho một vùng văn học nước nhà lại gặp khó khăn quá đỗi, hay là chúng ta còn ngại những điều gì khác?
Nhu cầu phát triển văn học cả nước cũng như vùng ĐBSCL ngày càng đòi hỏi nâng cao chất lượng và phát triển đội ngũ kế thừa một cách mạnh mẽ. Vì thế, nó đặt cho việc cấp bách đổi mới và đổi mới hơn nữa, nhất là công tác tổ chức Hội trong nhiệm kỳ VII như là một tất yếu, quyết định cho sự tồn tại của đội ngũ nhà văn một cách thực chất hơn là những người có thẻ trên danh nghĩa./.
(Tạp chí Nhà văn)
Love mickey,