Thật là một buổi chiều tươi đẹp! Từng cơn gió chải vào mái tóc êm mượt của chiều. Tôi ngồi bên cửa sổ phòng trọ nhìn ra ngoài. Ơ kìa! Thân cây trơ trụi, gầy vêu vao bỗng trổ ra những chiếc lá ngộ nghĩnh. Đó là những chú chim màu trắng, màu đen, màu nâu đậu đầy cành. Những chiếc lá biết hát ấy cài chiếc trâm âm thanh vào mái tóc chiều thơ mộng. Cả một vòng âm nhạc rung rinh, lao xao và lay động. Tôi cảm giác như những cành cây mỏng manh, dòng nhựa bên trong lớp vỏ cũng đang nhảy múa đến tràn trề. Một nhạc sĩ tài ba đứng trước cảnh này có thể sáng tác ra bản nhạc làm rung động lòng người, một nhà thơ xuất chúng chiêm ngưỡng cây hát sẽ cho ra đời bài thơ bất hủ, một họa sĩ lừng danh sẽ xúc động vẽ nên bức tranh tuyệt tác. Còn tôi, tôi nghĩ rằng: những con chim còn có việc để làm là: đậu trên cái cây và hát. Trong khi đó, tôi chẳng có cái cây nào để đậu, đồng thời thật khó gọi việc viết bài gởi báo và mong chờ nhuận bút của tôi là "hát".
Tôi vừa nghĩ đến đó, bỗng dưng những bản nhạc, bài thơ và bức tranh vụt biến mất. Tôi chẳng còn gì để nghĩ tiếp ngoài một căn phòng bừa bãi đang chờ dọn dẹp và một thau đồ càng lúc càng đầy lên từ bốn ngày trước. Tôi có thể dọn dẹp phòng, hoặc giặt giũ. Nhưng tôi không làm gì cả. Tôi mang giày và dắt xe ra khỏi nhà trọ. Khi đi ngang cây hát, tôi tưởng tượng rằng mình sẽ leo lên cây, vắt vẻo ở một cành nào đó và hát. Lúc ấy, tôi cũng sẽ là một chiếc lá. Nhưng có vẻ như không gì có thể bảo đảm điều đó sẽ xảy ra. Rất có thể lúc tôi trèo cây, những cánh chim sẽ giật mình và bay tán loạn. Nhiều khả năng tôi sẽ trở nên chiếc lá cuối cùng! Không những thế, "chiếc lá cuối cùng" còn có thể rơi ngay xuống đất, sau một tiếng "rắc" không mấy dịu dàng. Và tôi sẽ tha hồ căm thù lực vạn vật hấp dẫn vào giây phút đó.
Tôi nghĩ đến người bạn thân và ghé thăm nhà anh ấy, sau khi mua một quyển sách mà tôi tin rằng anh ấy sẽ rất hạnh phúc khi nhận món quà này. Tôi nhấn chuông, dọn sẵn một nụ cười chờ người mở cửa. Người mở cửa cho tôi không phải là anh, mà là người yêu của anh. Cô ấy nhìn tôi với một đôi mày chau lại.
Tôi bước vào trong và người bạn thân yêu kinh ngạc bắt tay tôi:
- Lâu quá rồi mới gặp!
Cử chỉ ấy làm tôi cảm động đến quên mất món quà mình ra công tìm kiếm. Anh bạn rót nước mời tôi rồi hỏi tôi về việc làm. Tôi kể rằng tôi đi dạy kèm và viết báo, nhưng hiện thời chỉ viết báo thôi. Không đợi anh phải nhọc lòng hỏi tiếp: "Vì sao?", tôi sẵn sàng chia sẻ với người bạn thân nhất của mình. Cô bé đầu tiên mà tôi dạy rất thích làm thơ. Một hôm nọ, sau khi làm xong những bài tập trên lớp và sắp làm thêm những bài tập nâng cao, cô bé nhìn tôi với cái nhìn mệt mỏi. Tôi hỏi nó:
'- Con thích hát không?'
Nó trả lời:
'- Con thích đọc thơ.'
Tôi hỏi tiếp:
'- Con thích thơ của ai?'
Con nhỏ hào hứng:
'- Thơ của con!'
Tôi nói với nó hãy đọc cho tôi nghe đi và đôi mắt khi nãy còn mờ đục một ánh nhìn uể oải, giờ đã sáng lấp lánh. Không cần hắng giọng, nó đọc:
'- Tiếng dế lăn xuống cỏ
Long lanh màu bi ve...'
Người mẹ về vào đúng lúc "nhà thơ" đang cao hứng và bài thơ thứ ba hãy còn dang dở. Người mẹ bảo muốn nói chuyện riêng với tôi. Bà yêu cầu tôi không lãng phí thời giờ vào những việc như thế này. Sau đó ít hôm, mọi việc diễn ra tương tự, chỉ có đoạn cuối là khác đi đôi chút. Nghĩa là cô bé lại đọc thơ, người mẹ lại trở về và tôi cùng bà lại có một buổi nói chuyện thân tình. Chỉ có điều, thay vì đề nghị tôi không nghe con bà đọc thơ nữa, bà bảo tôi không cần đến dạy, bắt đầu từ ngày mai; dù tôi đã nói rằng nghe cô bé đọc thơ cũng là một cách dạy.
- Thế à?
Người bạn hỏi tôi sau khi xem đồng hồ lần thứ hai. Tôi kể tiếp chuyện về cô bé học trò tiếp theo và người bạn nhấp nhổm trên ghế.
Tôi hỏi anh:
- Anh bận à?
Người bạn cười, bảo không và câu chuyện của tôi lại bắt đầu. Cô bé thứ hai không thích đọc thơ, mà thích hát. Những làn sóng âm thanh trong mát tưới tắm chúng tôi và những con số trên trang vở dường như cũng nhảy múa. Tôi chợt tự hỏi rằng: nếu hai cô bé học trò của tôi trở thành những chiếc lá trên cây hát thì sao nhỉ? Đó hẳn sẽ là hai chiếc lá kỳ diệu nhất. Nhưng ngay từ lần đầu tiên cô bé hát, bà mẹ đã bảo tôi rằng bà không trả tiền cho tôi đến đây chỉ để nghe con bà hát.
Người bạn nói:
- Anh đã sai lầm!
Tôi trả lời:
- Ừ, có thể em cũng sai lầm thật!
Tôi luôn là người sai lầm. Ngày tôi mười hai tuổi, cuối năm học lớp 6, tôi không đủ điều kiện trở thành một học sinh giỏi vì điểm thể dục của tôi rất tồi. Cô chủ nhiệm trách thầy thể dục, thầy thể dục bảo tôi:
"- Sao con không nói với thầy một tiếng? Thầy sẽ sửa điểm cho".
Cuối cùng, tôi phải rời khỏi lớp chọn, để học một lớp 7 bình thường vì chỉ là học sinh khá. Mẹ tôi nói:
"- Nếu có ai hỏi, con cứ nói là con vẫn còn học lớp chọn, mẹ đã nói với mọi người như vậy".
Để rồi cho dù mẹ tôi có tức giận hay ứa nước mắt. câu trả lời của tôi với mọi người vẫn là:
"- Con đã ra khỏi lớp chọn".
Mãi mãi tôi vẫn không thể nào quên được những ngày tháng đó. Mẹ tôi rất khổ sở, mẹ khóc rất nhiều và nói rằng:
"- Con không hề thương mẹ".
Rồi thời gian cũng trôi qua, tôi lại được vào lớp chuyên vào những năm sau, như mẹ mong muốn. Năm nay tôi hai mươi hai tuổi, tức là mười năm sau cái ngày ấy, tôi nhận ra mình bướng bỉnh và bất hiếu, nhưng tôi vẫn chẳng thể làm khác đi, ngoài câu nói: "Con đã ra khỏi lớp chọn". Mặc dù suốt những năm đại học tôi có thể tự đóng tiền học phí, tự nuôi mình một phần nào đó bằng học bổng và tiền làm thêm, tôi vẫn là đứa con tội lỗi giữa gia đình. Tôi tốt nghiệp đại học, mẹ bảo tôi hãy đến nhờ những người thân, những người quen để tìm giúp một việc làm phù hợp. Tôi muốn tự kiếm việc làm cho mình. Kết quả là: đến nay, tôi vẫn quanh quẩn với việc dạy kèm và viết báo, mỗi tháng gửi về nhà những đồng bạc ít ỏi.
Mẹ không khóc nữa, chỉ thở dài. Khi tôi về nhà, hai mẹ con mà nhìn nhau cũng khó. Nếu tôi là mẹ, tôi cũng chẳng làm sao vui được khi con mình vẫn còn lang thang xin việc! Tôi ích kỷ và tội lỗi. Lẽ ra tôi không nên được sinh ra, bởi tôi là một gánh nặng tinh thần quá lớn cho thể trạng yếu đuối của mẹ. Nhưng làm khác đi thì tôi dứt khoát không. Nếu một ngày nào đó, gặp được Thượng Đế, tôi sẽ cầu xin Người:
"- Hãy cho con hoặc là không sống nữa, hoặc là có suy nghĩ như tất cả mọi người, như mẹ con, như bạn bè con. Người thấy không, con trái tính trái nết, tất cả những gì con cho là đúng và phải làm bằng mọi giá thì mọi người cho là sai. Con đã làm khổ mình và làm khổ những người mình yêu thương. Người có thấy điều đó không, Thượng Đế ơi! Thật chẳng dễ dàng gì khi cứ phải sống trong cảm giác tội lỗi như thế này!".
Không biết kể điều này làm sao với bạn, người bạn thân nhất của tôi, tôi hỏi anh về công việc, về bạn bè cũ, về tương lai trong khi người yêu của anh không ngớt càu nhàu.
Cô ấy gọi:
- Anh ơi, em đang bận nấu ăn giúp anh, còn đồ của anh trên sào thì em tin rằng nắng có thể đốt chúng ra tro đấy!
Anh bạn đứng dậy và tôi cũng đứng dậy.
Tôi nói:
- Để tôi rút đồ giúp anh!
Anh gãi đầu lúng túng. Người yêu anh nguýt anh một cái. Tôi chẳng hiểu gì cả. Ngày xưa, chúng tôi vẫn thường làm giúp nhau những việc vặt kia mà.
Tôi đi đến cầu thang dẫn lên sân thượng:
- Để tôi rút đồ cho!
Nhưng cô ấy gắt lên:
- Anh thôi đi!
Và cô ấy tất tả đi vào phòng trong, đóng sầm cửa lại. Anh bạn nhìn tôi lắc đầu, chặc lưỡi và hành động tiếp theo của anh là: Mở cửa phòng vào cùng người yêu. Lẽ ra tôi nên về từ sớm. Lần này thì nếu được quay ngược thời gian, tôi sẽ hành động khác đi, thay vì ngồi nói hết chuyện này đến chuyện khác. Một lần nữa tôi lại sai lầm. Và tôi chờ anh ấy ra, ít nhất tôi cũng phải nói với anh lời xin lỗi và tạm biệt. Cuối cùng anh ấy cũng xuất hiện. Nhưng trước khi tôi mở lời thì anh đã kêu lên:
- Trời ạ, anh còn ngồi đây để làm gi?
Tôi còn ngồi đây để làm gì? Để xin lỗi và tạm biệt anh ấy. Chỉ vậy thôi. Và tôi xin lỗi, chào, rồi bước ra khỏi nhà. Đi được một chặng đường, tôi mới sực nhớ ra món quà tặng anh vẫn còn nằm yên trên xe mình. Hay là quay lại? Ý kiến đó không được hay cho lắm! Tôi chợt nhớ đến hai cô bé học trò của tôi. Tôi nghĩ các bé rất vui khi tôi đến thăm chúng, vì chúng tôi là những người thân của nhau.
Tôi mua một ít kẹo và một tập thơ, một tập nhạc cho các bé. Ở nhà sách, tôi thường đọc và cố ghi nhớ những trang sách, những chi tiết cần lưu tâm ngay tại chỗ. Tôi mang sách về nhà theo cách của riêng mình. Và như thế, tôi có chung với những quyển sách một điều bí mật. Chúng tôi cũng là những người thân của nhau.
Mẹ của cô bé thích hát ra mở cửa. Bà nhìn tôi bằng cai nhìn đầy dấu hỏi. Tôi bảo tôi rất mong được gặp cô bé. Công bằng mà nói, đó là một trong những câu nói lịch sự nhất của tôi từ trước đến nay. Bà trả lời:
- Nó không có ở nhà.
- Vậy...
- Xin lỗi, tôi đang bận. Tôi đang bận lắm, xin lỗi!
Và cánh cửa khép lại như một đôi môi mím chặt. Tôi vẫn còn kịp thời gian để gởi món quà, nhưng tôi quên mất. Tôi bận bụi với những suy nghĩ về ánh mắt, về lời xin lỗi và quên bẵng món quà đi.
Tôi tiếp tục sang nhà cô bé thích làm thơ. Tôi đứng trước cánh cửa đóng im ỉm và nhấn chuông. Hình như có ánh mắt ai đó nhìn tôi từ trên cao. Tôi nhấn chuông lần thứ hai và cau trả lời vẫn chỉ là sự im lặng. Tôi ra về. Lần này, tôi không quên món quà cho cô bé, nhưng biết làm sao được bây giờ, không có ai nhận nó.
Buổi chiều tươi đẹp đã ở lại phía sau lưng. Trên đường về, tôi vẩn vơ nghĩ đến một chương trình về vũ trụ bí ẩn trên ti vi. Các nhà khoa học nói rẳng vũ trụ có hình phẳng hoặc một dạng tương tự hình phẳng, và các thiên hà đang ngày càng trôi ra xa nhau. Đến một lúc nào đó, sẽ chỉ còn một mình trái đất của chúng ta trơ trọi giữa vũ trụ, không mặt trăng, không mặt trời, không cả những vì tinh tú. Hành trình rời xa nhau của các thiên hà trong vũ trụ đang nở nhanh được thúc đẩy bởi lực phản lực hấp dẫn, một nguồn lực bí ẩn trong cõi vận hành sinh tử bất tận của tự nhiên. Tôi sực nhớ ra mình chưa ăn gì và cần mua một bao bột giặt mới. Cuối cùng, thiên hà - tôi trôi về phía nhà trọ.
Trời tối om om. Quái! Mọi khi đâu có tối đến thế này. Hình như cầu thanh thiếu một cái gì đấy. Đúng rồi, ánh sáng đèn. Không cần thông minh lắm tôi cũng có thể biết được khu phòng trọ đang cúp điện. Một tay tôi xách ba món quà, một tay xách bao bột giặt và hộp cơm, cứ thế tôi leo lên cầu thang tối nhờ nhờ. Còn bốn bậc thang nữa sẽ đến phòng tôi. Đột nhiên, tôi loé lên một ý nghĩ. Sao mình không nghĩ ra sớm hơn nhỉ? Tôi vội vã chạy xuống lầu.
Tôi đi trở lại con đường cũ và đặt từng món quà trước cửa mỗi ngôi nhà. Rồi lại quay ngược con ấy. Biết đâu sau chuyến này, tôi sẽ vẽ được một bản đồ về những góc phố và những con đường tôi gần như thuộc làu, chỉ trong buổi hôm nay. Tôi trở về nhà trọ khi cái bóng đèn tròn vẫn chỉ có thể lắc lư trước một cơn gió, để nhắc đến sự có mặt của mình, thay vì phát sáng. Tôi cặm cụi bước lên những bậc thang. Hình như thang dốc hơn và dài hơn mọi lần thì phải. Sau bậc thang cuối cùng, tôi thở phào khi đứng trước căn phòng yêu dấu của mình. Tôi cho tay vào túi tìm chìa khóa. Túi áo không có. Có lẽ nó ở trong túi quần. Bên trái không có à? Chắc là bên phải, chắc chắn chìa khóa nằm trong túi quần bên phải tôi thôi. Kỳ lạ, nó biến đi đằng nào rồi nhỉ? Có thể nó ở trong bóp tiền tôi không? Cũng không có. Không có tiếng reo lanh canh của kim loại khi tôi lắc bóp tiền. Tôi ngồi bệt dưới đất và tựa lưng vào cửa. Có thể chìa khóa rơi mất dọc đường, hoặc lúc tôi mua quà, hoặc may mắn hơn thì nó rơi dưới cầu thang. Nhưng đôi chân trả lời ý định leo xuống cầu thang của tôi bằng cách cứng đờ ra, không thể nhấc lên và phòng trọ ủng hộ đôi chân khi dấu biến ánh sáng đi. Tìm chìa khóa, đối với tôi lúc này, quả là một đề thi quá sức thí sinh. Nhiều khả năng cái cửa này sẽ là giường của tôi, sương đêm sẽ đắp chăn cho tôi và những vì sao sẽ mắc cho tôi cái mùng ánh sáng. Biết làm sao được, khi tôi không có chìa khóa. A, còn một cách đấy. Tôi đưa tay chạm vào cửa sổ. Thật tuyệt vời, nó không khóa! Tôi huýt sáo khe khẽ và cho bao bột giặt cùng hộp cơm vào nhà trước, rồi khom mình trèo qua cửa sổ sau. Xoảng. Hình như tôi làm vỡ một cái gì đó. Có lẽ là cái ly. Nhưng không sao, tôi ngã người lên giường và chẳng còn nhớ gì đến hộp cơm và cái ly vỡ. Tôi nhắm mắt lại. Trong giấc mơ đêm hôm ấy, tôi thấy những nụ cười và những khung cửa mở toang. Bạn tôi, hai người mẹ và hai cô bé học trò sẽ mở cửa ra vào lúc đầu ngày và nhận thấy những món quà dễ thương dành tặng họ. Họ sẽ ngạc nhiên: "Ồ, ai tặng quà cho mình thế?". Và họ sẽ hạnh phúc nghĩ rằng: "Nhận một món quà bất ngờ vào buổi sớm mai, chúng ta sẽ may mắn suốt cả ngày!".


Sáng hôm sau, người bạn mở cửa đi làm. Anh căn nhằn hôm nay sao đường bẩn quá, rồi anh dắt xe đi và ngán ngẩm nghĩ đến những công việc phải làm trong suốt ngày hôm nay. Trước cửa, món quà biến mất sau một đêm dài, như không hề tồn tại. Điều ấy xảy ra tương tự đối với ngôi nhà của cô bé thích hát.
Tại ngôi nhà của cô bé thích làm thơ, một chú chó con nghịch ngợm ngoạm bọc quà và kéo nó ra giữa lối đi. Con chó lắc đầu tỏ vẻ không biết chữ khi nhìn vào tập thơ và nó khụt khịt mũi tiếc nuối vì không biết tự xé vỏ kẹo. Sau cùng, nó lắc lắc cái đuôi ngắn cũn, bỏ đi. Thằng bé con mặt mày lấm lem là người thứ hai nhìn thấy món quà. Nó sung sướng với một vốc kẹo đủ màu trên tay. Nó chạy vụt đi cùng với món quà ngọt ngào và đầy màu sắc. Cô bé thích làm thơ từ trong nhà bước ra, và cô bé nhìn thấy một tập thơ để giữa lối đi, trong một chiếc bọc xinh xắn. "A, thầy tặng mình! Nhất định là thầy tặng mình!". Cô bé đưa mắt nhìn quanh, nhưng không thấy thầy mình đâu. Suốt ngày hôm ấy, cô bé chúm chím cười với một niềm hạnh phúc bí mật. Cách đó một khoảng, thằng bé con đang ngậm những viên kẹo ngọt ngào, nó tự hỏi không biết đó có phải là quà của ông Bụt không.
Vào thời điểm ấy, "ông Bụt" đang vừa thu dọn những mảnh vỡ thủy tinh trên sàn nhà, vừa huýt sáo và nghĩ tới một truyện tranh vui.
Một ngày mới lại bắt đầu.