Văn học và trẻ em
Thy Ngọc
Không biết tôi có lúc nào lơ là, không theo dõi đầy đủ các bản tham luận đọc tại Đại hội Hội Nhà văn Việt Nam lần thứ VII không, vì cho tới lúc này ngồi thật tĩnh lặng ở bàn viết của mình, tôi không thấy một vang vọng nào nhắc đến “Văn học cho thiếu nhi” cả; trong khi những tiếng nói của các đại biểu mấy kỳ Đại hội trước như Vân Thanh, Phong Thu, Lê Phương Liên... vẫn cứ văng vẳng đâu đây...! Tôi tự trách sao mình vẫn cứ ngồi im, không đem một số suy nghĩ của chính bản thân lên diễn đàn? Đại hội dù có náo nhiệt bởi nhiều vấn đề, nhưng chắc chẳng hẹp hòi gì khi có bạn đồng nghiệp trình bày chân thành một số nhận thức về nghề, nhất là một số nét gắn bó của nhà văn với lứa tuổi “búp trên cành”. Dù được may mắn dự Đại hội Nhà văn Việt Nam từ lần thứ nhất (tháng 4 năm 1957) - trừ lần thứ ba - và đủ các lần hai, bốn, năm, sáu, bảy, lúc này tôi vẫn hi vọng còn được dự lần thứ tám - dù bây giờ vừa tròn tám mươi tuổi - thì lần thứ tám tôi sẽ đăng ký đọc tham luận Văn học với trẻ em? Có ảo vọng không? Có trễ lắm chăng?
Không, vấn đề Văn học với trẻ em chưa thật sự được bàn bạc kỹ càng đâu, mà các sáng tác văn học cho thiếu nhi lúc này càng trôi nổi, bập bềnh làm sao. Hẳn là Ban Chấp hành thừa biết, nhưng do thời gian, do trình tự, do diễn giả... mà chương trình nghị sự chỉ có thể tiến hành có vậy.
Nói đến văn học cho thiếu nhi, trước hết, ấy là lòng yêu trẻ. Đó là khởi điểm. Thiếu yếu tố đó, nói gì chăng nữa, anh có thể thành công ở một chặng đường, nhưng khó mà đi mãi mãi. Hiển nhiên, chớ bắt buộc nhau, trong cái nghề đơn thương độc mã này, suốt đời chỉ có... “bạn với trẻ con”... (một đối tượng rất dễ tính mà lại cực kỳ khó chiều). Cuốn sách đầy chữ nào phải cây kem hay chiếc bánh! Sung sướng và tự hào biết mấy cho những tác giả nhìn thấy cháu nhỏ mê mải đọc cuốn sách của mình, mà cuốn sách ấy đã mất cả bìa, rỉ cả ghim đóng và quăn tít góc trang. Đó là hình ảnh khiến tôi mơ ước rất nhiều, nên mỗi lần tới một thư viện cho thiếu nhi nào, tôi vẫn luôn ngó nhìn các kệ sách có những cuốn cũ kỹ có tựa đề gì, nhất là các cháu đang đọc mê mải cuốn cũ kia, có ánh mắt và biểu lộ tình cảm như thế nào trên nét mặt, khi sách mới sách đẹp đang rất nhiều, đầy phòng đọc?
Sách mới, sách đẹp lúc này nhiều thật. Nói rằng các cháu đang thiếu sách ư? Không thiếu đâu. Như Nhà xuất bản Kim Đồng của toàn quốc; rồi Nhà xuất bản Trẻ của Thành phố Hồ Chí Minh - phát hành rất đều và rất nhiều... có năm Kim Đồng xuất bản hàng nghìn đầu sách... Những con số ấy không phải tự trên trời bỗng nhiên rơi xuống. Chúng ta, ít nhiều cũng đã từng làm công tác xuất bản, chúng ta hiểu rằng muốn có một bản thảo vừa viết xong, in được, phải cực nhọc như thế nào, thì một năm có 1000 đầu sách được in ra, dù lấy mức số lượng trung bình 2000 bản cho một đầu sách, dù còn ít ỏi vẫn là một niềm vui lớn, một tin tưởng có cơ sở cho ngày mai lắm chứ - tất nhiên vẫn là đổ mồ hôi, sôi nước mắt, lo lắng từng ngày. Một nỗi lo chính đáng.
Dù sao, phải nhìn thấy để nhắc nhau, những người sáng tác chúng ta, rằng chúng ta không được quyền nghỉ ngơi và dễ bằng lòng với những gì đã có, - kể cả coi thường những anh chị em viết cho thiếu nhi, coi thường sự đóng góp của chính chúng ta trong sự nghiệp giáo dục thiếu nhi bằng văn học.
Vẫn biết, nhuận bút chẳng bao nhiêu, sách năm thì mười hoạ mới được in và rơi tõm vào khoảng không, chẳng một tiếng vang; báo chí có nhắc tới, may lắm là vài dòng ở mục sách trong tuần, trong tháng; tốt số lắm thì được “anh em” viết cho một bài khoảng 100 chữ, lọt thỏm ở chỗ nào trong báo, độc giả nào thật quan tâm mới lướt mắt tới.
Vậy thì sáng tác văn học cho trẻ em là thế nào? Tôi nhớ, lâu lắm rồi, đọc một tài liệu của cố nhà văn - nhà báo Pháp Pierre Gamara, ông viết đại ý rằng: “Văn học cho thiếu nhi có tồn tại thực không? Cái tồn tại, cái có thể tồn tại, phải chăng chỉ là văn học?”
Chúng ta thường nhắc đến rất nhiều các tên tuổi cổ điển thế giới có nhiều tác phẩm để đời cho các em, cỡ Andersen, Cervantes, Daniel Defoe, Swift, Dickens v.v... thì theo Pierre Gamara, các nhà văn vừa kể đó... “Không phải đã viết cho trẻ em...” Ông viết: “Tôi cho rằng cả những truyện dân gian được lưu truyền từ thế hệ này sang thế hệ khác, từ nước này qua nước khác và tạo nên một kho tàng kỳ diệu về trí tuệ, tinh tế, nhuần nhị về thơ ca và nhạc điệu ngôn từ, không phải là dành riêng cho các bạn đọc nhỏ tuổi...
... Vậy thì viết cho trẻ em có ích gì? Phải viết. Nếu viết có tài năng thì các tác phẩm sẽ được lưu giữ, được bạn đọc trẻ tuổi đặc biệt ưa thích.
... Có khó chăng? Khó chứ, rất khó nữa là khác. Liệu không làm được chăng? Ai có thể khẳng định được điều đó?
Lại còn một trở ngại nữa: Sự bàng quan coi rẻ mà người ta đã biểu thị lâu nay và còn biểu thị nữa đối với văn học thiếu nhi và các nhà văn cho thiếu nhi... Văn học thiếu nhi vẫn bị lãng quên”... “Thực ra, người ta coi nó là nhỏ nhoi.
... Ta phải ao ước những nhà văn có tên tuổi quan tâm đến nó, dùng tài năng họ mà làm giàu cho nó bằng những tác phẩm mới mẻ? Bởi vì nếu có thể chọn trong lĩnh vực văn học chung dành cho người lớn một số tác phẩm nào đó được tuổi trẻ thưởng thức, hâm hộ, thì ta thấy ngay rằng sự lựa chọn ấy quả chưa đủ...”
Và chính cố đại văn hào Nga Maxime Gorki cũng đã viết rằng: “Cuối cùng tất cả chúng ta đều sống cho những ai - ngày hôm nay đang đi sau chúng ta - nhưng ngày mai sẽ đuổi kịp chúng ta trên con đường hạnh phúc - Chúng ta sẽ chết, thiếu nhi còn sống lại... Chúng ta cố gắng giáo dục các em trở thành thế hệ mới...”. Ông cũng đã chỉ rõ rằng muốn xây dựng những cuốn sách thiếu nhi tốt thì “cần có những cán bộ nhà văn có tài năng, có khả năng viết một cách đơn giản, hấp dẫn và có nội dung”.
Chúng ta cũng hiểu rằng lối hành văn nhẹ nhàng cần thiết cho trẻ em không có nghĩa là rút bớt nội dung. Bằng những câu chuyện vui hoặc cảm động, nhà văn thường kể lại những vấn đề trọng đại, giúp cho trẻ em tìm được một tư tưởng sâu sắc. Không tô vẽ thêm mà cũng không giấu giếm những khó khăn ở đời, văn học mở ra cho độc giả nhỏ thấy vẻ đẹp của đời sống, của tâm hồn con người, của lao động và đấu tranh của con người, vẻ đẹp của những mối quan hệ trong nhân loại. Giáo dục bằng sự thật, đó chính là cái hướng của văn học thiếu nhi.
Mỗi nhà văn nói đến mỗi khía cạnh khác nhau của cuộc sống và mỗi nhà văn đến ghi sâu vào lương tri của thiếu niên một hiện tượng vừa đơn giản vừa phức tạp về cái đẹp chân thật của thế giới bên trong con người, về nhiệm vụ con người và về con đường phải theo trong cuộc sống.
Vì văn chương không phải chỉ là sách mà chính là những con người. Sau mỗi tập sách có một con người thật, một con người với sự từng trải ở đời, với thái độ đối xử trong xã hội và đối với những người khác, với trí tuệ và ngôn ngữ của riêng mình.
Những điều này nào có khác gì nội dung các cuốn sách viết về xã hội người lớn. Có khác chăng là cách thể hiện “Viết một cách đơn giản” (Maxime Gorki) và cái khó chính là chỗ ấy. Nó đòi hỏi người viết dám quên mình đi, quên tuổi mình đi, để người viết là chính mình cũng đang tương đương tuổi của người đọc là cháu nhỏ nào đó chờ đợi được đọc kia.
Và cả tác phẩm chỉ còn là một câu chuyện giải trí, một hình thức thư giãn. Nhưng cuốn sách giải trí ấy cứ gọi, cứ vẫy bạn đọc nhỏ tuổi kia phải tìm lại, phải đọc lại sau một buổi đùa nô mệt nhoài, muốn thoải mái đôi chút trước khi chìm vào giấc ngủ.
Những lúc trao đổi với nhau về nghề nghiệp, hầu như các cây bút viết cho thiếu nhi đều vui vì độc giả của mình là các cháu nhỏ, rất thật trước các trang viết, thấy hay thì đọc lại, thấy không hấp dẫn thì buông ngay. Không nhiều lời và cũng khỏi phải phê bình, “lý sự” gì. Hay, và không hay, thế thôi.
Người sáng tác dễ nản lòng nếu không nghĩ suy cân nhắc. Tuy nhiên, đi vào con đường này, cái bóng âm thầm của mình cứ đậm trên vách tường hiu quạnh dài đêm, đụng vào đề tài nào cũng thấy đã có người đi trước rồi, hoặc không biết sẽ được các bạn đọc nhỏ tuổi sẽ đón nhận như thế nào? Sự nghiệp chỉ đếm bằng các trang mỏng, các dòng ngắn, mà chỉ cần chuyển hệ thì sách đã dày hơn và sự đón nhận đỡ có cảm giác mưa phùn, gió bấc.
Nếu có mong và hứa với nhau điều gì, tôi mong các cây bút trẻ hãy sáng tác đều tay, có được nhiều trang mới cho các cháu nhỏ. Có thể cái “mới” ấy cũng “cũ” rồi, nhưng với từng phong cách của mỗi tác giả, nó vẫn mới. Có thể có nhiều cái “khác”, cái “lạ”, thì càng tốt, nhưng không phải là những thứ cầu kỳ, viển vông, quá “ảo”. Theo tôi, nào đã quá nhiều các trang viết về tình mẹ con, cha con, về ông bà với các cháu, về anh chị em trong nhà, về tình làng nghĩa xóm... thật hay!? Nhưng cái tưởng chừng “cũ, xưa” ấy, vẫn mới trong nét bút của bạn, vẫn thiếu lắm trong tủ sách cho các cháu nhỏ. Chỉ mong chúng ta vẫn luôn, vẫn mãi trân trọng nó, người viết cũng như người xuất bản, bản thân chúng ta cần luôn “mới” nghĩ về những cái tưởng “cũ” đó. Và chúng ta hãy tôn trọng nhau trong sự nghiệp này.
Tưởng chừng như đã đông đảo lắm cái đội ngũ những người sáng tác cho thiếu nhi, về thiếu nhi. Chưa nhiều đâu, các bạn! Chỉ cần nhìn thấy các cháu thôi, nghĩ mỗi cháu cần một cuốn sách để ngồi đọc tối nay ở mỗi nhà, chúng ta sẽ hiểu chúng ta cần nhịp viết là ở tốc độ nào rồi. Đội ngũ chúng ta vẫn còn thưa thớt lắm.
Mong rằng chúng ta chan hoà tấm lòng yêu thương các cháu. Trong kế hoạch sáng tác của chúng ta, lúc nào cũng có những trang hay nhất dành cho các cháu.
(Báo Văn nghệ)
Thy Ngọc
Không biết tôi có lúc nào lơ là, không theo dõi đầy đủ các bản tham luận đọc tại Đại hội Hội Nhà văn Việt Nam lần thứ VII không, vì cho tới lúc này ngồi thật tĩnh lặng ở bàn viết của mình, tôi không thấy một vang vọng nào nhắc đến “Văn học cho thiếu nhi” cả; trong khi những tiếng nói của các đại biểu mấy kỳ Đại hội trước như Vân Thanh, Phong Thu, Lê Phương Liên... vẫn cứ văng vẳng đâu đây...! Tôi tự trách sao mình vẫn cứ ngồi im, không đem một số suy nghĩ của chính bản thân lên diễn đàn? Đại hội dù có náo nhiệt bởi nhiều vấn đề, nhưng chắc chẳng hẹp hòi gì khi có bạn đồng nghiệp trình bày chân thành một số nhận thức về nghề, nhất là một số nét gắn bó của nhà văn với lứa tuổi “búp trên cành”. Dù được may mắn dự Đại hội Nhà văn Việt Nam từ lần thứ nhất (tháng 4 năm 1957) - trừ lần thứ ba - và đủ các lần hai, bốn, năm, sáu, bảy, lúc này tôi vẫn hi vọng còn được dự lần thứ tám - dù bây giờ vừa tròn tám mươi tuổi - thì lần thứ tám tôi sẽ đăng ký đọc tham luận Văn học với trẻ em? Có ảo vọng không? Có trễ lắm chăng?
Không, vấn đề Văn học với trẻ em chưa thật sự được bàn bạc kỹ càng đâu, mà các sáng tác văn học cho thiếu nhi lúc này càng trôi nổi, bập bềnh làm sao. Hẳn là Ban Chấp hành thừa biết, nhưng do thời gian, do trình tự, do diễn giả... mà chương trình nghị sự chỉ có thể tiến hành có vậy.
Nói đến văn học cho thiếu nhi, trước hết, ấy là lòng yêu trẻ. Đó là khởi điểm. Thiếu yếu tố đó, nói gì chăng nữa, anh có thể thành công ở một chặng đường, nhưng khó mà đi mãi mãi. Hiển nhiên, chớ bắt buộc nhau, trong cái nghề đơn thương độc mã này, suốt đời chỉ có... “bạn với trẻ con”... (một đối tượng rất dễ tính mà lại cực kỳ khó chiều). Cuốn sách đầy chữ nào phải cây kem hay chiếc bánh! Sung sướng và tự hào biết mấy cho những tác giả nhìn thấy cháu nhỏ mê mải đọc cuốn sách của mình, mà cuốn sách ấy đã mất cả bìa, rỉ cả ghim đóng và quăn tít góc trang. Đó là hình ảnh khiến tôi mơ ước rất nhiều, nên mỗi lần tới một thư viện cho thiếu nhi nào, tôi vẫn luôn ngó nhìn các kệ sách có những cuốn cũ kỹ có tựa đề gì, nhất là các cháu đang đọc mê mải cuốn cũ kia, có ánh mắt và biểu lộ tình cảm như thế nào trên nét mặt, khi sách mới sách đẹp đang rất nhiều, đầy phòng đọc?
Sách mới, sách đẹp lúc này nhiều thật. Nói rằng các cháu đang thiếu sách ư? Không thiếu đâu. Như Nhà xuất bản Kim Đồng của toàn quốc; rồi Nhà xuất bản Trẻ của Thành phố Hồ Chí Minh - phát hành rất đều và rất nhiều... có năm Kim Đồng xuất bản hàng nghìn đầu sách... Những con số ấy không phải tự trên trời bỗng nhiên rơi xuống. Chúng ta, ít nhiều cũng đã từng làm công tác xuất bản, chúng ta hiểu rằng muốn có một bản thảo vừa viết xong, in được, phải cực nhọc như thế nào, thì một năm có 1000 đầu sách được in ra, dù lấy mức số lượng trung bình 2000 bản cho một đầu sách, dù còn ít ỏi vẫn là một niềm vui lớn, một tin tưởng có cơ sở cho ngày mai lắm chứ - tất nhiên vẫn là đổ mồ hôi, sôi nước mắt, lo lắng từng ngày. Một nỗi lo chính đáng.
Dù sao, phải nhìn thấy để nhắc nhau, những người sáng tác chúng ta, rằng chúng ta không được quyền nghỉ ngơi và dễ bằng lòng với những gì đã có, - kể cả coi thường những anh chị em viết cho thiếu nhi, coi thường sự đóng góp của chính chúng ta trong sự nghiệp giáo dục thiếu nhi bằng văn học.
Vẫn biết, nhuận bút chẳng bao nhiêu, sách năm thì mười hoạ mới được in và rơi tõm vào khoảng không, chẳng một tiếng vang; báo chí có nhắc tới, may lắm là vài dòng ở mục sách trong tuần, trong tháng; tốt số lắm thì được “anh em” viết cho một bài khoảng 100 chữ, lọt thỏm ở chỗ nào trong báo, độc giả nào thật quan tâm mới lướt mắt tới.
Vậy thì sáng tác văn học cho trẻ em là thế nào? Tôi nhớ, lâu lắm rồi, đọc một tài liệu của cố nhà văn - nhà báo Pháp Pierre Gamara, ông viết đại ý rằng: “Văn học cho thiếu nhi có tồn tại thực không? Cái tồn tại, cái có thể tồn tại, phải chăng chỉ là văn học?”
Chúng ta thường nhắc đến rất nhiều các tên tuổi cổ điển thế giới có nhiều tác phẩm để đời cho các em, cỡ Andersen, Cervantes, Daniel Defoe, Swift, Dickens v.v... thì theo Pierre Gamara, các nhà văn vừa kể đó... “Không phải đã viết cho trẻ em...” Ông viết: “Tôi cho rằng cả những truyện dân gian được lưu truyền từ thế hệ này sang thế hệ khác, từ nước này qua nước khác và tạo nên một kho tàng kỳ diệu về trí tuệ, tinh tế, nhuần nhị về thơ ca và nhạc điệu ngôn từ, không phải là dành riêng cho các bạn đọc nhỏ tuổi...
... Vậy thì viết cho trẻ em có ích gì? Phải viết. Nếu viết có tài năng thì các tác phẩm sẽ được lưu giữ, được bạn đọc trẻ tuổi đặc biệt ưa thích.
... Có khó chăng? Khó chứ, rất khó nữa là khác. Liệu không làm được chăng? Ai có thể khẳng định được điều đó?
Lại còn một trở ngại nữa: Sự bàng quan coi rẻ mà người ta đã biểu thị lâu nay và còn biểu thị nữa đối với văn học thiếu nhi và các nhà văn cho thiếu nhi... Văn học thiếu nhi vẫn bị lãng quên”... “Thực ra, người ta coi nó là nhỏ nhoi.
... Ta phải ao ước những nhà văn có tên tuổi quan tâm đến nó, dùng tài năng họ mà làm giàu cho nó bằng những tác phẩm mới mẻ? Bởi vì nếu có thể chọn trong lĩnh vực văn học chung dành cho người lớn một số tác phẩm nào đó được tuổi trẻ thưởng thức, hâm hộ, thì ta thấy ngay rằng sự lựa chọn ấy quả chưa đủ...”
Và chính cố đại văn hào Nga Maxime Gorki cũng đã viết rằng: “Cuối cùng tất cả chúng ta đều sống cho những ai - ngày hôm nay đang đi sau chúng ta - nhưng ngày mai sẽ đuổi kịp chúng ta trên con đường hạnh phúc - Chúng ta sẽ chết, thiếu nhi còn sống lại... Chúng ta cố gắng giáo dục các em trở thành thế hệ mới...”. Ông cũng đã chỉ rõ rằng muốn xây dựng những cuốn sách thiếu nhi tốt thì “cần có những cán bộ nhà văn có tài năng, có khả năng viết một cách đơn giản, hấp dẫn và có nội dung”.
Chúng ta cũng hiểu rằng lối hành văn nhẹ nhàng cần thiết cho trẻ em không có nghĩa là rút bớt nội dung. Bằng những câu chuyện vui hoặc cảm động, nhà văn thường kể lại những vấn đề trọng đại, giúp cho trẻ em tìm được một tư tưởng sâu sắc. Không tô vẽ thêm mà cũng không giấu giếm những khó khăn ở đời, văn học mở ra cho độc giả nhỏ thấy vẻ đẹp của đời sống, của tâm hồn con người, của lao động và đấu tranh của con người, vẻ đẹp của những mối quan hệ trong nhân loại. Giáo dục bằng sự thật, đó chính là cái hướng của văn học thiếu nhi.
Mỗi nhà văn nói đến mỗi khía cạnh khác nhau của cuộc sống và mỗi nhà văn đến ghi sâu vào lương tri của thiếu niên một hiện tượng vừa đơn giản vừa phức tạp về cái đẹp chân thật của thế giới bên trong con người, về nhiệm vụ con người và về con đường phải theo trong cuộc sống.
Vì văn chương không phải chỉ là sách mà chính là những con người. Sau mỗi tập sách có một con người thật, một con người với sự từng trải ở đời, với thái độ đối xử trong xã hội và đối với những người khác, với trí tuệ và ngôn ngữ của riêng mình.
Những điều này nào có khác gì nội dung các cuốn sách viết về xã hội người lớn. Có khác chăng là cách thể hiện “Viết một cách đơn giản” (Maxime Gorki) và cái khó chính là chỗ ấy. Nó đòi hỏi người viết dám quên mình đi, quên tuổi mình đi, để người viết là chính mình cũng đang tương đương tuổi của người đọc là cháu nhỏ nào đó chờ đợi được đọc kia.
Và cả tác phẩm chỉ còn là một câu chuyện giải trí, một hình thức thư giãn. Nhưng cuốn sách giải trí ấy cứ gọi, cứ vẫy bạn đọc nhỏ tuổi kia phải tìm lại, phải đọc lại sau một buổi đùa nô mệt nhoài, muốn thoải mái đôi chút trước khi chìm vào giấc ngủ.
Những lúc trao đổi với nhau về nghề nghiệp, hầu như các cây bút viết cho thiếu nhi đều vui vì độc giả của mình là các cháu nhỏ, rất thật trước các trang viết, thấy hay thì đọc lại, thấy không hấp dẫn thì buông ngay. Không nhiều lời và cũng khỏi phải phê bình, “lý sự” gì. Hay, và không hay, thế thôi.
Người sáng tác dễ nản lòng nếu không nghĩ suy cân nhắc. Tuy nhiên, đi vào con đường này, cái bóng âm thầm của mình cứ đậm trên vách tường hiu quạnh dài đêm, đụng vào đề tài nào cũng thấy đã có người đi trước rồi, hoặc không biết sẽ được các bạn đọc nhỏ tuổi sẽ đón nhận như thế nào? Sự nghiệp chỉ đếm bằng các trang mỏng, các dòng ngắn, mà chỉ cần chuyển hệ thì sách đã dày hơn và sự đón nhận đỡ có cảm giác mưa phùn, gió bấc.
Nếu có mong và hứa với nhau điều gì, tôi mong các cây bút trẻ hãy sáng tác đều tay, có được nhiều trang mới cho các cháu nhỏ. Có thể cái “mới” ấy cũng “cũ” rồi, nhưng với từng phong cách của mỗi tác giả, nó vẫn mới. Có thể có nhiều cái “khác”, cái “lạ”, thì càng tốt, nhưng không phải là những thứ cầu kỳ, viển vông, quá “ảo”. Theo tôi, nào đã quá nhiều các trang viết về tình mẹ con, cha con, về ông bà với các cháu, về anh chị em trong nhà, về tình làng nghĩa xóm... thật hay!? Nhưng cái tưởng chừng “cũ, xưa” ấy, vẫn mới trong nét bút của bạn, vẫn thiếu lắm trong tủ sách cho các cháu nhỏ. Chỉ mong chúng ta vẫn luôn, vẫn mãi trân trọng nó, người viết cũng như người xuất bản, bản thân chúng ta cần luôn “mới” nghĩ về những cái tưởng “cũ” đó. Và chúng ta hãy tôn trọng nhau trong sự nghiệp này.
Tưởng chừng như đã đông đảo lắm cái đội ngũ những người sáng tác cho thiếu nhi, về thiếu nhi. Chưa nhiều đâu, các bạn! Chỉ cần nhìn thấy các cháu thôi, nghĩ mỗi cháu cần một cuốn sách để ngồi đọc tối nay ở mỗi nhà, chúng ta sẽ hiểu chúng ta cần nhịp viết là ở tốc độ nào rồi. Đội ngũ chúng ta vẫn còn thưa thớt lắm.
Mong rằng chúng ta chan hoà tấm lòng yêu thương các cháu. Trong kế hoạch sáng tác của chúng ta, lúc nào cũng có những trang hay nhất dành cho các cháu.
(Báo Văn nghệ)
Love mickey,