CHƯƠNG XV
 
1
Neele nói:
- Thưa cô Elaine Fortescue, rất tiếc phải phiền cô lần nữa, nhưng tôi muốn nói rõ cho một số điểm. Trừ hung thủ ra, cô là người cuối cùng nhìn thấy bà Adèle Fortescue còn sống. Lúc cô rời phòng sách, là năm giờ hai mươi, phải không nào?
Elaine giữ thái độ thận trọng, chữa lại:
- Khoảng năm giờ hai mươi. Mắt tôi có phải lúc nào cũng nhìn đồng hồ đâu.
Neele cười:
- Tất nhiên. Cô ở lại một mình với bà Fortescue một lát. Hai người nói chuyện gì?
- Nói gì thì có gì can hệ?
- Dù sao, tôi nghĩ việc ấy không có gì bí mật mà cô phải ngại.
- Tôi không ngại.
Elaine hơi do dự, rồi nói:
- Chúng tôi nói về một vấn đề liên quan đến tôi… Một bạn trai của tôi mới tới Baydon Heath, và tôi hỏi Adèle liệu bà có thấy bất tiện gì không nếu tôi mời anh ấy đến ở Yewtree Lodge.
- Người bạn trai ấy tên gì?
- Gerald Wright. Hiện anh ấy ở khách sạn Golf.
Thanh tra lấy lại giọng hết sức thân mật hỏi xem việc Gerald Wright tới đây phải chăng là để nhằm tiến tới đính hôn. Elaine đỏ mặt:
- Chưa có gì chính thức, chúng tôi chưa đính hôn, nhưng chúng tôi có ý định sẽ cưới nhau.
- Thế thì tốt. Ông Wright đến khách sạn Golf lâu chưa?
- Tôi có điện cho anh ấy, báo tin ba mất...
- Và anh ấy đến ngay. Như vậy là rất nhiệt tình...
Ngừng một lát, ông tiếp:
- Thế lúc cô nói định để anh ấy ở ngay tại nhà này, bà mẹ kế nói sao?
- Rằng thế nào cũng được, tôi muốn mời ai thì mời.
- Có nghĩa là bà hoàn toàn chiều theo ý cô?
- Không hẳn là như vậy? Bà ấy bảo...
Cô gái bỏ lửng câu nói.
- Bà ấy bảo sao?
Elaine lại đỏ mặt:
- Bà ấy bảo lẽ ra tôi phải có yêu cầu cao hơn... Với tính bà, tôi biết bà ấy thế nào cũng nói vậy...
Neele nhún vai, tiếp tục giọng thân tình:
- Trong chuyện hôn nhân, bao giờ cha mẹ và con cái chả có cách nhìn khác nhau!
- Đúng quát! Thực ra Gerald thường bị đánh giá sai. Anh ấy là trí thức, không bảo thủ và có những quan điểm tiến bộ, nên không phải ai cũng ưa.
- Và vì thế nên anh ấy cũng không hợp với ba cô?
Elaine gật đầu:
- Ba thành kiến với anh, đối xử không công bằng với anh. Ba làm anh tự ái đến nỗi anh cắt đứt liên lạc với tôi, không cho biết tin tức gì đến mấy tuần lễ.
Neele tự hỏi: sau cái chết của ông Fortescue, Elaine được một phần gia tài, phải chăng vì vậy mà Gerald Wright lại quay trở lại? Tuy nhiên ông không nói gì, chỉ hỏi tiếp:
- Bà Adèle còn nói gì khác nữa không?
- Không.
- Cô rời bà Adèle vào khoảng năm giờ hăm nhăm. Đến sáu giờ kém năm, phát hiện ra bà đã chết. Trong khoảng nửa giờ ấy, cô làm gì?
- Tôi ra ngoài.
- Đến khách sạn Golf?
- Phải... nhưng Gerald lại không có ở đó.
Neele cảm ơn Elaine, nói không cần hỏi gì nữa, nhưng cô gái vừa quay gót, ông gọi lại, và hỏi, giống như đã hỏi với cô Dove, rằng cô có nghe nói gì về chuyện những con sáo.
Cũng giống như cô Dove, Elaine ngạc nhiên nhìn ông thanh tra, hỏi lại:
- Chim sáo? Ông muốn nói những con sáo trong thỏi patê?
“Trong patê? Đánh chết không chạy đâu được!” - Neele nghĩ bụng.
- Phải. Đó là hồi nào vậy?
- Cách đây ba, bốn tháng. Tiếp theo, lại có những con sáo đặt trên bàn của ba. Ông vô cùng tức tối, nhưng chẳng biết ai là thủ phạm.
- Tại sao ông lại tức?
- Vì đó là một trò đùa khả ố. Ông không cho là thế à?
Neele gật đầu:
- Một câu hỏi nữa. Cô có biết mẹ kế cô đã làm di chúc chưa?
- Tôi không rõ, nhưng chắc phải có. Mọi người đều làm...
- Mọi người phải làm nhưng chưa nhất thiết đã làm. Cô chẳng hạn, cô đã làm chưa?
- Tất nhiên chưa?... Vả lại, tôi có gì mà di chúc? À tất nhiên hôm nay thì khác...
Cô không nói hết, song cứ nhìn ánh mắt cũng thấy cô hiểu rằng cửa cải riêng của cô nay đã khác.
- Phải - Neele nói - năm vạn livrơ sẽ làm cho nhiều điều thay đổi, phải không cô Elaine?

2
Elaine Fortescue ra rồi, thanh tra Neele đắm mình vào suy nghĩ. Các vấn đề để suy nghĩ quả không thiếu.
Trước hết là những lời khai của Mary Dove. Việc cô nhìn thấy một người ngoài vườn lúc bốn giờ băm lăm, để ngỏ cho nhiều khả năng. Tất nhiên, nếu điều cô ta nói là đúng sự thật. Về nguyên tắc, Neele bao giờ cũng nghi ngờ lời khai của các nhân chứng. Song xét về mọi khía cạnh, ông không thấy có lý do gì khiến Mary Dove nói dối. Ông ngả về chiều hướng tin là cô có nhìn thấy người ngoài vườn thật. Cô tưởng nhầm đó là Lancelot Fortescue, cũng là đương nhiên. Song rõ ràng người đó không thể là Lancelot. Nay cần xét người đó, tầm vóc gần với cỡ Lancelot, lảng vảng ở đó làm gì, tại sao hắn biến mất sau rặng thông đỏ?
Mặt khác, Mary Dove nghe thấy có tiếng người đi trên gác. Có phải chính người ấy đã để rơi mảnh bùn mà Neele lượm được trong phòng bà Adèle? Neele nghĩ đến cái bàn kiểu cổ của bà, ngăn kéo gọi là bí mật song ai cũng thấy ngay. Ông đã mở ngăn kéo đó, lấy được ba lá thư tình do Vivian Dubois viết cho bà Adèle. Ba lá thư nói rất có chừng mực, có thể làm người ngoài tạm hiểu đây chỉ là một mối tình thuần khiết cao thượng. Neele đã chuyển những thư đó lên Sở vì lúc đó còn nghĩ rằng chính bà vợ, có Vivian Dubois tòng phạm, đã đầu độc ông Fortescue. Nội dung các thư không có gì chứng tỏ Dubois xui người tình giết chồng. Có thể xui bằng miệng, chứ viết vào thư thì hắn chẳng dại gì. Nhưng bây giờ bà Fortescue cũng trở thành nạn nhân, thì giả thuyết trên khó đứng vững, dù vẫn chưa nên vứt bỏ hẳn. Có thể đồ rằng Adèle còn dùng dằng chưa muốn khử chồng để lấy Dubois, còn ông này thì nhằm vào món thừa kế lớn sẽ về hắn nếu Adèle chết, hơn là nhằm chính người đàn bà này? Sức khỏe của Rex Fortescue ít lâu nay không tốt, đôi tình nhân có thể nghĩ người ta cho là Rex chết vì nguyên nhân tự nhiên. Nhưng tình thế đã xoay chuyển khác đi, hai người ở vào tình thế nguy hiểm, nên Adèle hốt hoảng gọi điện nhiều lần cho người tình, có thể bị người nào khác nghe thấy. Vivian Dubois phản ứng ra sao, hắn nói gì với Adèle?
Neele đặt vấn đề như vậy, để rồi sẽ xem xét sau. Còn bây giờ, ông phải tới khách sạn Golf để thu lượm tin tức.
Từ bốn giờ mười lăm đến sáu giờ Dubois có ở trong khách sạn hay không? Đó là điều đầu tiên phải biết. Tay này vóc người gần giống Lancelot Fortescue, có thể vào vườn qua cửa ngách, rồi lẻn vào trong nhà, lên phòng bà Adèle để thu hồi những bức thư mà hắn cho là nguy hại, nhưng không tìm thấy vì Neele đã lấy đi rồi. Hắn thất vọng, chờ lúc vắng người, đi xuống phòng sách, biết sẽ gặp Adèle Fortescue một mình ở đó…
Giả thuyết xem ra có vẻ mỹ mãn.
Đã gặp Mary Dove và Elaine Fortescue rồi, nay ông thấy cần phải chuyện trò với bà Percival, tức Jennifer Fortescue.

CHƯƠNG XVI
 
1
Jennifer đang ngồi viết thư trong phòng, trên gác hai. Thấy khách, bà đứng lên để tiếp, vẻ hơi bối rối.
Neele nói cho bà yên tâm: ông chỉ muốn cùng bà xác định một số chi tiết. Vừa ngồi xuống ghế ngay cạnh ghế bà đang ngồi, ông vừa quan sát. Jennifer là một phụ nữ bình thường, trông không có vẻ gì hạnh phúc. Trước kia có thể là một y tá tốt, nay lấy được chồng giàu hình như bà không hài lòng như mong ước. Sống nhàn rỗi quá sinh ra buồn bã. Neele lấy giọng thật nhẹ nhàng:
- Tôi biết hỏi han luôn thế này là làm phiền, nhưng trong một cuộc điều tra, rất cần thiết phải xác định các giờ giấc cho rõ. Vậy là chiều hôm ấy bà xuống dùng trà hơi muộn? Cô Dove phải lên mời bà thì phải?
- Phải. Tôi quên mất giờ giấc. Đang viết thư...
- Tôi tưởng bà đi ra ngoài?
- Cô Dove nói thế à?... Cũng đúng. Viết một lúc trời nóng nên tôi đi dạo ngoài vườn cho đỡ nhức đầu.
- Bà có gặp ai ngoài đó không?
Jennifer ngạc nhiên:
- Ông muốn bảo gì?
- Tôi chỉ hỏi, trong lúc đi dạo, bà có gặp ai.
- Hình như trông thấy một người làm vườn, rất xa... Thế thôi.
- Sau đó, bà trở về, đang cởi áo khoác thì cô Dove lên mời?
- Phải. Sau đó tôi xuống ngay.
- Trong phòng sách lúc đó có ai?
- Adèle và Elaine. Lancelot đến sau một chút. Đó là cậu em chồng tôi... vừa ở Kenya về.
- Mọi người cùng dùng trà?
- Vâng. Rồi Lancelot lên gác chào bác Ramsbottom, còn tôi về phòng tôi viết nốt thư. Elaine ở lại với Adèle.
- Cô Elaine dường như ở lại với bà Adèle chừng năm, mười phút. Lúc đó chồng bà vẫn chưa về?
- Chưa. Mãi sáu rưỡi, bẩy giờ, anh Percival mới về. Anh ấy có việc ở London.
- Ông Percival về bằng xe lửa?
- Vâng. Từ ga về đây thì đi tắc-xi.
- Chuyện ông về bằng xe lửa có phải là hãn hữu không?
- Thỉnh thoảng mới thế. Có lẽ anh ấy phải đi đến nhiều chỗ khác nhau ở London, rất khó có chỗ đỗ xe riêng, nên từ phố Cannon anh về thẳng bằng xe lửa.
- Chồng bà nói không biết bà Adèle Fortescue đã viết di chúc chưa. Bà có biết gì hơn không?
- Biết chứ! - Jennifer kêu lên, khiến Neele rất đỗi ngạc nhiên - Adèle đã làm di chúc, chính bà nói với tôi.
- Làm bao giờ?
- Cũng chưa lâu. Chừng một tháng trước...
- Bà vừa cho biết một điều rất quan trọng.
Jennifer cười thoải mái, vẻ hài lòng:
- Ngoài tôi ra, chưa ai biết; hoàn toàn tình cờ mà bà Adèle nói ra với tôi. Tôi đang đi sắm sửa mấy thứ ở phố High thì gặp bà ở văn phòng luật sư Ansell và Worrall đi ra. Tôi hỏi bà đến làm gì, bà còn đùa cợt rồi mới nói: đến để đăng ký di chúc. Tôi ngạc nhiên, nói: đang khoẻ mạnh, việc gì phải làm. Bà bảo ai rồi chả phải làm di chúc, làm sớm chẳng chết ai, có điều bà không đăng ký ở văn phòng Billingby vốn là luật gia của gia đình. "Di chúc của dì chỉ là việc của dì, dì thích gì làm thế, không để lão Billingby biết, lão này hay hở mồm hở miệng" - bà bảo thế. Tôi bảo bà yên trí, tôi sẽ không hở với ai. Bà bảo điều đó không quan trọng, vì tôi có biết nội dung di chúc đâu. Dù sao tôi cũng không nói với ai, kể cả với anh Percival. Phụ nữ phải biết ủng hộ nhau. Phải không ông?
- Vâng, phải như thế - Neele đáp.
- Nói vậy - Jennifer tiếp - tôi không ưa gì bà Adèle đâu. Tôi vẫn cho bà là người không từ một việc gì để đạt cái bà muốn. Nhưng nay bà chết rồi, tôi không muốn nói xấu…
Cô thở dài:
- Tất cả những chuyện xẩy ra thật kinh khủng?... À mà, cái bà già đến sáng nay là ai thế?
- Là một bà cô tên Marple, cô ấy tự đến để nói về những gì cô ấy biết về cô bé Gladys Martin tội nghiệp. Gladys trước có làm ở nhà cô ấy.
- Thật ư? Hay quá nhỉ!
- Một vấn đề cuối cùng: bà biết gì về những con sáo?
Jennifer sửng sốt đến nỗi đánh rơi túi xắc xuống sàn. Bà nhặt lên rồi hỏi dồn:
- Sáo? Sáo nào cơ, hở ông thanh tra?
Neele cười:
- Chim sáo nói chung. Còn sống, chết rồi, gì cũng được!
Jennifer sẵng giọng, nói không hiểu thanh tra có ý gì. Neele hỏi lại:
- Vậy là bà không biết gì về những con sáo?
- Trừ phi ông định nói về những con sáo trong thỏi patê? Chỉ là trò đùa vớ vẩn.
- Còn có cả những con đặt lên bàn ông Fortescue? ...
- Cũng là một trò lố bịch khác. Không hiểu ai nói với ông chuyện đó. Tôi chỉ biết là bố chồng tôi không thích.
- Chỉ “không thích" thôi sao? Nói thế có nhẹ quá?
- Ông nói đúng. Ông ấy tức lắm, hỏi có người lạ nào vào nhà.
Neele chau mày:
- Người lạ? Ông sợ cái gì chăng?
- Tôi không rõ. Theo tôi, đó chỉ là những trò đùa hạ cấp, có thể do Grump đầu têu, anh này đầu óc không bình thường, lại nát rượu. Đôi khi hắn rất hỗn, cứ như là có điều gì hằn học với ông Fortescue, nên bày trò con sáo để trả thù. Có thể như thế được không, ông?
- Điều gì cũng đều có thể - Neele đáp.
Nói rồi, ông cáo từ, đi ra.

2
Percival Fortescue đang ở London, nhưng vợ chồng Lancelot thì Neele gặp trong phòng sách. Họ đang chơi cờ. Neele vội làm bộ rút lui và nói:
- Tôi không muốn phiền.
Lancelot ngăn lại: họ chỉ chơi để giết thời gian. Neele bước vào.
- Tôi chỉ muốn hỏi ông một câu thôi, ông nghe đừng cho là ngớ ngẩn. Ông Lancelot, ông biết gì về chuyện những con sáo?
- Con sáo? - Lancelot hỏi lại một cách vui vẻ - Sáo nào kia? Sáo thực sự hay là người thường bị chê là "hót như sáo"?
Neele cười gượng:
- Tôi không biết nữa! Chỉ biết là sáo!
Mặt Lancelot bỗng nghiêm lại:
- Hay là, ông định nói khu mỏ Chim sáo?
- Mỏ Chim sáo? Là cái gì vậy?
Lancelot nhăn trán, vẻ suy nghĩ:
- Phiền là tôi thì nhớ chuyện này một cách rất đại khái. Đó là một cái mỏ ở châu Phi mà ông cụ tôi có lúc đã quan tâm. Và tôi nhớ việc này bác Ramsbottom có biết, song tôi không dám chắc...
- Để lúc nào tôi sẽ hỏi bác ấy. Ông biết không, bà ấy rất có bản lĩnh, tôi sợ đấy!
Lancelot cười to:
- Dĩ nhiên rồi! Bác ấy rất khó tính, nhưng nếu khéo chiều, bác ấy sẽ giúp ông đắc lực. Bác có trí nhớ rất tốt, thích ôn lại kỷ niệm, nhất là kỷ niệm buồn của người khác.
Ngừng một lát, Lancelot tiếp:
- Còn điều này nữa. Ngay sau khi về đây, tôi lên thăm bác, và bác đã nói về Gladys, lúc đó chưa ai biết nó đã chết. Bác nói bác tin là con bé biết điều gì đó mà chưa khai với cảnh sát.
- Tôi cũng đã nghĩ như thế - Neele nói.
- Theo tôi hiểu - Lancelot tiếp - bác Ramsbottom đã khuyên Gladys nói hết những gì nó biết. Tiếc rằng nó lại không làm theo.
- Tiếc thật.

3
Một lát sau, Neele thu hết nghị lực, bước vào trong pháo đài của cô Ramsbottom. Ông ngạc nhiên thấy cô Marple đã ở đó. Thấy ông, cô đứng lên định đi ra. Neele vội nói:
- Mời cô cứ ngồi lại! Không thừa đâu.
Bà Ramsbotom báo tin thanh tra biết bà đã mời cô Marple đến ở Yewtree Lodge, và nói:
- Tội gì mất tiền mà đến ở khách sạn Golf? Cô cứ ở đây tốt hơn. Ngay cạnh đây có một phòng, trước đây không lâu giáo sĩ Mary-Peters đã ở…
Cô Marple ngần ngại:
- Cô Ramsbottom tốt với tôi quá, nhưng gia đình đang có tang...
Bà Ramsbottom không để cô nói hết:
- Tang? Cô nói tang gì cơ? Thử hỏi trong cái nhà này có ai than khóc cho cái chết của Rex hay của Adèle? Cô cứ nghỉ đây đêm nay! Ông thanh tra, ông thấy có gì phiền không?
- Tất nhiên là không!
Cô Marple đành chịu. Cô cảm ơn, rồi đi ra để gọi điện về khách sạn, không thuê phòng nữa.
Cô ra rồi, bà Ramsbottom quay sang Neele:
- Nào, đến lượt ông! Ông đến có việc gì?
- Thưa bà, tôi muốn bà kể cho nghe về khu mỏ Chim sáo.
Một tiếng cười khùng khục phát ra từ cổ họng bà già:
- Chà chà! Ông đã tìm được đến đó rồi à? Thì tôi đã bảo ông là phải bắt đầu khui từ đấy. Vậy ông muốn biết những gì về mỏ Chim sáo?
- Tất cả những gì bà có thể cho biết.
- Cũng chẳng có gì nhiều đâu! Vụ này cách đây đã hai mươi năm, có lẽ đến hăm nhăm năm. Đó là một khu mỏ ở miền đông châu Phi. Ông em rể tôi cộng tác với một người tên là MacKengie, cùng đi sang bên đó để xem xét tại chỗ. MacKengie chết vì sốt nhiệt đới, và Rex trở về Anh một mình. Nó nói khu mỏ đó không có giá trị. Tôi chỉ biết đến thế.
Neele cố nhoẻn một nụ cười duyên dáng nhất:
- Tôi có cảm giác bà vẫn chưa nói hết.
- Còn lại, toàn là lời đồn, mà theo tôi biết, thì với các quan tòa lời đồn không có giá trị.
- Nhưng chúng ta có đứng trước quan tòa đâu!
- Vậy ông muốn tôi nói gì? Gia đình MacKengie quả quyết rằng Rex đã hại người cộng tác. Đúng hay sai? Tôi không biết. Rex có thể làm vậy lắm, xưa nay hắn có từ điều gì, nhưng không có bằng chứng nào cả. Hắn vẫn trong trắng trước pháp luật. Vợ của MacKengie lặn lội đến tận đây làm ầm lên, đe dọa hắn. Bà ta bảo Rex đã giết chồng bà, hai bên đã xô xát kịch liệt. Nghe nói về sau bà ta bị nhốt vào trại tâm thần. Bà có mang theo hai đứa con, và nói: đến đời chúng, chúng sẽ trả thù. Đó là tất cả những gì tôi có thể nói. Xin thêm rằng Rex còn nhiều vụ lừa đảo khác, ông còn lâu mới khám phá hết.
- Những đứa con của MacKengie, bà có biết sau chúng ra sao?
- Không biết. Về phần tôi, tôi nghĩ Rex không giết MacKengie. Hẳn để mặc ông ta chết thì đúng hơn. Trước Chúa, hai việc chẳng khác gì nhau. Nhưng, trước pháp luật, thì khác...
Sau cuộc tiếp xúc với bà Ramsbottom, thanh tra Neele gọi hai cú điện thoại, một cho văn phòng luật gia Ansell và Worrall, một cho khách sạn Golf. Rồi ông đi ra, và dặn trung sĩ Hay nơi ông đến để nếu cần thì liên lạc.

CHƯƠNG XVII
 
1
Luật gia Ansell có vẻ sốt sắng muốn giúp cảnh sát hơn là lo giữ những nguyên tắc của nghề nghiệp.
Ông nhận ngay mình là người đã thảo di chúc giúp bà Adèle Fortescue đã quá cố. Khoảng năm tuần trước, bà đến văn phòng, làm ông hơi ngạc nhiên, vì hãng của ông chưa từng được gia đình Fortescue chiếu cố. Nhưng rồi ông hiểu ngay vì sao bà Fortescue không nhờ đến các luật gia quen thuộc của chồng: bà có ý định khi chết, sẽ để lại toàn bộ tài sản cho Vivian Dubois. Ông Ansell nói thêm:
- Tuy nhiên, tôi nghĩ số tài sản đó không đáng là bao nhiêu...
Neele gật đầu. Lúc đó, thì đúng như vậy. Nhưng từ khi Rex Fortescue chết, bà được thừa hưởng tới mười vạn livrơ. Số tiền đó, sau khi đóng thuế thừa kế, bây giờ hoàn toàn thuộc về Vivian Dubois.
 
2
Neele đi tiếp tới khách sạn Golf. Vivian Dubois đang sốt ruột đợi. Ông đang sắp xếp hành lý, sắp rời khách sạn thì nhận được điện của Neele yêu cầu ở lại. Lời yêu cầu phát ra một cách lịch sự, từ tốn, vừa nói vừa như xin lỗi, song Dubois hiểu ngay là mệnh lệnh. Và ông tỏ ngay sự miễn cưỡng của mình ngay lúc vào đầu câu chuyện.
- Ông nên hiểu rằng hoãn chuyến đi thế này là rất bất tiện. Tôi có việc rất cần.... Một hợp đồng quan trọng...
Neele ngỏ lời xin lỗi, ông không biết ngài Dubois là nhà kinh doanh. Rồi ông nói luôn:
- Tin bà Fortescue chết hẳn làm ông choáng váng. Hai người rất thân nhau, phải không?
- Phải. Bà ấy là một phụ nữ có duyên, tôi thường có dịp chơi gôn với bà.
- Nếu tôi không lầm - Neele nói tiếp - đúng hôm bà chết, ông có gọi điện cho bà ấy lúc chiều?
- Ông nghĩ thế à? Tôi không nhớ.
- Vào khoảng bốn giờ.
- Nghĩ lại, có thể đúng.
- Hai người nói chuyện gì?
- Thực ra, chẳng có chuyện gì. Tôi hỏi thăm sức khỏe bà, hỏi bà có tin tức gì thêm về cái chết của chồng không.
- Rồi ông ra ngoài đi dạo?
- Có lẽ thế. Đúng hơn, tôi đi ra sân gôn...
Neele ngăn lại:
- Không đúng... Người gác cửa khách sạn đã nhìn thấy ông đi về phía Yewtree Lodge.
Mắt Dubois tránh nhìn vào thanh tra:
- Thế à? Tôi không nhớ.
- Có phải ông đến thăm bà Fortescue?
Câu trả lời lần này bật ra ngay:
- Không? Không hề có... Tôi không tới Yewtree Lodge.
- Vậy ông đi đâu?
- Đi trên đường cái... Tôi đã đi tới quán “Ba con chim", rồi quay trở lại, đi qua bãi gôn về.
- Đúng thế chứ?
- Đúng.
Thanh tra Neele lắc đầu:
- Ông Dubois, ông nên nói thật thì hơn. Có thể lý do ông đến Yewtree Lodge là rất bình thường...
- Xin nhắc lại, hôm đó tôi không đến gặp bà Fortescue.
- Được! - Neele bình thản đáp - Lời khai này, có lẽ chúng tôi sẽ buộc ông nói lại sau khi đã tuyên thệ hẳn hoi, lúc đó luật pháp cho phép ông nói trước mặt luật sư của ông.
Vivian Dubois tái mặt:
- Ông dọa tôi ư?
- Không hề. Trái lại là đằng khác! Xin nhắc lại là ông có mọi thứ quyền, được pháp luật bảo đảm.
- Tôi đã bảo tôi không liên can gì đến cái chết của bà Fortescue.
- Tôi có kết tội ông đâu? Tôi chỉ nói hôm đó, lúc bốn giờ rưỡi, ông có mặt ở Yewtree Lodge. Có người đứng trong cửa sổ đã nhìn thấy.
- Thì cho là thế đi! Tôi ở ngoài vườn, chứ không vào trong nhà.
- Có thật không? Ông không vào bằng cửa ngách, rồi đi lên tầng hai, đến chỗ giáp với phòng bà Fortescue? Ông không định tìm cái gì ở cái bàn ở đó, nhưng rồi không tìm thấy?
Dubois cúi gục đầu, nghẹn ngào:
- Vậy ra ông đã có những bức thư ấy. Adèle thề là đã đốt chúng rồi... Tôi cần nói với ông rằng không nên coi những thứ đó là quan trọng, chúng không có ý nghĩa như ông nghĩ.
- Ông là bạn rất thân của bà Fortescue. Điều đó ông có nhận không?
- Giờ ông đã có các bức thư, tôi không thể không nhận. Song không vì thế mà ông nghĩ là chúng tôi định... gạt Rex Fortescue ra. Lạy trời, tôi không phải kẻ giết người!
- Nhưng bà Fortescue?
- Bà? Ông nghĩ gì vậy? Bà ấy chẳng cũng bị giết đó sao?
- Đành thế.
- Vậy thì chính kẻ đã giết chồng, nay lại giết vợ không là hợp lẽ sao?
- Đó là một giả thuyết, và còn nhiều giả thuyết khác nữa. Có thể giả định là bà Fortescue đã thủ tiêu chồng, nhưng từ lúc đó, bà lại trở thành mối đe dọa, nguy cơ cho người khác. Đúng ra là cho cái người không hẳn là tòng phạm với bà để giết chồng, nhưng đã từng khuyến khích bà làm việc ấy. Nói cách khác, chính vì yêu người đó mà bà đã giết.
Dubois xanh mặt, ông ta lắp bắp:
- Ông nói như vậy là không nghiêm túc! Tôi vô tội.
Neele vẫn tiếp tục.
- Ông biết rằng bà đã có di chúc để lại toàn bộ tài sản cho ông?
- Tôi không thèm những thứ đó!
- Tất nhiên, không là bao nhiêu... Vài thứ nữ trang, mấy cái áo lông, còn tiền thì rất ít...
- Tôi tưởng là chồng bà ta...
Dubois không nói hết câu, có lẽ vì chợt nhận ra là mình đã hớ.
Neele mỉm cười:
- Hay lắm. Như vậy có lẽ ông đã biết Rex Fortescue để lại di chúc thế nào...

3
Sau khi gặp Dubois, Neele còn gặp một người khác cũng ở khách sạn Golf: Gerald Wright.
Vóc người Gerald gần giống Dubois, điều đó làm Neele phải chú ý. Gerald tự cho mình là trí thức, đứng cao hơn mọi người, và ông ta lấy giọng kẻ cả hỏi Neele cần gì. Neele đáp:
- Tôi muốn trao đổi với ông về một vài chuyện xảy ra gần đây ở Yewtree Lodge. Chắc ông đã nghe nói?
Wright cười hiền lành:
- Còn gì nữa! Báo chí đầy tin tức. Nhưng chắc tôi không giúp được gì cho ông, tôi chỉ biết những gì báo đăng. Lúc Rex Fortescue chết, tôi đang ở đảo Man.
- Nhưng ngay sau đó ông tới đây. Ông có nhận được điện của cô Elaine Fortescue chứ?
- Cảnh sát cái gì cũng biết. Đúng, Elaine gọi tôi và tôi đến.
- Nghe nói, sắp tới ông sẽ lấy cô ấy?
- Đúng, trừ khi ông thấy có gì không được...
- Việc đó do cô Elaine quyết định. Hai người dự định lấy nhau từ cách đây sáu, bảy tháng, có phải không?
- Đúng.
- Hai người đã đính hôn, và ông Rex Fortescue phản đối. Nếu con gái không nghe, ông sẽ cắt mọi khoản tài chính. Do đó, ông đã xóa bỏ lời ước hẹn và bỏ đi.
Gerald Wright cười gượng.
- Tôi không hoàn toàn đồng ý với cách ông hiểu như vậy. Thực ra, vì chính kiến của tôi mà tôi bị thành kiến. Rex là một tên tư bản mạt hạng, và tôi không thể từ bỏ quan điểm của tôi để làm vừa lòng hắn ta.
- Nhưng ông thấy không có gì cản trở nếu kết hôn với một cô gái vừa được thừa kế năm vạn livrơ?
- Không có gì cản trở. Tiền đó sẽ được chi cho lợi ích của cộng đồng... Nhưng, ông thanh tra tới đây không phải để thảo luận về chính kiến và thu nhập của tôi chứ?
- Phải. Chỉ vì một việc cụ thể. Như ông đã biết, bà Adèle Fortescue chết chiều ngày 5 tháng Mười một do bị trúng độc xyanua pôtatxiom. Mà đúng chiều hôm đó, ông có mặt ở gần Yewtree Lodge, cho nên tôi nghĩ ông đã nhìn thấy hoặc nghe thấy cái gì đặc biệt...
- Ai bảo ông là chiều hôm đó tôi ở gần Yewtree Lodge?
- Ông rời khách sạn lúc bốn giờ mười lăm, và đi theo con đường dẫn tới Yewtree Lodge, do đó tôi đoán là ông đến đó.
- Quả là tôi có ý đó thật. Nhưng tôi nghĩ lại, mình chẳng cần gì đến Yewtree Lodge, vì Elaine hẹn gặp tôi ở khách sạn lúc sáu giờ. Elaine không đến. Trong hoàn cảnh mà ta biết, điều đó cũng dễ hiểu.
- Trong lúc đi đường, ông có gặp ai?
- Gặp mấy chiếc xe chạy ngược chiều, còn không gặp ai quen.
- Và như vậy là, những gì ông làm từ bốn giờ mười lăm đến sáu giờ, không có ai làm chứng?
Gerald Wright mỉm cười:
- Tình thế là như vậy, tôi biết làm sao!
Neele vẫn nhẹ nhàng:
- Nhưng nếu có người bảo nhìn thấy ông quanh quẩn trong vườn nhà Yewtree Lodge lúc bốn giờ băm nhăm...
Gerald chau mày:
- Lúc đó trời đã nhập nhoạng. Ai mà dám nói chắc như vậy...
- Ông có quen ông Vivian Dubois, cũng đang ở khách sạn này?
- Dubois? Không. Có phải cái ông đi đôi giày da hươu trông ngồ ngộ?
- Đúng đấy. Chiều hôm đó, ông ta cũng đi dạo về phía Yewtree Lodge. Tình cờ ông có gặp ông ta trên đường không?
- Không.
Lần đầu từ lúc nói chuyện, Gerald Wright có vẻ bối rối.
- Kỳ thật! - Neele nói như cho riêng mình - Hôm đó trời xấu thế mà nhiều người lại thích đi dạo ngoài đường.
 
* * *
 
Lúc trở về Yewtree Lodge, Neele được trung sĩ Hay tiếp đón với vẻ mặt mừng rỡ.
- Có chuyện gì? Neele hỏi.
- Chuyện chim sáo, thưa ông. Giờ thì tôi đã biết.
- Thật không?
- Thật. Sáo kẹp trong thỏi patê. Thỏi patê ấy là để dành cho bữa chiều chủ nhật. Khi mở ra, thấy thịt bò trong ấy bị lấy đi, thay vào là những con sáo do những người làm vườn bắn hạ hôm trước. Một trò đùa tệ hại!
- Món ăn thương hạng dâng lên Hoàng thượng! - Neele trầm ngâm thốt lên, làm trung sĩ ngơ ngác không hiểu.

CHƯƠNG XVII
 
1
Bà Ramsbottom xếp xong cỗ bài, mỉm cười mãn nguyện, rồi mới quay lại người phụ nữ đứng bên lò sưởi :
- Vậy ra cháu là vợ Lancelot?
Pat gật đầu. Cô lên đây là do bà Ramsbottom mời.
- Trông cháu cao ráo, mạnh khỏe đấy.
- Vâng, cháu khỏe ạ.
Bà Ramsbottom cười :
- Vợ thằng Percival thì mập ra. Ăn nhiều bánh ngọt lại không chịu tập tành... Cháu ngồi xuống... Hai cháu quen biết nhau ở đâu vậy?
- Cháu gặp anh Lancelot ở Kenya, cháu đang ở chơi nhà bạn tại đó.
- Hình như trước cháu đã có chồng ?
- Vâng, hai lần chồng rồi.
- Và hai lần ly dị?
Pat đáp, giọng hơi run :
- Không. Hai lần chồng... chết. Người đầu tiên là phi công chiến đấu. Anh chết trong một trận không chiến.
- Còn người thứ hai? ... Nghe nói anh ta tự tử phải không?
Pat cúi đầu, không nói.
- Tự tử vì cháu? - Bà Ramsbottom hỏi tiếp.
- Không ạ.
- Vì đánh bạc?
- Vâng.
Bà Ramsbottom lặng yên một lát, nhưng vẫn thăm chăm nhìn Pat, làm cô thấy khó xử. Đột nhiên, bà bác hỏi:
- Lúc lấy Lancelot, cháu biết gì về gia đình nó?
- Cũng biết đại khái...
- Biết ngay mà. Vậy ta nói cho cháu nghe. Em gái ta là một con ngốc, và thằng em rể ta là một tên cướp. Percival là một đứa xảo trá, còn Lancelot của cháu xưa nay vẫn là đứa con hoang đàng.
Pat phản ứng ngay:
- Cháu không tin!
- Có thể cháu đúng - bà Ramsbottom nói tiếp, làm Pat ngạc nhiên - Người ta hay có thói chụp mũ này mũ nọ cho người khác. Dù sao, cháu hãy coi chừng Percival. Ở đây, hắn được tiếng là tốt và người ta thường hiểu người tốt là hiền lành. Không phải đâu, Percival mạnh lắm. Ta không ưa nó, nhưng phải công nhận là nó khôn... Cháu nên nhớ, ta cũng không tin Lancelot, cách cư xử của nó có nhiều điều không hay... Dù sao ta cũng thấy nó dễ mến hơn... Nhưng nó là thằng liều mạng, không sợ gì hết! Cháu phải canh chừng nó, kiềm chế nó! Dặn nó chớ coi nhẹ Percival và đừng tin một lời nào của Percival! Trong cái nhà này, toàn kẻ nói dối.
Bà cô già cười cười, nói thêm :
- Nhưng chúng sẽ bị trời trừng phạt!

2
Thanh tra Neele nói chuyện điện thoại với Sở Cảnh sát. Tiếng Cục trưởng ở đầu dây đằng kia:
- Tin tức ấy, chúng tôi chắc sẽ cung cấp được. Gửi thông tin cho các trại tâm thần ... Nhưng bà ta có thể đã chết.
- Rất có thể lắm! Lâu quá rồi...
- Thành ra giả thuyết ấy không có giá trị.
- Tôi biết, và vẫn tính các giả thuyết khác. Dubois là một khả năng. Wright cũng vậy. Có thể cô hầu Gladys đã trông thấy một trong hai người đó đi vào cửa ngách, nên đặt khay trà xuống để ra xem chuyện gì. Tên đó đã siết cổ cô ta, kéo xác đến chỗ mà mọi người tìm thấy...
- Neele, bây giờ anh định làm gì?
- Tôi đã hẹn gặp văn phòng luật gia ở London, để biết thêm về công việc làm ăn của Rex Fortescue, nhất là để hiểu thêm về cái khu mỏ Chim sáo.
 
 
3
Luật gia Billingby là một người lịch sự, song không muốn lộ nhiều về chuyện làm ăn của khách hàng. Tuy nhiên trong lần thứ hai tiếp Neele này, ông phải bỏ thái độ kín đáo thường lệ. Đã có tới ba người chết tại Yewtree Lodge, nên ông tự thấy trách nhiệm phải cộng tác với cảnh sát. Ông nói :
- Tôi biết ông Rex Fortescue khoảng mười lăm năm nay, thường xuyên quan hệ với ông. Song xin nói văn phòng chúng tôi không phải là nơi duy nhất gia đình Fortescue nhờ cậy.
Điều này, Neele đã biết. Văn phòng Billingby có tiếng là đứng đắn, vì vậy, với một số giao dịch ít nhiều lén lút, Fortescue phải nhờ đến các văn phòng khác dễ dãi hơn.
- Bây giờ, ông cần gì? - Billingby hỏi tiếp - Về di chúc của Rex Fortescue, tôi đã kể hết. Các khoản khác giải quyết xong, phần còn lại thuộc về Percival Fortescue.
- Bây giờ tôi muốn biết nội dung di chúc của bà vợ góa. Theo tôi biết, thì sau khi Fortescue mất, bà ta được hưởng mười vạn livrơ?
Billingby gật đầu xác nhận, và nói:
- Số tiền lớn, song nói riêng với ông, cuối cùng chưa chắc đã còn ngần ấy để chi cho bà ta.
- Công việc đang xuống dốc thế ư?
- Cũng xin nói riêng là đúng như vậy. Khủng hoảng từ một năm rưỡi nay rồi.
- Tại sao ?
- Theo tôi, hoàn toàn do lỗi ông Rex Fortescue. Có thể nói là hơn một năm nay, ông ấy hành động như người mất trí. Cổ phiếu tốt thì bán đi mua về những cái rất ít giá trị, nói năng hàm hồ, không nghe ai góp ý kiến. Ông con trai, Percival, yêu cầu tôi nói hộ. Tôi đã cố nhưng chỉ mất thì giờ vô ích. Bây giờ con người ông ấy hoàn toàn khác trước.
- Ông ấy... suy sụp?
- Không, trái lại ông ấy tự phụ, chỉ làm theo ý mình, tin là mình có tài...
Neele gật đầu. Ông bắt đầu hiểu tại sao hai bố con không hòa hợp với nhau nữa. Billingby tiếp:
- Về di chúc của bà Fortescue, tiếc rằng tôi không biết. Di chúc ấy không đăng ký ở chỗ tôi.
- Tôi biết rồi - Neele đáp - Tôi chỉ muốn có thêm một lời khẳng định. Biết bà Fortescue để lại số tiền mười vạn livrơ, thế là đủ.
Ông Billingby lập tức ngăn lại :
- Đâu có! Ông nhầm rồi!
- Sao vậy?
- Món tiền ấy đúng là quà di tặng, thuộc về bà, nhưng với điều kiện kèm theo. Nó chỉ thực sự thuộc về Fortescue nếu bà còn sống tiếp một tháng tròn sau khi ông mất. Vài năm nay, điều khoản này thường ghi vào di chúc, do tình hình bấp bênh của giao thông đường không. Giả thử cả hai người cùng chết trong một tai nạn máy bay, rất khó xác định ai là người chết sau, dù chỉ vài phút. Do vậy việc thi hành di chúc cũng rất khó xử lý...
Neele không giấu sự ngạc nhiên, nhìn ông luật gia:
- Vậy thì Adèle Fortescue sẽ không được hưởng số mười vạn livrơ đó. Số tiền đó sẽ dùng làm gì?
- Tôi nghĩ nó sẽ trở về với công ty. Hoặc là với người thừa kế đương nhiên hợp pháp.
- Tức là về Percival Fortescue?
- Đúng như vậy!

4
Ông thầy thuốc, vốn là bạn cũ, nói với Neele:
- Những điều cảnh sát các ông dự đoán, hóa ra đều đúng?
Neele mỉm cười:
- Ông nói tôi nghe xem nào.
- Rõ ràng đây là một trường hợp liệt toàn thân. Qua những lời ông nói, không còn nghi ngờ gì. Mọi thứ đều có: hoang tưởng tự đại, hay cáu kỉnh, luôn cho mình là đúng, hám hư danh... Làm gì mà công ty không xuống dốc nhanh chóng... Nói cho cùng, ông ta chết đi là may cho các bạn ông đó!
- Họ không phải là bạn của tôi - Neele đáp.
Và ông nhắc lại một câu ông đã từng trích dẫn:
- Tất cả bọn họ đều đáng ghét...

CHƯƠNG XIX
 
Toàn bộ gia đình Fortescue có mặt trong phòng khách lớn. Đứng tựa lò sưởi, Percival Fortescue đang nói:
- Thật là đẹp mặt, và tình hình chẳng có gì vui vẻ. Cảnh sát đi lại lung tung trong nhà, ta chẳng biết họ làm gì. Chúng mình như bị phong tỏa. Không làm gì được, không dự tính gì được cho tương lai.
Ngùng một lát, Percival tiếp:
- Tuy nhiên, trong nội bộ ta vẫn có thể bàn một chút về những dự định sắp tới. Đầu tiên, hãy nói về Elaine. Hình như em định lấy... cậu ấy tên gì nhỉ? ... Gerald Wright. Anh xin hỏi: bao giờ thì cưới?
Elaine đáp ngay lập tức:
- Càng sớm càng tốt.
Percival cau mày.
- Có nghĩa là, khoảng sáu tháng nữa?
- Tại sao sáu tháng?
- Nhà vừa có tang...
Elaine nhún vai:
- Chúng em sẽ đợi một tháng. Không hơn!
- Việc đó là tùy em. Khi lấy nhau rồi, cô cậu sẽ làm gì? Cô đã nghĩ chuyện đó chưa?
- Chúng em có ý định mở một trường học.
- Thời buổi này, bấp bênh đấy! - Percival nhận xét - Nếu là em, anh thấy cần suy nghĩ cho kỹ.
- Chúng em quyết định rồi.
- Được, mai anh sẽ gặp ông Billingby, giải quyết một số vấn đề tài chính. Ông ấy nghĩ là em sẽ để phần thừa kế của mình ở công ty, với những bảo đảm chắc chắn...
Elaine ngắt lời anh :
- Không có chuyện ấy. Chúng em cần số tiền đó để mở trường. Ở Comouailles, chúng em đã tìm được một tòa nhà rất tuyệt đang rao bán. Sẽ phải cải tạo đôi chút, xây thêm vài khu phụ...
- Vậy là cứ rút phần tiền của em ra khỏi công ty à? Theo anh, như vậy là không khôn ngoan.
- Em không nghĩ thế. Chính anh chả bảo, ngay lúc ba chưa chết, rằng tình hình công ty đã không lấy gì làm khởi sắc ?
- Là nói vậy thôi, không nên nệ từng câu chữ. Anh cho rằng rút phần đầu tư của mình để đổ vào cái trường học bấp bênh là một chuyện điên rồ. Nhỡ không thành công thì sao? Lúc ấy, em sẽ trắng túi!
- Sẽ thành công!
Lancelot đang ngồi, cất tiếng góp ý kiến:
- Xét cho cùng em Elaine muốn làm gì là việc của nó! Anh chưa tin vào cái trường của em lắm đâu nhưng em đã thích làm thì không việc gì phải ngán. Có trắng tay, thì cũng được cái an ủi là mình đã làm cái gì mình thích.
Percival quay về phía em trai, chua chát:
- Cậu nói vậy, tôi chẳng lạ.
- Vâng! Anh không phải lo. Tôi là cái sọt thủng, không nên cơm cháo gì, nhưng chưa biết rồi ai sẽ hơn ai!
- Tôi không tranh luận với cậu. Hãy nói dự định của cậu thì hơn. Cậu sẽ làm gì? Quay về Kenya? Hay đi thám hiểm Bắc Cực, leo núi Everest?
- Sao anh lại hỏi thế?
- Cậu chẳng hay thích lang thang đây đó là gì?
- Đành thế, nhưng mỗi tuổi mỗi khác chứ. Anh biết không, tôi đang định biến mình thành nhà kinh doanh từ tốn, ở yên một chỗ.
- Cậu định nói...
- Tôi sẽ ở lại công ty, sát cánh với anh. Tất nhiên, anh vẫn là người điều hành, tôi chỉ là cộng sự, dù sao tôi đã có phần vốn của tôi trong đó khiến tôi phải quan tâm, và tôi có quyền được biết người ta chỉ đạo công việc ra sao.
- Cậu nghĩ thế, được thôi… Nhưng xin nói trước là công việc sẽ rất buồn chán!
- Chưa chắc!
Một lát yên lặng. Và Percival lại phá tan im lặng:
- Lancelot, tôi không tin cậu nói nghiêm chỉnh.
- Rất nghiêm chinh? Tôi có phần của tôi chứ. Chuyện bình thường.
Percival nhăn mặt :
- Công việc làm ăn không suôn sẻ đâu. Tình thế càng khó khăn nếu Elaine khăng khăng đòi rút phần của nó!
Lancelot cười toe toét:
- Như vậy càng chứng tỏ Elaine xin rút tiền của nó ra lúc này là khôn!
- Lúc này mà cậu còn đùa! - Percival gắt.
Pat ngồi gần cửa sổ, nhìn thẳng, nghĩ bụng: nếu định chọc tức anh trai, Lancelot đã hoàn toàn thành công. Percival mất hẳn tính lì lợm thường ngày, và anh ta tiếp tục câu chuyện với vẻ tức tối:
- Vậy là nghiêm chỉnh, hả?
- Không thể nghiêm chỉnh hơn.
- Được. Rồi cậu sẽ chán cho mà xem.
- Chưa chắc mà! Mà tôi không hiểu tại sao anh không bằng lòng? Có người để cùng gánh vác lo âu lẽ ra anh vui mới phải chứ?
- Nhưng cậu không biết tình hình làm ăn hiện nay ra sao!
- Thì anh sẽ nói cho tôi biết.
- Nên hiểu rằng từ sáu tháng nay, mà có thể từ một năm nay, ba của chúng ta không giống trước nữa. Ba đem bán nhiều cổ phiếu giá trị để mua về những cái chỉ đáng giá ngang bằng giấy lộn. Có những ngày ông cụ ném tiền qua cửa sổ mà không tiếc...
- Tóm lại - Lancelot nói - thật may cho gia đình ta là có người nghĩ ra cách cho tắc-xin vào cà phê của ông!
- Cậu nói thế mà không ngượng mồm, dù sao có phần đúng. Nếu ông cụ không đi, chúng ta sẽ mau chóng vỡ nợ. Và để cứu vãn tình thế, phải xử lý rất thận trọng, khéo léo trong một thời gian.
Lancelot lắc đầu:
- Tôi không đồng ý. Chính sách đó không đi đến đâu. Phải chấp nhận mạo hiểm, nhìn xa trông rộng.
- Không - Percival nói lại - Khẩu hiệu của tôi là: thận trọng, và tiết kiệm.
- Đó là khẩu hiệu của anh, không phải của tôi.
Percival đi đi lại lại trong phòng:
- Thế là rõ, quan điểm của cậu khác quan điểm của tôi.
- Như thế càng có lợi.
- Không, tôi chỉ thấy có một giải pháp: cắt đứt sự hợp tác.
- Ý hay đấy! Anh mua lại phần vốn của tôi?
- Tôi thấy không có cách nào khác.
- Nhưng anh làm thế nào được, trong khi tiền trả Elaine, chưa chắc anh đã có đủ?
- Tôi không nói trả bằng tiền mặt. Có thể trả bằng... cổ phiếu.
- Và anh giữ những cổ phiếu có giá, vứt cho chúng tôi những cái khác?
- Thì cậu vừa nói, cậu ưa mạo hiểm mà!
Lancelot cười gằn:
- Đúng thế, nhưng tôi không có quyền để ý thích riêng lôi kéo. Tôi phải nghĩ đến Pat nữa.
Hai anh em đều quay đầu nhìn Pat. Cô mở miệng, định nói lại thôi. Cô không hiểu Lancelot chơi trò gì, tốt nhất là không nên can thiệp.
- Các cổ phiếu đầy hứa hẹn mà anh định quẳng cho chúng tôi, tôi biết thừa… Những mỏ kim cương ma, nhưng khu mỏ dầu không hề có... Anh tưởng tôi ngốc lắm hả?
- Đành rằng có những vụ làm ăn bấp bênh, nhưng trong đó có những vụ có thể béo bở.
- Tôi thấy rồi! Anh sẽ cho tôi những cổ phiếu của cái mỏ Chim sáo chẳng hạn... À mà, cái tay thanh tra cảnh sát ấy, ông ta có hỏi anh về khu mỏ Chim sáo?
- Có. Không hiểu sao ông ta hỏi chuyện đó, mà tôi cũng chẳng biết gì mấy. Hồi ấy, tôi và cậu còn bé, và tôi chỉ nhớ mang máng. Tôi nhớ đại khái một lần ông cụ đi xa, khi về nói là vụ ấy không có gì hay ho.
- Đó là một cái mỏ vàng, phải không?
- Đúng. Nhưng ông cụ nói dứt khoát, ở đó làm gì có vàng mà đào.
- Một ông tên là MacKengie giới thiệu với cụ cái mỏ ấy, phải không?
- Đúng. Hai người cùng đi châu Phi, rồi MacKengie chết ở đó.
- Và bà vợ góa của hắn một hôm đến nhà - Lancelot đăm chiêu nói - Tôi nhớ có một vụ cãi vã kịch liệt... Mụ MacKengie đó vô cùng phẫn nộ... Và mụ kết tội ba là đã giết MacKengie!
- Tôi không nhớ - Percival sẵng giọng.
- Anh quên đấy... Cái mỏ đó ở đâu, có phải ở Tây Phi?
- Phải.
- Hôm nào, tôi phải xem bản đồ nó ở chỗ nào.
- Chắc chắn là ba không nhầm. Khi đi về, cụ nói không có vàng, tức là không có.
- Có thể anh đúng.
Im lặng một lát, Lancelot nói tiếp:
- Tội nghiệp cái bà MacKengie! Không biết bây giờ bà ta ra sao... Và cả hai đứa trẻ mà bà ta mang theo nữa! Chắc giờ chúng đã lớn...

CHƯƠNG XX
 
Thanh tra Neele ngồi trong phòng khách của nhà an dưỡng Pinewood, đối diện Helen MacKengie, một bà già tóc bạc sáu mươi ba tuổi, nhưng trông trẻ hơn thế. Mắt bà xanh biếc, luôn nhìn về cõi xa xăm, môi trên thỉnh thoảng mấp máy. Trên đùi bà, là cuốn Kinh Thánh đã mở.
Mấy phút trước, Neele đã có cuộc hội ý nhanh với bác sĩ Crosbie, giám đốc nhà an dưỡng. Bác sĩ cho biết bà Helen MacKengie tự đến xin nhập viện, bà bị tâm thần khủng hoảng, nhưng chỉ lên từng cơn. Phần lớn thời gian, bà vẫn tỉnh táo sáng suốt, có thể nói chuyện bình thường.
Trước tiên, Neele cảm ơn bà đã vui lòng tiếp, và nói:
- Tôi là Neele, muốn bà cho biết về ông Fortescue vừa qua đời. Rex Fortescue... Hy vọng bà còn nhớ?
Bà Mackenzie vẫn chăm chăm nhìn vào cuốn Kinh Thánh, nói:
- Tôi không biết ai có tên ấy.
- Ông Rex Fortescue, bà nhớ xem.
- Tôi nghe rồi, không biết.
Neele chưng hửng, tự hỏi bà này có thật "bình thường" như bác sĩ Crosbie nói không. Ông cố nhẫn nại:
- Tôi tin là bà có biết, đã khá lâu rồi.
- Đó là chuyện hôm qua.
- A?... Hình như bà có đến nhà ông ta, ở Yewtree Lodge.
- Một tòa nhà rởm đời!
- Vâng; tôi cũng nghĩ vậy. Ông ấy có quan hệ làm ăn với chồng bà, về một cái mỏ ở châu Phi. Mỏ Chim sáo...
- Tôi còn phải đọc kinh. Muộn giờ rồi...
- Vâng...
Neele chờ một lát, lại tiếp:
- Ông MacKengie cùng ông Fortescue đi sang châu Phi để xem mỏ...
Bà MacKengie không ngước mắt lên, nói:
- Mỏ ấy là của chồng tôi. Ông ấy tìm ra nó, đăng ký quyền sở hữu nó, nhưng không đủ vốn để khai thác. Ông ấy đến tìm Rex Fortescue, yêu cầu bỏ vốn. Nếu tôi biết, tôi đã ngăn ông ấy.
- Tôi hiểu. Vậy là hai người cùng đi, rồi ông nhà chết bệnh ở đó.
- Để yên tôi đọc kinh.
- Bà có nghĩ là ông Fortescue đã cướp cái mỏ ấy của ông nhà ?
- Hỏi gì mà vớ vẩn.
- Vâng, vâng... Nhưng chuyện đã lâu, và thật khó điều tra về một vụ đã kết thúc từ nhiều năm.
- Ai bảo là nó đã kết thúc?
- Vậy theo bà, thì chưa?
- “Một vấn đề sẽ chưa giải quyết khi mới chỉ có một giải pháp khập khiễng", Kipling đã nói vậy. Ngày nay ít người đọc Kipling, ông ấy là một nhà văn lớn.
Bỗng bà hỏi:
- Ông vừa nói Rex Fortescue đã chết?
- Phải. Chết vì bị đầu độc.
Bà MacKengie cười như phá:
- Sai rồi! Hắn chết vì sốt nhiệt đới.
- Tôi đang nói về Rex Fortescue, thưa bà.
- Thì tôi cũng nói hắn!
Bà ngước đôi mắt xanh trong nhìn Neele, nói tiếp:
- Không ai biết chồng tôi chết ra sao, chôn ở đâu. Chỉ biết qua những gì Rex Fortescue nói lại mà Rex Fortescue là một tên nói dối.
- Bà cho là Rex chịu trách nhiệm về cái chết của chồng bà?
Bà Mackengie không trả lời. Neele nín thở dài, lại hỏi:
- Một hoặc hai tháng trước khi Rex Fortescue mất, có người đã đặt lên bàn ông ta bốn con sáo chết.
- Hay! Hay đấy!
- Ai bỏ những con sáo đó lên bàn? Bà có ý kiến gì không ?
- Ý kiến? Vớ vẩn! Quan trọng, là hành động. Tôi đã nuôi dạy chúng theo tinh thần ấy!
- Bà nói về các con?
- Phải, Donald và Ruby. Chúng mới lên chín và bảy thì mồ côi bố. Tôi đã kể hết cho chúng nghe. Và tối nào, tôi cũng bắt chúng phải thề.
Neele nghiêng đầu chăm chú:
- Thề gì?
- Phải giết hắn, chứ còn gì nữa?
- À, vâng.
Neele buột ra lời ấy, như là một sự đương nhiên.
- Và cuối cùng, chúng có giết được không?
- Donald phải ra chiến trận ở Dunkerque, không bao giờ trở về.
- Tôi thành thực chia buồn. Còn cô con gái?
- Tôi không có con gái.
- Bà vừa nói, có Ruby...
- Phải, có Ruby... ông có biết, tôi làm gì với Ruby không? Hãy nhìn vào cuốn Kinh Thánh này!
Bà Mackengie chỉ vào trang đầu. Đây là cuốn kinh thánh dùng cho gia đình, và theo lệ tục lâu đời người ta thường ghi ngày sinh của những đứa trẻ mới ra đời. Bà Mackengie lấy ngón tay chỉ cho Neele xem hai dòng cuối cùng: ngày sinh của Donald Mackengie, rồi đến ngày sinh của Ruby Mackengie, nhưng dòng cuối này bị xóa bằng một gạch dài đè lên:
- Ông thấy đấy, tôi đã gạch tên nó đi rồi, và Thần Báo Oán sẽ không tìm được nó!
- Sao bà lại làm vậy?
Mắt bà Mackengie lóe một ánh độc ác:
- Vì nó đã phản bội.
- A?... Hiện nay cô ấy ở đâu?
- Nói rồi, tôi không có con gái. Không còn Ruby MacKengie nữa.
- Bà muốn nói cô ấy đã chết?
- Chết! Thà là nó chết!... Nhưng thôi, tôi phải đọc kinh...
Một lát sau, Neele lại gặp giám đốc nhà an dưỡng.
- Bà Mackengie có người thân nào đến thăm không? Nhất là một cô gái ?
Bác sĩ Crosbie đáp:
- Hình như thời ông giám đốc trước, con gái bà có đến thăm. Nhưng hai người nói chuyện gì làm người bệnh bất an, nên sau này người ta khuyên cô gái không nên đến nữa. Từ đó, chúng tôi đều quan hệ với những người được ủy nhiệm.
- Và ông không biết Ruby Mackengie hiện ở đâu?
- Tôi không biết.
- Lấy chồng rồi chăng?
- Có thể... Tôi chỉ giúp ông được bằng cách giới thiệu ông với những người được ủy nhiệm.
Những người này, sau đó Neele đã gặp mà không có thêm tin tức gì. Văn phòng luật gia nọ quản lý những tài sản đứng tên bà MacKengie. Việc này được giao cho họ từ nhiều năm nay, và từ đó họ không gặp lại con gái bà Mackengie.
Neele cố gắng tìm người nào có nhớ nhận dạng của Ruby, song không kết quả. Người đến thăm rất đông, mà con gái Mackengie chỉ đến có một lần, hai cô y tá có mặt hồi đó tả mỗi người một khác. Một người tả cô ta cao và tóc vàng, người kia lại nói là nhỏ bé, tóc nâu.
Neele báo cáo lại tất cả với Cục trưởng, rồi kết luận :
- Tình hình đến nay là như vậy. Bậy giờ tôi nghĩ có lẽ chỉ còn bài đồng dao nọ là có thể soi sáng giúp ta phần nào. Thật vô lý, nhưng xem kỹ, thì rất khớp!
Cục trưởng tỏ vẻ đăm chiêu:
- Đúng thật. Chim sáo, là khớp với cái mỏ vàng châu Phi, nắm lúa mạch ở trong túi người chết, Adèle Fortescue thì ăn bánh phết mật, rồi cuối cùng là cô hầu bị dây phơi siết cổ và mắc áo cắm vào mũi! Quả là không thể không tính đến bài hát trẻ con ấy!
- Khoan đã! - Neele bỗng kêu.
- Cái gì?
Neele có vẻ suy nghĩ rất lung:
- Tôi suy nghĩ về điều ông vừa nói. Trong đó có một cái gì chưa hoàn toàn ăn khớp.
Ông thở dài, lắc đầu nói tiếp:
- Có điều tôi chưa biết nó là cái gì?

CHƯƠNG XXI
 
1
Pat và Lancelot đi dạo trong vườn. Pat nói:
- Em nói điều này, anh đừng giận. Em chưa thấy khu vườn nào xấu như thế này...
- Anh không giận, chỉ không đồng ý với em thôi. Hằng ngày có tới ba anh làm vườn chuyên chăm sóc nó đấy.
- Đành thế, nhưng trông nó nhàm chán, không có tính cách. Em mà có vườn riêng, thì nó phải có một vẻ đặc sắc... và không nên có những cây thông đỏ!
Lancelot cười mỉm :
- Em lại liên tưởng rồi.
- Có thể. Nhưng em thấy rờn rợn khi nghĩ là có người chế thuốc độc bằng cây ấy... Mà liên tục ba người bị giết... Tên giết người rõ ràng là một kẻ điên loạn.
- Anh cũng cho là vậy.
Lancelot trả lời rất khẽ, như nói với riêng mình. Rồi lên giọng, nói tiếp:
- Pat, em không nên ở lại đây nữa! Nên đi London, hoặc bất kỳ đâu, miễn là đừng ở đây! Cảnh sát chắc sẽ để em đi, vì em không liên can. Lúc ông cụ chết, em ở Paris, còn khi hai người tiếp theo chết, em ở London. Vậy nên đi thôi! Em ở đây, anh không yên tâm.
Một lát im lặng, rồi Pat hỏi, một cách rất thản nhiên:
- Anh biết ai là tên giết người, có phải không?
- Không.
- Nhưng anh đoán ra được... và vì vậy anh mới sợ cho em?... Anh nói đi, ai?
- Anh không biết, nhưng bằng giá nào em cũng nên đi khỏi đây!
- Không, em không đi. Em ở lại... May hay rủi đều phải có nhau!
Giọng mệt mỏi, Pat thêm:
- Khổ một nỗi, với em, bao giờ cũng là rủi!
- Em nói thế là nghĩa gì?
- Nghĩa là vận em đen. Em gần ai, là người ấy mang họa.
- Em nói vớ vẩn! Với anh, em có mang họa? Anh lấy em, là lập tức cụ bô gọi anh về để giảng hòa.
- Rồi sau đó thì sao, anh biết đấy. Rõ ràng, em không có vận may.
- Mê tín nhảm nhí!
- Thật đấy. Có những người mang họa theo mình. Em ở trong số đó.
Lancelot nắm vai vợ, lay mạnh:
- Đừng nói lung tung! Anh gặp may lớn trong đời là đã lấy em. Em nhớ lấy điều đó!
Anh bỏ vai vợ, bình tĩnh lại, rồi nói tiếp:
- Nói vậy, để em đừng bất cẩn. Có một tên lảng vảng ở vùng này, anh không muốn em hứng đạn của nó! Lúc anh đi vắng, em cứ bám sát cái bà cô... Marple ấy, tên bà ấy như thế, phải không? Tại sao bà bác mình lại mời bà cô ấy ở lại đây? Em có biết gì?
- Không biết. Nhưng còn chúng mình, chúng mình còn ở lại bao lâu?
Lancelot nhún vai :
- Cũng khó nói.
- Em có cảm giác họ không thiết chúng mình lắm.
Một lát do dự, Pat nói tiếp:
- Ngôi nhà, bây giờ chắc thuộc về anh Percival?... Anh ấy hẳn rất mong chúng mình cuốn xéo.
Lancelot cười gằn :
- Dĩ nhiên rồi!... Nhưng lúc này, ông ấy cứ phải chịu đựng chúng mình đã!
- Nhưng sau đây chúng ta sẽ làm gì? Có trở lại châu Phi không?
- Em muốn thế à?
Pat gật đầu. Lancelot nói:
- Càng hay. Vì anh cũng muốn thế.
Pat mỉm cười rạng rỡ:
- Thế thì em mừng quá. Dạo nọ, theo lời anh nói, em tưởng anh không muốn rời nước Anh nữa.
Lancelot nháy mắt tinh quái:
- Anh không định thế, song ta không nên nói gì hết! Trước khi đi, anh muốn phải cho ông anh yêu quý biết đã. Không thể để ông ta lũng đoạn hết thảy.

2
Cô Marple ngồi ngay ngắn trên ghế bành, đầu hơi nghiêng một bên, lắng nghe Jennifer Fortescue nói. Jennifer mặc đồ đen, hầu như nói liên tục, không để cho cô Marple chêm vào một lời nào.
Jennifer có nhiều điều phiền muộn, nên dù thổ lộ với một người mới quen, cũng thấy nhẹ mình:
- Tính tôi không hay kêu ca, việc gì tôi cũng chịu đựng hết, không nói với ai. Vả lại, có ai mà nói? Trong cái nhà này, tôi hoàn toàn đơn  độc. Tất nhiên, sống ở đây đỡ tốn tiền thuê nhà hay mua nhà, nhưng giá nếu ở riêng vẫn hơn. Chắc cô hiểu tình thế...
Cô Marple gật đầu, tỏ vẻ hiểu.
- May mắn, là vợ chồng tôi sắp có nhà riêng. Đang sửa sang, họ làm chậm quá, nhưng cũng sắp xong. Chồng tôi thì ở đây vẫn thấy thoải mái. Đàn ông mà, cô có thấy vậy không?
Cô Marple lại đồng ý. Jennifer tiếp:
- Chồng tôi suốt ngày ở London. Về đến nhà là mệt, chỉ thích ngồi một chỗ, đọc báo. Tôi ở nhà từ sáng đến tối, chẳng có ai làm bạn. Buồn như chấu cắn. Có hàng xóm đấy, nhưng toàn những người không hợp. Họ rủ tôi sang chơi bài, nhưng họ giàu có, đánh rất to, tôi không thích.
Jennifer ngừng lại lấy sức, rồi nói tiếp:
- Tôi không muốn nói xấu người chết, song ông Fortescue, bố chồng tôi, lấy vợ kế là rất dở. Tôi khó gọi là "mẹ kế", vì bà ấy chỉ trạc tuổi tôi. Bà ấy thấy trai là híp mắt lại, đã thế lại tiêu tiền như rác, làm anh Percival điên đầu. Anh ấy vốn tính tiết kiệm. Ông bố chồng tôi lại rất khó tính, chẳng nghe ai, đầu tư những món tiền lớn vào những vụ việc không đâu... cho nên không lấy làm lạ là chồng tôi luôn cáu kỉnh.
- Anh ấy lo ngại... về chuyện làm ăn?
- Lo lắm. Đến nỗi từ vài tháng nay, anh ấy đổi khác hẳn. Lắm khi tôi hỏi, anh không buồn trả lời...
Jennifer thở dài, rồi tiếp:
- Còn Elaine, cô em chồng tôi, đến là kỳ lạ. Chỉ thích đi ra ngoài. Chẳng xấu, cũng chẳng tốt. Với cô là người mới quen, mà tôi thổ lộ tâm sự như thế, chắc cô thấy lạ!... Cô làm tôi nhớ đến một bà bạn lâu năm rất thân, tên cô ấy là Trefusis Fames! Năm bảy nhăm tuổi, bị gẫy chân. Tôi chăm sóc cô, rồi trở thành bạn thân. Lúc bình phục, cô ấy biếu tôi một áo khoác lông cáo, tử tế quá.
Cô Marple nói để Jennifer yên lòng: ai cũng có nhu cầu tự nhiên được dốc bầu tâm sự. Cô nói:
- Tôi nói thế này cô đừng giận nhé... Hình như ông Fortescue là người không được ai ưa?
- Không ai ưa cả! Nói riêng cô nhé, một lão già bỉ ổi. Không có từ nào khác.
- Vậy theo cô, ai đã...
Cô Marple còn đắn đo tìm từ, thì Jennifer nói ngay:
- Ai? Thằng cha Grump chứ ai! Tôi rất ghét hắn. Hắn không những hỗn láo, mà còn... còn...
- Nhưng phải có lý do gì mới giết người chứ?
- Loại người như hắn thì cần gì lý do? Ông Fortescue chắc mắng hắn thế nào đó, nên hắn thù. Hắn hay rượu, đầu óc không bình thường. Nói thật thà, lúc đầu tôi nghi là Adèle giết chồng, nhưng nghĩ lại thì không phải, vì sau đó chính bà ta cũng chết vì thuốc độc. Tôi nghĩ là bà nghi cho Grump, nên tên này hoảng, giết luôn bà để bịt đầu mối. Gladys chắc trông thấy hắn... nên đến lượt con bé tội nghiệp cũng chết, trong khi tên kia vẫn nhơn nhơn trong nhà này! Thật kinh hãi, nên tôi chỉ muốn đi ngay khỏi đây. Song cảnh sát chắc không cho phép...
Jennifer nắm lấy cổ tay cô Marple, nói thêm:
- Cô có biết lắm lúc tôi muốn trốn đi cho mau.
- Như vậy không nên.
- Cô nghĩ vậy ư?
- Cảnh sát sẽ sớm tìm ra cô.
- Họ làm như vậy?
- Chớ coi thường cảnh sát, họ không ngốc đâu. Cái ông thanh tra Neele chẳng hạn, tinh lắm.
- Tôi lại thấy ông ấy ngốc nghếch.
Cô Marple bất giác mỉm cười. Jennifer lại nói :
- Dù sao, tôi thấy ở đây nguy hiểm.
- Nguy hiểm... cho cô?
Câu trả lời đến hơi chậm :
- Vâng.
- Vì cô có biết chuyện gì?
- Ồ! Không... Tôi không biết gì hết. Song tôi... tôi cứ lo. Tại thằng cha Grump...
Cô Marple tin là Jennifer lo sợ thật. Nhưng nỗi sợ của cô không phải là từ Grump, điều đó cô Marple cũng tin chắc.

CHƯƠNG XXII
 
Chiều xuống. Cô Marple, tay cầm đồ đan, lại gần cửa sổ phòng khách. Cô nhìn thấy Pat đi bên ngoài thềm. Cô mở cửa sổ, gọi :
- Cô vào đi! Trời lạnh đấy!
Pat nghe lời, đi vào. Cô bật đèn, ngồi xuống bên cạnh bà cô già.
- Cô đan gì thế?
- Áo trẻ con ấy mà. Tặng các bà mẹ trẻ, không thừa.
Pat duỗi chân, đưa đôi giầy hơ lên lửa lò sưởi nói :
- Ở đây ấm cúng quá! Đúng là nước Anh. Là tôi nói nước Anh thật sự...
- Thì nước Anh nó là như thế - Cô Marple đáp - Và không phải đâu cũng có một ngôi nhà như Yewtree Lodge!
- Thế ư? Tiêu vào đây khối tiền, song trong cái nhà này hình như không ai được hạnh phúc.
Cô Marple gật đầu, tỏ vẻ đồng tình. Pat nói tiếp:
- Bà Adèle có hạnh phúc không? Tôi chưa biết bà, nên không rõ. Nhưng tôi biết chị Jennifer chỉ muốn đi khỏi đây, và Elaine cũng vậy, cô ấy đang say một chàng trai mà cô biết thừa là không yêu cô, không bao giờ yêu. Xin nói thêm, cả tôi tôi cũng muốn đi.
Miệng cười tươi, cô nói thêm:
- À mà, cô có biết anh Lancelot khuyên tôi không nên rời cô nửa bước. Anh ấy có vẻ cho là nếu bám lấy cô, thì không tai họa nào xảy ra với tôi.
- Sao chồng cô lại bảo thế...
- Vì anh ấy sợ một cái gì, nhưng không chịu nói ra. Mà anh ấy nói đúng thôi. Trong nhà này, có một tên điên đi lại tự do, mà đã điên điên khùng khùng thì ai biết nó sẽ làm gì!
Cô Marple nhìn Pat, lẩm bẩm:
- Tội nghiệp cháu tôi!
Pat ngửng đầu:
- Nhưng tôi không sợ. Tôi đã trải qua khối chuyện rồi.
- Cô cũng đã từng không hạnh phúc, phải không? - Cô Marple nhỏ nhẹ.
- Vâng, đã trải qua những ngày khó khăn. Song hồi bé ở Airơlen, rất sung sướng. Chỉ sau này lớn lên, mới lắm gian truân. Chiến tranh...
- Chồng trước của cô là phi công chiến đấu thì phải?
- Vâng. Mới lấy Don chưa đầy một tháng, anh ấy đã hy sinh...
Cô đăm đăm nhìn ngọn lửa bập bùng trong lò kể tiếp:
- Mới đầu, tôi tưởng không thể sống nổi. Quá tàn ác, bất công! Sau tôi nghĩ có lẽ như thế lại hơn. Don là một người tuyệt vời, một chiếc sĩ xuất sắc. Anh có đủ mọi đức tính của một chiến binh, sinh ra chỉ để sống trong thế giới có chiến tranh, ở thời bình có lẽ chẳng làm được việc gì.
Cô Marple khẽ thở dài :
- Còn người chồng thứ hai?
- Freddy ấy à? Anh ấy tự tử.
- Lại thế nữa!
- Chúng tôi sống hạnh phúc, và cưới nhau được hai năm thì tôi phát hiện việc làm ăn của anh không phải lúc nào cũng... tử tế. Tình cảm thì không ảnh hưởng gì, anh yêu tôi và tôi vẫn yêu anh, nhưng tôi muốn biết cụ thể chuyện đã đi tới đâu, cũng ngầm hy vọng là anh trở lại con đường chính. Khổ nỗi, con người sinh ra thế nào vẫn thế, không thay đổi được.
- Phải, không thay đổi được - cô Marple lặp lại như một tiếng vang.
- Tôi là vợ - Pat nói tiếp - không muốn bỏ anh, vẫn ở lại, coi như là bổn phận. Công việc ngày càng xuống dốc, và anh đã chọn giải pháp dễ nhất: bắn một phát súng vào đầu. Anh chết rồi, tôi sang Kenya sống ở nhà bạn bè. Tôi chán nước Anh, ở đó ai cũng biết chuyện. Và tôi quen Lancelot ở Kenya...
Im lặng một lát. Pat không nhìn lò sưởi nữa, ngửng lên nhìn cô Marple:
- Cô Marple, cô nghĩ thế nào về anh Percival?
- Tôi chưa biết gì, mới chỉ gặp nhau lúc điểm tâm... Có cảm giác ông ấy không thú gì tôi.
Pat bật cười:
- Vì anh ấy hà tiện đấy. Theo Lancelot nói, tính anh ấy vẫn thế. Anh ấy chỉ chi cho Jennifer những gì không thể đừng, và tính toán từng đồng với cô Dove. Anh ấy kiểm tra từng món chi một, nhưng cô Dove cũng có khối cách để đối phó. Cô ấy tài lắm. Cô có nhận thấy thế không?
- Có. Cô ấy làm tôi nhớ đến một bà tên là Latime ở làng tôi. Bà ta lo các công việc từ thiện, các tổ chức xã hội, quán xuyến tất tật. Phải năm năm sau người ta mới kh ám phá ra là… Nhưng cũng không có bằng chứng gì, có khi chỉ là những lời đồn thổi vô cớ! Tôi nói lan man quá, cô thứ lỗi.
- Làng cô có đẹp không?
- Phong cảnh thì đẹp. Nhưng con người, lại là chuyện khác. Tốt có, xấu có. Đâu cũng vậy thôi! Và như ở bất kỳ đâu, ở đó cũng lắm chuyện lạ.
- Hình như cô hay gặp bác Ramsbottom? Bác ấy làm tôi sợ.
- Làm cô sợ? Tại sao?
- Có cảm tưởng như bác ấy điên.
- Điên? Sao nói vậy?
- Điên, thế thôi. Suốt ngày ru rú trong phòng, không đi đâu, nhìn đâu cũng thấy tội lỗi, cứ như mình là người được giao sứ mệnh thiêng liêng trừng phạt kẻ ác!
- Đó là ý kiến của chồng cô?
- Tôi không biết. Chỉ biết anh ấy tin rằng trong nhà này có một kẻ điên, kẻ điên đó là người trong gia đình. Không phải là Percival, anh ấy là người tỉnh táo, không phải Jennifer, chị ấy chỉ hơi ngờ nghệch, cũng không phải Elaine, cô này chỉ mê tít một anh chàng mà không chịu nhận ra là anh ta muốn lấy mình chỉ vì tiền.
- Cô nghĩ như thế?
- Thế cô thì không ư?
- Có! Nhưng thế không có nghĩa là họ lấy nhau sẽ không hạnh phúc. Những kẻ đào mỏ mà lấy vợ vì tình thì mới khó chịu, vì họ thấy mình sai lầm, rồi trút hết nỗi tức giận lên vợ!
Pat vẫn nói tiếp dòng suy nghĩ:
- Hung thủ nhất định phải là người trong nhà. Vì vậy, ở đây thật khó thở! Người này rình mò người kia. Ai nấy đều chờ đợi chẳng biết cái gì…
Cô Marple bình tinh nói :
- Có một điều chắc, là sẽ không còn ai chết nữa.
- Tại sao vậy?
- Vì hung thủ đã có cái nó muốn.
- Hung thủ là đàn ông?
- Đàn ông hay đàn bà, thì nó cũng đã đạt mục đích.
- Thế mục đích của nó là gì?
Cô Marple không đáp. Cô chưa lấy gì làm chắc chắn.

CHƯƠNG XXIII
 
1
Lại một lần nữa, cô Somers dùng nước chưa sôi để pha trà. Và cô Griffith định bụng sẽ báo cáo việc này với ông Percival, thì Lancelot ùa vào phòng. Cô Grifflth vội đứng dậy tiếp.
- Ông Lancelott!
Lancelot nhìn cô, vui mừng và ngạc nhiên.
- Ô, cô Grifflth à!
Cô Grifflth nở nụ cười rạng rỡ. Ông ta đi vắng đã mười một năm, mà vẫn nhớ tên cô?
Trong phòng máy chữ, công việc ngừng hết. Cô Somers há hốc mồm nhìn Lancelot. Cô Ben ngồi bên máy chữ, nhìn gườm gườm. Cô Chase lén lấy hộp phấn thoa vội lên mặt. Lancelot đảo mắt nhìn quanh một vòng, nói:
- Tóm lại, không có gì thay đổi.
- Vậy là ông đã về London? - Cô Griffith thưa.
- Cô thấy đó? Và tôi có ý định ở lại!
- Ông lại trở về làm việc?
- Chứ sao!
- Thế thì hay quá!
- Đừng mừng vội, cô Griffth! Tôi cùn rồi. Cô phải tập lại cho tôi!
- Rất vui lòng.
- Cô tử tế quá.
Sau một lát lúng túng, cô Griffth mới lại nói :
- Thưa ông, không ai trong chúng tôi lại nghĩ rằng...
Cô không nói hết câu, Lancelot đã cướp lời:
- Rằng tôi lại tồi tệ như người ta nói?... Xin nói là tôi không tồi đến thế đâu. Dù sao cũng là chuyện đã qua. Quan trọng là tương lai. Ông anh tôi có đây không?
- Hình như ông ấy có trong văn phòng.
- Được.
Lancelot thoải mái tiến tới một cái cửa, đẩy vào. Trong phòng chờ giám đốc, một bà đứng tuổi đang ngồi sau chiếc bàn nhỏ, cau có đứng dậy, the thé phản đối kẻ nào dám ngạo mạn đường đột vào chốn thâm nghiêm:
- Ông muốn gì?
Lancelot cau mày, thích thú:
- Cô là Grosvenor phải không?
Anh đã nghe nói cô Grosvenor là một cô gái tóc vàng, thân hình nở nang, đã nhìn thấy ảnh cô đăng trên báo khi điều tra vụ án, nên thừa biết người trước mặt mình không phải là cô Grosvenor.
- Không - bà nọ đáp - Cô Grosvenor không còn là người của công ty từ tuần trước. Tôi là Hardcastle, thư ký riêng của ngài Percival Fortescue.
Thay cô thư ký trẻ đẹp bằng một bà nạ dòng, đúng là cung cách của Percival, Lancelot nghĩ bụng. Tiết kiệm mà. Anh nói to:
- Tôi là Lancelot Fortescue.
Bà Hardcastle vội khúm núm xin lỗi:
- Thưa tôi không biết...
Lancelot khoát tay:
- Không hề gì.
- Tôi chưa từng được gặp ông. Đây là lần đầu ông tới đây...
- Và không phải là lần cuối!
Anh bước qua, đi vào căn phòng rộng đã từng là văn phòng của bố. Anh ngạc nhiên thấy ngồi sau bàn giấy, không phải là Percival, mà là thanh tra Neele, có vẻ như đang lục lọi giấy tờ. Viên thanh tra ngước mắt, hất đầu chào người mới đến.
- Chào ông Lancelot! Ông đến đây, chắc để nhận nhiệm vụ?
- Ông biết rồi à?
- Anh ông đã nói với tôi.
- Lúc nói tin ấy, anh ấy có vẻ vui không?
Neele cố để khỏi mỉm cười:
- Có thể là vui, nhưng không để lộ.
- Tội nghiệp ông anh - Lancelot lẩm nhẩm.
Neele hỏi tiếp, sau một lát im lặng:
- Vậy đúng là ông sẽ làm việc ở đây?
- Ông hỏi, cứ như là ông chưa tin?
- Tôi cũng có hơi ngạc nhiên.
- Tại sao? Tôi không phải là con của ông cụ sao?
- Ông còn là con của bà cụ nữa - Neele cười.
- Ông nói có phần đúng! Mẹ tôi có tâm hồn lãng mạn, cứ xem cụ dặt tên cho các con thì biết. Bà bị tật và sống ngoài thực tại. Tôi rất muốn như bà, song khổ nỗi chân tôi lại đứng trên đất. Tôi là người thực tế!
- Không phải bao giờ người ta cũng là cái mình tưởng.
- Ông nói rất đúng!
Lancelot ngồi vào một ghế bành, duỗi thẳng chân vẻ mãn nguyện, rồi nói:
- Ông thanh tra biết không, ông tinh hơn anh tôi nhiều.
- Thế nghĩa là thế nào, ông Lancelot?
- Tôi nói chỉ để xem bộ mặt anh ta ngẩn tò te ra sao. Anh ta tin thật là tôi sẽ cùng làm với anh, vứt tiền vào những vụ đầu cơ bấp bênh. Nhưng tôi sinh ra không phải để ngồi bàn giấy, tôi cần khí trời, không gian thoáng đãng, thích phiêu lưu. Ở đây thì tôi đến nghẹt thở mà chết. Đấy là tôi nói riêng với ông, ông đừng nói lại với Percival nhé.
- Chắc chắn chúng tôi chẳng nói chuyện ấy.
- Tôi lừa Percival, để thư giãn cái đầu. Tôi có quyền. Tôi cần ăn miếng trả miếng.
- Trả miếng?
- Chuyện đã lâu! Không cần nói nữa.
- Có phải chuyện cái ngân phiếu?... Ông định nói việc ấy?
- Ông biết lắm chuyện nhỉ?
- Nếu tôi không lầm, sau đó ông cho qua, không muốn điều tra kiện cáo.
- Không. Ông ấy chỉ tống cổ tôi đi.
Neele không rời mắt khỏi Lancelot, nhưng óc ông lại nghĩ đến Percival. Đề cập khía cạnh nào, rồi ông cũng quay về Percival, con người lương thiện và trung thực, người mà ai cũng tưởng đã hiểu nhưng thực ra lại rất bí ẩn. Ông ta có thật lơ mơ, vô vị như ta tưởng? Có thật anh ta hoàn toàn bị ông bố chi phối? Neele đặt câu hỏi như thế. Có thể Lancelot đã giúp ông tìm ra lời đáp chăng. Ông nói:
- Ba ông có nắm tất cả mọi việc không? Mọi quyết định, có phải do ông ấy quyết?
- Tôi cũng đang phân vân.
Lancelot ra chiều suy nghĩ, nhắc lại:
- Tôi cũng phân vân. Bề ngoài, ai cũng có cảm giác như vậy. Nhưng có phải là sự thật không? Tôi không chắc. Vì phải công nhận là mỗi khi muốn cái gì, Percival đều đạt như chơi. Lạ thế, nhưng đó là sự thật.
Neele cũng từng nhận thấy như thế. Ông lục trong đống giấy má, rút ra một tờ đưa cho Lancelot:
- Cái thư này, có phải chính ông đã viết?
Lacelot đỡ lấy tờ giấy, liếc nhìn qua rồi trả lại ông thanh tra:
- Đúng. Thư tôi viết cho ông cụ, tháng tám vừa rồi, lúc ở Anh trở về Kenya. Thế là ông cụ đã lưu thư này lại. Ông tìm thấy ở đâu? Ở đây, trong văn phòng này?
- Không. Trong các giấy má của ông cụ ở Yewtree Lodge.
Neele trải lá thư lên bàn, đọc lại một lần nữa:
 
Ba thân yêu.
Con đã bàn với Pat về đề nghị của ba, và cuối cùng, con đồng ý. Con cần một thời gian để giải quyết công việc ở đây, khoảng tháng mười thì xong cùng lắm là đầu tháng mười một. Hy vọng ba con ta lại hòa hợp như xưa. Về phần con, con sẽ hết sức cố gắng. Chúc ba khỏe.
Lancelot.
 
Neele hỏi:
- Thư này, ông gửi về đâu? Về công ty, hay về Yewtree Lodge?
Lancelot cau mày, cố nhớ lại:
- Thật khó nói. Tôi không nhớ. Có lẽ là gửi về công ty song tôi không dám chắc.
Im lặng một lát, anh tò mò hỏi:
- Gửi về đâu, thì có ý nghĩa gì?
- Có thể có. Ông cụ để thư từ riêng ở đây. Nhưng thư của ông, ông cụ không để vào hồ sơ, mà tôi lại thấy nó ở Yewtree Lodge. Tại sao cụ lại mang về nhà? Tôi rất muốn biết lý do.
- Theo tôi - Lancelot vừa cười vừa nói - đơn giản  thôi, ông cụ không muốn để cho ông anh yêu quý của tôi biết.
- Thế nghĩa là, theo ông, anh ông có thể xem tất cả các thư từ riêng của ông cụ?
- Không hẳn. Có thể có những giấy má anh không được phép xem, nhưng anh vẫn tìm cách xem được để…
Thanh tra Neele vội đỡ câu nói:
- …để tham khảo.
Lancelot cười:
- Phải rồi.
Anh quay đầu về phía cửa, lẩm bẩm:
- Thiêng không? Vừa nói đến sói, thì sói đến.
Cửa mở, Percival bước vào, không khỏi giật mình ngạc nhiên khi thấy em trai có mặt.
- Cậu ở đây à ? Thật không ngờ. Không thấy cậu báo trước.
- Tôi bỗng thấy hăng hái, muốn đến sớm, xem có giúp được việc gì? Bây giờ anh bảo tôi làm gì nào?
- Bây giờ thì chưa có gì - Percival cao giọng - Rồi ta sẽ cùng nhau bàn xem cậu làm gì... Và việc đầu tiên là tôi sẽ lo chỗ ngồi cho cậu.
- À mà, tại sao anh đuổi cô Grosvenor xinh đẹp đổi lấy một bà già xấu như ma lem? Nàng Grosvenor biết quá nhiều chuyện, có phải không?
Percival nhún vai :
- Cậu chỉ nói vớ vẩn!
Quay về phía thanh tra, anh nói:
- Ông không nên để ý những gì em tôi nói. Nó có tính khôi hài đặc biệt. Cô Grosvenor xinh đẹp thật nhưng không thông minh chút nào. Bà Hardcastle có quá trình công tác tốt, lại không đòi hỏi quá cao.
Lancelot ngẩng mặt lên trần:
- Không đòi hỏi quá cao. Vậy là anh muốn giảm dần tiền chi lương bổng phải không? Theo tôi ta phải tăng lương cho họ mới đúng. Họ vừa trải qua một thời gian nặng nề, vậy mà thái độ họ rất tốt. Anh không thấy sao?
Percival đáp lại một cách dứt khoát:
- Họ không đòi hỏi. Vả lại, với tình hình hiện nay của công ty, bổn phận đầu tiên của tôi là chống lãng phí.
Neele cất tiếng ho khẽ để nhắc khéo sự có mặt của mình, rồi nói xen vào:
- À thưa ông Percival, có một điều tôi muốn hỏi...
Percival quay lại :
- Tôi nghe.
- Tôi được biết là, vài tháng nay, thậm chí một năm nay, ông cụ nhà có những cách ứng xử khiến ông phải lo ngại?
- Đúng như vậy - Percival đáp - Sức khỏe ông cụ không tốt.
Neele tiếp tục:
- Ông đã khuyên ông cụ đi khám bác sĩ. Nhưng cụ từ chối dứt khoát không nghe.
- Đúng thế.
- Xin hỏi có bao giờ ông nghĩ rằng cụ nhà có biểu hiện của bệnh liệt toàn thân, một căn bệnh đến nay còn coi là nan y.
- Tôi có lo như thế, nên tôi mới muốn cụ đi khám.
- Ông đã cố thuyết phục, nhưng cụ không nghe... và tiếp tục quyết định những điều rất có hại cho công ty. Phải thế không?
- Rất phải.
- Vậy - Neele cố lấy giọng nhẹ nhàng - có thể nói, xét về một khía cạnh nào đó, cụ mất đi lại là cơ may cho công ty?
Percival sẵng giọng:
- Chẳng lẽ ông mong tôi trả lời là có?
- Ông trả lời thế nào cũng được. Ta đang nói chuyện thực tế, không nói tình cảm. Tôi chỉ nhận xét rằng ông cụ chưa kịp làm cho công ty phá sản thì chết. Đúng như thế không?
- Hoàn toàn đúng!
- Do đó, cụ chết đi là cái may cho gia đình, vì nguồn thu nhập của gia đình chủ yếu là từ công ty.
Percival tỏ ra càng lúc càng bực bõ:
- Thì thế đấy. Nhưng tôi không hiểu ông định đi tới đâu?
- Tôi chẳng định đi tới đâu cả - Neele vẫn giữ giọng bình thản - Tôi chỉ cố gắng xem xét thực tế. Chuyển sang vấn đề khác: ông nói nhiều năm nay không có liên lạc gì với em trai, chính xác là từ khi em ông rời nước Anh. Có đúng không?
- Tôi đã nói với ông rồi, sự thật là như vậy.
- Có chắc thế không, ông Percival? Mùa xuân vừa rồi, ông có viết thư cho em ông, tỏ ý lo ngại về sức khỏe và những hành động thiếu chín chắn của ông cụ. Hình như ông muốn em ông đồng tình với ông để buộc ông cụ phải đi kiểm tra sức khỏe, và nếu cần thì gửi hẳn cụ vào trại tâm thần.
Percival đỏ mặt, lúng túng lẩm bẩm:
- Chuyện ấy... chuyện ấy có gì...
- Nhưng có thật không?
- Bản thân sự việc có thật. Tôi nghĩ cần hỏi ý kiến em tôi. Nó ở xa, nhưng vẫn có quyền lợi ở công ty.
Neele quay về phía Lancelot:
- Thư ấy, ông có nhận được không?
Lancelot gật đầu xác nhận.
- Và ông trả lời thế nào?
Lancelot cười rộng miệng :
- Tôi nói với Percival là anh khỏi lo, hãy để cho cụ yên, cụ thừa biết việc mình làm.
Neele lại quay sang Percival :
- Có đúng thế không?
- Về cơ bản, đúng. Từ ngữ nó dùng... bậy bạ hơn.
- Tôi biết - Lancelot nói - nhưng không muốn nhắc lại trước mặt ông thanh tra.
Rồi nói với Neele:
- Chính vì thư ấy nó đã góp phần khiến tôi quyết định trở về Anh khi cụ bô viết thư cho tôi. Tôi muốn tận mắt xem tình hình ra sao. Tôi chỉ gặp mặt ông cụ một lát ngắn ngủi, thì thấy cụ hoàn toàn khỏe mạnh. Hơi nóng nẩy một chút, nhưng vẫn đủ sức để tự mình điều hành công việc. Vì thế, sau khi trở về châu Phi hỏi ý vợ, tôi quyết định về Anh để chắc chắn không để ông cụ bị... khống chế.
Trong khi nói, mắt Lancelot không rời Percival.
Percival phản ứng mạnh mẽ:
- Tôi không cho phép cậu vu cáo như thế! Tôi không bao giờ có ý bắt ông cụ lánh xa công việc, chỉ lo cho sức khỏe cụ, và nói thẳng ra là cũng lo…
Percival ngập ngừng, thì Lancelot đã tiếp:
- Lo rằng ông cụ ra những quyết định tổn hại đến ví tiền của anh. Thôi, hiểu cả rồi, khỏi nói nữa.
Lancelot đứng lên, nói tiếp bằng giọng khác hẳn:
- Percival, anh đừng lo, anh đã thắng, và tôi xin nhường ghế. Tôi trêu anh chút xíu để anh lầm tưởng tôi định ở lại London. Và quả thật có lúc tôi đã thực thà tính chuyện lo việc của công ty, chỉ nhằm mục đích ngăn anh không được làm theo ý muốn. Nay tôi xin kiếu. Ngồi cùng phòng với anh, tôi thấy khó thở. Anh luôn luôn là một kẻ dối trá, lừa lọc! Không có bằng chứng, nhưng tôi chắc chắn rằng cái ngân phiếu giả mạo đã làm tôi khốn khổ, phải bán xới khỏi đất này, chính anh đã tạo ra. Chữ ký giả rõ ràng, ai nhìn qua là thấy ngay. Khổ một nỗi tôi cũng từng mắc một số vụ bậy bạ, nên không ai nghe tôi. Mặc dù vậy, tôi vẫn nghĩ là ông cụ, từ trong đáy lòng, biết là tôi vô tội. Cụ thừa biết là nếu tôi giả chữ ký, thì tôi sẽ làm giỏi hơn nhiều!
Rồi cao giọng, anh nói tiếp:
- Tất cả để nói lên rằng tôi ngán lắm rồi! Ngán cái nước này, cái thành phố toàn những kẻ tiểu nhân luôn nghĩ cách làm hại nhau! Anh trả cho tôi phần của tôi, và tôi với Pat sẽ ra đi tìm những nơi dễ sống hơn, có đủ khí trời để thở, đủ không gian để tung hoành! Chia chác thế nào là tùy anh. Anh giữ lấy những cổ phiếu ăn chắc, mỗi năm lãi hai, ba phần trăm, còn cho tôi những thứ còn lại, cũng đầy hứa hẹn như anh nói. Phần lớn giá trị của chúng chắc không hơn giá giấy lộn bao nhiêu, nhưng biết đâu lại chẳng lọt vào vài món ngon lành hơn anh tưởng. Cụ bô không ngốc đâu. Cụ mạo hiểm, nhưng rất thính nhạy... và tôi cũng làm như thế! Còn anh, đồ tồi. Không biết chờ gì mà tôi không...
Lancelot xấn tới ông anh, ông này cẩn thận lùi lại đứng sau bàn. Lancelot đứng im:
- Yên tâm, tôi không đụng đến anh. Anh muốn tôi đi thì tôi đi. Bằng lòng chứ?
Đi ra đến cửa, anh nói thêm:
- Nếu thích, anh cứ đưa tôi cổ phiếu của mỏ Chim sáo. Nếu gia đình MacKengie định tiêu diệt nhà Fortescue, tôi sẽ nhử họ sang châu Phi. Bao nhiêu năm rồi mà họ vẫn muốn trả thù, thì cũng lạ đấy! Nhưng mọi người không nghĩ như vậy, phải không thanh tra?
Percival nhún vai.
- Anh không tin? - Lancelot nói tiếp - Hãy hỏi ông thanh tra tại sao mấy tuần nay ông ấy loay hoay với vấn đề những con sáo?
- Không có lý! - Percival quát - Bao năm nay có ai nghe nói đến họ hàng MacKengie nữa đâu!
- Thật ư? - Lancelot tay đã cầm vào nắm cửa, nói lại - Tuy nhiên tôi tin là một thằng hoặc một con Mackengie nào đó quanh quẩn đâu đây. Và ông thanh tra chắc cũng nghi như tôi!
 
 
2
Ra tới đường, thanh tra Neele bắt kịp Lancelot.
Anh này phân bua :
- Những lời tôi vừa xổ ra cũng hơi xấu hổ, tôi không định nói. Nhưng bất thần mất hết bình tĩnh. Và không hối tiếc gì. Sớm muộn rồi cũng phải nói. Tôi có hẹn với Pat ở khách sạn Savoy. Ông có đi cùng không?
- Không, tôi trở lại Yewtree Lodge. Muốn hỏi ông một điều nhỏ.
- Ông cứ nói.
- Lúc vào văn phòng, thấy tôi, ông có vẻ ngạc nhiên. Tại sao?
- Tại sao ư? Tại tôi không ngờ gặp ông ở đó.
- Tôi định gặp Percival.
- Họ không nói là anh ấy đi ra ngoài?
- Không. Họ nói là anh ta ở trong đó.
- Lạ thật. Văn phòng chỉ có một cửa, nhưng ngoài phòng đợi, có một cửa ra hành lang…
- Tôi đoán anh ông đã ra bằng cửa đó. Có điều lạ là sao bà Hardcastle không nói với ông.
- Có thể lúc đó bà ta sang phòng máy chữ để lấy trà.
- Có thể... chắc là vậy.
- Ông nghĩ đến chuyện gì? - Lancelot hỏi.
- Đến những điều nhỏ nhặt khiến tôi hơi lạ. Những điều rất nhỏ, nhưng rất đáng chú ý...

CHƯƠNG XXIV
 
1
Trên tàu trở về Baydon Heath, thanh tra Neele bỏ không điền ô chữ trên tờ Thời báo nữa. Không thể tập trung được đầu óc, ông chuyển sang đọc tin tức: động đất ở Nhật Bản, tìm thấy mỏ uraniom ở Tanganyika, phát hiện một xác chết trên bãi biển Southampton; công nhân cảng đình công… Chẳng có gì đáng chú ý, ông lại chúi đầu vào ô chữ.
Lúc xuống tàu, ông đã quyết. Vừa đặt chân tới Yewtree Lodge, ông cho gọi trung sĩ Hay:
- Bà cô vẫn còn đây chứ?
- Cô Marple ấy ạ? Vẫn còn.
- Tôi muốn gặp.
- Thưa, vâng.
Mấy phút sau, cô Marple vào gặp thanh tra trong phòng sách. Má cô đỏ ửng, cô có vẻ hụt hơi.
- Ông thanh tra, ông muốn gặp tôi? Chắc ông đợi tôi hơi lâu... Vì trung sĩ Hay tìm tôi không thấy. Tôi đang ở dưới bếp, nói chuyện với bà Grump. Tôi khen bánh của bà ngon. Chiếc bánh bà làm tối qua thật tuyệt. Ấy, phải nói cái người ta thích rồi mới lân la nói chuyện khác được. Tất nhiên, với ông, khó làm hơn. Ông là cứ phải đi ngay vào vấn đề mình muốn. Còn bà già như tôi thì khác! Tôi có thì giờ... và để tranh thủ một bà nấu bếp, thì không gì bằng là khen bà làm bánh giỏi. Mà bánh của bà ngon thật chứ!
- Tôi đoán cô muốn bà Grump nói về Gladys Martin?
- Tất nhiên.
- Bà ấy có nói được gì đáng chú ý không?
- Có. Không phải nói về cái chết của nó, mà về những gì nó nói ít lâu nay. Thật thà mà nói, tôi có cảm tưởng đã thấy sáng ra trong chuyện này. Ông có đồng ý không?
- Có và không - Neele đáp.
Trung sĩ Hay đã rút lui. Neele hài lòng, vì không muốn anh ta nghe những gì ông sắp nói.
- Cô Marple, tôi muốn nói chuyện thật nghiêm chỉnh.
- Tôi nghe.
- Cô và tôi mỗi người đại diện cho một cách nhìn khác nhau. Ở Sở, tôi đã nghe nói nhiều về cô, ở đó người ta rất biết cô...
Cô Marple nghiêm nét mặt :
- Không hiểu tại sao, nhưng đúng là tôi hay bị dính vào các vụ hình sự, nhiều khi chẳng liên quan đến tôi.
- Người ta đánh giá cô rất cao.
- Ô, ngài Henri Chihering ở đó là bạn thân lâu năm của tôi...
- Tóm lại, cô và tôi có cách nhìn khác nhau, một đằng là lôgich thông thường, một đằng là...
Cô Marple khẽ nghiêng đầu:
- Ông nói gì, tôi chưa hiểu.
- Xin được giải thích. Có một cách lôgich, bình thường, để nhìn vấn đề. Vụ án thứ nhất có lợi cho ai, cho một người nào cụ thể. Vụ thứ hai cũng có lợi cho người ấy. Còn vụ thứ ba, có thể nói chỉ là vụ giết người nhằm "giữ an toàn".
- Nhưng theo ông, vụ thứ ba là vụ nào?
Trong đôi mắt trong trẻo của bà cô, Neele thấy có một ánh tinh quái.
- Tôi cũng đang tự hỏi. Hôm nọ, nói chuyện với Cục trưởng, tôi bỗng cảm giác có cái gì không “khớp". Đúng rồi. Tôi nghĩ đến cái bài đồng dao ấy: hoàng thượng ở trong kho, hoàng hậu ở nhà, và cô hầu phơi áo...
- Thứ tự trong bài là như vậy, nhưng thực tế có vẻ Gladys bị giết trước bà Fortescue, chứ không phải sau. Ông có nghĩ vậy không?
- Tôi cho điều ấy là chắc chắn. Xác Gladys tìm thấy muộn, ngay lúc đó khó xác định chết vào lúc nào, nhưng bây giờ có thể khẳng định là vào khoảng năm giờ. Nếu không...
Cô Marple tiếp luôn câu nói:
- Nếu không, cô ấy đã bưng khay thứ hai vào phòng sách.
- Đúng. Cô đã bưng khay thứ nhất. Cô bưng khay thứ hai, nhưng gần đến phòng sách, thì có chuyện gì xảy ra. Cô đã nhìn thấy hoặc nghe thấy cái gì. Nhưng là cái gì? Có thể là Dubois từ trên gác hai đi xuống, sau khi đã vào lục lọi phòng bà Fortescue. Có thể là Gerald Wright, vị hôn phu của Elaine, đi vào bằng cửa ngách. Mà cũng có thể là một người nào khác! Dù là ai, cái người đó đã khiến cô đi ra vườn. Cô ấy đặt khay xuống và đi theo hắn. Vậy là chỉ vài phút sau cô ta chết...
Cô Marple nói cũng hình dung các sự việc đúng như ông thanh tra, và nói thêm:
- Rõ ràng không như trong bài hát, cô không đang “phơi quần áo ngoài vườn”. Năm giờ chiều, không ai đem quần áo ra phơi, mà nếu ra cất quần áo vào, tất cô phải mặc thêm áo khoác, vì thời lạnh. Thực ra, hung thủ cố tình bố trí, nhất là về cái mắc áo cắm vào mũi, để có sự phù hợp tương đối giữa bài hát và sự thật.
- Chính ở chỗ này, tôi chưa hoàn toàn đồng ý với cô. Cái bài đồng dao ấy, nó vớ vẩn, tôi không sực nổi!
- Nhưng chính ông đã nói, mọi việc rất "khớp"?
Neele lắc đầu:
- “Khớp" nhưng không theo thứ tự. Theo bài hát, cô hầu là người chết sau cùng. Vậy mà, cô ấy lại chết trước. Bà Adèle Fortescue thở hơi cuối cùng vào khoảng, xem nào... giữa năm giờ hăm nhăm và sáu giờ kém năm. Lúc đó, Gladys đã chết.
- Vì vậy ta không cần gò vào bài hát.
Neele nhún vai :
- Có lẽ tôi đang chẻ sợi tóc làm tư. Ba người chết phù hợp với ba nhân vật của bài hát, và ta không nên đòi hỏi hơn. Cách nhìn của cô như thế chứ gì. Bây giờ tôi nói cách nhìn của tôi! Tôi không quan tâm đến chim sáo, lúa mạch và tất tần tật thứ khác, mà chỉ xét đến các sự việc, đến lý trí thông thường và những động cơ thông thường của tội phạm. Trước hết, tôi đặt câu hỏi: Rex Fortescue chết đi thì có lợi cho ai. Đáp: có lợi cho nhiều người, nhất là cho ông con cả Percival. Nhưng ông này lại vắng mặt ở Yewtree Lodge hôm xảy ra án mạng. Ông ta không thể bỏ thuốc độc và thức ăn thức uống của bố.
- Ý kiến này về sau ông đã nghĩ lại?
- Phải. Chất tắc-xin có trên bề mặt hộp mứt, và ông Fortescue đã dùng thứ mứt này. Hộp mứt ấy sau đó đã vứt đi, thay vào trong tủ là một hộp y hệt nhưng đã được hớt đi một số lượng đúng với số lượng ở hộp trước đã dùng. Đã tìm thấy cái hộp vứt đi và tôi đã cho đem đi phân tích. Rõ ràng là có chất tắc-xin.
Thanh tra ngừng một lát, rồi tiếp:
- Việc làm ăn của ông Rex Fortescue ngày càng tồi tệ. Nếu theo đúng những điều khoản trong di chúc của chồng, bà Adèle Fortescue sẽ nhận được của công ty mười vạn livrơ, thì tôi nghĩ sự phá sản là không thể tránh khỏi. Nếu bà Adèle sống sót được một tháng sau chồng, nhất định phải trả bà số tiền ấy. Còn công ty có phá sản hay không, số phận nó ra sao, bà không cần quan tâm. Nhưng bà lại chết ngay sau chồng, vậy người được lợi lớn nhất là Percival Fortescue. Thế là ta lại trở về với anh chàng này. Nhưng, cứ cho là anh ta đã cho thuốc độc vào mứt, thì không thể nào anh ta lại đầu độc bà mẹ kế và giết cô hầu Gladys được. Theo cô thư ký, chiều hôm đó, anh ta ở lì trong văn phòng mãi đến năm giờ chiều, và ta biết là đến bảy giờ mới về tới Yewtree Lodge.
- Thành ra vấn đề trở nên rắc rối, phải không?
- Rõ ràng, giả thuyết đó không đứng vững!
Giọng chua chát của thanh tra chứng tỏ ông vô cùng tiếc rẻ. Ông tiếp:
- Nhìn từ khía cạnh nào, cũng đưa đến mỗi một thủ phạm: đó là Percival Fortescue. Nhưng anh ta không thể là hung thủ! Tôi biết, còn nhiều khả năng khác, nhiều người khác cũng có động cơ.
- Ý ông muốn nói ông Dubois và chàng Gerald Wright? - Cô Marple nói - Họ cũng ở trong diện tình nghi. Cái chết có lợi cho ai, là ta phải nghi người đó. Người điều tra không được tin vào một ai.
Neele bất giác mỉm cười, khi nghe nguyên tắc đó thốt ra từ miệng một bà cô mảnh mai và hiền lành.
- Bao giờ cũng đặt ra những giả thuyết xấu nhất?
- Phải rồi! - Cô Marple nói - Tôi, là tôi làm thế. Và đáng buồn là hầu hết những trường hợp tôi cảnh giác với tất cả mọi người, lại tỏ ra là đúng!
- Vậy ta hãy giả tưởng những cái tồi tệ hơn - Neele nói - Dubois có thể là thủ phạm, Gerald Wright cũng vậy, anh này lại có Elaine Fortescue làm tay trong, trộn thuốc độc vào mứt. Bà Jennifer, vợ Percival, cũng trong diện tình nghi. Song trong số nhưng người ấy không có ai điên cả... và cái bài đồng dao ấy không có gì liên quan. Nhưng cô, cô lại cho là phải tính đến cái bài hát trẻ con ấy! Nếu cô nghĩ đúng, thì ta phải tìm hung thủ ở chỗ khác, và người đó không ai khác là bà vợ của MacKengie, bị bệnh tâm thần và đang sống ở một trại an dưỡng từ nhiều năm nay. Tất nhiên bà không thể tự tay hành động. Con trai bà, Donald, chết ở Dunkerque. Còn lại cô con gái Ruby. Nếu giả thuyết của cô đúng, nếu có một mối liên quan giữa ba vụ án với câu chuyện về cái mỏ Chim sáo, thì ắt Ruby MacKengie phải đang ở trong nhà này. Mà chỉ có một người có thể là Ruby Mackengie...
- Tôi sợ là ông hơi võ đoán - cô Marple nói.
Thanh tra Neele coi như không nghe thấy câu ấy đứng dậy và đi ra.

2
Mary Dove đang ở trong phòng khách nhỏ áp với phòng ngủ của cô, một buồng nhỏ bày biện sơ sài nhưng được chủ nhân sắp xếp trở thành ấm cúng. Cô đang soát lại sổ sách thì có tiếng gõ cửa. Cô ngẩng đầu, nói to:
- Cứ vào!
Thấy thanh tra Neele xuất hiện, cô không hề tỏ ý ngạc nhiên. Cô chỉ chiếc ghế, mời ông ngồi, và nói:
- Ông đợi tôi một chút, được không? Có vẻ như ông hàng cá lầm lẫn các con số. Để tôi kiểm tra lại, xong ngay thôi.
Neele ngồi chờ. Ông nhìn cô, thầm khen cô rất bình tĩnh, tự chủ. Ông ngắm kỹ khuôn mặt, hy vọng tìm thấy nét gì giống với mặt bà lão mà ông đã tới thăm ở nhà an dưỡng Pinewood. Nước da có lẽ giống, nhưng nét mặt khác hẳn.
Mary Dove đặt bút, quay về phía Neele:
- Thôi để sau làm nốt - Cô nói - Nào bây giờ ông cần gì tôi?
Neele nói rành rẽ:
- Cô Dove, chắc cô hiểu là vụ việc tôi đang điều tra có một số khía cạnh khá lạ lùng.
- Thật ạ?
- Trước hết, là nắm hạt lúa mạch trong túi áo ông Fortescue.
- Vâng. Quả điều đó lạ thật, tôi không giải thích nổi.
- Thế rồi, có những con sáo, bốn con đặt trên bàn ông Fortescue, rồi lại những con kẹp trong thỏi patê. Cô biết chứ?
- Có. Hồi đó tôi đã làm ở đây. Những trò đùa lố bịch, vô bổ ấy...
- Vô bổ, không hẳn đâu. Cô biết gì về khu mỏ Chim sáo?
- Lần đầu tiên tôi nghe nói đến nó.
- Cô nói tên cô là Mary Dove. Có phải là tên thật không?
Mary Dove nhướn đôi lông mày, và Neele có cảm giác mặt cô sầm xuống.
- Ông hỏi lạ! Chả lẽ ông cho tôi không phải là Mary Dove?
- Đúng vậy! Tôi nghĩ rằng tên cô là Ruby MacKengie.
Cô nhìn ông một lát, không nói gì. Vẻ mặt không thể hiện ngạc nhiên hay bất bình. Cuối cùng cô hỏi, giọng bình thường:
- Ông muốn tôi nói gì bây giờ?
- Cô hãy trả lời! Có phải tên cô là Ruby Mackengie?
- Tôi đã nói tên tôi là Mary Dove.
- Cô chứng minh được không?
- Ông muốn xem giấy khai sinh của tôi ?
- Điều ấy không quan trọng. Cô có thể lấy giấy khai sinh của một người tên Mary Dove, là bạn cô... hoặc một người đã chết!
- Nói thế thì vô cùng...
Neele lại nói:
- Tôi đưa cô đến nhà an dưỡng Pinewood, người ta sẽ nhận ra cô.
- Nhà an dưỡng Pinewood là cái gì?
- Tưởng cô biết chứ.
- Tôi không biết!
- Và cô chối, nhất định không nhận là Ruby MacKengie?
- Tôi không chối gì hết, thưa ông thanh tra. Tôi tưởng ông thừa hiểu chính ông phải chứng minh rằng tôi là Ruby MacKengie, một cái tên tôi chưa nghe thấy bao giờ.
Đôi mắt trong và đẹp nhìn thẳng vào mắt thanh tra, vẻ thách thức, cô kết luận:
- Là như vậy đấy. Tôi là Mary Dove. Nếu được ông hãy chứng minh tôi là Ruby MacKengie!

CHƯƠNG XXV
 
1
Neele xuống cầu thang và gặp trung sĩ Hay thì thào với vẻ quan trọng, rằng cô Marple đang nhìn ông.
- Hình như cô ấy có nhiều điều muốn nói.
Ông xuống nốt những bậc cuối, dặn người phụ tá:
- Trung sĩ Hay, anh hãy xem lại tất cả những thông tin mà ta được thông báo về Mary Dove. Kiểm tra lại nếu cần thiết, nhất là ở những nơi cô ta làm trước đây. Ngoài ra, còn hai, ba điều nữa tôi muốn biết. Tôi ghi vào giấy này...
Ông viết vài dòng một mảnh giấy, đưa cho trung sĩ.
- Chú ý làm cho mau.
- Vâng.
Neele bước qua phòng ngoài và dừng lại trước cửa phòng sách mở. Có tiếng nói bên trong. Cô Marple đang tìm ông ư, có thể lắm. Nhưng lúc này, cô vừa đan áo vừa nói chuyện với Jennifer Fortescue. Cô nói:
- Tôi luôn nghĩ rằng muốn làm y tá, phải có thiên hướng. Một nghề cao quý!
Neele lặng lẽ lảng đi. Có vẻ như cô Marple nhìn thấy ông rồi, nhưng làm như không biết. Cô tiếp tục nói nhỏ nhẹ:
- Lần tôi bị gẫy cổ tay, tôi được cô y tá chăm sóc. Cô ấy sau đó lấy chồng, lấy ngay một bệnh nhân tên là Sparrow, một sĩ quan hải quân trẻ, rất đẹp trai! Họ rất hạnh phúc có hai con... Cứ như chuyện cổ tích.
Cô thở dài, nói tiếp:
- Anh ta bị sưng phổi. Một căn bệnh chóng khỏi hay không là tùy thuộc vào công lao chăm sóc.
- Cô nói đúng - Jennifer đáp - Mới đây có nhiều cách điều trị mới, nhưng những năm trước, điều trị bệnh này rất vất vả. Thành công hay không là nhờ y tá chăm sóc.
- Hẳn cô cũng là một y tá tốt. Mà hình như chuyện tình của cô cũng giống như thế, phải không?
- Vâng.
Câu trả lời ngắn ngủn, có vẻ như không muốn nhắc nữa, nhưng cô Marple vẫn lờ đi:
- Trước cô, anh ấy có một y tá khác, có phải không? Không biết ai kể với tôi như thế. Đừng trách tôi, tôi hay bắt chuyện với người này người nọ. Tật của bà già mà. Cuối cùng, cô ta bị đuổi đi. Vì tính cẩu thả, thì phải...
- Không phải đâu - Jennifer nói - Bố cô ấy ốm nặng, nên tôi được gọi đến thay cô ta.
- Và vài ngày sau, cô đã phải lòng bệnh nhân, và thiên tình sử bắt đầu. Thật là đẹp!
- Vâng.
Jennifer Fortescue có vẻ như không công nhận điều ấy. Giọng cô run run :
- Lắm lúc, tôi chỉ muốn lấy lại đồng phục, trở về với bệnh viện.
- Tôi thông cảm. Cô yêu nghề...
- Hồi ấy, cũng chẳng yêu lắm. Nhưng cuộc sống quá đơn điệu. Ngày lại ngày trôi đi, từ sáng đến tối chẳng biết làm gì, chồng lại cứ đi vắng hoài!
- Thời buổi khó khăn, đàn ông chẳng mấy lúc rỗi, kể cả khi đã kiếm ra tiền.
Jennifer thở dài:
- Ôi, biết thế tôi chẳng bao giờ bước vào cái nhà này!... Thật đáng đời! Lẽ ra không nên làm việc ấy!
- Làm việc gì cơ, cô gái?
- Lấy Percival, chứ còn gì!... Thôi, ta nói sang chuyện khác, được không?
Cô Marple tán thành và chuyển đề tài sang mốt thời trang Paris.

2
Vài lát sau, cô Marple gặp thanh tra Neele, cảm ơn ông đã không ngắt quãng câu chuyện giữa cô và Jennifer Fortescue, và giải thích:
- Tôi còn phải kiểm tra một vài điểm nữa. Nhưng chuyện giữa ông và tôi, chưa hết đâu nhé.
Neele mỉm cười, xin lỗi:
- Tôi thật có lỗi. Mời cô đến nói chuyện, thế mà mình tôi nói suốt.
- Không hề gì. Bởi vì tôi, tôi chưa thể ngả hết quân bài xuống bàn. Trước khi qui tội, tôi muốn thật chắc chắn. Bây giờ, tôi đã tin chắc rồi.
- Chắc điều gì ạ?
- Chắc đã biết kẻ giết ông Fortescue là ai, chẳng hạn. Sau khi ông nói về cái hộp mứt, thì không còn nghi ngờ gì nữa. Không những tôi biết hắn giết như thế nào, còn biết hắn là ai. Thực ra, ông phải cho tôi một thời gian để tôi giải thích quan điểm của tôi trong vụ này. Tôi đã gặp rất nhiều người, chuyện trò rất lâu, với bà Ramsbottom cũng như với bà Grump và chồng bà. Tất nhiên, ông Grump là kẻ nói dối, nhưng không sao, vì khi đã biết ai là kẻ nói dối, thì hắn có nói dối ta cũng biết thừa. Dù sao, ta phải chú ý có thông tin về những cú điện thoại, những đôi tất nilông, vân vân…
Neele chau mày, hơi lo ngại. Chẳng biết tin đồn ở đâu nói rằng cô Marple là người có đầu óc sáng suốt, là một thám tử nghiệp dư giúp đỡ cảnh sát đắc lực. Nhưng ông lại thấy cô ta suy nghĩ lộn xộn. Tuy nhiên, có thể cô đã thu thập đây đó một vài thông tin tốt. Vậy cứ phải nghe xem sao. Ông nói:
- Nào, cô kể hết đi. Và bắt đầu từ chỗ bắt đầu.
- Tất nhiên. Điểm khởi đầu, là Gladys, vì chính vì nó mà tôi đến đây. Ông đã vui lòng cho phép tôi xem xét đồ đạc của nó. Và vì thế tôi nhìn thấy rõ hơn câu chuyện. Đó là nói về ông Fortescue và chất tắc-xin.
- Cô có một giả thuyết về vụ đầu độc ông Fortescue? - Neele hỏi.
- Không phải giả thuyết! Tôi biết ai là thủ phạm!
Neele cố ghìm một cử chỉ khó chịu:
- Cô biết hung thủ? Là ai vậy?
- Gladys, chứ ai!

CHƯƠNG XXVI
 
Neele sửng sốt nhìn cô Marple, rồi thông thả lắc đầu, nói:
- Cô bảo Gladys Martin đã cố tình giết Rex Fortescue? Xin lỗi, tôi không tin!
Cô Marple ngăn lại:
- Tôi không nói cô ta có ý định đầu độc chủ, nhưng dù sao thì vẫn là cô ta đầu độc. Chính ông đã nói rằng lúc hỏi cô ta, cô ta có vẻ lo âu, sợ sệt ông còn nói cứ y như cô ta là thủ phạm.
- Phải, nhưng không phải thủ phạm giết người!
- Xin nhắc lại là cô ấy không muốn giết ai. Cô bỏ tắc-xin vào mứt mà không biết đó là thuốc độc.
- Thế cô ta tưởng là cái gì? - Neele hỏi, lòng vẫn chưa tin .
Cô Marple đáp:
- Có lẽ là cái thứ mà người ta gọi là "thuốc thử nói dối". Hay lắm, ông biết không, các cô gái này cắt từ báo ra đủ loại bài. Giống mẹ và bà của họ, họ sưu tầm các phương thuốc giữ gìn sắc đẹp, các bùa yêu, thuốc bả. Họ không tin pháp thuật, ma quỷ đâu; họ tin vào khoa học. Đọc báo thấy nói ghép hạch hoặc tiêm thứ gì vào ai thì biến người đó thành con cóc hay con khỉ độc là họ tin ngay! Gladys đã đọc trên báo về các thuốc 'thử nói dối". Và nó tin ngay cái anh chàng ấy!
Neele cau mày:
- Cô nói anh chàng nào?
- Albert Evans; nhưng đó không phải tên thật của hắn. Cô ta gặp hắn ở một trại hè năm ngoái, hắn theo đuổi cô ta, hứa sẽ lấy làm vợ. Hẳn là sau đó hắn kể là bị một ông Fortescue nào dùng cách gian lận tước mất của hắn một số tiền lớn. Nếu buộc được ông ta thú nhận sự gian trá, ắt ông ta phải trả lại số tiền đã cướp. Gladys tin thật. Albert liền gợi ý Gladys xin vào làm ở Yewtree Lodge, việc này dễ vì bây giờ thuê gia nhân rất khó. Một khi vào rồi, hắn sẽ bày cách để cô ta giúp hắn đạt mục đích. Sau đó họ sẽ có tiền và cưới nhau.
Tất cả chuyện trên do tôi đoán ra mà thôi, nhưng tôi nghĩ không xa sự thật là mấy. Ông hãy nhớ tấm bưu ảnh : "Chớ quên lời hẹn, sau đó chúng ta sẽ sung sướng. Anh tin em...". Đó là hắn nói cái ngày mà cô ta phải đưa hộp mứt có chứa "thuốc thử nói dối” ra cho chủ dùng vào điểm tâm, đồng thời bỏ một nắm lúa mạch vào túi ông ta. Về nắm lúa mạch này, không rõ hắn bịa ra chuyện gì với cô ta? Tôi không biết, nhưng đã là lời của Albert, thì hắn nói gì cô cũng tin.
Neele lắng nghe như bị thôi miên.
- Cô nói tiếp đi!
- Theo tôi, chắc Albert đã nói là hôm đó, hắn sẽ đến gặp Rex Fortescue ở văn phòng, ông này ngấm thuốc, sẽ thú nhận tất cả, vân vân, vân vân. Do đó khi cô ta nghe tin Rex Fortescue chết, cô hoang mang biết chừng nào.
- Thế tại sao cô ta không nói? - Neele hỏi.
Câu trả lời của cô Marple đến ngay lập tức:
- Khi ông hỏi, câu đầu tiên cô ta nói là gì?
- Cô ấy bảo: "Không phải tôi!"
- Ông thấy chưa! - Cô Marple kêu, đắc thắng - Khi còn làm ở nhà tôi, mỗi khi đánh vỡ cái gì, bao giờ cô ta cũng kêu : "Không phải tôi! Thật không hiểu tại sao!..." Ta phải đặt mình vào vị trí của những con bé ấy. Chúng khổ tâm vì sự vụng về, và chỉ mong khỏi bị mắng! Nó nói với ông: "Không phải tôi!” Nó còn biết nói gì hơn nữa? Nó giết người, nhưng không có chủ ý... Chả nhẽ nó nói với ông thế nào?
- Phải, phải.
Neele nhớ lại lần ông gặp Gladys, khi đó cô hầu tỏ ra bồn chồn, thái độ cứ như là người phạm tội. Ông tự trách mình đã kết luận vội vã, không quan tâm và không nghi ngờ gì. Cô Marple nói tiếp.
- Vậy là lúc đầu, cô ta chối. Theo tôi, phản ứng đó rất tự nhiên. Sau đó, có lẽ cô cố tìm hiểu. Hay là Albert lầm lẫn, không rõ công hiệu của thuốc, hoặc dùng thuốc quá liều? Cô tìm cách giải thích, bào chữa, và mong gặp Albert để hỏi. Tất nhiên, cô ta gọi điện thoại.
- Sao cô biết?
- Tôi đoán vậy. Hôm đó, có nhiều cú điện thoại rất lạ. Chuông reo, Grump hoặc bà vợ ra cầm máy, nhưng vừa lên tiếng thì đầu dây kia đã cắt. Việc ấy cũng là bình thường. Chắc là Albert gọi, cho đến khi Gladys ra nhấc máy. Cuối cùng, họ hẹn gặp nhau.
- Cô nói là Gladys có hẹn với Albert đúng hôm cô ta bị giết?
Cô Marple gật đầu liên hồi:
- Chắc chắn. Bà Grump có lý khi nói: con bé đã diện tất nilông và đi đôi giầy đẹp nhất, chắc để đi với trai. Song người con trai ấy, cô không cần đi ra để gặp, mà anh ta sẽ đến Yewtree Lodge. Cô đã chờ anh suốt cả ngày, vì thế nên mới dọn trà chậm. Người mà cô chờ mỏi mắt, hẳn là cô đã nhìn thấy đứng gần cửa ngách, lúc cô bưng khay trà thứ hai ra và nhìn qua cửa sổ. Hắn ra hiệu cho cô, cô liền đặt khay xuống và chạy ra.
- Và thế là hắn bóp cổ cô đến chết!
- Phải, việc làm rất chóng vánh, và phải tiến hành ngay. Nếu không, cô ta có thể nói ra. Tội nghiệp. Và khi cô chết rồi, hắn còn lấy chiếc mắc áo móc vào mũi!
Giọng bà cô run lên vì phẫn nộ:
- Hắn làm như vậy, chỉ là vì bài hát. Phải cho có đủ mọi thứ: lúa mạch, chim sáo, hoàng thượng trong kho, bánh mì và mật ong... Cái mắc áo, gần giống với con chim mổ mũi cô hầu...
Neele thong thả nói, giọng bực tức :
- Hắn là một thằng điên, do đó rồi nó lại được sống nốt cuộc đời êm ả trong trại tâm thần. Lẽ ra phải treo cổ hắn mới đúng!
- Hắn sẽ bị treo cổ - Cô Marple đáp lời - Vì hắn đâu có điên!
Neele nhìn cô Marple hồi lâu, rồi nói.
- Cô vừa trình bày một giả thuyết rất hay, song dù sao cũng chỉ là một giả thuyết. Cô bảo hung thủ là một kẻ tên Albert Evans, tên này quen Gladys ở một trại hè và lợi dụng cô ta. Tên Albert này muốn trả thù chuyện gì đó, và đến đây ta lại thấy thấp thoáng hiện lên câu chuyện xưa cũ về khu mỏ Chim sáo. Vì trong ý nghĩ của cô, hắn chính là con trai bà MacKengie, cậu ta không chết trong chiến tranh, mà vẫn sống?
Neele rất ngạc nhiên khi cô Marple lắc đầu và kêu:
- Không phải! Tôi không hề nghĩ như thế! Ông không thấy sao, câu chuyện con sáo không dính dáng đến các vụ chết chọc này. Hung thủ sử dụng nó, đúng thế, nhưng chỉ vì đã nghe câu chuyện chim sáo đặt trên bàn ông Fortescue và nhét vào patê. Hai trò đùa này do một người nào biết chuyện khu mỏ Chim Sáo và bày ra, không phải để giết ông Fortescue, mà chỉ để dọa ông, khiến ông lo sợ, buộc phải nhớ đến những việc tưởng đã quên từ lâu. Tôi không nghĩ bà mẹ nào có thể nuôi dạy con trả thù cha bằng cách giết người. Lương tri con người vẫn còn, ta phải tính đến nó. Tôi nghĩ những đứa con, khi lớn lên, nếu có dịp, sẽ bày trò làm cho người chúng thù hằn phải hoảng sợ, thế thôi. Và hung thủ đã chớp lấy chuyện ấy...
- Vậy theo cô, tên hung thủ đó là ai?
- Nói tên ra, chắc ông sẽ không lạ. Ấy là tôi nghĩ vậy... Bởi vì, khi tôi nói ra, ông sẽ thừa nhận hắn đúng là người có thể gây liền ba vụ án. Hắn thông minh, nhanh nhẹn, và không từ một cái gì. Và tất nhiên, nếu hắn giết, là vì hắn sẽ được tiền. Rất nhiều tiền...
- Percival Fortescue?
Neele bất giác thốt lên cái tên ấy. Nhưng; vừa nói ra, ông lại nghĩ có lẽ không phải. Percival không giống với con người cô Marple vừa tả. Cô nói:
- Không, không phải Percival, mà là Lancelot!

CHƯƠNG XXVII
 
1
- Lancelot? - Thanh tra nhắc lại - Vô lý!
Tuy nhiên, ông không hẳn ngạc nhiên. Theo những gì cô Marple nói về hung thủ, tận trong đáy lòng ông đã nghĩ đến cái tên ấy. Nếu phản đối chỉ là vì ông không hiểu nổi làm thế nào hắn lại có thể là chủ mưu, trực tiếp hoặc gián tiếp, của ba vụ án mạng.
Cô Marple ngả đầu về phía trước và từ tốn, bằng giọng nhẹ nhàng, thuyết phục, như cô giáo giảng cho học trò bài toán khó, cố gắng làm cho thanh tra Neele phải tin lời.
- Lancelot có bản chất xấu. Hắn không đáng giá một xu nhưng hắn có duyên, nhất là với phụ nữ. Hắn rất thông minh, có gan dám làm, ưa mạo hiểm, và vì trông hắn thực sự dễ thương, nên ít người tin vào tiếng xấu mà người ta nói về hắn. Mùa hè vừa rồi, hắn về thăm bố. Tôi không tin Rex Fortescue viết thư cho hắn hay gọi hắn về. Tất nhiên, trừ khi ông thanh tra có bằng chứng ngược lại...
- Không - Neele nói - Không gì chứng tỏ ông Fortescue có ý muốn gặp lại con thứ. Có một lá thư mà Lancelot nói là viết cho bố sau khi từ đây trở về châu Phi, nhưng rất có thể là hắn mới tuồn vào số giấy tờ của ông cụ, ngay hôm mới về.
- Hay đấy! - Cô Marple lẩm bẩm, rồi nói tiếp - Vậy là như đã nói, hắn về London, định dàn hòa với bố. Nhưng Rex Fortescue không nghe. Ta cần phải hiểu rõ tình cảnh của Lancelot. Hắn vừa lấy vợ, và mặc dù đã làm mọi cách, vẫn không kiếm ra đủ tiền. Hắn rất yêu Pat, là một cô gái tốt, nên muốn tính đến tương lai, cùng với vợ có một cuộc sống đàng hoàng. Tôi cho là lúc ở Yewtree Lodge, hắn đã nghe chuyện về những con sáo, hoặc do ông bố, do Adèle hay do người nào khác kể. Từ đó hắn rút ra kết luận con gái MacKengie đang ở trong nhà, và nếu có án mạng xảy ra, tất cô ta bị nghi ngờ trước tiên. Theo tôi, ý nghĩ giết bố nảy sinh trong đầu hắn từ lúc hắn hiểu ra là ông cụ sẽ không thí một tí gì cho hắn như hắn yêu cầu. Và hắn phải ra tay sớm, vì biết Rex Fortescue đang thay đổi tâm tính, có những hành động kỳ lạ, kéo công ty xuống dốc, làm tiêu tan cả của cải của hắn.
- Hắn cũng biết là sức khỏe ông bố giảm sút - Neele nói.
- Như vậy càng rõ. Phải chăng vì tên ông bố là Rex, cộng với xếp đặt mọi thứ gần giống với bài đồng dao mà nhiều người thuộc? Có thể lắm. Như vậy, mọi người sẽ tưởng đây là việc làm của một tên loạn óc, và càng tin rằng đây là nhà MacKengie trả thù. Đã giết một, thì giết hai cũng chẳng mất thêm công là bao, hơn nữa thủ tiêu bà Adèle là thu hồi được mười vạn livrơ là số tiền bà được hưởng nếu sống sau chồng một tháng. Tuy nhiên, còn một nhân vật thứ ba, "cô hầu phơi áo trong vườn", và tôi cho là chính nhân vật thứ ba này đã làm nảy sinh trong óc hắn cái kế hoạch ma quái. Hắn có một tòng phạm là Gladys, thì hắn sẽ làm cho cô ta vĩnh viễn câm miệng, hơn nữa, nhờ cô ta mà hắn sẽ có chứng cớ ngoại phạm rất vững. Mọi việc tiến hành suôn sẻ. Từ ga, hắn tới đây trước năm giờ một chút, đúng lúc Gladys mang khay trà thứ hai ra. Hắn ra hiệu, Gladys chạy ra, hắn tóm lấy bóp cổ rồi kéo xác vòng quanh nhà ra chỗ sân phơi, đang còn nhiều quần áo. Tất cả chỉ mất độ ba, bốn phút. Hắn vòng trở lại, bấm chuông, đàng hoàng được mở cửa đón vào phòng sách dùng trà với cả nhà, rồi hắn lên chào bà Ramsbottom. Khi trở xuống, hắn vào gặp bà Adèle đang sắp uống tách trà cuối cùng. Vừa nói chuyện hắn vừa tìm cách lén bỏ vào tách trà một viên Xyanua pôtatxiom. Cũng dễ thôi. Ví dụ, hắn có thể làm như sau: lấy một cục đường trong liễn đường bỏ vào tách của Adèle cùng với viên thuốc độc, rồi làm bộ hỏi: "Chết, tôi nhầm! Trà đã có đường rồi chăng?" Adèle đáp không sao, lấy thìa khuấy đường và uống. Đồng ý là phải có gan liều mới dám làm, nhưng ta biết hắn không thiếu gan!
- Lập luận của cô rõ ràng là mạch lạc - Neele nói - Song có điều tôi chưa rõ, hắn phạm ba vụ ấy thì được lợi lộc gì! Đồng ý là nếu Rex Fortescue không chết, công ty sẽ sụp đổ. Cái mà Lancelot được hưởng theo thừa kế, liệu có đủ sức mạnh để hắn giết ba người? Thành thực mà nói, tôi không tin.
- Điều đó đúng là một vấn đề khó giải - cô Marple công nhận - Tôi không hiểu nhiều các vụ việc về chứng khoán và tài chính, nhưng cái vụ mỏ Chim sáo ấy, có gì chứng minh thực sự rằng nó không đáng giá?
Neele suy nghĩ, ông nhớ lại một số điều, nhỏ thôi nhưng nếu ghép lại, có thể có ý nghĩa.
Lancelot đã tuyên bố hắn chỉ xin nhận phần là các cổ phiếu "hứa hẹn", và lúc cuối buổi tranh cãi với Percival, nói rõ về các cổ phiếu mỏ Chim sáo. Một cái mỏ vàng có giá chăng, trong khi thiên hạ đều nghĩ ngược lại? Biết đâu đấy. Nhưng như vậy, phải công nhận là Rex Fortescue đã lầm. Mà cái mỏ ấy nằm ở chỗ nào nhỉ? Lancelot nói ở "Tây Phi", những bà Ramsbottom lại nói “Đông Phi". Lancelot cố tình nói sai, hay bà Ramsbottom già lẫn rồi nên nhớ sai? Nhưng Lancelot, từ Đông Phi về, ắt phải biết...
Bỗng Neele nhớ lúc đọc tờ Thời báo trên tàu, có tin là mới tìm thấy ở Tanganyika những mỏ uraniom. Nếu uraniom lại ở ngay chỗ mỏ Chim sáo thì mọi việc rất sáng rõ! Lancelot ở tại chỗ, biết là nó sẽ mang lại tho mình khối tiền.
Neele ngước mắt nhìn cô Marple:
- Nhưng tôi sẽ lấy gì làm bằng chứng cho tất cả những chuyện đó?
- Bằng chứng, ông sẽ phải tìm ra! Ông rất giỏi, ông thanh tra, tôi biết là ông rất giỏi! Và tôi biết, ông sẽ tìm bằng chứng ở đâu! Hung thủ sẽ nói gì để giải thích tại sao hắn lại bỏ ra một tuần đi trại hè dưới tên giả Albert Evans?
Đúng là khi làm việc đó, chàng Lancelot táo bạo đã quá dại dột. Tuy nhiên, Neele vẫn phân vân:
- Nhưng tất cả những điều ta nói về hắn chỉ là suy đoán!
- Nhưng tôi, thì tôi tin chắc - cô Marple khẳng định - Hy vọng  ông cũng tin.
- Có thể... Những loại người như hắn, tôi đã từng gặp.
Cô Marple gật đầu:
- Chính vì vậy mà tôi chắc chắn những gì đã nói là đúng.
Neele phải cố gắng để khỏi mỉm cười.
- Phải chăng... vì cô đã có chút kinh nghiệm về những tên tội phạm?
- Không phải tôi muốn nói thế. Tôi nghĩ đến Pat, một cô gái dễ thương, nhưng luôn lấy phải những kẻ xấu làm chồng... Nói cho đúng, chính vì cô ta mà tôi mới suy nghĩ thực sự đến Lancelot.
- Tôi rất muốn tin - Neele nói - Tuy nhiên, hãy còn nhiều điều được giải thích. Về cô Ruby MacKengie chẳng hạn. Tôi gần như chắc chắn…
Cô Marple không để ông nói hết:
- Ông nói đúng! Nhưng ông lầm về con người cụ thể... Ông thử đi nói chuyện một chút với Jennifer Percival xem?

2
- Thưa bà Jennifer Fortescue, nếu không có gì bất tiện, bà có thể cho biết tên hồi con gái của bà là gì? - Neele hỏi.
Jennifer tái mặt. Neele nói luôn:
- Bà đừng ngại? Cứ nên nói thật là hơn. Bà tên là Ruby MacKengie, tôi có sai không?
Jennifer lắp bắp:
- Như vậy là có tội sao?
- Không - Neele nhẹ nhàng đáp - Mấy hôm trước đây tôi đã đến thăm bà thân sinh ra bà, ở nhà an dưỡng Pinewoođ.
- Bà giận tôi lắm - Jennifer nói - Tôi không dám đến thăm bà nữa. Tội nghiệp mẹ! Mẹ rất yêu bố.
- Cụ nhà đã hy vọng bà sẽ trả thù cho cha?
- Phải. Tối nào, mẹ cũng bắt chúng tôi thề trên Kinh Thánh là phải giết hắn! Tất nhiên, sau này trở thành y tá, tôi hiểu mẹ tôi không còn sáng suốt đầu óc.
- Nhưng bản thân bà, bà cũng có ý muốn trả thù Chứ?
Jennifer lưỡng lự một lát:
- Có. Thực tế là Rex Fortescue đã giết cha tôi. Không giết bằng súng đạn hay dao găm, thì cũng là để mặc cho cha tôi chết, không khác gì nhau.
- Vâng, về mặt đạo lý thì không khác.
- Tôi quyết tâm bắt lão trả giá! Một lần bạn tôi được chỉ định chăm sóc con trai lão trong bệnh viện, tôi đã đề nghị được thay thế cô ta. Lúc đó, cũng chưa biết mình sẽ làm gì... Có điều là chưa bao giờ tôi có ý định giết Rex Fortescue. Có lẽ lúc đó tôi nghĩ mình sẽ chăm sóc con lão thật tồi để cho hắn chết đi... Được lắm chứ! Song, một khi đã là y tá chuyên nghiệp, thì lương tâm ta không cho phép... và cuối cùng, tôi chăm sóc Percival tận tình. Anh ấy đem lòng yêu tôi, hỏi cưới tôi, và tôi nghĩ đó cũng là một cách trả thù. Lấy con cả của Rex Fortescue, từ đó mà sở hữu số của cái lão đã cướp của cha tôi, là trả thù chứ, trả thù một cách khôn ngoan là khác!
- Rất đúng! Và chắc người đặt các con chim sáo lên bàn ông Fortescue và trong patê, chính là bà.
Jennifer đỏ mặt:
- Vâng. Làm vậy là không hay, là vớ vẩn... Nhưng suốt ngày hôm đó, lão Fortescue cứ huênh hoang nói về những mánh khóe lừa gạt của lão, vẫn trong vòng luật pháp, không ai làm gì được... Tôi tức quá muốn cho lão một bài học, làm lão phải sợ. Và lão đã sợ thật! Nhưng tôi chỉ làm đến đó thôi, không làm gì khác nữa! Ông tin tôi chứ, ông thanh tra? Ông không tin là tôi giết ai chứ?
Giọng người phụ nữ run lên vì lo sợ. Neele mỉm cười cho Jennifer yên tâm, rồi mới đáp:
- Không. À, gần đây, bà có cho tiền cô Mary Dove?
Jeunifer ngạc nhiên, há to miệng:
- Sao ông biết?
- Chúng tôi biết nhiều thứ.
Và Neele lẩm nhẩm trong bụng: “Và đoán ra nhiều thứ khác!"
- Đúng - Jennifer nói - Cô ta gặp tôi, nói ông nghi ngờ cô ta là Ruby MacKengie, và cô ta cứ để mặc không cải chính, nếu tôi đồng ý cho cô ta năm trăm livrơ. Cô ta còn nói nếu cảnh sát biết lai lịch thật của tôi, tôi sẽ bị tình nghi đã giết lão Fortescue và bà mẹ kế. Percival không biết tôi là Ryby MacKengie, nên tôi không dám nói gì với anh, phải đem bán nhẫn cưới và một chiếc vòng cổ, lấy tiền đưa cô ta...
Thanh tra Neele mỉm cười :
- Bà không lo! Rồi bà sẽ lấy lại tiền...

3
Hôm sau, Neele gặp lại Mary Dove. Ông tiến công thẳng:
- Cô Mary Dove, nếu tôi yêu cầu cô ký ngay một tầm séc năm trăm livrơ đứng tên bà Percival Fortescue, cô nghĩ sao?
Nói rồi, ông hài lòng thấy lần đầu tiên, Mary Dove mất bình tĩnh. Cô lẩm bẩm:
- Đồ tồi! Mụ ấy kể hết cho ông hả...
- Cô có biết tội tống tiền cũng bị pháp luật nghiêm trị?
- Tôi không tống tiền ai! Tôi chỉ giúp bà Percival, thế thôi!
- Tôi không tranh luận. Ký ngân phiếu đi, là xong hết!
Mary Dove đi lấy sổ ngân phiếu và làm theo. Trao tấm séc cho Neele, cô thở dài:
- Thật khốn nạn! Đúng lúc tôi đang túng...
- Và tôi đoán cô sẽ không làm lâu nữa ở Yewtree Lodge?
- Thèm vào! Ở đây chẳng báu ngọc gì. Thêm rắc rối.
- Tôi thông cảm. Cô đang ở vào tình thế... khó khăn. Muốn đi làm nơi khác, cần có chứng chỉ tốt.
Cô Dove đã lấy lại bình tĩnh, sẵng giọng:
- Ông định ám chỉ gì? Quá trình làm việc của tôi, không ai chê trách!
Neele vẫn đủng đỉnh đáp:
- Tôi có nói khác đâu. Có điều là ở ba nhà chủ trước, đều xảy ra mất cắp sau khi cô đi. Cả ba đều cho cô giấy chứng nhận tốt, nhưng kẻ trộm đều rất thông tỏ ngõ ngách trong nhà, biết đâu là chỗ để nữ trang, áo lông quý... Rất trùng hợp, có phải không?
- Ở đời thiếu gì sự trùng hợp!
- Tôi không phản đối. Nhưng trùng hợp liên tục thì hiếm.
Bỏ tấm séc vào ví, Neele nói thêm:
- Chào cô Dove! Có lẽ có lúc sẽ gặp lại.
Cô ta cũng cười lại, đáp:
- Tôi không muốn làm ông phật ý, nhưng hy vọng rằng: không!

CHƯƠNG XXVIII
 
1
Cô Marple đóng chiếc túi du lịch, nhìn quanh phòng một lượt. Không quên gì. Grump mang hành lý đi rồi, cô lên chào từ biệt bà Ramsbottom.
- Tôi chưa làm được gì để đền ơn hiếu khách của bà. Mong bà thứ lỗi...
Bà Ramsbottom bỏ dở cỗ bài, quay đầu lại:
- Cuối cùng, cô đã tìm được cái cô muốn?
- Vâng.
- Và đã nói hết với ông thanh tra?
- Vâng.
- Ông ấy sẽ vạch mặt thủ phạm?
- CÓ lẽ phải mất một thời gian nữa, nhưng chắc được.
- Cô là người rất thông minh và rất tinh, điều đó tôi đã thấy ngay lần đầu nhìn cô. Tôi không trách gì những điều cô làm. Kẻ ác phải bị trừng phạt. Mà trong nhà này, có kẻ ác. Máu ác ấy, may mắn thay, không phải từ dòng ngoại. Tội nghiệp Elvira, em gái tôi, nó thật điên rồ, dại dột! Nhưng rồi có đi đến đâu!
Bà Ramsbottom lật một quân bài trên bàn:
- Bồi đen! Một chàng đẹp mã, nhưng không tim... Đó chính là điều ta lo ngại... Dù là người xấu, người ta đôi khi vẫn có cảm tình... Hắn có duyên, và định dùng làm bung sung... Hắn đã nói dối về cái giờ hắn từ biệt ta tối hôm đó. Ta không muốn nói lại, nhưng ... từ lúc đó, ta đã biết hắn là thế nào!... Song, cô biết đấy, ta không thể nói ra... Dù sao nó cũng là con trai của Elvira, em gái ta! Nhưng cô Marple ạ, cô đã làm những việc cần làm! Ta chỉ thương con vợ nó...
- Tôi cũng vậy - cô Marple nói.
Pat Fortescue chờ cô Marple bên ngoài để nói lời từ biệt:
- Rất tiếc là cô lại đi - cô nói.
- Tôi phải đi thôi. Không còn việc gì để làm, và tôi ở đến thế là quá đủ. Nhưng biết làm thế nào, ta phải chặn tay kẻ ác!
Pat ngạc nhiên nhìn bà cô:
- Tôi không hiểu.
- Rồi con sẽ hiểu. Cho phép ta khuyên con một lời nhé? Nếu có lúc nào gặp chuyện... không hay, tốt nhất là con nên trở về nơi con đã sống hạnh phúc thời thơ bé. Ở Airơlen ấy...
Pat gật đầu.
- Vâng, đôi lúc cháu cũng tiếc đã không trở về Airơlen sau khi Freddy chết.
Cô hạ giọng, nói nhỏ thêm:
- Nhưng như vậy, cháu lại không gặp Lancelot...
Cô Marple chỉ thở dài, không nói.
- Dù sao, chúng cháu sẽ không ở lại đây, sẽ về Đông Phi khi mọi việc ở đây kết thúc. Cháu mong ngày ấy quá...
- Cầu chúa ban phước cho con - Cô Marple nói - Hãy can đảm lên trong cuộc đời. Ta tin con sẽ can đảm.
Cô vỗ vỗ thân mật vào lòng bàn tay Pat, rồi đi nhanh ra chiếc tắc xi đậu trước cửa.

2
Cô Marple về đến nhà thì đã tối. Kitty, cô hầu mới, ra mở cửa, mặt tươi hơn hớn:
- Cô đã về! Vui quá! Ở nhà con đã lau chùi tất cả sạch sẽ!
- Tốt, tốt! Ta mừng là đã về nhà.
Ở phòng ngoài, cô Marple vẫn còn thấy mạng nhện trên góc phải sát trần. Cũng như các cô hầu khác, Kitty không bao giờ ngẩng đầu nhìn lên cao. Nhưng cô Marple không muốn làm phật lòng ai, nên coi như không trông thấy. Kitty lại nói:
- Thưa cô, các thư từ, con để trên bàn. Có một thư đi lạc đến Daisymead rồi mới được gửi trở lại đây hơi muộn. Daisymead và Danemead, hai tên hơi giống nhau, nên bưu tá đưa nhầm, không có gì lạ! Chưa kể địa chỉ viết rất khó đọc…
Cô Marple liếc nhìn đống thư trên bàn. Lá thư Kitty vừa nói đặt trên cùng. Cô Marple thấy chữ quen quen, bèn mở ra.
 
Kính thưa cô.
Con mạo muội viết thư cho cô, vì con không biết làm thế nào, con thề là con không định làm gì xấu. Chắc cô sẽ đọc trên báo, ông ấy chết do bị đầu độc, nhưng không phải tại con, con không bao giờ làm thế, cả anh ấy chắc cũng không muốn thế. Đấy là cái con nói về Albert. Con viết không rõ, nhung chắc cô sẽ hiểu... Con gặp anh ấy mùa hè năm ngoái và lẽ ra đã cưới nhau rồi, khổ nỗi anh ấy bị cướp hết tiền nong, người đi cướp chính là cái ông Fortescue đã chết. Dĩ nhiên ông Fortescue thề sống thề chết là không lấy gì của Albert, và người ta tin lời ông ta. Bao giờ cũng thế, người ta chỉ tin người giàu, mà Albert thì nghèo. Song Albert có một người bạn làm việc ở một cái xưởng làm thứ thuốc, người ta gọi là thuốc thử nói dối, mà chắc cô đã đọc trên báo, thuốc ấy bắt người ta phải nói sự thật, dù muốn hay không. Ngày 5 tháng mười một, Albert sẽ cùng với một luật sư đến gặp ông Fortescue ở công ty, và con được giao bỏ một ít thuốc ấy vào thức ăn của ông Fortescue, để bắt ông la lần này phải nói sự thật và hoàn trả tiền cho Albert. Cho nên con đã trộn thuốc vào mứt mà sáng sáng ông ấy vẫn dùng. Nhưng ông ấy lại chết, hay là tại con cho quá liều, hay là tại thuốc công hiệu mạnh, nhưng đó không phải lỗi Albert, không bao giờ anh ấy muốn ai chết. Con không thể nói chuyện này với cảnh sát, họ sẽ cho là con cố tình, mà thật ra có phải thế đâu. Con bối rối vô cùng, không biết nên nói gì, làm gì, mà cảnh sát thì cứ xục xạo trong nhà, khiếp khiếp là. Họ hỏi con đủ thứ và nhìn con gườm gườm. Đã thế, con chẳng có tin tức gì về Albert, nên chẳng biết cầu cứu ai. Con viết thư này để xin cô giúp đỡ. Nếu cô đến hẳn đây được, chắc cô sẽ làm cho họ hiểu. Cô nói thì họ nghe, rằng con không làm gì xấu. Cả Albert cũng thế! Con mong cô lắm và kính chào cô.
Gladys Martin.
T.B. Con bỏ vào thư này cái ảnh nhỏ chụp Albert và con. Ảnh chụp ở trại hè, do một người bạn chụp và cho con. Albert không biết con có ảnh này. Anh rất ghét chụp ảnh, và con chỉ gửi cho cô xem để biết. Cô thấy anh ấy có đẹp trai không, và anh ấy tốt lắm.
 
Cô Marple xem tấm ảnh: một cặp tình nhân nhìn nhau say đắm. Bộ mặt Gladys rạng rỡ vì hạnh phúc, môi hé mở, ngẩng đầu nhìn lên chàng trai yêu dấu. Athert Evans không là ai khác Lancelot Fortescue.
Câu cuối thư lởn vởn mãi trong đầu óc cô: cô thấy anh ấy có đẹp trai không, và anh ấy tốt lắm.
Cô bỗng rưng rưng nước mắt. Trước là vì thương hại. Sau là vì phẫn nộ, với tên giết người.
Cô Marple thở dài, rồi gạt thương hại và phẫn nộ sang bên, chỉ nghĩ đến sự mãn nguyện đã làm tròn trách nhiệm của mình.
Một sự mãn nguyện giống như của nhà khoa học, chỉ với một mảnh xương mặt và đôi răng hàm, mà dựng lại được toàn bộ xương của một loài vật khổng lồ nào đó từ lâu đã diệt chủng.
 
HẾT

Đã mang vào thư viện

Cảm ơn HanAn đã góp sức cho thư viện.