Trích đoạn: Tre xanh
Trích đoạn: Mars
Ồ... vậy là Mars nói xạo a ??? ![[:(]](/images/smiley/s7.gif)
Tự nhiên bị Mars giận ngược kìa sis!
à, Mars ơi, trong mục Hỷ Lạc quán đó, muc chuyện cười phải là Truyện cười chứ nhỉ?
Thấy TX thắc mắc nên NH lượm 1 phần bài của tác giả Chấn Võ dán vào đây.
TX từ từ tham khảo nha.
**********
TIẾNG VIỆT CỦA CHÚNG TA
Chấn Võ
CHUYỆN hay
TRUYỆN?
Tôi nhấn mạnh tôi là một người sinh trưởng tại miền Nam Việt Nam là tôi có ý muốn nói một cách rất trèo cao là tôi ngồi chung xuồng với ông Trần Văn Khê vì ông TVK là người miền Nam.
Xin thưa rõ là tôi chưa hề quen biết ông TVK. Mới đây tôi được biết nhạc sư Trần Quang Hải là con trưởng của ông TVK. Tôi chỉ biết tên một người con trai thứ của ông TVK là anh Trần Quang Minh hiện là một kiến trúc sư tại VN vì anh Minh là bạn rất thân của một người cháu họ của tôi.
Qui Luật Chung?
Tôi cố phân tích và đi đến hai qui luật về CHUYỆN và TRUYỆN như sau:
Thứ nhất,
-- Chuyện: liên quan đến nói, kể, v.v.
-- Truyện: liên quan đến đọc, viết, v.v.
Thứ nhì,
-- Chuyện: ngắn, đơn giản
-- Truyện: dài, tình tiết (phức tạp).
Một số bạn đồng ý với phân-tích nầy của tôi. Có lẽ từ nay về sau chúng ta nên giản dị hóa vấn đề nầy với hai nguyên tắc nói trên, dù các từ điển xuất bản trong nước hiện giờ có vẻ như "thích" TRUYỆN hơn là CHUYỆN. (3)
Người Miền Nam Thích CHUYỆN Hơn.
Tuy nhiên, tôi đã lớn lên trong Nam nên tôi biết hai qui luật nói trên không luôn luôn đúng với người miền Nam. Người miền Nam nói là "chuyện cổ tích" chứ không phải là "truyện cổ tích" như trong từ điển. Không phải họ nói sai vì họ viết sai chính tả. Người miền Nam phân biệt rất rõ CH và TR, chứ không lẫn lộn như khi họ phát âm D, V và GI. Tôi có nhận xét là người miền Nam dùng chữ CHUYỆN trong hầu hết các trường hợp; chỉ khi nào họ muốn nói về quyển sách thì người miền Nam mới dùng chữ TRUYỆN, thí dụ "đọc truyện Tàu." Thật vậy, người miền Nam, ít nhất là cho đến năm 1975, nói "Anh có đọc CHUYỆN 'Hương Rừng Cà Mau' của Sơn Nam chưa?" chứ họ không nói TRUYỆN; không theo cả hai qui luật nói/đọc và ngắn/dài bên trên! Họ cũng nói "Chuyện Lục Vân Tiên."
Nếu chúng ta vẫn còn muốn tìm một giải thích, tôi sẽ mạo muội góp ý là có lẽ vì tính xề xòa của người miền Nam, có thể nói là lười khi phát âm. (Xin các bạn đừng nghĩ tôi nói xấu người miền Nam vì tôi và cha mẹ, ông bà tôi cũng là người miền Nam.) Nếu chúng ta phát âm chữ "CHA" chẳng hạn, chúng ta sẽ có thể hầu như không cần phải động đậy môi và lưỡi [mumbling], nhưng chúng ta không thể phát âm chữ "TRA" như thế được! Nếu CHUYỆN và TRUYỆN hoàn toàn khác biệt về ý nghĩa thì chắc chắn người miền Nam đã phát âm phân biệt rồi (như TRÒ và CHÒ, TRÍ và CHÍ, TRẢ và CHẢ, v.v.) Đàng nầy CHUYỆN và TRUYỆN lại có ý nghĩa khá gần nhau, nên có lẽ vì thế mà người miền Nam thích CHUYỆN hơn (không tốn nhiều sức để phát âm)?
Và có lẽ vì cùng lý do mà ngừời miền Nam phát âm "Z" [D] thay vì "GI" và "V." Một số người miền Nam thuộc lớp cha chú của chúng ta (và có ít nhiều học vấn) phát âm "BZ" cho "V;" như phần đông chúng ta từng nghe Cụ Trần Văn Hương nói chuyện trên đài phát thanh hay đài truyền hình trước tháng 5/1975. Có lẽ phụ âm "B" đã bị bỏ rơi (cho đỡ phí sức!) nên chỉ còn lại âm "Z" thôi.