Ngày mai hay ngày kia, cái gì cũng phải chấm dứt. Bạn, tôi, toàn thể nhân loại và cả quả địa cầu. Nhưng sẽ chấm dứt như thế nào ? Các khoa học gia đưa ra nhiều thuyết lý kỳ lạ và tôi (ô. Issac ASIMOV) xin kể ra sau đây cái bố-cảnh dự đoán mới nhất mà tôi được xem.
Ví dụ rằng không hề có chiến tranh nguyên tử. Ví dụ rằng chúng ta sẽ giải quyết được hết mọi vấn đề khó khăn gặp phải. Ví dụ rằng chúng ta sẽ học được cách cải thiện cơ thể và tâm trí của con người để trở thành khỏe mạnh hơn, tinh khiết hơn, sáng suốt hơn. Ðược vậy thì giống người chúng ta sẽ được trường tồn vĩnh cửu chăng ? Con cháu chúng ta sẽ có khả năng phát triển để biến đổi quả địa cầu thân yêu nầy thành một thiên đàng thường hằng chăng ?
Câu trả lời là : Không. Và cái lý do là mặt trời. Trái ngược với quả đất, mặt trời không có một cấu trúc bền vững và bình lặng. Hấp lực đã nén quả đất lại hết sức rồi nên cái hành tinh xanh của chúng ta sẽ vĩnh viễn như vậy nếu không có biến cố nào xảy đến từ bên ngoài. Còn mặt trời phần nó thì rất to, nhưng hấp lực vĩ đại của nó có thể biến nó thành một quả cầu <lùn>. Nếu nó còn chưa co rút lại, thì đó là vì nơi trung tâm của nó đang thường trực phát sinh nhiệt năng.
Sự sản xuất nhiệt năng được giải thích như sau : trong mỗi giây, cả trăm triệu tấn khí hydro, loại khí chiếm 75% thể khối của mặt trời, sẽ có phản ứng hòa nhập để biến thành hélium, một loại nguyên tử phức tạp hơn. Phản ứng hòa nhập (réaction de fusion như trong quả bom khinh khí) tạo ra nhiệt năng và cho mặt trời một khối hélium ngày càng nở lớn. Mặt trời chứa rất nhiều khí hydro đến đổi số dự trử của nó vẫn chưa hề hấn gì suốt 5 tỷ năm nữa, với phản ứng hòa nhập liên tục.
Mọi thứ đến lúc nào đó rồi cũng phải chấm dứt, chúng ta đã biết thế. Sau năm hay sáu tỷ năm, số khí hydro của mặt trời sẽ giảm sụt và cái khối hélium sẽ có một kích thước và một nhiệt độ cao tột khiến đến lượt các khí hélium phát sinh phản ứng hòa nhập để biến thành những nguyên tử phức tạp hơn nữa. Mặt trời đột nhiên được gia tăng nhiệt độ nên bắt đầu dản nở ra. Nó sẽ phồng to gấp bội và lớp khí bên ngoài bắt đầu nguội lại. Bề mặt của nó sẽ biến đổi từ trắng sang hồng, và tinh cầu nầy giờ được gọi với tên là quả khổng lồ đỏ (géante rouge).
Lớp khí ngoài bìa nguội bớt, nhưng mặt trời trở thành quá to khiến cho nhiệt lượng địa cầu nhận được ngày càng gia tăng. Trước khi mặt trời dản nở đến mức tối đa, quả đất đã bị thiêu đốt khô cháy không còn sinh vật.
Kích thước của mặt trời lúc tối hậu nầy là bao nhiêu ?
Con số tính ra gần đây nhất mà tôi xem được nói đến một đường kính hơn ba trăm hai chục triệu cây số. Mặt trời sẽ ôm luôn quỷ đạo của địa cầu và còn lấn ra thêm nữa. Quả đất cuối cùng cũng xoay quanh mặt trời, nhưng ở dưới bề mặt của nó khoảng chục triệu cây số.
Cái đó không lấy gì làm ghê lắm. Vì lớp khí ngoài của quả cầu khổng lồ đỏ rất là thưa thớt, hầu như không có. Mặc dầu nhiệt độ rất cao (hơn 800°C) nhưng lớp khí ấy rải rác quá và chưa đủ nóng để làm tan chảy quả đất. Quả địa cầu lúc ấy như một khối đá và kim khí xoay mãi không ngừng trong các luồng khí ấy. Quả đất tuy không còn sự sống, nhưng chúng ta cũng hài lòng khi thấy chiếc nôi của mình vẫn còn kháng cự được. Tuy nhiên tình trạng đó không kéo dài : một ngày nào đó nó sẽ không giữ được cái quỷ đạo xuyên trong lớp khí bên ngoài mặt trời ấy nữa.
Lớp khí chung quanh quả đất sẽ ngày càng dầy hơn và từ từ hảm bớt sức quay của nó, khiến nó bắt đầu một vòng xoắn ốc đi vào phía trong mặt trời. Càng đi nó càng gặp lớp khí dầy hơn, nó càng chậm lại và rơi xuống càng nhanh. Nhiệt độ quanh nó sẽ lên cao. Và sau vài thế kỷ, quả địa cầu sẽ bị nung nóng tan chảy, bốc thành hơi và vĩnh viễn biến mất.
Mặt trời tiếp tục phát sinh nhiệt năng trong khoảng chục tỷ năm, nhưng sự to tác của nó báo hiệu hồi tàn cuộc. Nhiên liệu của nó sẽ cạn sau đó vài triệu năm. Sức nóng sẽ giảm và không còn đủ để ngăn chận sự co thắt. Hấp lực sẽ lấy lại quyền chủ động làm mặt trời co rút lại đến đổi còn nhỏ hơn quả đất ngày xưa.
Lớp vỏ ngoài của nó sẽ sinh nhiệt : và người ta sẽ gọi nó với tên là quả lùn trắng (naine blanche).
Những hành tinh phía ngoài hơn thì vẫn tiếp tục xoay quanh cái tàn tích đó, nhưng Thủy tinh, Kim tinh, mặt trăng và địa cầu thì chỉ còn là những kỷ niệm mà thôi.
Xin nhắc lại rằng những viễn tượng nầy chỉ xảy ra hàng tỷ năm sau. Loài người và các thế hệ con cháu có thừa thì giờ để chuẩn bị (ví dụ rằng ta thoát được hết mọi biến cố nọ kia và những cái ngoài dự liệu). Loài người lúc ấy sẽ đạt đến trình độ có khả năng du hành giữa các vì sao. Chúng ta sẽ quen việc kiến tạo những thành phố không gian to lớn để mang chúng ta đi đến những hành tinh xoay quanh những vì sao trẻ, dầu phải mất nhiều thời gian.
Chúng ta nhìn về mặt trời và quả đất với sự buồn tiếc xa xăm. Nhưng chúng ta có cớ để tự hào nếu loài người yếu đuối chúng ta vẫn tồn tại được sau sự chấm dứt của chiếc nôi địa cầu và cái mặt trời thân yêu đã sưởi ấm nó trước đây.

LCR